Latest / 8. Gün 25. Saat / Ensest bağlarla çürüyen o devasa imparatorluk - Habsburg Hanedanı

Transcript

Ensest bağlarla çürüyen o devasa imparatorluk - Habsburg Hanedanı · 8. Gün 25. Saat

• 0:09
  Sekizinci gün 25 saatten selam millet ben Fırat, umarım
• 0:13
  keyifler yerindedir. Bu bölümde tarihin en tuhaf
• 0:17
  ailelerinden birini şöyle etraflıca masaya yatırıyoruz,
• 0:20
  hobsburglar şimdi düşünün. 650 yıl boyunca avrupa'da söz sahibi
• 0:25
  olmak öyle ufak tefek bir saltanat değil.
• 0:28
  Bu bildiğiniz kıtalar arası imparatorluk üzerinde güneş
• 0:31
  batmayan imparatorluk denilen şeyin ta kendisi.
• 0:34
  Ama işin güzeli bunlar bunu kılıçla topla tüfekle yapmıyor.
• 0:40
  Yok abi bunlar damat diplomasisi ile büyüyor.
• 0:43
  Kızını verir, oğlunu evlendirir, hop bir bakmışsın, topraklar
• 0:47
  genişlemiş. Şimdi buraya kadar romantik gibi
• 1:05
  görünüyor. Düğün davul, zurna, altınlar ama
• 1:09
  meseleye biraz yakından bakınca işin rengi değişiyor.
• 1:12
  Çünkü bu evlilikler genelde kuzenle teyze, kızıyla amca
• 1:16
  oğluyla yani aile içi pes direkt bir strateji var.
• 1:20
  Adamlar neredeyse tinderate kendi soy ağacına bakıyor.
• 1:24
  Eş seçerken ve bu zincirleme hali sonunda bir noktada
• 1:27
  patlıyor. Mesela Fransız ferdinant varya,
• 1:30
  hani şu Birinci Dünya savaşının fitiline ateşleyen suikastın
• 1:34
  kurbanı işte o franz'ın soya ağacını bir araştırmacı
• 1:38
  inceliyor. 1.009 yüzlerin başında 4 binden fazla atası
• 1:42
  çıkıyor karşısına ama şok bunların sadece 1.005 yüzü
• 1:45
  farklı kişi, yani aynı isimler tekrar tekrar çıkıyor karşısına.
• 1:49
  Hatta öyle ki tek bir ata'dan 100 küsur farklı kan bağıyla
• 1:55
  torun oluyor Fransız. Resmen insan bazlı benim aklıma
• 1:59
  şey geldi abi bu kadar karışık aile bağı game of Thrones da
• 2:03
  bile yok. Gerçekten vestor hasta bile
• 2:05
  lenstırlar. Bu kadar ileri gitmiyorlardı.
• 2:07
  Bir noktadan sonra çocukların sağlık sorunları da çıkmaya
• 2:10
  başlıyor. Hobsburg çenesi diye bir tabir
• 2:12
  var. Kocaman çıkıntılı çene o bile
• 2:15
  genetikten geliyor işte bu bölüm bize şunu anlatıyor, bir aile
• 2:19
  evliliklerle avrupa'ya avucunu alıyor, sonra aynı evlilikler
• 2:23
  yüzünden tarihten siliniyor. Yani hem başarılarının sırrı hem
• 2:27
  çöküşlerinin sebebi. Şey ironi'nin büyüklüğü bana
• 2:30
  kalırsa buradan çıkarılacak ders çok net sev beni sev ama biraz
• 2:35
  da uzağımda sev. Şimdi sevgili dinleyenler
• 2:38
  hobsburg hikayesi öyle devasa imparatorluklarla, altın
• 2:41
  tahtlarla başlamıyor, işin başında bayağı mütevazı bir
• 2:45
  tablo var. Yani sonradan kendilerine
• 2:48
  efsanevi boğalara ya da merojensh krallarına falan
• 2:51
  bağlamaya çalışmışlar. Ama gerçek çok daha basit. 10.
• 2:54
  Yüzyıl sonlarında yaşayan 35 köyün sahibi ufak bir soylu kan.
• 2:59
  Olay bu bugün Fransa, Almanya isviçre sınırının kesiştiği
• 3:03
  yerde dolanan adını bile tarih kitaplarında zor bulacağınız bir
• 3:07
  tip ama asıl dönüm noktası oğlu redbot hani bu hobsburg ismi
• 3:11
  nereden geliyor? Diye sorulunca anlatılan popüler
• 3:14
  bir efsane var ya belki duymuşsunuzdur.
• 3:16
  Aldayken şahinini kaybetmiş ararken yüksek bir kayalığa
• 3:20
  çıkmışla burası kale olur demiş kale yapmış adını da habiçsburg
• 3:25
  yani şahin kalesi koymuş. Böyle romantik bir hikaye
• 3:29
  dönüyor sanki Netflix dizisi açılışı gibi ama işin doğrusu
• 3:33
  çok daha sıradan büyük ihtimalle hafen yani nehir geçirdiği
• 3:37
  kelimesinden geliyor. Absburg, şahin, mahin yok,
• 3:40
  bayağı suyun oraya kale dikmiş adamlar o kale dediğimiz de
• 3:44
  bugün gidip görebileceğiniz taş duvarlığı 4 katlı ortasına bir
• 3:48
  kule olan şirin ama küçük bir yerleşim aslında bir orta çağ
• 3:52
  gökdeleni gibi düşünün hem ev hem kale yani bir yandan savunma
• 3:56
  bir yandan aile evi, şimdi turistler.
• 3:59
  Fotoğraf çekiyor ama o zamanlar kimse ya bu aile günün birinde
• 4:02
  dünyayı yönetecek diye düşünmüyordu.
• 4:04
  Sonra sahneye biri çıkıyor. Birinci rulol 1.270 üçte
• 4:08
  seçiliyor ve ilk hosburg imparatoru oluyor.
• 4:11
  Ama bakın bu da aslında şans eseri.
• 4:14
  Çünkü o dönemin büyük prensleri dükleri birbirleriyle kavga edip
• 4:19
  uzlaşamayınca ya en iyisi şu, küçük isviçre kontunu seçelim,
• 4:23
  kolay lokma olur, kukla gibi oynatırız demişler ama yanlış
• 4:26
  hesap bağdat'tan dönüyor, ruv taş gibi çıkıyor.
• 4:29
  Daha ilk iş, Avusturya dükkağını kapıyor. 1.280 ikide işte burası
• 4:34
  kırılma anı. Çünkü isviçre'nin dağlarından
• 4:37
  çıkıp Avusturya gibi Avrupa ticaretinin kalbine bir toprağa
• 4:41
  oturmak. Resmen turbood açmak demekti.
• 4:44
  Bak abi buradan sonrası bildiğin satranç hamlesi gibi 15.
• 4:48
  Yüzyıla geldiğimizde maksimiliyon bir devreye
• 4:51
  giriyor. Yani birinci maksimili 1.470
• 4:54
  yedide mary of burger değil evleniyor.
• 4:56
  Kim bu mary avrupa'nın o dönemki en zengin.
• 5:01
  Bugünkü Belçika Lüksemburg, fransa'nın bir kısmı yani bir
• 5:04
  gecede hapsburg'un mal varlığı pat diye ikiye üçe katlanıyor.
• 5:08
  Tabii 5 yıl sonra marry bir av kazasını da ölüyor ama maksimum
• 5:12
  bırakıyor mu? Yok abi dişleriyle,
• 5:14
  tırnaklarıyla o toprakları koruyor.
• 5:17
  Çocukları filip için garantiye alıyor.
• 5:20
  Bu burgonya mirası öyle bir hazine sağlıyor ki hobsburglar
• 5:24
  bir anda Avrupa ticaretinin ortasında buluyor kendini.
• 5:27
  Antwer limanı mesela o dönemin val street'i oraya hakim olmak
• 5:31
  demek paraya para dememek demek ve maksimum bu noktada o ünlü
• 5:37
  lafını patlatıyor. Başka ülkeler savaşsın sen mutlu
• 5:41
  Avusturya evlen işte bu absburg stratejisinin resmi logosu
• 5:46
  oluyor. Resmen burada şunu söylemeden
• 5:48
  geçmeyelim, maksimum yani'ın hayatı aslında tam bir orta çağ
• 5:52
  realiti şovu gibiydi. Adam şiir yazıyor, turnuvalara
• 5:56
  katılıyor. Bir yandan da sürekli evlilik
• 5:59
  hesapları yapıyor. Günümüzde olsa Netflix bunun
• 6:01
  çoktan reality şovunu çekmişti. Hatta dizisini çekmişti ve bu
• 6:05
  strateji sayesinde kısa süre içinde ispanya'da hobsburg'lar.
• 6:09
  Eline geçiyor ispanya ne demek? Amerika kolonileri demek altın,
• 6:13
  gümüş demek o dönem için dünyanın banka kasası demek yani
• 6:17
  1.005 yüzlerden sonra abspoplar gerçekten güneşin batmadığı bir
• 6:22
  imparatorluk kuruyor. Bugüne güncellik bağlantısı
• 6:25
  yapalım. Bakın 2.020 üçte Avrupa Birliği
• 6:28
  ekonomisinde Almanya, Fransa ekseni neyse o dönemde
• 6:31
  hobsburg'larda aynı ağırlığı koymuş ve şunu da unutmayın,
• 6:35
  hobsburg'ların kullandığı bu aşk diplomasisi bugün bile siyasette
• 6:39
  çalışıyor. Ingiltere kraliyet ailesi'nde
• 6:41
  evliliklerine bakın. Hâlâ sembolik bir güç oyunu
• 6:44
  vardır. O yüzden hobsburg'ların hikayesi
• 6:46
  sadece geçmişte kalmış bir hanedan masalından ibaret değil.
• 6:50
  Aynı zamanda bağlantılar, ilişkiler, evlilikler üzerinden
• 6:54
  güç inşa etmenin canlı bir örneği ve bence en kronik tarafı
• 6:58
  şu evlilikle büyüyüp evlilikle çöküşe gitmeleri abspurtların
• 7:02
  hikayesinde tabi işler gitgide kızışıyor.
• 7:05
  Bu noktalarda maksimum oğlu yakışıklı filip sahneye çıkıyor.
• 7:09
  Ismi boşuna değil, dönemin kroniklerinde herkes çocuğun
• 7:12
  yakışıklılığından bahsediyor ama asıl mesele fiziği değil yaptığı
• 7:17
  evlilik. Çünkü Philip kastilla prensesi
• 7:20
  ruhuna ile evleniyor. Huaana kim?
• 7:22
  Ferdiant ve izabelanın kızı? Hani kolombus'u amerika'ya
• 7:25
  gönderen o meşhur kraliyet çifti yani evlilik direkt ispanya
• 7:30
  kapısını abspotları açıyor. Bir dizi tesadüf ve ölüm sonrası
• 7:35
  huaana kastilla ve arog'nun varisi oluyor.
• 7:38
  O noktada hapsburglar yalnızca avrupa'da değil, deniz aşırı
• 7:41
  kolonilerle birlikte dünya çapında bir mirasın üstüne
• 7:44
  oturmuş durumda. Sonuç 1.005 yüzde doğanoğulları
• 7:48
  şalken, yani beşinci karl adam resmen dünyanın ceo'su
• 7:53
  babasından burgonya annesin. Italya, Kuzey Afrika ve yepyeni
• 7:57
  Amerika kolonileri geliyor. 1.510 dokuzda da imparator
• 8:01
  seçiliyor. Üzerine orta Avrupa toprakları
• 8:03
  da ekleniyor. Hani deniyor ya güneş, Batman
• 8:06
  imparatorluk işte o tabirin ilk sahibi bu şarken ama tahtı var
• 8:12
  bu zoru yok. Çünkü bu kadar farklı coğrafyayı
• 8:14
  yönetmek ayrı bir dert. Ispanya'da işler bir türlü
• 8:18
  falandıra deki gibi yürümüyor. Alman prensleri reform peşinde
• 8:21
  kiliseye kafa tutuyor, doğdu, Osmanlı imparatorluğu
• 8:24
  yükseliyor. Sınır kapısında batıda Fransa
• 8:28
  fırsat kolluyor. Adam ömrünü sürekli seyahat
• 8:31
  ederek geçiriyor. Toledo, Brüksel Viyana, Napoli
• 8:34
  durduğu yok ve bu yük bir noktada fazla geliyor. 1.550
• 8:38
  altıda büyük bir karar alıyor, yeter diyor, tahtı bırakıyor ve
• 8:41
  imparatorluğu bölüyor. Oğlu ikinci philipye ispanya,
• 8:44
  Hollanda, italya daki topraklar Amerika kolonileri gidiyor,
• 8:48
  kardeşi ferdinan da ise Avusturya ve imparatorluk tacı
• 8:52
  işte burada hobsburg'lar 2 kolay ayrılıyor.
• 8:56
  Merkezî ispanyol hotburgları ve Viyana merkezli Avusturya
• 9:01
  hobsburgları bu ayrım önemli. Çünkü 2 kardeş kol birbirine
• 9:04
  destek olsa da farklı kültür, farklı yönetim anlayışları
• 9:07
  geliştiriyorlar ve ispanya katolikliğin kalesi oluyor.
• 9:11
  Deniz aşırı kolonilerle uğraşıyor.
• 9:13
  Avusturya tarafı ise daha çok orta avrupa'nın siyasetinde
• 9:17
  Osmanlı tehditleriyle cebelleşmekte, yani tek tahtlı
• 9:20
  dünyayı yönetelim. Hayali bile pubsburglar için
• 9:24
  fazla büyük çıkıyor. Kendi yorumumu katayım.
• 9:26
  O dönemin instagramı olsaydı beşinci chris'ın profili
• 9:30
  kesinword treveler olurdu ama işin romantik yanı bir yana
• 9:34
  aslında bu hikaye bize bir şey öğretiyor.
• 9:36
  En büyük güç bile tekelde. Uzun süre tutulamıyor tabii
• 9:41
  şimdi bu hapsburglarda 2 kola ayrıldı ya oradan sonra film
• 9:44
  daha da renkleniyor. Çünkü bu adamlar tamam biz ikiye
• 9:47
  bölündük deyip kenara çekilmiyor.
• 9:49
  Aksine yeni bir hikaye başlıyor. Din savaşları, kültür
• 9:52
  patlamaları, imparatorluk reformları her şey var. 16.
• 9:56
  Yüzyıl avrupa'sını düşünün. Protestan fikirler cayır cayır
• 10:00
  yayılıyor, luder var, kalbim var, ortalık karışık.
• 10:04
  Absburglar ise kendini katolikliğin en ön safta savaşan
• 10:08
  muhafızları olarak görüyor. Jeeit kolejleri kuruyorlar,
• 10:11
  görkemli barok kiliseler yükseltiyorlar, sanatla dini
• 10:15
  propaganda yapıyorlar, yani kılıçla değil ama fırçayla
• 10:18
  tuğlayla notayla savaşıyorlar. Bir nevi ama iş bu kadar
• 10:21
  romantik. Değil tabii bu din meselesi
• 10:23
  avrupa'nın en kanlı hesaplaşmalarından birini
• 10:26
  patlatıyor. 30 yıl savaşları 1.610 sekiz'de buhem ya da bir
• 10:30
  isyanla başlıyor. Kısa sürede kıtanın yarısını
• 10:33
  içine alıyor ve sonuç orta Avrupa arabaya dönmüş durumda.
• 10:37
  Alman köyleri boşalıyor, kıtlık, salgın ve savaş bitince 1.640
• 10:42
  sekizde vestfalya antlaşması imzalanıyor ve hobsbukların ben
• 10:47
  bu imparatorlukta ipleri elimde tutarım iddiası ciddi şekilde bu
• 10:51
  danıyor. Alman prensler kendi
• 10:53
  bağımsızlıklarını garantiye alıyor, imparatorun yetkileri
• 10:56
  kısıtlanıyor. Normalde bu noktada başka bir
• 10:59
  hanedan olsa silinir giderdi ama hobsburglar garip bir şekilde
• 11:02
  geri dönüş ustası savaş meydanında yenilseler de
• 11:05
  kültürde coşuyorlar. Viyana barok bir şölene
• 11:08
  dönüşüyor. Saraylar, kiliseler, tiyatrolar,
• 11:11
  bir tur soft power ata diyebiliriz ve o ortamda mozart.
• 11:16
  Haydın gibi isimler çıkıyor. Bugün hala dinlediğimiz besteler
• 11:19
  aslında hapseburgların biz buradayız deme biçimiydi.
• 11:23
  Sonra 1.007 yüzler geliyor ve büyük bir kriz patlıyor.
• 11:26
  Ispanyol hobsburgları tükeniyor. Çocuk yapamayan ikinci karlos
• 11:30
  ölünce koca ispanya mirası ortada kalıyor.
• 11:33
  Avrupa'nın gözü dönüyor. Başlıyor absbuklarda dalıyor.
• 11:39
  Tabii kuzenlerim mirası bizim hakkımız diye ama şans onlardan
• 11:42
  yana değil. Ispanya'ya Fransız borbonlar
• 11:45
  kapıyor. Yine de Avusturya boş çıkmıyor.
• 11:48
  Belçika ve italya'dan parçalar koparıyor ama asıl tokat 1.700
• 11:52
  kırkta geliyor. Imparator altıncı karn ölüyor.
• 11:55
  Geriye tek bir kız bırakıyor. Maria Theresa etraftaki
• 11:59
  devletler hemen ya bu kadın yönetsin mi?
• 12:02
  Bence yönetmesin diye ağızlarını açıyor ama marya terasa öyle
• 12:05
  hafif alınacak biri değil, ülkesini savunuyor, reform
• 12:09
  üstüne reform yapıyor, vergi sistemini düzlüyor, eğitimi
• 12:12
  modernize ediyor, orduyu güçlendiriyor, resmen hobsburg
• 12:16
  devletini yeniden kuruyor ve derken 19.
• 12:19
  Yüzyılın yüzyıl'un. 19. Yüzyılın final boz'u çıkıyor.
• 12:25
  Sahneye napolyon, Fransız kasırgası avrupa'yı sarsıyor.
• 12:29
  Avusturya orduları defalarca yeniliyor.
• 12:31
  Napolyonun baskısıyla 1.800 altıda 1.000 yıllık kutsal roma
• 12:36
  germen imparatorluğu tarihe karışıyor ama bakın burada da
• 12:40
  bir hobsburg kıvraklığı var. Friends zaten 1.800 dört'te
• 12:44
  kendini Avusturya imparatoru ilan etmiş, yani imparatorluk
• 12:48
  gitti derken ellerinde yeni bir Avusturya var.
• 12:51
  Daha merkeziyetçi, daha modern. Bence bu bölümde çıkarılacak
• 12:55
  ders şu havsburglar tarihin en çok yumruk yiyen ama yere
• 12:59
  düşmeyen boksörü gibi her krizden bir şekilde başka bir
• 13:02
  kimlikle çıkmayı başarıyorlar. Bir gün katolikliğin kılıcı
• 13:06
  ertesi gün mozartın patronu bir günse bir sonraki günse napolyon
• 13:10
  a inat yeni avusturya'nın kurucusu bu biraz Türklerin
• 13:13
  sürekli devlet kurmasına benziyor.
• 13:15
  Onlarda belki devletleri çok fazla kurmamışlar ama bir
• 13:18
  yerlerden fırtlamışlar diye düşünüyorum.
• 13:20
  Tabii bu hapsurupların evlen büyük taktiği şatafatlı
• 13:23
  saraylardan çok o kısma dönersek soy ağacının gölgelerine
• 13:27
  yazıldı. Kuzenle yeğen'le amca dayı
• 13:30
  çocuklarıyla yapılan evlilikler, soy ağacı resmen kendi üstüne
• 13:34
  kıvırıldı. En sert tabloda ispanya kolunda
• 13:37
  ortaya çıktı, ikinci filipinoğlu üçüncü filip zaten yakın akraba
• 13:41
  evliliğinin ürünüydü. Onun oğlu dördüncü filip ise
• 13:44
  özyeğeniyle evlendi ve ortaya çıkan kişi ispanyadaki son
• 13:48
  hosburg olan ikinci. Karlostu sağlık sorunları kısa
• 13:52
  ömür hobsburg çenesi denen belirgin alt çene 2 evlilik
• 13:56
  yapmasına rağmen çocuk sahibi olamıyor ve 1.007 yüzde ölünce
• 13:59
  koca ispanya mirası avrupa'ya ateşe veren bir kim alacak
• 14:04
  kavgasına dönüşüyordu. Bu ispanya veraseti savaşı sonuç
• 14:07
  malum hapsburlar ispanya'yı kaybetti ama Belçika o zaman ki.
• 14:13
  Manyağı ne derlendi ve italya da bazı parçalar cebinde kaldı.
• 14:18
  Tabii o ayrı o meşhur hobsburg çenesi var ya tıptaki adıyla
• 14:22
  mandi bular, prognatizm doğru okuduysam portrelerde makyajla
• 14:28
  gizlenmeye çalışılmış ama diplomatik raporlar adet etmemiş
• 14:31
  alt çene öne fırlak üst orta 100 çökün ısırma bozuk işin bilim
• 14:37
  tarafı 2.010 dokuzda hızlanıyor. Tarihçiler ve çene cerrahları
• 14:41
  onlarca portre'yi tarıyorlar ve su içi evlilik katsayısıyla çene
• 14:45
  anormallikleri arasında güçlü bir korelasyon buluyorlar. 2.020
• 14:49
  birde nöroloji literatüründe üst çenenin geriliği yani maksilla
• 14:55
  vurgulanarak tablo yeniden tartışılıyor.
• 14:57
  Yani sadece alt çene ileri değil, yüzün üst bloğunda da
• 15:00
  gelişim geriliği konuşuluyor. Özetle, akraba evliliği
• 15:03
  şiddetlendikçe 100 feno tipi de ağırlaşıyor.
• 15:07
  Asıl kritik veri bebeklerin yaşama şansındaki düşüş ispanya
• 15:11
  hobsbukları üzerinde yapılan suya ağacı analizinde yaklaşık
• 15:14
  16 kuşak 3 binden fazla kişi, ikinci karlosun akrabalık
• 15:18
  katsayısı 0.254 çıkıyor. Bu amca yeğen evliliğinden doğan
• 15:23
  bir çocuğa yakın bir seviye araştırma ayrıca 10 yaşına kadar
• 15:27
  sağ kalımda akrabalığın istatistiksel olarak anlamlı bir
• 15:32
  olumsuz etkisi olduğunu gösteriyor.
• 15:33
  Yani mesele sadece 100 şekli değil, doğurganlık azalıyor.
• 15:37
  Bebek ölümleri artıyor. Hanedanın bizzat biyolojisi
• 15:41
  çöküyor. Avusturya kolu daha mı iyiydi
• 15:44
  biraz? Evlilikler gene kuzen çevresine
• 15:46
  döndü ama ispanya kadar uç bir tablo oluşmadı.
• 15:49
  Buna rağmen 19. Yüzyılda tahta oturan ferdini
• 15:53
  andın. Birinci ferdinandın epilep sesi
• 15:55
  ve yönetsel yetersizlikleri sarayı naipler ve bakanlar
• 15:59
  kuruluyla idare edilen bir rejime itiyordu.
• 16:02
  Yani akrabalığın faturası sadece ispanya'da kesilmiyor.
• 16:05
  Viyana'da da devlet kapasitesini törpüleyen bir sağlık yükü
• 16:09
  oluşuyor. Tüm bu biyolojik bagaja rağmen
• 16:12
  hobsburg devleti 19. Yüzyıla büyük güç olarak
• 16:16
  giriyor. Daha da büyükler yani napolyon
• 16:18
  sonrası Viyana vals dedikleri prensi methernikin kurduğu
• 16:23
  kongre diplomasisi ile avrupa'ya bir denge mimarisi dayatılıyor.
• 16:27
  Konser sistemi güç dengesi sınırların restorasyonu.
• 16:31
  Viyana bunun kültürel karşılığını da veriyor.
• 16:34
  Barok miras artı saray ritüeli artı imparatorluk bürokrasisi,
• 16:40
  politik ağırlık yeniden yerine oturuyor. 1.848 devrimleri dalga
• 16:45
  dalga gelince işler karışıyor ama hanedan yıkılmıyor, metalnik
• 16:49
  gidiyor. Genç franz Josef 18 yaşına tahta
• 16:53
  çıkıyor ve tam 68 yıl kalıyor. Bu kadar uzun hüküm sürmek,
• 16:57
  başka bir dayanıklılık hikayesi. Üstelik asıl sınav
• 17:00
  milliyetçiliktim. Jar check Hırvat italyan sırp
• 17:04
  herkes daha çok söz istiyor. Bunun üzerine 1.867 uzlaşmasıyla
• 17:07
  Avusturya, Macaristan ortaya çıkıyor. 2 başkent 2 parlamento
• 17:11
  ortak dışişleri, savunma, maliye, pratikte tek beden çift
• 17:16
  ruh milliyetçiliği idare etmek için anayasal bir makyaj benim
• 17:20
  gözümde tam bu sahnede bir hanedan içi dram daha oluyor.
• 17:24
  Veliaht franz ferdinand saray protokolüyle sürdürüşen evliliği
• 17:28
  güç dengelerinde yarattığı huz. Ordu içindeki çekişmeler derken
• 17:36
  Saraybosna 28 Haziran 1914 bir direksiyon hatası, bir tabanca,
• 17:39
  2 kurşun hanedanın varisinin öldürülmesi, Avusturya
• 17:42
  macaristan'a sert bir fırsat veriyor.
• 17:49
  Nota seferberlik ittifaklar zinciri derken Avrupa topyekün
• 17:55
  savaşa sürükleniyor. Hanedanın evlilikle büyü
• 17:58
  akrabayla pekiştir stratejisi 2 asır sonra bir varis krizinin
• 18:02
  gölgesinde küresel bir yangına bağlanıyor.
• 18:06
  Hoş geldin Birinci Dünya Savaşı bebek.
• 18:08
  Ben burada küçük bir parantez açayım siz de düşünün.
• 18:11
  Dar resmi evlilik sözleşmesini diplomasinin ana aracı yapıyor.
• 18:15
  Yani hukuki, dini, meşruiyet kan bağı ve mülkiyet hakları bir
• 18:19
  paket olarak ilerliyor. Fakat biyoloji bu paketle
• 18:23
  pazarlık etmiyor. Tabi ki 2.010 dokuzdaki portre
• 18:26
  genetik korelasyon çalışması ve ispanya hattındaki akrabalık kat
• 18:31
  sayıları bize şunu fısıllıyor, kısa vadede sınır çizmeyen
• 18:35
  evlilik diplomasisi uzun vadede. Çeşitliliği kısan bir genetik
• 18:39
  kapan kuruyor. Anidağnın siyasi zekası ne kadar
• 18:42
  yüksekse biyolojik kör noktası da o kadar derin son bir
• 18:46
  bağlayışta 1.800 altıda kutsal roma imparatorluğu tarihe
• 18:49
  karıştığında Fransız yani ikinci frans panik yapmıyor. 2 yıl önce
• 18:54
  Avusturya imparatoru unvanını almıştı bile, yani orta çağ
• 18:57
  tercih gitti. Modern devlet kaldı.
• 18:59
  Az önce bahsettiğim gibi ama 19. Yüzyıl bu yeni gövdenin
• 19:03
  restorasyonu oldu. 20. Yüzyıl ise milliyetçiliğin.
• 19:08
  S tesliydi franz ferdinan suikasti o testin sireni gibi
• 19:12
  çaldı ve gerisini biliyorsunuz. Imparatorluğun son perdesi
• 19:16
  açılırken sahnede hala Fransız Josef var.
• 19:19
  Yaşlı inatçı ritüellere bağlı ama etrafı bambaşka bir çağ
• 19:23
  dönmüş uluslar kendi sesini yükseltiyor.
• 19:26
  Tek taç çift devlet düzeniyle Avusturya, macaristan'ı idare
• 19:30
  etmeye çalışıyorlar. Bürokrasi kalın, saray
• 19:32
  protokolü, taş gibi fakat sokaklar kalabalık ve gürültülü.
• 19:37
  Işte tam bu fonun önünde Veliaht Fransız ferdinand beliriyor.
• 19:42
  Soy ağacı içe kıvrılmış bir hanedanın devam halkası aynı
• 19:47
  zamanda eski kurallarla yeni dünyanın sürtünme noktası
• 19:50
  fransferden özel hayatı hanedanın en kördüğümünü
• 19:54
  gösteriyor. Sophie çotek'e aşık oluyor
• 19:57
  soylu, ama ani dağının standardına göre düşük sayılan
• 20:01
  bir aile. Saray yıllarca evliliği yokuşa
• 20:04
  sürüyor. Sonunda izin çıkıyor ama Morgan
• 20:06
  atik yani sofi asla imparatoriçi olamayacak.
• 20:09
  Çocuklarda tahta yaklaşamayacak. Dün fotoğraflarına bakanlar için
• 20:13
  romantik bir hikâye. Protokol kayıtlarına bakanlar
• 20:16
  içinse çıplak bir sınıf duvarı saray merasimlerinde sophie'nin
• 20:21
  arkada yürümesi masada daha aşağı sıraya oturtulması arabada
• 20:25
  yan yana. Bile kısıtlanması yani sevgi var
• 20:29
  ama güç piramidi değişmiyor. Tabii bu esnada imparatorluk,
• 20:32
  diller ve dertler mozaiği, Almanlar, majarlar, çekler,
• 20:37
  slovaklar, polonya'lılar, ukraynalılar aklıma gelen
• 20:41
  romenler var. Slovenler, hırvatlar, sırplar,
• 20:44
  italyanlar herkes ya. Herkes herkes ya daha çok
• 20:49
  özellik istiyor ya da sınırın ötesindeki öteki benle
• 20:52
  buluşmanın hayalini kuruyor. Fransız ferdinia'nın
• 20:55
  çevresindeki bazı düşünürler imparatorluğu federal bir yapıya
• 20:59
  dönüştürmeyi tartışıyor. Büyük Avusturya birleşik
• 21:02
  eyaletleri gibi projeler konuşuluyor.
• 21:04
  Kağıt üstünde akıllıca pratikte ise saray Budapeşte hattını
• 21:09
  orduyu, bürokrasiyi yerinden oynatacak kadar sarsıcı ve 28
• 21:14
  Haziran 1914 Saraybosna Bosna yeni.
• 21:17
  Hak edilmiş vitrin yapılıyor. Sabah konvaya atılan bomba
• 21:21
  hedefi ıskalıyor, program İptal edilmiyor.
• 21:23
  Rota hatasıyla açık hedef haline gelen arabada gafilo princet 2
• 21:28
  el sıkıyor. Fransız ferdinant ve sofi aynı
• 21:31
  gün aynıdakiikalarda hayattan çekiliyorlar.
• 21:35
  O kurşun sesleri sarayın merasim tokmağından daha gür çıkıyor ve
• 21:39
  kıta çapında zincir tepki tetikliyor.
• 21:42
  Notalar ültimatomlar az önce dediğim gibi mobilizasyon Avrupa
• 21:46
  toplu halde uçuruma doğru yürüyüşe geçiyor. 84 yaşındaki
• 21:51
  franz Josef için bu son büyük kriz ordu cepheye akarken o eski
• 21:57
  dünyanın son muhafızı gibi. Fakat savaş sanayi çağının
• 22:00
  matematiği ile işliyor. Makineli tüfek topçu demiryolu
• 22:04
  lojistik imparator 1.910 altıda gözlerini kapatıyor, ardında ise
• 22:09
  tükenmiş bir hazine yorgun bir bürokrasi ve cephelerde
• 22:13
  parçalanan bir imparatorluk bırakıyor yerine geçen.
• 22:17
  Kar birinci kar barış arıyor, reform söylüyor ama rüzgar ters.
• 22:21
  Milliyetçilik artık kalıcı bir iklim olmuş bile. 1.910 sekizde
• 22:26
  birlikte o koca yapı dağılıyor. Avusturya ayrı, Macaristan ayrı,
• 22:30
  çekoslovakya doğuyor, Polonya güçleniyor.
• 22:33
  Bunlar Birinci Dünya savaşın sonu yani Romanya büyüyor.
• 22:36
  Güneyde yugoslavya'nın taşları diziliyor, italya sınırdan
• 22:40
  payını alıyor. Sen germen düzeni haritayı kalın
• 22:43
  çizgilerle tertipliyor. Birinci kar yönetimden
• 22:45
  çekildiğini ilan ediyor ama biçimsel bir tahttan feragat
• 22:49
  kelimesini ağzına almıyor. Hanedan, 1.000 yıla yaklaşan bir
• 22:52
  defterin kapağını kapatamadan defterden düşüyor.
• 22:56
  Tabii bir anda Osmanlı imparatorluğu da birkaç sene
• 22:59
  sonra tamamen gözlerini dünyaya kapatacak, yerine Türkiye
• 23:04
  Cumhuriyeti olarak devam edecek. Bütün bu hikayede asıl tokat
• 23:08
  evlilik diplomasisinin biyolojiye yazdığı bedel, akraba
• 23:12
  evlilikleri, ani kısa vadede mülk ve meşruiyet kazandırdı.
• 23:16
  Uzun vadede çeşitliliği daralttı, hastalık yükünü
• 23:20
  artırdı. Veliaht tavuzunu sığlaştırdı.
• 23:23
  Ispanya kolunda karlos ikide yani ikinci karlos da duvara
• 23:27
  çarpan süreç viyana'da daha yumuşak ama yine de ısrarcı bir
• 23:30
  baş ağrısı olarak sürüyor. Siyaseten ise aynı sabit fikir
• 23:34
  tekrarlanıyor. Her krizde bir reboun, yani her
• 23:37
  yenilgide bir yeniden kuruluş napolyona karşı Avusturya
• 23:41
  imparatorluğu 1.840 sekize karşı uzlaşma.
• 23:44
  Yüzyılın sonuna karşı çifte monarşi ama milliyetçilik saray
• 23:48
  protokolinden daha kalın bir gerçek çıkıyor.
• 23:51
  Yine de miras cab canlı, viyana'da şenbur'un,
• 23:55
  merdivenlerinden inen her turist.
• 23:57
  Sadece saray görmüyor. Bir yönetme biçiminin
• 24:00
  koreografisini izliyor. Madrid'deki tablo galerilerinde
• 24:03
  hobsburg çenesinin gölgesini diplomasiyle sanatın nasıl iç
• 24:08
  içe geçtiğini yakalıyorsunuz? Avrupa haritasını uzun uzun
• 24:11
  bakınca sınır çizgilerini de bu hanedanın yükseliş ve düşüş
• 24:14
  dalgaları okunuyor. Belki de en kalıcı güç yönetmek
• 24:18
  değil. Ardında bırakılan şehirler,
• 24:21
  kurumlar ve hikayeler kapanışı bir soruyla bağlayayım.
• 24:24
  Bu hanedanın evlen biriktir stratejisinden ger.
• 24:28
  Alan ders bugün kurum kuran herkes için ne söylüyor?
• 24:32
  Ister aile şirketi ister devlet ister sivil bir yapı, kısa
• 24:37
  vadeli kazanç için içe kapanmayı mı yoksa uzun vadeli
• 24:40
  dayanıklılık için çeşitliliği mi tercih edersiniz?
• 24:44
  Ve dosyayı şöyle kapatalım, hobsburg'lar isviçre'nin sisli
• 24:47
  bir tepesindeki küçük bir kaleden çıkıp dünyanın üstüne
• 24:51
  gölgesini düşüren bir ailenin adı oldu.
• 24:53
  Kılıçla değil, nikahla genişlediler.
• 24:55
  Savaş meydanından çok düğün salonu gördüler.
• 24:58
  Şahken devrinde gündüz ispanya'da akşam fleman
• 25:01
  topraklarında gece amerika'da güneş hala tepede sayıldı ve
• 25:05
  güneş batmayan imparatorluk lafı boşuna doğmadı.
• 25:08
  Ama bu evren ve biriktir taktiğinin faturası da vardı.
• 25:12
  Soy ağacı kendi üstüne kıvrıla kıvrıla o meşhur houseburg
• 25:16
  çenesini düşen doğurganlığı ve kırılgan sağlığı yan ürün gibi
• 25:20
  getirdi. Portrelerde örtülmeye çalışan o
• 25:23
  çene diplomatik raporlarda apaçık yazıldı.
• 25:26
  Ispanya kolu ikinci karlos ile duvara tosladı.
• 25:29
  Viyana tarafı da daha dayanıklıydı ama orada da
• 25:32
  epilepsi, kırılganlık, yönetimde aksamalar eksik olmadı.
• 25:36
  Biyoloji diplomasinin kulis. Sessiz ama inatçı bir gerçek
• 25:40
  olarak hep durdu. Yine de bu hanedan pes etme
• 25:43
  refleksini iyi bildi. Orta çağ kontuğundan karşı
• 25:46
  reformun Katolik sponsorluğuna oradan, baro'nun yani barokun
• 25:50
  kültür patronluğuna daha sonradan modern imparatorluk
• 25:53
  bürokrasisine evrilebildiler. Meternkin soğuk kanlı dengeleri.
• 25:58
  Ya da 1.840 sekizin fırtınasına rağmen taş gibi ayakta kalmaları
• 26:01
  1.860 yedide Avusturya, macaristan'ın kurup 2 motorlu
• 26:03
  bir devlete dönüşmeleri hepsi hayatta kal yeniden markalaş
• 26:07
  kardeş dersleri gibi. Ama 19.
• 26:10
  Yüzyıl milliyetçiliği saray protokolinden çok az önce de
• 26:13
  dediğim gibi çok az önce ne ya? Az önce de dediğim gibi daha
• 26:20
  kalın bir duvardı, çok dilli, çok hukuklu, çok kimlikli bir
• 26:24
  yapı bize sığmadı. Osmanlıda da böyle oldu.
• 26:27
  Saraybosna'da 2 kurşun kıtayı ateşliyor.
• 26:30
  Büyük savaş bittiğinde harita cetvelle bölüyorlar.
• 26:33
  Birinci kar yönetim yetkisini bırakıyor, aniden perdeyi
• 26:37
  indiriyor, taht gidiyor, şehirler kalıyor.
• 26:40
  Viyana'nın sarayları madrid'in koleksiyonları, prag'ın taş
• 26:44
  sokakları bir de modern avrupa'nın sınıf çizgilerinde
• 26:48
  yükselişim ve çök. Tortusu kalıyor benim final
• 26:51
  cümlem şu, abspoplar bağlantı kurmanın imparatorluğunu
• 26:55
  yazdılar ama çeşitliliği kısmak hem bedende hem de devlette
• 27:00
  kırılganlık üretti. Kısa vadede güç, uzun vadede
• 27:03
  esneklik 2 ayrı oyun siz hangi oyunu seçersiniz?
• 27:08
  Dinlediğiniz için sağ olun, beğendiyseniz o spotify'da şu
• 27:11
  yıldız butonuna tıklamayı unutmayın, Amazon müzikte
• 27:14
  vesaire daha iyi zaman spotify'da desteklerinizi
• 27:17
  bekliyorum. Bir sonraki sekizinci. 25 saatte
• 27:20
  görüşürüz, hoşça kalın.