Latest / Nie-winna Sztuka / 65. Francis Bacon: deformacja, chaos i ekspresja.

Transcript

65. Francis Bacon: deformacja, chaos i ekspresja. · Nie-winna Sztuka

0:00
Cześć, Witam was w kolejnym niewinnym odcinku.
0:03
Dzisiaj opowiem wam o francisie bej konia.
0:06
Zresztą jakiś czas temu obiecywałam Wam, że zrobię taki
0:09
podcast. Także zaczynamy, ale od czego?
0:13
Chyba od cytatu, bo sam Francis Bacon twierdził, że o malarstwie
0:17
nie da się mówić. Można jedynie wokół niego
0:19
krążyć. Także dzisiaj się o tym
0:21
przekonamy. Znaczy, no ja już wiem, że nie
0:23
miał racji, bo to jest już prawie 70 podcast, więc da się
0:27
bardzo dużo mówić o sztuce i o malarstwie.
0:30
Mam nadzieję, że ciekawie. Ale jak zwykle zaczynamy od
0:34
początku. Bekon urodził się w Dublinie w
0:36
1909 roku, czyli bardzo dawno temu.
0:40
Ojciec bacona pracował w wojsku, więc kiedy wybuchła pierwsza
0:44
wojna światowa, uciekli z Irlandii, do Anglii, do Londynu
0:47
i właśnie w ten sposób wyglądało dzieciństwo bejcowana, bo
0:51
mieszkał na zmianę w tych 2 miejscach, właśnie w Irlandii i
0:54
w Anglii i na dodatek chorował na astmę, więc praktycznie nie
0:58
bywał w szkole. On pewnie się cieszył.
1:02
No ale pamiętajcie, że edukacja to podstawa i no nie wszyscy
1:05
rodzą się genialni. Większość jednak trzeba samemu
1:08
posiąść wiedzę, a bo wtedy świat wydaje mi się dużo ciekawszy,
1:14
mimo że nadal jest przerażający. No ale nie o tym mówię co do
1:18
tego faktu, że nie chodził za często do szkoły, to nie zmienia
1:22
oczywiście postaci rzeczy, że był bardzo inteligentny już od
1:25
najmłodszych lat, ale bardzo często ło buzowały wagarował.
1:30
Wiecie, no myślę, że dusza artysty nie pozwalała mu po
1:35
prostu nudzić się w tej szkole, bo tutaj mamy.
1:38
Pierwszą ciekawą ciekawostkę, ciekawą historię związaną z
1:42
Nastoletnim Konikiem, ponieważ w wieku 15 16 lat ojciec taki
1:47
wiecie twardy postawny i męski w taki schematyczny sposób typowy
1:52
ojciec Przyłapał bejcowana na mierzeniu bielizny matki i
1:56
możliwe, że o tym już wspominałam w podcaście o
2:00
homoseksualnych artystach, bo ja na przykład wtedy nie
2:03
wiedziałam, że Francis był gejem.
2:06
Także mogę się powielać, ale mam nadzieję, że nie pamiętacie.
2:09
Tego. No i kiedy ten Hardy Tatuś
2:11
bejcowana wyrzucił swojego syna z domu, no bo przecież mierzenie
2:15
damskich ciuszków było, no nie wyobrażalne dla jego
2:18
zacietrzewione i wojskowej główki Francji wyjechał do
2:22
Londynu. Stwierdził, że on sobie poradzi,
2:25
wiecie, no ja już 15, 16 lat, no to naprawdę mógł sobie poradzić.
2:29
Zresztą na wspomnienie tamtych chwil mówił, tak, nigdy nie
2:33
mogłem porozumieć się z rodzicami, nie chcieli bym
2:36
został malarzem w ich przekonaniu.
2:38
Szczególnie matki byłem kimś, kto może jedynie.
2:41
Zejść na marne bardzo przykre no, ale różne są relacje między
2:46
rodzicami a dzieckiem i oczywiście jakby mimo tego, że
2:50
jego ojciec bardzo się wkurzył, kiedy przyłapał syna na
2:53
mierzeniu tych fatałaszków, no to kochał swojego syna, bo
2:57
poprosił przyjaciela, by nad nim czuwał.
3:00
Kiedy dojedzie do Londynu, także widzicie?
3:02
No rodzice potrafią naprawdę w różny sposób okazywać te
3:05
czułość. Mój ulubiony sposób to jest,
3:08
kiedy mamcia przywozi mi świeże warzywka z ich ogródka.
3:10
Tak to jest najwspanialsze. I tak właśnie Francis wraz z
3:14
przyjacielem ojca z Londynu jedzie do Berlina na jakiś czas
3:18
temu, bo z 2 lata mieszkał potem z Berlina do Paryża, w którym po
3:21
raz pierwszy widzi na żywo prace naszego kochanego.
3:25
Pablito Picasso był taki powiedzmy. 1927 rok rozpustny
3:31
Paryż mekka najwybitniejszych, a bekon w samym środku tego
3:36
wszystkiego i on właśnie widząc prace Picassa mówił tak dzieła
3:41
Picassa z lat 1926 1930 to były czasy.
3:46
Surrealizmu samotnymi postaciami na plaży.
3:49
To był szok, który spowodował, że zapragnąłem zostać malarzem.
3:54
Dlaczegoż nie miałbym spróbować. Powiedziałem sobie wówczas, no i
3:58
to właśnie w tym okresie powstały pierwsze akwarele
4:00
Francisa Bacona i tu zaczyna się tak naprawdę historia wybitnego
4:05
malarza, którą chcę wam dzisiaj opowiedzieć.
4:08
Mimo że już biadolę od tylu minut.
4:10
Także niestety bekon opuszcza Rozpustny Paryż i wraca do
4:14
Londynu, lokuje się w takiej bejbi pracowni i swoją ścieżkę
4:18
kariery zaczyna jako. Dekorator wnętrz trochę tak jak
4:23
my dzieci lat 90 grając w simsy, tylko że my mieliśmy wyłącznie z
4:28
tego fan, a on pieniądze żeby się utrzymać, ale wiecie, co
4:32
mnie najbardziej interesuje jego malarstwo?
4:34
I to właśnie w tej małej pracowni maluje swoje pierwsze
4:37
obrazy olejne już takie profesjonalne i nigdzie nie
4:41
dotarłam do żadnej historii, żeby on chodził do jakiejkolwiek
4:45
szkoły związanej ze sztuką, żeby chodził na jakieś zajęcia
4:49
dodatkowe tutaj jest taki mocny. Przestrzał, że on nagle potrafi
4:53
malować. Także nie wiem, czy był aż tak
4:55
wybitnie uzdolniony, czy to jest pomijane w jego biografiach?
5:00
Tak mnie teraz to zaciekawiło. No ale tak go kreujemy mojej
5:04
drodze. No Wszystko, co usłyszymy w
5:06
Internecie jest prawdą, także nie ma za co.
5:09
No i on w tej swojej baby pracowni organizuje taki właśnie
5:12
mały wernisaż. Obrazy są malowane w stylu
5:15
surrealistycznym i kubi stycznym z racji, że to były czasy takich
5:19
artystów jak Picasso, jak dali i on też.
5:22
Jarał się Picasso, więc myślę, że to było tym spowodowane.
5:26
Niestety nikt nie jest nimi zainteresowany.
5:30
Za to jego projekty mebli i wnętrz.
5:33
No to to jest w ogóle całkiem inna bajka, dlatego, że ludzie
5:36
się nimi zachwycają i ma coraz więcej zleceń i one naprawdę
5:41
odnoszą duży sukces. Nawet jakieś znane czasopismo.
5:44
Nie wiem nazywał się chyba studia opisuje jego projekty na
5:47
aż 2 stronach, więc myślę, że duże osiągnięcie jak na
5:51
początkującego gdzieś tam architekta wnętrz.
5:54
Czy tam dekoratora wnętrz, więc można powiedzieć, że on ma się
5:58
czym pochwalić, ale to nie na tym chciał się skupić.
6:01
On był artystą, on chciał malować i tworzyć, no i właśnie
6:05
chciał malarstwu poświęcić cały wolny czas i też to robił.
6:10
Na szczęście miał ku temu możliwości dzięki zarabianiu
6:13
pieniędzy, podstawa i oczywiście, że marzy mu się tak
6:16
jak każdemu artyście, by żyć ze sprzedanych obrazów.
6:20
No ale z racji, że jest obrotny i pracowity, to nie straszny mu
6:24
jakby żaden zawód. Więc żeby mieć więcej czasu.
6:29
No to też zaczyna pracować w przeróżnych rodzajach prac jest
6:33
recepcjonistą kucharzem kamerdynerem tylko po to, by
6:36
mieć właśnie pieniądze na jakieś farby i płótna i pędzle.
6:39
Wiecie, że to zawsze było drogie i do dzisiaj zresztą.
6:44
Jest jeden pędzel potrafi kosztować kilkadziesiąt nawet
6:46
kilkaset złotych. Także no hardkor, ale dobry
6:50
pędzel. Moi drodzy to jest podstawa, ale
6:53
jak bywa w takich historiach, w końcu trafia na przychylną mu
6:57
osobę, czyli burmistrza małego, angielskiego miasteczka Erica
7:02
Hola, który przez kolejne 15 lat będzie jego mecenasem sztuki.
7:06
Ale za dużo nie będziemy o nim wspominać.
7:08
Po prostu pomagał mu sprzedawać sztukę i bardzo jarał się stylem
7:13
Bacona, który tak naprawdę dopiero zaczął się teraz
7:16
rozwijać. I w 1933 roku, czyli kilka lat
7:20
później maluje cykl Ukrzyżowane, które zostają docenione i
7:24
pojawiają się na 2 zbiorowych wystawach we major galerii.
7:28
Ale to nie Wszystko. Moi drodzy to jest już duże
7:30
osiągnięcie. Wystawy zbiorowe są też bardzo
7:33
istotne na początku ścieżki artystycznej, ale pewien ceniony
7:38
krytyk sztuki umieszcza ten cykl w swojej książce zaraz obok prac
7:42
ulubieńca Bacona, czyli samego Pablo Picasso i bekon jest MEGA
7:47
podjarany. Bardzo dumny w ogóle mu się nie
7:50
dziwię, jakby też byłabym z siebie dumna, jakby mogła się
7:54
znaleźć przy takim nazwisku jak Pablo Picasso.
7:57
No ale oczywiście, jak to bywa w życiu, zawsze piach w oczy nie
8:01
tylko mi, ale i Bacon owi również, bo kolejne wystawy to
8:05
klęska. Nikt nie jest zainteresowany
8:08
jego obrazami, bo są za mało jakieś za mało surrealistyczne.
8:13
Na przykład tak to mogę określić.
8:15
Oczywiście bajką się nie podaje, próbuje, maluje, tworzy nowe
8:19
rzeczy. Ale zanim wyrobi swój styl, taki
8:22
wiecie, z którym go teraz kojarzymy?
8:24
No to wypije bardzo dużo drinków z innymi przyjaciółmi artystami
8:29
nie omieszkam wznieść czy grysiku za nas wszystkich
8:32
niewinnych słuchaczy. Bo, słuchajcie, ja miałam taki
8:36
pomysł na podcast, w którym opowiadam wam o barach, do
8:40
których chodzili znani artyści i uważam, że to jest bardzo fajny
8:43
pomysł, szczególnie jakbyśmy mieli pomyśleć o tym, że jak
8:47
będziemy w jakimś danym kraju w danym mieście, będziemy mogli
8:50
też pójść do tego baru, bo zazwyczaj byśmy o tym nie
8:53
wiedzieli, że to jest jakiś kultowy bar, do których do
8:56
którego chodziła bohema artystyczna.
8:59
Ale przyznam, że najpierw chciałabym wybrać się do
9:01
Barcelony albo do Paryża, żeby sama móc chłonąć klimat tych
9:05
miejsc. No bo w jednym i w 2.
9:07
Miejscu jest kilka pozycji, które chciałabym odwiedzić czy
9:11
to sama czy z moimi psiapsi i dzisiaj natrafiłam na bar, który
9:15
nazywa się koloni rum na londyńskim Soho, czyli brzmi
9:19
bardzo pensji i ten bar moi drodzy odpuszczamy, nie jedziemy
9:23
na wycieczkę szkolną, bo on jest już na stałe zamknięty.
9:26
Niestety, ale był kultowy dla angielskiej bohemy i jednym z
9:31
pierwszych klientów po otwarciu był właśnie Bacon, ale nie tylko
9:35
on, bo na drinka wpadał tam sam lucjan.
9:38
Roid, czyli też malarz, o którym może kiedyś powstanie podcast
9:42
Daniel Fason, czyli dziennikarz i pisarz i Jeffrey Bernard,
9:46
który również był dziennikarzem i pisarzem i ogromnym fanem
9:49
alkoholu. Generalnie tam nikt sobie
9:52
niczego nie żałował, ale opowiem wam o tym barze.
9:55
Ja wiem, że to tak nie tematycznie, ale jednak to było
9:58
kultowe miejsce dla Bacona, więc w sumie bardzo się wpisuje.
10:02
W ramy podcastu Bar był malutki w kolorze soczystej zieleni.
10:06
On był naprawdę mały. Myślę, że mniejszy niż moja
10:09
pracownia. I urządzony był w stylu tak jak
10:12
typowy salon, nie taki living room po jednej stronie miał bar,
10:17
a po 2 jedną toaletę, w której pewnie też dużo się działo, ale
10:21
do tego jeszcze nie dotarłam i ludzie czuli się po prostu tam
10:25
jak w domu i właścicielka była bardzo specyficzną kobietą,
10:30
która zresztą nieraz poznawała właśnie francisowi do jakichś
10:34
obrazów i oglądałam jakiś Wywiad, bywalca tamtego baru i
10:39
on opowiadał właśnie, że ta właścicielka zazwyczaj siedziała
10:41
na końcu baru. Z papieroskiem w ręce, a w 2
10:44
dłoni miała kieliszek jakiegoś ulubionego trunku i zawsze
10:49
zawsze po prostu wszystkich zagadywała i przeważnie były to
10:54
bardzo kontrowersyjne tematy, więc myślę, że to super w ogóle
10:57
sprawa. Jeżeli chodzi o kolejny podcast
10:59
sam Francis Bacon pił w nim przez 4 dekady.
11:02
Dlatego mówię wam, że to jest istotne miejsce dla niego, bez
11:06
względu, gdzie mieszkał, gdzie podróżował, to ten mały bar był
11:10
jego taką gwiazdą polarną i jedną z niewielu stałych w jego
11:14
życiu. On naprawdę bardzo dużo
11:16
podróżował też na szczęście w związku ze swoją sztuką, nie
11:20
tylko po prostu w poszukiwaniu uciech, tak jak na przykład
11:23
Polski grę, ale o tym w innym podcaście, bo w tym barze w tym
11:27
miejscu spotykało się wielu zdolnych ludzi, a jak wiadomo
11:31
Wszystko co w nadmiarze może być niebezpieczne, więc historia
11:35
tego baru jest. No powiem, że dosyć cierpka, bo
11:37
wielu klientów się zabiło lub skończyło naprawdę bardzo źle,
11:42
ale też to nie jest temat tego podcastu.
11:45
Bacon mnie lubił. Brać narkotyków z tego, co się
11:48
dowiedziałam, a na pewno nie lubił tworzyć po narkotykach, bo
11:52
czuł wtedy. No tak jakby tracił kontrolę.
11:55
On sam sądził, że po prostu po wieczorze przy winku i rozmowach
11:59
o sztuce mógł jeszcze wrócić do pracowni i tworzyć, tworzyć po
12:03
prostu swoją legendę. Lubił eksperymentować z
12:05
malowaniem, ale tutaj odnoszę się do tego, że albo tym
12:09
eksperymentem było malowanie po pijaku albo na mocnym kacu i sam
12:14
mówił, tak uważam, że im gorszy kac ty bardziej umysł wydaje się
12:19
trzeszczeć. Energii ja tak nie sądzę, bo ani
12:23
za dużo alkoholu ani jakikolwiek kac nie są dobre do tworzenia.
12:27
Są to skrajne czające sytuacje, więc lepiej jednak się skupić.
12:33
Jest pewna jakaś granica picia winka przy malowaniu, chociaż
12:37
myślę, że wielu zapewne się zgodzi.
12:39
Na przykład jak amedeo. Który non stop był bardzo mocno
12:43
upojony podczas malowania albo jak w Wang, który bardzo lubił
12:48
sobie wypić do malowania słoneczników.
12:51
Czy na przykład nasza rodzima Maria Peszek, którą stan kaca
12:55
podobno bardzo mocno inspirował i wiem, że się rozgadałam o tym
12:59
barze, ale to jest naprawdę MEGA ciekawa historia i teraz się
13:02
zastanawiam, czy zostawić ją właśnie na ten oddzielny
13:05
odcinek? Ale chyba tak, bo musiałabym
13:07
rozwodzić się jeszcze nad paryską wersją tego baru, która
13:10
prowadzona była przez samą grę. Destino, który jest zawsze wam,
13:14
wspominałam na przykład przy historiach Picasso.
13:16
To jest też super, bardzo ciekawa postać w świecie sztuki.
13:20
Także lecimy dalej, bo to podcast o sztuce, a nie o
13:24
bailando. Przynajmniej dzisiajszy bekon
13:27
dużo podróżował tak jak wam powiedziałam wystawiał się na
13:30
przykład w Nowym Jorku albo na bielanach Wenecji, a jest to
13:34
naprawdę big Deal bo biennale to jest bardzo poważna sprawa i już
13:38
w 1950 roku tam 50 którymś cieszył się naprawdę.
13:43
Fajną renomą i jego sztuka stawała się no jakby coraz
13:48
ciekawsze i dla niego, ale też dla nas, jak dla odbiorców.
13:51
I już w latach 60. Jego słowa nie ograniczała się
13:54
wyłącznie do Anglii, w której mieszkał, ale też do wielu
13:57
europejskich miejsc, no i też do Stanów Zjednoczonych, więc
14:01
często zapraszano go na zbiorowe wystawy, co oczywiście łechta
14:06
jego wielkiego. I tutaj jednak zaczniemy troszkę
14:09
mówić o sztuce, no bo właśnie w tym czasie on stworzył studium
14:13
postaci 2. To był rok 1946, więc troszkę
14:17
się cofniemy i płótno to jest 145 X 128 cm.
14:22
Ja bardzo lubię podawać wielkość, dlatego, że możemy
14:26
mniej więcej sobie wyobrazić, bo to jest.
14:29
To są naprawdę duże putta, a wielu artystów tak, na przykład
14:33
jak frida malowała małe formaty, więc też inaczej się potem
14:36
odbiera takie obrazy. I tutaj widzimy, jak pierwszy
14:39
raz zestawia typowe dla siebie elementy, takie połacie surowego
14:44
mięcha zdeformowane. Postaci ludzkie.
14:47
No to było naprawdę typowe dla Bacona dla jego sztuki i to co
14:52
fajne w malarstwie Francisa to w cudzysłowie to biorę, ale taki
14:56
przypadek, ponieważ Francis nigdy do końca nie wiedział jak
15:00
będzie wyglądał efekt końcowy danego dzieła i mam tu cytacik
15:04
nie wiem i nigdy wiedzieć nie będę jaki obraz powstanie, gdy
15:09
był wiedział byłbym jedynie ekscentrycznym ilustratorem i
15:12
nie mógłbym zaskoczyć samego siebie także tutaj go bardzo
15:17
dobrze. Rozumiem, bo ja też rzadko robię
15:19
szkic obrazu, ale mniej więcej w głowie wiem, co bym chciała,
15:22
żeby się na nim znalazło. No i też lubię się zaskoczyć
15:26
efektem końcowym goły the flow jak to się mówi.
15:30
No i w tym przypadku zaczął malować myśląc o szympansie i w
15:33
trakcie sportretował drapieżnego ptaka lądującego na trawie, a
15:38
zakończył to zmieniając to na postać nieznanego pochodzenia.
15:42
Wiecie zdeformowaną, bardzo mocno na tle kawałka mięsa,
15:46
które było typowe dla bejcowana. Jeden krytyk nawet sugerował, że
15:50
artysta inspirował się zdjęciem Krzyczącego Mussoliniego,
15:53
przywołując obrazy ludobójstwa, bo w tamtym momencie, jakby cała
15:57
Europa cieszyła się z zakończenia wojny pierwszej
16:00
wojny, a bekon chciał pokazać odwrotność tych wszystkich
16:03
wydarzeń. I tutaj przychodzi czas na
16:05
kolejną i ostatnią przeprowadzkę do miejsca, które przejdzie do
16:09
historii. Ponieważ mamy rok 1961 i boycott
16:14
przenosi się na seventh RIS muse coś takiego w Londynie.
16:20
Przebudowanej po wozowni położonej przy old Brompton Road
16:24
w pobliżu gdzieś tam stacji metra, co jest zawsze bardzo
16:27
dobre. Jak się gdzieś wybieramy i nad
16:30
pustym garażem na parterze strome rozklekotany schody
16:33
prowadziły do spartańskiej sypialni i obskurnej pracowni,
16:38
ale myślę, że no. Z perspektywy czasu, no to na
16:41
pewno to miało ogromny klimat. Teraz by miało może tak bowiem i
16:45
na tyłach ciasnego mieszkania znajdowała się kuchnia z
16:48
kuchenką i wanną i dom. Ona zbieranymi ścianami, tanimi
16:53
meblami i gołymi żarówkami. Był studium samozaparcie.
16:57
Tak naprawdę tego artysty, dlatego, że to było bardzo
17:01
sprzeczne i kontrastowe z ekstrawaganckim życiem, jakie
17:05
prowadził, dlatego, że jego pracownia i dom były no dosyć
17:08
obskurne. Jak wam powiedziałam, ale jego
17:11
dzieła już wtedy osiągały naprawdę astronomiczne kwoty
17:15
także. No to jest bardzo fascynujące, a
17:18
z 2 strony po prostu widzimy fakt, że faktycznie najbardziej
17:22
liczyła się dla niego sztuka. A nie to jak wyglądał jego dom,
17:28
ale słuchajcie, bo tutaj zaczyna się super MEGA historia,
17:31
ponieważ dotarłam do prze wspaniałych artykułów, które
17:37
opisywały, jak wyglądała ta jego pracownia, bo na tym chciałabym
17:41
się głównie skupić i słuchajcie, po podłodze walały się
17:45
czasopisma, stosy dokumentów, puszek pędzli, zdjęć no i
17:49
różnych innych pierdół Francji. Stwierdził, że tylko w takim
17:53
chaosie dobrze mu się pracuje. Bo akurat się nie zgadzam, no i
17:57
nie byłabym sobą, gdybym po prostu nie sprawdziła, czy
18:00
istnieją zdjęcia i dowody tego całego chaosu.
18:03
I słuchajcie o mój Boże, jakby to powiedziała Genis a maj Gad.
18:11
To miejsce wyglądało jak nie wiem czy kojarzycie, ale są
18:16
mieszkania ludzi, którzy żyli przez wiele lat na przykład w
18:19
głębokiej depresji i nie sprzątali w ogóle przez lata
18:23
serio to jest ten sam poziom, to jest poziom właśnie mieszkań,
18:27
które są. W ohydnym w opłakanym stanie,
18:31
więc mniej więcej tak wyglądała pracownia Francisa Bacona i
18:36
ciekawa Jestem, czy reszta domu wyglądała dokładnie tak samo, bo
18:39
jakby dobra może tutaj jest zbyt hardkorowe porównanie, bo
18:43
zapewne tam nie było jakiś starych obrzydliwych rzeczy w
18:47
tym mieszkaniu tylko pełno gazet, książek i pierdół na
18:50
ziemi. Ale jednak no ja Chaos w
18:53
pracowni sobie z czymś innym wyobrażam, czasami miewam, ale
18:57
na pewno nie na taką skalę, ale musiałam wam w ten sposób to
19:01
nakreślić. Oczywiście wstawię.
19:03
Żebyście mogli też sobie to zobaczyć.
19:05
Ale jednak. No to był trochę szok i
19:08
słuchajcie na ścianie wisi taki wielki okrągłe lustro, jakby
19:11
obdrapane z czarnymi kropkami mi się to kojarzy z lustrami
19:14
właśnie starymi jakby trochę zardzewiałymi od tyłu.
19:18
Zresztą bardzo piękne poetyckie w swojej prostocie, jakbyście
19:23
mogli to zobaczyć na Ziemi jest tyle gazet i papierów, że nie ma
19:27
gdzie stopy postawić. Dosłownie to nie są kubki takie
19:31
sterty, gdzieś tam w kąt rzucone, tylko jakby rzucał i
19:35
trzeba po nich chodzić, żeby gdziekolwiek się dostać tylko
19:38
przy sztaludze. Było troszkę miejsca z tego, co
19:41
widziałam na zdjęciach. Zresztą z ciekawych ciekawostek
19:44
po jego śmierci zaproponowano oddanie tego miejsca, jakby w
19:47
całości jak całego domu całej pracowni z całą zawartością dla
19:52
londyńskiej galerii Tate Gallery, ale oni odmówili, więc
19:56
galeria w Dublinie, skąd pochodził Bacon, zorganizowała
20:00
Wszystko, by przenieść w całości pracownie do swojego muzeum.
20:03
I to jest świetna sprawa, bo naprawdę było to ogromne
20:07
przedsięwzięcie, bo nie zabrali tylko rzeczy oni w dokładny
20:11
sposób oddali to, co działo się w tej pracowni.
20:14
Przenosząc ją, ale nawet brali wiecie kawałki ścian jakieś tam
20:19
rzeczy nawet nie umiem tego wszystkiego nazwać, ale
20:22
niesamowita sprawa. Mam nadzieję, że kiedyś będzie
20:24
dane mi to zobaczyć, bo nigdy się tym nie interesowałam, a
20:27
może być to ekstra z taką świadomością, że jest to
20:31
prawdziwa, ale nie do końca nie, bo to jest nie koniec
20:34
ciekawostek. Bo wiecie co oni znaleźli w tej
20:36
pracowni? Na przykład 100 pociętych
20:39
płócien i to jest bardzo ciekawe, bo zazwyczaj były to
20:42
małe płótna takie 30 40 cm, a jednak bekon.
20:46
Przez lata malował na dużo większych formatach i te małe
20:50
płótna służyły na przykład potem jako palety.
20:53
Trochę mnie zszokował fakt, że on po prostu ich nie zamalował,
20:56
ale nie wiem, może miał ich dość w takiej formie, w jakiej się
21:00
zachowały. Z tego co czytałam, to też
21:02
ciekawym elementem jest fakt, że mogliśmy zobaczyć, jak wyglądał
21:07
proces tworzenia Bacona. No bo zazwyczaj widzimy już
21:11
końcowe działo. Tak to nie były czasy
21:13
Instagrama, gdzie pokazujemy, ja nie wiem progres jak się tworzy.
21:17
Dany obraz i właśnie dzięki tym pociętym Płytom, które jednak
21:21
zostały zachowane w tej pracowni, w tym chaosie.
21:24
No to mogliśmy zobaczyć, jak to Wszystko wyglądało.
21:26
Znaczy pewnie w muzeum możemy zobaczyć, no bo na internetach
21:29
nie ma tego niestety, ale to nie Wszystko dlatego, że znaleziono
21:33
tam prawie 600 książek i ponad 1000 wyrwanych kartek z różnych
21:37
czasopism i albumów. I jeżeli Was to interesuje, no
21:41
to na przykład książek było bardzo dużo.
21:43
Jak wam powiedziałam, ale na przykład było o sztuce
21:46
fotografii, historii o polityce kinie.
21:49
Sporcie o zjawiskach nadprzyrodzonych i podręczniki
21:53
medyczne. Naprawdę było ich multum i te
21:57
wszystkie rzeczy miały jakby grube naloty, farby i wyrwane
22:00
strony, więc trochę podobnie jak ja dlatego, że dla mnie książka
22:06
mi nie przeszkadza. Jak jest popisana, pobrudzona
22:08
albo wygnieciona, dlatego, że ona jest do inspiracji do
22:13
czytania, do odczuwania, nie do tego, żeby ładnie wyglądała
22:16
gdzieś tam na półce. Bacon często wyrywał z książek
22:19
najistotniejsze. Obrazy umieszczał je właśnie
22:22
potem, gdzieś przyklejają na jakieś kartki i oprócz
22:25
czerpania, jakby z obrazów wizualnych, Bacon czerpał
22:28
inspirację również ze źródeł literackich.
22:31
Bardzo lubił czytać i zachłannie czytał i głęboko też interesował
22:36
się poezją i prozą klasycznych autorów.
22:40
Tu już nie będę przytaczać jakich, ale i tak jest to super.
22:44
Mega interesujące, że miał sobie też czas na czytanie, ale jest
22:49
kolejny element, a propo pracowni, czyli.
22:52
Drzwi drzwi pracowni bejcowana. To jest coś niesamowitego, bo
22:58
prawdopodobnie jest to najbardziej znane wizerunek
23:01
pracownię artysty, dlatego, że Bacon testował farby na tych
23:05
swoich drzwiach i ścianach swojej pracowni i żartobliwie
23:08
nazywał je swoimi jedynymi abstrakcyjnymi obrazami.
23:13
Także myślę, że to dosyć urocza historia, tak jak wam
23:16
wspomniałam. No to w pracowni jedyne miejsce
23:20
na podłodze to właśnie było wokół sztalugi.
23:24
Miał miał 2 w tej pracowni i powszechnie uważa się, że
23:28
artysta malował od rana do około południa.
23:31
Dlatego, że to jest super ciekawe, bo ustawienie Sztalugi
23:35
mogło właśnie sugerować, że wolał malować przy naturalnym
23:38
świetle przy świetle dziennym i wysokość sztalugi można było
23:42
regulować. Oczywiście takie sztalugi są
23:44
najbardziej komfortowe dla artystów, bo on przez wiele lat
23:50
jednak malował ogromne obrazy i jakby pod koniec życia, kiedy
23:56
znaleziono te pracownie w takim stanie.
23:58
I była, to można było po prostu określić, że najwięcej malował w
24:01
formacie pionowym po prostu ekstra.
24:04
To są takie smaczki, które mnie totalnie jarają autentycznie.
24:09
Ale dobra mam cytacik, a propos tej pracowni malować mogę tylko
24:13
tutaj w tej pracowni nie miałem ich zbyt wiele.
24:16
W tej Jestem już 30 lat i całkowicie mi ona wystarcza.
24:20
Nie mogę pracować w miejscach za nadto uporządkowanych łatwiej
24:23
maluje mi się w miejscu takim jak to nie wiem dlaczego, ale to
24:28
mi pomaga. Myślę, że nawet podobnie dzieje
24:31
się z moim malowaniem. Najczęściej w głowie mam jedynie
24:34
ogólną chaotyczną idea obrazu, nie po prostu podniecenie i
24:37
chwytam za pędzel tylko tyle. Jeśli ma to przybrać jakiś
24:41
uporządkowany kształt, to jedynie na płótnie.
24:44
W trakcie malowania rezultat nie dorównuje niestety początkowemu
24:48
podnieceniu rzadko Jestem zadowolony, ale to już inny
24:51
problem. Ten nieporządek wokół nas
24:53
wygląda trochę tak jak to co dzieje się we mnie.
24:56
Tak właśnie wygląda moje życie i naprawdę fajnie tak móc zaglądać
25:02
do miejsca, w którym artysta spędza najwięcej cz.
25:05
I to tutaj kryją się te wszystkie smaczki, esencja tego
25:08
tworzenia, więc szczerze wam powiem, że zaraz po artykułach
25:12
out barze, w którym często pijał.
25:15
No to to są moje ulubione właśnie te wszystkie szczegóły
25:18
związane z jego pracownią. Ja wiem, że ja pewnie inaczej na
25:21
to patrzę jako artystka, bo moja pracownia dla mnie jest taką
25:25
normalną rzeczą, ale jak przychodzą do mnie, czy to moi
25:27
przyjaciele, czy jaki jesteś tam dalsi znajomi, to nie zawsze
25:31
chodzą i oglądają te wszystkie rzeczy, które dla mnie są
25:34
totalnie oczywiste, a dla nich są.
25:36
Czymś nowym, więc myślę, że to dlatego poza tym wszyscy lubimy
25:41
zaglądać komuś pod pierzynkę, jak to się mówi.
25:43
Stąd te wszystkie reality show i oglądanie podglądanie ludzi w
25:48
social mediach. No ale dobra, jak już się
25:51
podjarałam tymi smaczkami i esencją jego tworzenia w tej
25:54
pracowni. No to chyba opisuj.
25:58
Ten Chaos pracowni, w której powstają dzieła sztuki.
26:02
No to wypadałoby o nich trochę jednak ok.
26:04
Bo zazwyczaj, kiedy myślimy o francisie bekonie, no to
26:08
przychodzi nam do głowy jeszcze jedno wielkie nazwisko, czyli
26:11
walkę, ponieważ Bacon tworzył w 48 roku cykl 6 głów i to właśnie
26:17
w nich pierwszy raz, jakby widzimy postać zainspirowaną
26:20
twórczością teza, który namalował portret papieża
26:24
innocentego 10 i związana jest z tym pewna anegdota, którą wam
26:28
oczywiście przytoczę, bo czemu by nie?
26:30
Kiedy innocenty 10 zobaczył po raz pierwszy swój portret
26:34
namalowany przez hiszpańskiego malarza w 1650 roku, miał ponoć
26:39
wykrzyknąć zbyt prawdziwy, więc ciekawe jest, że jakby 3 wieki,
26:43
później bekon posuwa się do no o wiele dalej i postanawia
26:48
odsłonić zapomnianą prawdę obrazu.
26:51
Tak tylko powiem notabene, że czę.
26:54
Co się mówiło, że trzeba być bardzo odważnym, żeby jakby
26:57
poddać się portretowanie przez wolskę za, bo on nie robił tylko
27:01
twojego portretu, ale przeprowadzał całą
27:03
psychoanalizę. Także to jest grubo, ale nie do
27:07
końca dzisiaj tylko obej konie, bo jest taki obraz, który nazywa
27:11
się głowa 6 i pokazuje właśnie papieża w szklanej klatce takiej
27:16
no nie dosłownej szklanej klatce i od razu możemy zwrócić uwagę
27:21
na usta papieża, jakby krzyczał, a pięści wbijał.
27:25
Wy fotel w ten nie wiem jak to nazwać tron na którym siedzi, no
27:30
i to, co najbardziej kojarzy się z bekonem, czyli te wszystkie
27:34
niezaplanowane i niepokojące pociągnięcia pędzlem, które są
27:38
takie żywe, że wydaje się, jakby miały zaraz przebić ciało tego
27:42
papieża. To jest totalnie niesamowite i
27:46
bardzo ekspresyjne. Ja uwielbiam patrzeć na te jego
27:50
obrazy i jakby przygotowując ten podcast dzisiaj też nie miałam
27:54
jakieś wielkie wiedzy o bekonie. Ale tego obrazy myślę, że na
27:58
żywo, no to robią totalną robotę, bo one mi się one
28:01
kojarzą z takim ruchem. Właśnie ekspresja to jest super
28:04
słowo, które mi osobiście się kojarzy.
28:06
Pamiętajcie, nie Jestem panią od historii sztuki, tylko Jestem
28:09
maniaczką, artystką, która wam opowiada o swoich odczuciach.
28:12
Tak naprawdę, no i też trochę jest to taki art pudelek, bo
28:16
jednak dużo tej biografii ciekawostek wam tutaj wtrącam i
28:20
przyznam wam, że w ogóle cała seria z papieżem jest bardzo
28:23
ciekawa, bo każdy obraz pozornie przedstawia tu samo, ale każdy
28:27
płótno jest dowodem na progres. Twórczych poszukiwań bejcowana,
28:31
czyli to jest to jest zawsze najciekawsze nie s.
28:35
Efekt końcowy, a cały proces, który zachodzi, żeby dojść do
28:39
tego określonego obrazu i to, co w sumie dla mnie najważniejsze.
28:43
No to są te intensywne emocje, z którymi radził sobie poprzez
28:47
sztukę, ale też emocje jego, które ja mogę odczuwać.
28:51
Patrząc na jego sztukę i mam cytacik od bejcowana wyobrażenie
28:55
jest ważniejsze niż piękno. Farby wyobrażenia wpadają mi do
28:59
głowy tak jakby ktoś mi je po prostu przekazywał oraz pracuje.
29:04
Patrzę, ale nie usiłuje niczego tłumaczyć.
29:07
Bardzo mi się to podoba, ale jest jeszcze jeden Cytat, który
29:10
zapadł mi w pamięć i sobie go zapisałam.
29:13
A propos tej serii chciałem, by jego usta były tak piękne jak
29:17
zachody słońca monet, a wyszedł z tego po prostu krzyczący
29:20
papież. Mnie rozbawiło naprawdę, ale
29:24
przejdźmy do kolejnego, bo musicie wiedzieć, że prace,
29:27
które on stworzył w latach 50. Zazwyczaj były odwoływane do
29:32
istniejących już ikonografii i to jest super, bo właśnie tutaj
29:36
wam dałam przykład, że odnosił się do wales teza, ale tym razem
29:41
będzie to studium do portretu. Van Goga 1957 rok 198 X 142 cm,
29:49
czyli bardzo podobny format jak wszystkie poprzednie i tutaj też
29:53
stworzył cykl. Ewidentnie bardzo to lubił.
29:56
I teraz się zastanawiam, bo pytanie brzmi, czy on po prostu
29:59
lubił zagłębiać się w jeden temat i drążyć go, żeby się po
30:03
prostu, żeby być zadowolonym z efektu, czy może sam proces
30:07
właśnie najbardziej podobał mu się wy malarstwie?
30:10
Tego nie wiem, ale to taka moja mała rozkminka.
30:12
Jakbyście chcieli przy winku i desce serów.
30:15
No to zapraszam i to co? Ciekawe, jeszcze inna rzecz przy
30:19
tym studiu to Bacon zazwyczaj korzystał ze skromnej i bardzo
30:24
ciemnej palety barw. Jak kojarzycie jego pracę?
30:27
To dobrze o tym wiecie, że zawsze były to granaty jakaś tam
30:30
czerwień ciemne zielenie, a przy tym obrazie przy tym studium
30:35
mangowym. No to te obrazy mienią się jak
30:38
miliony monet są takie mega jaskrawy obfite w kolory.
30:42
Tak zresztą jak pracę samego Vincenta van Gogha i Bacon mówił
30:46
tak zawsze bardzo lubiłem ten obraz.
30:49
W sumie wolę van goga z jego okresu początkowego, lecz ta
30:52
idąca drogą niepokojąca postać wydała mi się wtedy absolutnie
30:56
doskonała. Można by nawet powiedzieć, że
30:59
jest to Duch drogi. I widać po prostu wielką
31:02
ekscytację przy każdym pociągnięciu pędzlem przez
31:05
bejcowana. Według mnie nie jest to typowy
31:08
Bekonowy obraz. Może dlatego właśnie warto o nim
31:12
pamiętać i dlatego chcę wam o nim powiedzieć, bo zazwyczaj w
31:15
opracowaniach Obej konie, no to będziecie mogli przeczytać
31:18
właśnie o tej serii papieża owej, bo to jest jakaś
31:21
najbardziej istotna według wszystkich seria nie wiem czy
31:25
tylko dlatego, że wales był wybitnym artystą?
31:28
Nie wiem, ale bardzo ciekawe są też jego oczywiście inne obrazy.
31:32
Jak mam być szczera, to jak ja myślę o jego sztuce, to albo od
31:35
razu przychodzi mi na myśl ciemny w tych w takich ciemnych
31:38
jakby barwach obraz przerażającą postacią właśnie w emocjach
31:44
bardzo ekspresyjna kreska i jakby to powiedzieć, tak jak no
31:47
wspominałam w sumie taki ruch. Nie wiem jak to dokładnie
31:50
określić, żeby to ładnie zabrzmiało, ale jak spojrzycie
31:54
na jego obrazy, to one są bardzo nieprzewidywalne w tym ruchu
31:58
pędzla albo z 2 strony są obrazy, gdzie jest na przykład
32:01
bardzo mocna deformacja. Klasyczna dla bejcowana, ale na
32:05
takim spokojnym, wręcz płaskim tle więc no super, że artysta
32:11
oczywiście może mieć wiele twarzy, ale zazwyczaj kojarzymy
32:14
go gdzieś tam z jakiegoś jednego nurtu.
32:17
I właśnie tym Bacon zapisał się na kartach historii.
32:20
Tak naprawdę taką nową figurę aktywnością w sztuce i to jego
32:24
studia tych poprzednich malarzy świadczą właśnie wyłącznie o
32:28
tym, że mimo tego, że był artystą nowoczesnym, to nigdy
32:32
nie zaniedbywał klasyki i spuścizny tych najwybitniejszych
32:36
malarzy. Są zresztą uważał, że największe
32:39
dzieło to takie, które zawiera Wszystko, co je poprzedzało.
32:43
Myślę, że on bardzo mocno romantyzm swoją sztukę.
32:47
Bardzo mi się to podoba w bekonie, ale no, Francis Bacon
32:51
nie cenił wszystkich wielkich malarzy.
32:53
Był mocno skrajny, bo albo niektórych uwielbiał tak jak
32:56
Picassa czy weza i chciał wiecie, no jakby prześwietlić
33:01
wręcz do kości, do szpiku ich malarstwo albo inni byli mu po
33:07
prostu całkowicie obojętni, nie miał ochoty.
33:10
Nawet o nich wspominać także ze współczesnymi artystami było
33:15
podobnie z tymi artystami, którzy tworzyli w jego latach.
33:18
No bo on tak naprawdę miał z nimi naprawdę mało wspólnego.
33:21
Poza na przykład lucjanem, którego też portretował, ale no
33:26
również spijali sobie wspólne drinki w londyńskim barze.
33:30
Także myślę, że byli bardzo blisko siebie, ale miał jednego
33:34
ulubieńca, o którym wiele razy wspominałam w niewinnym
33:37
podcaście, czyli willem de koning i nawet ten wspominał, by
33:42
ikona w bardzo fajny sposób. Który muszę wam przytoczyć?
33:46
Widziałem, że podobały mu się moje prace, jakże jest on
33:49
inteligentny, ma tak duże poczucie humoru, kiedy wypije w
33:54
sensie wilem mówi mi się dużo łatwiej o sztuce i o ludziach.
34:00
On natomiast staje się błyskotliwy i fantastyczny.
34:04
No miło, nie powiecie jeżeli kiedykolwiek ktoś będzie chciał
34:07
mi wystawić albo mojej sztuce recenzje, to proszę, żeby było
34:11
to po jakimś tam ryneczku czy kieliszku winka dobra, ale moi
34:17
drodzy. Teraz jest czas na kącik lafe
34:19
endowy i tutaj trochę się po wiele, bo właśnie w odcinku o
34:23
homoseksualnych artystach wspominałam wam o partnerze
34:26
bejcowana, bo jego wieloletnim partnerem chłopakiem, modelem
34:30
muzeum i przyjacielem był George Dyer.
34:32
Ich związek był no naprawdę burzliwy, nasączony alkoholem,
34:36
narkotykami. No bo George był ich fanem.
34:39
Niestety, i tak jak wam mówię, bekon też sobie no nie żałował,
34:43
ale on na pewno nie pił w tak dużej ilości jak jego
34:48
przyjaciele czy właśnie jego. Chłopak i dla bejcowana George
34:53
był taką świeżą charyzmatyczną postacią, która dostarczała mu
34:56
wielu przygód i też są takie w ogóle teksty, które
35:00
przeczytałam, że dla bejcowana to była fajna odskocznia od tej
35:04
przeintelektualizowanych bochenki artystycznej, więc
35:07
mogli spędzać bardzo przyjemnie czas.
35:10
Za to George był bardzo zapatrzony.
35:12
W bejcowana imponowała mu jego inteligencja i oni spotykali się
35:16
chyba przez 8 lat. Tak ten związek trwał około 8
35:20
lat, z tego co pamiętam. Ale dobrze wiecie, jak to bywa w
35:24
świecie, w którym wszyscy pozwalają sobie na Wszystko i na
35:28
za dużo, że w końcu musi dojść do tragedii.
35:31
I tak w 1971 roku tak mi się wydaje, że to był ten rok.
35:36
Bacon miał mieć wystawę w Grand Palais w Paryżu i 2 dni przed
35:41
tym wydarzeniem Francji jest znalazł swoją miłość życia,
35:44
czyli Georga Martwego w toalecie przedawkował narkotyki i musiało
35:49
być to mega wstrząsającej, traumatyczne dla bejcowana.
35:53
Nawet nie umiem i nie chcę sobie tego wyobrażać.
35:55
Jest okropna sprawa. George cierpiał od lat na
35:58
głęboką depresję, więc wiele źródeł sugeruje, że po prostu z
36:02
premedytacją przedawkował i popełnił samobójstwo, bo chciał
36:06
zakończyć swoje życie i to nie jest pierwsza śmierć bliskiej
36:10
osoby dla bejcowana, bo jego właśnie przyjaciele często
36:14
odchodzili właśnie wy podobny sposób, czyli po przedawkowaniu,
36:18
albo popełniali samobójstwo. Nawet sam bekon mówił, tak
36:22
namalowałem tyle autoportretów, gdyż otaczający mnie ludzie
36:26
popadali jak muchy. I nikt poza mną samym nie
36:29
pozostał mi do malowania. Jest nawet taki obraz, który
36:32
nazywa się bodajże śmierć w toalecie i chyba prawdopodobnie
36:36
chyba prawdopodobnie przedstawia właśnie Georga.
36:39
On powstał z 2, 3 lata po śmierci George'a.
36:42
I jakby no takie mocne skrajne emocje często inspirują
36:47
artystów, więc nie dziwię się, że jakby musiał Bacon to
36:51
wymalować, że tak powiem, żeby trochę sobie ulżyć.
36:54
Chociaż nie wiem czy taka trauma jest łatwa do przepracowania.
36:59
Na pewno nie przez malowania, ale jednak jako artysta na pewno
37:02
mu to pomogło. Może tak powiem i ta wystawa,
37:05
która właśnie odbyła się 2 dni po śmierci George'a, znalazło
37:10
się bardzo dużo portretów jego kochanka i zagwarantowała ona mu
37:14
ogromny sukces i w końcu niezaprzeczalnie.
37:18
Znalazł odpowiednie miejsce na podium w świecie sztuki jeszcze
37:22
z ciekawostek, bo no jakby jest to super smutna historia, ale
37:27
niestety musiałam wam o niej powiedzieć, ale chciałam wam z
37:31
innych takich ciekawostek na odstresowanie się powiedzieć, że
37:34
w 2013 roku tryptyk Bacona pod tytułem 3 badania Lucjana Floyda
37:39
osiągnął rekordową cenę sprzedaży na publicznej aukcji w
37:42
wysokości 405 milionów dolarów. Moi drodzy i tak patrzę na swoje
37:47
notatki, że to już w sumie tyle co przygotowałam dla was obu.
37:50
No nie bo tak naprawdę tyle udało mi się wyczytać tych
37:55
ciekawych rzeczy. Byłam zdziwiona, że nie ma tak
37:57
dużo informacji, jak się spodziewałam.
38:00
Francis Bacon umiera w 1992 roku w wieku 83 lat, czyli zmarł w
38:06
ogóle w roku, w którym ja przyszłam na świat i jest to
38:08
bardzo dziwne uczucie. Ale na koniec mam jeszcze Cytat
38:13
od Francisa Bacona ścieranie kurzu to okropne zajęcie,
38:17
wszędzie go pełno, kurz jest nieśmiertelny, wydaje się, że
38:21
trwa wiecznie. Bardzo cieszy mnie fakt, że się
38:24
nie zmienia na płótnie jest tak samo świeże jak wtedy, gdy
38:27
nakładałem go 40 lat temu i przeczytałam wam ten Cytat na
38:31
koniec, bo po jego śmierci przy łóżku znaleziono na takim
38:34
niewysokim stoliku nocnym wyrwaną z makbeta stronę i
38:38
flamastrem zakreślone był fragment jednego z monologów.
38:41
Droga do zakurzonej śmierci zgasić zgasić krótka świecko
38:45
życie jest tylko chodzącym cieniem kiepskim graczem, który
38:49
pyszni się i niepokoi swoją godzinę na scenie, a potem.
38:53
Już nie słychać. To jest opowieść opowiedziane
38:56
przez idiotę pełne wrzasku wściekłości nic nie oznaczający.
39:01
Nie wiem jak wy ja mam trochę niedosyt, jeżeli chodzi o
39:06
życiorysy Francisa Bacona, mimo że no biadoliła wam o nim dużo,
39:10
ale mam nadzieję, że wam się podobało.
39:13
Także nie pozostaje mi nic innego, jak po pierwsze
39:16
podziękować moim niewinnym patronom i zachęcić was do tego,
39:20
żebyście też zostali patronka mi patronami niewinnego podcastu.
39:23
Dziękuję wszystkim, którzy słuchają tego podcastu.
39:26
Jaram się na maksa, że podoba się to kilku tam osobom i muszę
39:32
wznieść za nas wszystkich. Tak oczywiste.
39:37
Jeszcze raz dziękuję wam za słuchaniem dzisiejszego podcastu
39:40
słyszymy się już za tydzień w niewinnym podcaście.
39:44
No i mam nowy pomysł na podcast, ale to za kilka tygodni jak
39:47
skończę oglądać narkoza, bo chciałabym wam nagrać o tym, jak
39:52
Pablo escobar Prał Hajs i wkładał go wy kupowanie grubych
39:58
i znanych dzieł sztuki jak Picasso czy Salvador dali.
40:01
Myślę, że to jest fajny temat, także Jeszcze raz dziękuję.
40:05
I co słyszymy się już w kolejny czwartek?
40:08
Pa s dzisiaj nie ma żadnej dodatkowej ciekawostki, dlatego,
40:12
że obej konie już powiedziałam wam Wszystko także nie będę nic
40:16
wymyślała. To usłyszenia pa.