Latest / Stüdyo recap / “Yanlış bilgi” cenneti miyiz, neden komplo teorilerine inanıyoruz?

Transcript

“Yanlış bilgi” cenneti miyiz, neden komplo teorilerine inanıyoruz? · Stüdyo recap

0:00
SPEAKER_00: Stüdyo recap'dan merhaba.
0:01
SPEAKER_00: Bugünkü konuğumuz Prof. Dr. Sinan Alper.
0:05
SPEAKER_00: Kendisinin oldukça ilginç bir kitabı var.
0:07
SPEAKER_00: Bilgiyle ilgili bir kitap bu.
0:09
SPEAKER_00: Aslında biz gazeteciler medya sektörü 2022'de yasalaşan Hatalı bilgiyi alenen yayma
0:16
SPEAKER_00: suçu,
0:17
SPEAKER_00: bir diğer adıyla dezenformasyonla mücadele suçu, Türk Ceza Kanunu kapsamına konulan.
0:22
SPEAKER_00: Bu çerçevede çok tartıştığımız bir konu, dezenformatif bilgilerin yayılımı, paylaşımı.
0:29
SPEAKER_00: Öte yandan komplo teorileri meselesi var.
0:32
SPEAKER_00: Sinan Alper Hoca bu teorilerle ilgili.
0:35
SPEAKER_00: O nedenle bugün kendisini konuk almak istedik.
0:37
SPEAKER_00: Hoş geldiniz hocamız.
0:39
SPEAKER_01: Merhabalar, hoş bulduk.
0:40
SPEAKER_00: Sinan Hocam hemen şunu sorarak başlamak istiyorum.
0:43
SPEAKER_00: Öncelikle kitabınızı bir okuyucularımıza özetleyelim.
0:48
SPEAKER_00: Kitabınızda hangi içeriklere yer verdiniz?
0:51
SPEAKER_00: Bu kitabı sizi hazırlamaya iten tabii bir gerekçe de olması lazım.
0:56
SPEAKER_00: Sosyal psikoloji alanında uzmansınız.
0:59
SPEAKER_00: Neden bu kitap yazımı, bu kitap başlığını tercih ettiniz?
1:03
SPEAKER_01: Öncelikle teşekkürler davetiniz için ve bu konuda konuşabildiğimiz için.
1:08
SPEAKER_01: Benim alımım sosyal psikoloji ve çalıştığım önemli konulardan bir tanesi de
1:13
SPEAKER_01: insanların yanlış olan bazı şeylere neden inandıkları,
1:17
SPEAKER_01: neden herhangi bir kanıta dayanmıyor olmasına rağmen bunları doğru olarak kabul
1:21
SPEAKER_01: ettikleri.
1:23
SPEAKER_01: Bununla ilgili daha önce de bir kitabımız yayınlanmıştı.
1:26
SPEAKER_01: Onur Can Yılmaz'la birlikte Komplo Teorilerine Neden İnanırız isimli bir kitabımız
1:31
SPEAKER_01: yayınlandı birkaç sene önce.
1:33
SPEAKER_01: Bu senede yani birkaç gün önce aslında daha doğrusu Yanlış Bilgi Üzerine isimli Bir
1:39
SPEAKER_01: kitabımız yayınlandı akademim yayınlarından.
1:42
SPEAKER_01: Kitabın daha doğrusu burada tek yazarlıyım.
1:44
SPEAKER_01: Burada yanlış bilginin ne olduğunu öncelikle tanımlayarak başlayayım istersen.
1:49
SPEAKER_01: İngilizce'de misinformation dedikleri bir kavram.
1:53
SPEAKER_01: Herhangi bir kanıtı o temeli olmamasına rağmen yanlış olan ama bizim doğru kabul
1:59
SPEAKER_01: ettiğimiz her şey.
2:00
SPEAKER_01: Bunun içinde sahte haberler de var, komple teorileri de var veya doğaüstü bazı inançlar da var.
2:07
SPEAKER_01: Birçok şeyi bunun içine koyabiliriz.
2:09
SPEAKER_01: Bunların bir kısmı kasten yayılan yanlış bilgiler.
2:14
SPEAKER_01: Yani yanlış olduğu biliniyor olmasına rağmen belli bir amaç için kasıtlı olarak
2:20
SPEAKER_01: yaydığınız şeyler.
2:21
SPEAKER_01: Bunlara dezenformasyon diyoruz biraz önce bahsettiğiniz kavram.
2:25
SPEAKER_01: Ama her yanlış bilgide dezenformasyon olmak zorunda değil.
2:29
SPEAKER_01: Yani Farkında olmadan da bir şeye inanıyor veya paylaşıyor, yayıyor olabiliyorsunuz.
2:34
SPEAKER_01: Bunun arkasında tabii birçok hem bireysel faktör var hem toplumsal faktör var.
2:39
SPEAKER_01: Bu son kitapta da yanlış bilgi üzerine kitapta da bu ikisine birden değiniliyor aslında.
2:44
SPEAKER_01: Yani hem hangi tarzda insanlar böyle şeylere inanmaya daha meyilli hem de hangi toplumlarda...
2:51
SPEAKER_01: Hangi toplumsal faktörlerde bu inançlar biraz daha fazla yükselmeye başlıyor?
2:57
SPEAKER_01: İkisine de değiniyorum.
2:58
SPEAKER_01: Zaten sosyal psikolojinin benim alanımın güzel yanında bu.
3:02
SPEAKER_01: Bir yandan psikolojik bakabiliyorsunuz ama bir yandan da o psikolojiyi etkileyen
3:05
SPEAKER_01: sosyal faktörleri de inceleyebiliyorsunuz.
3:08
SPEAKER_00: Bu noktada genel bu tanımın içerisinde baktığınızda Türkiye'nin daha özgün bir yeri var mı?
3:16
SPEAKER_00: Çünkü Türkiye'de özellikle ilk kitabınızı da Onur Yılmaz'la hazırladığınız ilk
3:21
SPEAKER_00: kitabı da dikkate aldığımızda Çok doğru bir yere parmak bastınız.
3:26
SPEAKER_00: Gerçekten de sadece bu bizim sezgilerimize dayanarak söylediğimiz bir şey değil.
3:31
SPEAKER_00: Gerçekten
3:48
SPEAKER_01: Yapılan araştırmalar da gösteriyor ki komplo teorilerine inanç konusunda dünyada bir
3:53
SPEAKER_01: numaraya oynuyoruz neredeyse gibi bir durumdayız.
3:56
SPEAKER_01: Çok yüksek çıkıyor.
3:58
SPEAKER_01: Sadece kendi ülkemizle ilgili komplo teorileri de değil.
4:01
SPEAKER_01: Yani 11 Eylül saldırılarına dair Amerika'daki,
4:05
SPEAKER_01: New York'taki bir konuyla ilgili bir komplo teorisi de Türkiye'de yine çok yüksek
4:09
SPEAKER_01: çıkıyor.
4:09
SPEAKER_01: Şimdi bunun birçok tabii sebebi var.
4:11
SPEAKER_01: Yani insanların ilk aklına gelen sebep genelde Eğitim seviyesi oluyor.
4:16
SPEAKER_01: Yani insanlarımız işte eğitimsiz yeterince bilmiyorlar,
4:20
SPEAKER_01: yeterince okumuyorlar diye bunlara inanıyorlar gibi bir çıkarımda bulunuyoruz
4:25
SPEAKER_01: genelde.
4:26
SPEAKER_01: Eğitim seviyesi önemli.
4:27
SPEAKER_01: Bu da bir faktör.
4:28
SPEAKER_01: Bu faktör değil demek istemiyorum.
4:30
SPEAKER_01: Ama bir de bunun yanında bir toplumsal faktör de var.
4:33
SPEAKER_01: O da benim de aslında birçok ortak yazarlarımızla birlikte yazdığımız makalelerde
4:39
SPEAKER_01: gösterdiğimiz ve aynı zamanda bir önceki kitapta komple teorilerine de inanırız da
4:45
SPEAKER_01: Bu son kitapta yanlış bilgi üzerine de yine buna değiniyorum.
4:48
SPEAKER_01: Ülkenin genel aslında kurumlara olan güvensizlik seviyesiyle ilgili bir şey olduğunu
4:54
SPEAKER_01: da görüyoruz.
4:55
SPEAKER_01: Algılanan yolsuzluk seviyesi yükseldikçe yani insanlar kurumların,
5:00
SPEAKER_01: devlet kurumlarının yolsuzluğa bulaşmış olduğuna dair algıları yükseldikçe komplo
5:06
SPEAKER_01: inançları da yükseliyor.
5:07
SPEAKER_01: Bu da aslında anlaması gayet kolay bir durum.
5:10
SPEAKER_01: Neden?
5:11
SPEAKER_01: Çünkü biz normalde bilgimizi nereden ediniyoruz?
5:15
SPEAKER_01: Kurumlardan yani ya devlet kurumları bu ya medya ya işte üniversite uzmanlar,
5:20
SPEAKER_01: akademisyenler şunlar bunlar.
5:23
SPEAKER_01: Buralardan ediniyoruz ama biz bu kurumların hepsinin yolsuzluğa battığına
5:27
SPEAKER_01: inanıyorsak o zaman bunlardan bize gelen hiçbir şeye,
5:31
SPEAKER_01: hiçbir bilgi parçasına inanmamaya başlıyoruz.
5:34
SPEAKER_01: Ne yapacağız?
5:34
SPEAKER_01: Hiçbir şey bilinemez, hiçbir şey bilmiyoruz gibi de dolaşamayız ortada.
5:38
SPEAKER_01: Belli bazı kanaatlerimizin de olması lazım.
5:41
SPEAKER_01: Bunun için de alternatif kaynaklara yönelmeye başlıyoruz.
5:44
SPEAKER_01: Alternatif kaynaklara yönelmek tabii ki de işte alternatif medya,
5:48
SPEAKER_01: Olabilir sizin gibi işte gazetecilerin işte sosyal medyada yaptıkları vesaire var.
5:54
SPEAKER_01: Ama bir yandan da YouTube'da çok derin bir YouTube veya diğer sosyal medya
5:59
SPEAKER_01: platformlarında da çok derin bir komple teorisi ağı da var.
6:03
SPEAKER_01: Yani içine bir düştüğünüz zaman sizi sarıp sarmalıyor bir işte Alice Harikalar
6:08
SPEAKER_01: diyarındaki tavşan deliğinden geçmiş ve yeni bir evrene geçmiş gibi oluyorsunuz.
6:13
SPEAKER_01: Orada aslında bir yandan işte medyaya ana akım medyaya inanmıyorken ki inanmamanızın
6:19
SPEAKER_01: farklı gerekçeleri de olabilir.
6:21
SPEAKER_01: Ama alternatif olarak baktığınız bazı komplo teorisyeni karakterlerde o ana akım
6:27
SPEAKER_01: medyada olduğu kadar bile bir editoryal süreç yok.
6:31
SPEAKER_01: Yani orada tek bir kişi var ve bir şey yazıyor ve onu doğru kabul ediyorsunuz.
6:35
SPEAKER_01: Dolayısıyla kurumlara olan güvensizlik düştükçe artıyor.
6:39
SPEAKER_01: Ama bunun tabii bir de şöyle bir boyutu var.
6:41
SPEAKER_01: Bu biraz yanlış anlaşılan diyeyim ya da yanlış uygulanan bir boyutu var.
6:46
SPEAKER_01: Türkiye'de biraz önce bahsettiğiniz bu dezenformasyonla mücadele ve ilgili işte
6:51
SPEAKER_01: kurum veya bununla ilgili gazetecilere bazen soruşturma açılması hatta tutuklanması
6:56
SPEAKER_01: bazı gazetecilerin.
6:57
SPEAKER_01: İnsanların yanlış diyelim ki yanlış haber yani doğru oldu zaten çoğu zaman bir
7:04
SPEAKER_01: şekilde doğru oluyor ama Diyelim ki yanlış olduğunu varsayalım o haberin gerçekten
7:08
SPEAKER_01: yayılan haberin.
7:10
SPEAKER_01: Siz o haberi yayan kişiyi tutukladığınızda veya o kişiye bir yasal bir baskı
7:15
SPEAKER_01: uyguladığınızda o kişinin yaydığı haberin inandırıcılığı düşmüyor.
7:19
SPEAKER_01: Tam tersine artıyor çünkü ona inanan insanlar zaten ana akım kurumlara olan derin
7:25
SPEAKER_01: bir güvensizlikleri vardı.
7:26
SPEAKER_01: Şimdi diyorlar ki bak gördünüz mü susturmaya çalışıyorlar demek ki doğru oluyor.
7:30
SPEAKER_01: Dolayısıyla hem İnsan haklarına aykırı olan kısmını zaten hem fikirdir birçok makul
7:37
SPEAKER_01: insan diye düşünüyorum ama aynı zamanda pratikte işe de yaramıyor ve tam tersi bir
7:41
SPEAKER_01: şekilde tepiyor aslında.
7:43
SPEAKER_00: Bu noktada size şunu sormak isterim.
7:46
SPEAKER_00: Türkiye'nin ciddi bir güven kırılması yaşadığı günlerden geçiyoruz.
7:51
SPEAKER_00: Bir tarafta Türk Kızılay Derneği,
7:53
SPEAKER_00: bir tarafta Ahbap Derneği tartışmaları da en güncel konu başlıkları.
7:57
SPEAKER_00: Ancak ben aslında esasen Daha fazla siyaseti konuşmak istiyorum sizinle.
8:04
SPEAKER_00: Tüm bu tartışmalar,
8:05
SPEAKER_00: tüm bu güven kırılmaları içerisinde siyaset kurumu sizce gerektiği kadar bilgi
8:14
SPEAKER_00: donanımı konusunda halka güvenilir bir yerden sesleniyor mu?
8:19
SPEAKER_00: Yoksa sizin gözleminiz ve tespitleriniz bu bilgilerin dolaşımı konusunda İdeolojinin
8:26
SPEAKER_00: de ötesine geçen hatta son dönemde Cumhuriyet tarihinin de Milliyetin Bakanlığı
8:31
SPEAKER_00: tarafından yeniden yazılması da gündeme taşındı.
8:34
SPEAKER_00: Kurtuluş Savaşı ifadesinin kullanılmaması gibi.
8:37
SPEAKER_00: Bu güncel tartışmalar ekseninde bir yorumunuz olur mu?
8:40
SPEAKER_01: Şimdi güncel mesela şu anda Dünya Kupası oynanıyor.
8:44
SPEAKER_01: Bir futbol metaforuyla açıklamaya çalışayım.
8:47
SPEAKER_01: İki tane futbol takımı var.
8:49
SPEAKER_01: Birbirlerini yenmeye çalışıyorlar.
8:51
SPEAKER_01: Bir de ortada hakem var.
8:53
SPEAKER_01: Siz hakemin eğer iki takımada eşit mesafede olduğuna inanmazsanız,
8:58
SPEAKER_01: tarafsız olduğuna inanmazsanız o zaman orada verilen hiçbir karara ne saygı
9:03
SPEAKER_01: duyarsınız ne uyarsınız ve orada kavga çıkar, kaos çıkar o sahada.
9:08
SPEAKER_01: Çünkü kimse hakemin otoritesini tanımaz ve ona saygı duymaz.
9:12
SPEAKER_01: Şimdi Türkiye'de de sadece Türkiye için geçerli değil aslında birçok ülke için
9:17
SPEAKER_01: geçerli insanlar siyasi kamplara siyasi takımlara bölünmüş durumda ideolojik dünya
9:22
SPEAKER_01: görüşü perspektifinden ve devlet aslında devlet dediğimiz şey işte bu devlet aklı
9:28
SPEAKER_01: falan diyoruz ya birçok zaman bu kavramı kullanıyoruz devlet hükümetten Bağımsız bir
9:34
SPEAKER_01: şey gibi öyle insan birçok insanın aklında öyle veya zaten öyle olması gerekir çünkü
9:38
SPEAKER_01: o devlet kurumu o sahada ortadaki hakemdir ve iki takıma da veya kaç takım varsa
9:44
SPEAKER_01: artık tabii iki olmak zorunda değil siyasete gelince.
9:48
SPEAKER_01: Bunların hepsine eşit mesafede olması ve aynı kuralların nötr bir şekilde uyguluyor
9:52
SPEAKER_01: olması lazım.
9:53
SPEAKER_01: Şimdi bizim şu anki siyasi sistemimizde buna dair herhangi bir çaba artık yok.
9:59
SPEAKER_01: Eskiden de ideolojikti her şey.
10:01
SPEAKER_01: Eskiden de gülistanlık, müthiş bir demokrasimiz yoktu belki ama yine de mış gibi yapılırdı.
10:07
SPEAKER_01: Yani yine de bir devletle hükümet arasında bir fark varmış gibi en azından bir
10:13
SPEAKER_01: göstermelik bir şeyler, bir çaba varmış.
10:16
SPEAKER_01: Olurdu, bir makyaj olurdu.
10:17
SPEAKER_01: Artık o makyaja da gerek duymamaya başlandı bir şekilde.
10:22
SPEAKER_01: Ve çok açık bir şekilde hakem aslında bir takımın formasıyla çıkıyor sahaya.
10:26
SPEAKER_01: Dolayısıyla siz bundan mağdur olan insanların bunu böyle meşru algılamasını,
10:33
SPEAKER_01: saygı duymasını, bunda bir problem görmemesini beklemeniz çok zor.
10:38
SPEAKER_01: Ve hakemi siz tarafta gördüğünüz zaman da hakemin size bilgi olarak verdiği şeylere
10:44
SPEAKER_01: Şüpheyle yaklaşmaya başlıyorsunuz doğal olarak.
10:46
SPEAKER_01: Çünkü diyorsunuz ki bu karşı takım ya beni kazıklamaya çalışıyorlarsa bir şekilde
10:50
SPEAKER_01: bizi dezavantaja uğratmaya çalışıyorlarsa diye düşünüyorsunuz.
10:54
SPEAKER_01: Ve ekstra şüpheyle yaklaşıyorsunuz.
10:56
SPEAKER_01: Bu yani çok yıkıcı bir şey bir toplum için.
10:58
SPEAKER_01: Çünkü yani şöyle düşünün bir insan ilişkisinin ilişkilerinden düşünelim yine bir
11:03
SPEAKER_01: başka metaforla.
11:05
SPEAKER_01: Siz bir insanın yalancı olduğuna inanıyorsanız,
11:08
SPEAKER_01: sık sık yalan söylediğine inanıyorsanız O kişinin söylediği her şeye hiçbir şeye
11:13
SPEAKER_01: güvenmezsiniz ya yani doğru söylese de güvenmezsiniz işte yalancı çoban hikayesi
11:18
SPEAKER_01: gibi.
11:18
SPEAKER_01: Dolayısıyla devlet bazına bunu getirdiğimiz zaman devlet kurumları doğruyu
11:23
SPEAKER_01: söyleseler bile inanılmamaya başlanıyor bir süre sonra ve bu büyük bir aslında
11:28
SPEAKER_01: toplumsal krize götürüyor.
11:31
SPEAKER_00: Bir de tabii Cumhurbaşkanlığı,
11:33
SPEAKER_00: İletişim Başkanlığı nezdinde kurulmuş bir dezenformasyonla mücadele merkezi var.
11:38
SPEAKER_00: Ancak ben kendi ilgi alanım ve İfade özgürlüğü alanında da çalışma yürütüyor olmam
11:44
SPEAKER_00: itibariyle kuruluşundan itibaren bu merkezin açıklamalarını olabildiğince takip
11:49
SPEAKER_00: ediyorum.
11:50
SPEAKER_00: Bugüne kadar muhalefetle ilgili yürütülen dezenformasyon noktasındaki konularda
11:56
SPEAKER_00: herhangi bir açıklamalarına pek rastlayamadık kendilerinin.
12:00
SPEAKER_00: Yani sadece ve sadece AK Parti iktidarla ilgili açıklamalarına rastladık.
12:06
SPEAKER_00: Bu örnekten hareketle siz Türkiye'deki bu dezenformasyon tartışmalarını nasıl gözlemliyorsunuz?
12:13
SPEAKER_00: Yani misinformasyon ve dezenformasyon noktasında Türkiye'deki tartışmalara
12:20
SPEAKER_00: baktığınızda nasıl bir tablo var önünüzde sizce?
12:24
SPEAKER_01: Yani bu konuda size şu anlamda katılıyorum.
12:27
SPEAKER_01: Dezenformasyonlu Mücadele Merkezi'nin kuruluş şekli,
12:30
SPEAKER_01: çalışma şekli,
12:31
SPEAKER_01: şu anki böyle pratikteki vizyonu dediğim gibi zaten amacına hizmet etmiyor.
12:36
SPEAKER_01: Yani eğer amacı gerçekten iyi niyetli bir şekilde Türkiye'deki bilgi kirliliğini,
12:40
SPEAKER_01: Ortadan kaldırmaksa buna hizmet etmediği çok açık.
12:43
SPEAKER_01: Ama öteki taraftan belli siyasi sebeplerle bazı gazetecilerin veya sosyal medya
12:49
SPEAKER_01: kullanıcılarına da aynı şekilde hedefe konduğunu görüyoruz.
12:53
SPEAKER_01: Yani burada aslında biraz...
12:55
SPEAKER_01: Oksimoron bir ifade gibi yani dezonformasyonda mücadele merkezi zaten bir devlet
13:01
SPEAKER_01: kurumu olması en baştan biraz faal bir durum.
13:04
SPEAKER_01: Çünkü biraz önce anlattım ya biz zaten ortadaki hakem güvenilir miyi tartıştığımız
13:09
SPEAKER_01: için o hakemi denetleyen biri olması lazım.
13:12
SPEAKER_01: Yani dolayısıyla hakemin çıkıp Bakın benim işte bir tane yeğenim var onu getirdim o
13:17
SPEAKER_01: da benim doğru söyleyip söylemediğimi söyleyecek falan demesi gibi bir şey yani
13:20
SPEAKER_01: Cumhurbaşkanlığına bağlı bir dezeninformasyonlu mücadele merkezi olması.
13:24
SPEAKER_01: Eğer gerçekten geniş anlamda toplumun tüm kesimlerinin üzerinde uzlaştığı işte belli
13:33
SPEAKER_01: şeylerin doğru veya yanlış olması konusunda üzerinde uzlaştığı bir ortam yaratılmak
13:38
SPEAKER_01: isteniyorsa bunun siyasetler üstü bir şey olması gerekiyor.
13:41
SPEAKER_01: Çünkü bunun siyaseti çektiğiniz zaman Yine biraz önce o bahsettiğim yani bunun
13:45
SPEAKER_01: siyaset biliminde veya işte evrimsel psikolojide kabilecilik deniyor.
13:50
SPEAKER_01: Yani kabile anlamında düşünmeyin ama yani toplumun tırnak içinde kabilelere bölünmesi.
13:56
SPEAKER_01: Ve bunu yaptığınız zaman insanlar neyin doğru neyin gerçek olduğunu aslında o kadar
14:03
SPEAKER_01: da önemsememeye başlıyorlar.
14:05
SPEAKER_01: Daha çok önemsedikleri şey benim kabilemin işine gelen şey ne?
14:09
SPEAKER_01: Ve işine gelmeyen şey ne?
14:11
SPEAKER_01: Yani bunun üzerinden algılamaya başlıyorlar dünyayı.
14:14
SPEAKER_01: Bu son yanlış bilgi üzerine kitabında da bundan da bahsediyorum.
14:17
SPEAKER_01: Buna dair bir bölüm de var.
14:18
SPEAKER_01: Yani biz insanların hep doğrunun ne olup olmadığını çok önemseyeceğini varsayıyoruz.
14:24
SPEAKER_01: Tabii ki insanlar bir şeyin doğrusunu öğrenmek isterler gibi düşünüyoruz.
14:28
SPEAKER_01: Ama toplumu bu kadar net bir şekilde kabilelere böldüğünüzde ve bu kabileler bir
14:32
SPEAKER_01: savaş halinde olduğunda...
14:34
SPEAKER_01: Burada önemli olan şey hayatta kalmak oluyor doğruya ulaşmak yerine.
14:38
SPEAKER_01: Ve bazen de yalan söylemek veya bir yalana inanmak hayatta kalmanızı
14:43
SPEAKER_01: kolaylaştırıyorsa,
14:44
SPEAKER_01: sizi daha avantajlı duruma getiriyorsa o zaman o yalana sarılıyorsunuz ve ona değer
14:49
SPEAKER_01: vermeye başlıyorsunuz.
14:51
SPEAKER_01: İşte aslında post-truth dediğimiz şey de biraz bu.
14:54
SPEAKER_01: Yani o kavramı da belki dinleyiciler duymuşlardır.
14:57
SPEAKER_01: Hakikat ötesi veya gerçek ötesi diye.
15:00
SPEAKER_01: İşte post-truth çağında yaşadığımızı söylüyor birçok araştırmacı.
15:04
SPEAKER_01: Post-truth şu demek değil işte yani insanların doğruyla yanlışı ayırt edememesi
15:11
SPEAKER_01: kafalarının çok karışması değil.
15:13
SPEAKER_01: Daha çok başka siyasi,
15:15
SPEAKER_01: politik,
15:16
SPEAKER_01: tutumsal faktörler sebebiyle neyin doğru,
15:19
SPEAKER_01: neyin yanlış olduğunu o kadar da umursamamaya
15:22
SPEAKER_00: başlaması insanların.
15:23
SPEAKER_01: Yani o kadar da önemli değil doğru yanlış.
15:25
SPEAKER_01: Yani benim partimin işine geliyor mu?
15:27
SPEAKER_01: Geliyor.
15:27
SPEAKER_01: O zaman destekliyorum gibi bir yere gidiyor.
15:32
SPEAKER_01: Dolayısıyla her şeyin siyasileştirilmesinin böyle bir etkisi var ve Amacın tam tersi
15:38
SPEAKER_01: yönünde bir etkiye sebep oluyor.
15:41
SPEAKER_01: Yani dezenformasyonunu azaltacağınızı iddia ederken bütün yanlış bilgi türlerine
15:47
SPEAKER_01: insanları daha da açık hale getiriyorsunuz.
15:48
SPEAKER_01: Çünkü herkes kendi kabilesinin işine gelen ve gelmeyen şeyler olarak bakmaya
15:53
SPEAKER_01: başlıyor bir şeylere.
15:54
SPEAKER_00: Bu noktada son olarak size şunu sormak isterim.
15:57
SPEAKER_00: Hem komplo teorileri hem de yanlış bilgi kitaplarınız itibariyle Türkiye'deki eğilimi konuştuk.
16:04
SPEAKER_00: Daha açık olduğumuz hedef kitle haline geldiğimizi de ifade ettiniz.
16:09
SPEAKER_00: Sizce buradan bir çıkış yolu mümkün mü?
16:13
SPEAKER_00: Yani özellikle de sosyal medya,
16:15
SPEAKER_00: hele de TikTok örneğinde neredeyse iktidarın belki de bilinçli olarak kontrolsüz
16:21
SPEAKER_00: bıraktığı.
16:22
SPEAKER_00: Çünkü bir yıldır bununla ilgili düzenlemeleri de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde
16:28
SPEAKER_00: gündeme getirmediklerini takip eden bir parlamento muhabiri olarak bu tespiti
16:32
SPEAKER_00: aktarıyorum.
16:33
SPEAKER_00: Bu çerçevede baktığınızda buradan bir çıkış yolu var mı Türkiye açısından?
16:38
SPEAKER_01: Yani çıkış yolu her zaman vardır ama çok basit bir çıkış yolu düşünüyorsak o yok.
16:44
SPEAKER_01: Ama bu sadece Türkiye için de değil yani.
16:46
SPEAKER_01: Örneğin Amerika Birleşik Devletleri de aslında benzer şeyler yaşıyor.
16:50
SPEAKER_01: Ve burada birkaç aslında faktör var dikkatlemiz gereken.
16:53
SPEAKER_01: Bir tanesi insanlar neden işte ana akım...
16:58
SPEAKER_01: Televizyon kanallarını veya gazeteleri artık o kadar da dikkate almamaya başladılar.
17:03
SPEAKER_01: Neden?
17:05
SPEAKER_01: Oradan gelen bilgilere aynı saygıyı duymamaya başladılar.
17:08
SPEAKER_01: En baştan bunu konuşmaya başlamamız gerekiyor.
17:11
SPEAKER_01: Çünkü hiç kimse gidip de YouTube'da veya Twitter'da bilmem nerede,
17:16
SPEAKER_01: 3000-5000 takipçili birini arayıp da bugün ne oldu diye ondan öğrenmek istemez.
17:21
SPEAKER_01: Zaten bir televizyon kanalı var.
17:23
SPEAKER_01: Açıyorsunuz ana haber bülteni var.
17:25
SPEAKER_01: Orada anlatılan şeyler var.
17:26
SPEAKER_01: Veya bir gazete var.
17:27
SPEAKER_01: İşte manşeti var.
17:28
SPEAKER_01: Haberleri var.
17:29
SPEAKER_01: Niye oraya bakmamaya başladılar?
17:31
SPEAKER_01: En başta bunu konuşmak gerekiyor.
17:33
SPEAKER_01: Sosyal medya üzerinde baskı yapılmasının bir işe yaramadığı,
17:38
SPEAKER_01: tam tersine toplumu iyice kutuplaştırdığı, ayrıştırdığını görmek gerekiyor.
17:43
SPEAKER_01: Bir de bunun şöyle bir boyutu da var.
17:46
SPEAKER_01: Onu da belki daha ayrıntılı başka bir şekilde konuşmak gerekir.
17:49
SPEAKER_01: Sadece hükümetlerin, siyasetçilerin Bir kabahati yok.
17:54
SPEAKER_01: Aynı zamanda bu sosyal medya şirketleri,
17:57
SPEAKER_01: teknoloji şirketleri de artık siyasetin de üzerine çıkan bir yere gelmeye
18:01
SPEAKER_01: başladılar.
18:02
SPEAKER_01: Yani hükümetler neden bir yasa çıkartıp da sosyal medyayı herhangi bir kural empoze
18:10
SPEAKER_01: etmiyorlar diye soruyoruz ama Öyle bir güçleri var mı diye de sormak lazım belki.
18:15
SPEAKER_01: Yani bir işte Elon Musk'tan daha mı güçlü yani herhangi bir işte devletin hükümeti
18:21
SPEAKER_01: falan gibi bir yere de gitmeye başladı dünya.
18:23
SPEAKER_01: Dolayısıyla teknoloji devlerinin işte bu teknoloji oligarkları vesaire deniyor.
18:29
SPEAKER_01: Bunların üzerinde de Bir regulasyon, bir kurallar olması gerekiyor.
18:34
SPEAKER_01: Kendi kafalarına göre bir şeyi yapmıyor onları lazım.
18:38
SPEAKER_01: Çünkü sadece bir şirket değil bunlar.
18:41
SPEAKER_01: Sadece para kazanan bir yer değil.
18:42
SPEAKER_01: Aynı zamanda toplumun bir araya geldiği,
18:45
SPEAKER_01: birbiriyle etkileşime geçtiği,
18:46
SPEAKER_01: birbirinden haber aldığı,
18:48
SPEAKER_01: birbirini ikna etmeye çalıştığı ortamlar aslında kamusal olanlar.
18:53
SPEAKER_01: Eskiden insanların fiziksel olarak bir köy kahvesinde yaptığı şeyi belki...
18:58
SPEAKER_01: Şu an internet üzerinden yapıyor insanlar.
19:01
SPEAKER_01: Dolayısıyla buraların biraz daha diyaloğa açık...
19:04
SPEAKER_01: Daha düşmanlaştırmaya daha kapalı nispeten yerler olması gerekiyor.
19:10
SPEAKER_00: Biz değerlendirmeleriniz için çok teşekkür ediyoruz.
19:13
SPEAKER_00: Sosyal psikoloji alanında uzman Prof. Dr.
19:16
SPEAKER_00: Sinan Alper ile yeni kitabı Yanlış Bilgi üzerinden Türkiye'deki yanlış bilgiye
19:22
SPEAKER_00: komplo teorilerine olan inanışı ve güncel tartışmalara yönelik yorumlarını aldık.
19:28
SPEAKER_00: Çok teşekkür ediyoruz.
19:29
SPEAKER_01: Ben teşekkür ederim.
19:30
SPEAKER_00: Stüdyo recap'ın siyaset odaklı içeriklerine YouTube sayfamıza ve ilgili sosyal medya
19:35
SPEAKER_00: hesaplarımıza abone olup takip ederek destek olabilirsiniz.
19:40
SPEAKER_00: Siyaseti sizlere özet içeriklerle sunmayı amaçlayan bağımsız bir gazetecilik mecrasıyız.
19:46
SPEAKER_00: Teşekkürler.