Latest / Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı / Verem mi Kaldı Artık Hocam?

Transcript

Verem mi Kaldı Artık Hocam? · Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı

0:05
Sevgili dinleyiciler hoş geldiniz zeki hocam siz de hoş
0:08
geldiniz. Hoş bulduk.
0:11
Öncelikle konuşmaya başlamadan bir konuya açıklık getirmek
0:14
istiyorum. Bana ilk birlikte podcast
0:17
yapalım teklifi geldiğinde aklımdan herhalde kadın
0:21
haklarıyla ilgili bir içerik istenir diye geçmişti ve fakat
0:24
konunun tüberküloz olduğunu söyledi.
0:26
Sevgili etam biraz hazırlıksız yakalandım doğrusu ama sonra
0:29
düşündüm aslında bu 2 konunun gayet önemli bir ortak noktası
0:33
var. Yıllardır dönüp dönüp aynı
0:36
şeydir, konuşuyoruz. Hâlâ aynı şeylere kafa
0:39
yoruyoruz. Insanlık tarihi kadar eski 2
0:42
mesele ama gündemimizden bir türlü çıkmıyor, yakamızdan
0:45
düşmüyor. Daha doğrusu hatta daha da çoğu
0:49
konuşacağız gibi görünüyor. Böyle bir giriş yapmış olayım.
0:52
Anladığınız 100 liraya sevgili dinleyiciler konumuz tüberk
0:56
neden özellikle bugün konuşuyoruz?
0:58
Çünkü türkiye'ye özgü gelenek var.
1:01
Her yıl ocak ayının ilk haftası. Verem eğitim ve farkındalık
1:05
haftası eski adıyla verem eğitim ve propaganda haftası.
1:09
Bu kapsamda birçok bilimsel ve kurumsal etkinlik yapılıyor.
1:13
Bu yıl bir de uzun bir aradan sonra türkiye'de verem savaşı
1:16
2.022 ve 2.023 raporları yayınlandı.
1:20
Hatta 2.024 raporunun ve güncel tanı ve tedavi rehberinin
1:24
yayımlanmasının da an meselesi olduğu bilgisini aldık.
1:28
Hazır bu kadar gelişme olmuşken biz de dedik ki sıcağa sıcağına
1:32
konuşalım. Tüberkülozu ve tabii hemen.
1:35
Türkiye'de tüberk dendiğinde akla gelen ilk isimlerden
1:39
sevgili profesör doktor zeki kılıç aslan'a ulaştık.
1:42
Zeki hocamız her zaman oldu gibi yine bizi kırmadı, davetimizi
1:47
kabul etti ve işte burada karşınızdayız.
1:51
Bugün elimizden geldiğince hem küresel boyutuyla hem de Türkiye
1:55
özelinde tüberk'i konuşmaya çalışacağız.
1:58
Zeki hocamla birlikte biraz önce zeki hocadan bahsederken.
2:03
Her zaman olduğu gibi dedim. Benim zeki hocayla tanışmamdı.
2:06
Bu bağlamda çok ilginç ve tüberküloz üzerinden izin
2:09
verirseniz sizlerle kısa bir anekdot paylaşmak istiyorum.
2:12
Çünkü benim için gerçekten önemli.
2:14
Yıl 2.005. Hocam hatırlar mısınız
2:17
bilmiyorum. Türkiye ulusal tüberk
2:20
programında radikal bir değişiklik yapmak üzere aslında
2:24
kendi geçmişinden gelen, geleneğinden gelen yerleşik ve
2:27
ulusal programı zaten var ve baktığınızda bileşenlerinde hani
2:32
önerilen programdan farklı hatta daha üstün yönler de var.
2:36
Ve fakat Dünya Sağlık Örgütü ısrarla daha pratik işte maliyet
2:41
etkin. Ve de her şeyden önemli
2:43
sosyoekonomik gelişmişlik düzeyine bakılmaksızın her
2:46
ülkede uygulanabilir. Olduğunu iddia ettiği standart
2:50
bir programın uygulanması gerektiğini vaaz ediyor.
2:53
Türkiye'ye programın adı doğrudan gözetimle tedavi
2:56
stratejisi bugün hepimiz biliyoruz.
2:58
DGTS ya da dots diye kısaltılan program Türkiye artık bu
3:03
programa geçecek. Hatta pilot uygulama düzce'de
3:06
başlatılmış fakat aynı zamanda son derece hararetli bir
3:10
tartışma da dönüyor. Bir grup programı
3:13
içselleştirmiş, sahiplenmiş diğer bir grup tüm gücüyle karşı
3:17
çıkıyor bu programa. Bu durum bana çok ilginç geldi.
3:20
Çünkü aynı zamanda türkiye'nin bir tarafta hani Avrupa
3:23
birliği'ne girme girmeme meseleleri de gündemde.
3:26
Hani bu çatışma adını buradan da okuyabilirim, ele alabilirim
3:30
diye düşündüm. Bu şekilde benim ilk tezimin
3:33
konusu da ortaya çıkmış oldu ve kararımı verdim.
3:36
Kimler programı destekliyor, kimler hani hangi direnç hatları
3:40
üzerinden karşı çıkıyorlar, kimler nasıl pozisyon oluyor
3:43
işte nasıl kabul ediyorlar bunlara bakacağım.
3:46
Kısaca güzel örneklemi kartopu yöntemiyle seçmem gerekiyor.
3:52
Dolayısıyla hemen konuyla ilgili bir kaç kişiyle irtibat kurdum,
3:56
hepsi aynı yeri işaret etti, aynı şeyi söyledi.
4:00
Çapa'da bir profesör var. Adı zeki kılıç aslan mutlaka
4:03
onunla görüşmesin peki dedim. Güzel dedim de kendisiyle hiç
4:08
karşılaşmamışım, hiç tanımıyorum, ortak tanıdığımız
4:11
yok. Zeki hoca da yılların profesörü
4:14
işte çaponun en önemli isimlerinden neyse telefon
4:17
numarasını bir şekilde buldum. Cesaretimi toplayıp bir öğleden
4:21
sonra aradım. Hocayı telefonunu kendisi açtı
4:24
işte kendimi tanıttın. Kısaca neden aradığımı
4:26
araştırmamın konusunu, metodolojisini kısaca anlattım.
4:30
Tam kendisine işte kendisiyle de bir görüşme yapıp yapmayacağımı
4:33
soracaktım ki a dedi. Eğer böyle bir ara.
4:36
Tırma yapıyorsanız benimle konuşmanız gerekir.
4:39
Bu kadar doğal, bu kadar içten ve alçak gönüllü yani böyle bir
4:44
telefon konuşmasının daha akademik kariyer basamaklarının
4:48
başında olan genç bir insan için ne kadar rahatlatıcı, ne kadar
4:52
kıymetli olabileceğini siz düşünün.
4:55
Hiç unutamadığın bir anımdır ve her fırsat bulduğunda da
4:58
anlatırım. Gördüğünüz gibi yine fırsatı
5:01
kaçırmak istemedim. Bana bırakırsanız tabii zeki
5:04
hocayla ilgili birkaç podcastlik konuş.
5:07
Ama tabii konuşacağımız konunun da hakkını vermek için burada
5:10
durayım ve hemen ilk sorumu yönelteyim.
5:13
Kendisine ben hocam siz de ilk tanışma anımı anlattım.
5:18
Siz de bana tüberk rose ilk tanışma anınızı ilk
5:21
karşılaşmanızı anlatır mısınız? Bir ders mi, bir nöbet mi
5:25
doğrudan bir vaka etkilendiğiniz bir hoca nasıl girdiniz?
5:30
Bu alana kısaca diye sorayım. Buyurun hocam.
5:32
Belki ultra danışman farklılığı ama alana girmem biraz daha
5:37
farklı. Şöyle öğrenciyken ben mahalleden
5:40
diyeceğim bir işçi arkadaşın rahatsızlık para gelmiştim.
5:45
Akciğer hastasıyla ben öğrenciydim filmi çekilmişti
5:48
bulan töberk şüphesi vardı. Öyle haklıyordum o zaman onu
5:52
alıp o domat beklemiştim ve filmin diye görmüştü.
5:57
Yoktu belki o. Ağır bir Ferit oldu ve onu o
6:01
zaman bizim orta böyle ulaştırdık.
6:04
Hastalar yatırılmıyordu. Onu yedikleri görüş hastanesi ve
6:08
o hastane yaptı. Fakat falan rahatsızlamaz vefat
6:12
etti. Ondan bir defter belki de ondan
6:15
buna mı uğraştı dedi. Ben beşinci sınıftayken faydası
6:18
hastalığı falan öfkeliiyordu. O zaman işte hocaya gene gittim
6:22
ve yatmam da gerekiyordu. Ben çapa'daydım ama leve
6:26
paşa'nın servisi vardı. Haswka böyle kişisel olarak
6:30
arkadaşım ve kendim haklı olarak tanımışım.
6:33
O sırada ilgilendiği bir konu biliyorsundur.
6:36
Meslek hastalıkları sizin yaptığın koğuşta 4 kişilik
6:41
galiba 3 kişi 4 gün hatırlamıyorum. 3 veya 41 hasta
6:44
tüberk diye yapmıştı. O yani bir işçi.
6:47
Fakat daha sonra tetkikleri yapıp üret tüberk'e benziyordu.
6:51
Ben öğrenciyim, tam ayıramıyorum ama vergloo benziyordu ve daha
6:54
sonra onun çok yaygın. A bir silikoziz hastası olduğunu
6:59
söylemişti. Silikaya maruz kalıyordu.
7:02
Böylelikle 2 ilgilendiğim konularda bir bak öğrenci kendi
7:06
deneyimlemiş olduğum o hasta da böyle bir max.
7:10
Daha sonra ben göğüs hastalıklarını hastalıklar
7:14
geçirmem bedeli değil de. Profesör Tuğrul çavdar dedim,
7:18
profes derneğinde buratılardan bunu seviyordum.
7:20
O göğüs hastalıkları neydi? Ve oradan güreş hastalıklarını
7:24
ilişkim asistan olarak başlıyordum işte tabii ki
7:28
çapa'da bu türbe hastayla karşı desedim ama hastalarını daha çok
7:33
şey de karşılaşmam. Buju oldu.
7:37
Çünkü ergenekon goris hastalık karar vermesiyle ve artırmam. 7
7:40
kilo göğüs hastalıkları hastanesinde.
7:43
Soruşturdum göğüs hastalıkları hastanesinin değil ki ne
7:46
yapayım? Fazla sayıda hasta eaglegan
7:48
karşılaşıyordum ben aslında ilk yıllar yani doğru mu?
7:52
4 vecklowth birinci alanı değildi, diğer konuları da
7:56
geliyor. Hatta akciğer kanseri etmeyeyim.
7:58
Vazif işlemlerde pek nasıl o kadar sonra giderek sosyal
8:02
vesilelere kafa yoran bir insan. Böyle mücadele beklemeye çalışan
8:05
bir insan olarak bekliyoruz. Daha fazla dinlemeye girmeye
8:08
başladı. O sırada dünya sağlık örneği de
8:10
kur daha fazla eğinmeye başlamıştık öyle.
8:14
Hastalıkla daha fazla giremelerini bu konum diyor ve
8:17
giderek işte onun gereği olarak da istanbul'lara savuş deneme
8:21
ile ilgili yanında başladım. Tanışıklık böyle.
8:23
Belki moto mobil çeviri olmayabilir ama hani tüberk bir
8:27
ülkede yoksulluğu ölçebileceğiniz bir barometre
8:30
gibidir. Hâlâ da öyle.
8:32
Üstelik yoksulluk hastalıkları ya da ihmal edilen hastalıklar
8:35
arasında en çok öldüren açık ara hala tüberk.
8:39
Bu arada hemen araya bir reklam da alayım sevgili dinleyiciler,
8:42
türk taraftarliği, sağlık politikaları, çalışma grubu,
8:45
müthiş bir derleme kitap projesi üzerinde çalışıyor.
8:48
Şu anda bitmek üzere. Adı klinisyenler için yoksulluk
8:52
kitabı. Asıl kongrede tanıtılacak ama
8:55
bizi çok heyecanlandırdığı için adını burada da anmak istedim.
8:58
Zeki hocam zaten bu kitaptaki yoksulluk ve tüberk bölümünü siz
9:02
yazdınız. Dolayısıyla hani birazdan size
9:05
soracağım. Soru aslında tam da muhatabına
9:08
yönelteyim. Bir şey olacak.
9:09
Türkiye'de tüberk insidansı yıllardır düzenli olarak
9:14
düşüyor. Hatta henüz yayınlanmadı ama en
9:16
son verilere göre bildiğim kadarıyla 100 binde 10 nokta
9:19
beşe kadar gerilemiş. Yoksullukla birlikte okursak.
9:23
Hani bu insidans düşüşünü Türkiye geneli için ne
9:27
söylenebilir aslında? Biliyorsunuz gibi yani verem
9:30
kebertoz hastalığı dünyada hani daha doğrusu şöyle, tersten
9:34
yoksulluk, dünyada immün spresin en yaygın nedenidir.
9:38
Desem ne diyeceksiniz? Haklısınız diyeceğim.
9:41
Evet, yani kısa diyelim ki geçersiniz beslenme dolaşır da
9:44
doğrudan bir ilişki var tabi ki burada hani ciddi bir beslenme
9:48
yetersizliği doğrudan ilişkili yoksa hani bir toplum içinde
9:51
gelir dağılımı eşitsizliği oranı yoksulluk da orda nedir?
9:54
Ama bu doğrudan doğruya hani belki o konusunda etkili olur
9:59
ama hani birinde olmayabilir. Dünya Sağlık Örgütü nasıl
10:01
bulamalarına göre yönetsiz beslenme yok.
10:04
Ben falan alakalı tabii yoksulluk deyince çok boyut,
10:06
yoksulluk, sadece yetersiz beslenme değildir, 10'a çıkart
10:08
geleceğim ama yetersiz. Mümin alırsak dünyada birinci
10:12
nedenidir. Şu anda birinci kök neden bir
10:14
ama türkiye'de değildir. Dünya Sağlık Örgütü her ülke
10:17
için yayınlıyor. Bu nedenleri ve Türkiye için
10:19
sigara koyuyor. Ve diyabet koyuyor, daha sonra
10:25
yetersiz beslenme en fazla gibi koyuyor.
10:28
Zaten türkiye'de yükleyebilensı düşük.
10:30
Dolayısıyla hani bu tümet'i yoksulluk da azalır.
10:33
Direkt hem ters sorularda oluyor, yeni yoksulluk artıyor.
10:36
Az ama tüberks'ta patlayacak mı? Diye soruyorlar.
10:39
Şimdi evet gerçekten yolsuzluk ve diğer yoksulluğun farklı
10:44
boyutları, örneğin hava kirliliği.
10:46
Damgalam yetersiz eğitim düzeyi gibi çok boyut yoksulluğun
10:51
parçaları da ötili konusunda bu konuda önemli.
10:56
Fakat dediğim gibi yani bu ülkeden.
10:59
Değişebiliyor şimdi türkiye'de sorun şu anda şöyle tekrar
11:04
alayım, 2 boyut var, bir tanesi bu sosyokenin koşulları,
11:09
ikincisi sağlık sistemi. 2 ana boyut var işte tabii bu ne kadar
11:14
hangisine kadar ekledi, tam şey var, %50 yüzde diye söyleyenler
11:17
var. Daha farklı rakam söyleyenler
11:19
var ama yani sadece sosyal sokarım.
11:22
Koşullar bir iyi bir sağlık sistemi de beklo azaltmadan
11:27
yoksul etkili olabilir. Ama şu mu gerçek çok net gerçek
11:31
ki çok iyi bir sağlık sistemimiz de olsa eğer.
11:34
Insanlar yetersiz besleniyorsa ciddi derecede yetersiz
11:37
besleniyorsun. Tabii ki enfeksiyon özellikle
11:39
enfeksiyondan hastalığa geçiş ciddi derecede artar.
11:43
Dolayısıyla konu çözülmez zaten dünyada getirsiz beslenme
11:47
haritasıyla tüberktor haritası üstün içeri çıkışmaktadır.
11:51
Büyük kentlerin kenar bölgelerinde gelir alan işsizim
11:55
daha pat o gün böyle de verdi. Yetersiz eğitimin olduğu
11:58
bölgelerdi üst üste çakışmaktadır ve.
12:02
Bu sorunu devam ettikçe de sürülmesi yedeklere ulaşmak
12:05
mümkün görünmüyor. Tabii ki medikal şeyler de
12:08
yetersiz bildiğimiz gibi. Çünkü bir bulaşıcı hastalık
12:13
olarak bir enfeksiyon hastalık olarak normalde Mahmut benimde
12:15
düşünmemiz lazım. En önemli araç aşı olması
12:18
gerekir. Hâlbuki aşımız az engelli.
12:21
Doğru. Yani hani etkili bir aşı olsaydı
12:24
daha hızlı bir azaltmak mümkün olacaktı.
12:27
Hani yoksulluk demişken dünya ölçüsüne bakarsak tabii
12:30
türkiye'de ekliyor, bu işi artacaktır.
12:32
Çünkü dünya ölçüsüne verem ve savaş için gereken uluslararası
12:36
konuların hızla azalıyor. Bu seneden itibaren bu konuyla
12:40
ilgilenen sivil toplum örgütlerin raporlarına göre bu
12:42
seneden itibaren bu başka Amerika olmak üzere gelişmiş
12:46
ülkelerindeki kaynaklanan fonların azalmasıyla belki ross
12:50
tanığı ve te. Kimlikleri açık vermeye başladı.
12:54
Doğrudan etkisi görünmeye başladı.
12:55
Yani bu konu. Evet, gelecekte çok daha fazla
12:58
hissetmeye başlayacağız. Bu etkileri o zaman yoksulluktan
13:02
bir başka kırılganlığa geçelim. Hocam biliyorsunuz ben hani
13:05
göçle çalışan bir alt sağlıkçıyım.
13:07
Siz siz de göç çalışan. Bir akademisyensiniz hem
13:10
hekimsiniz hem aktivistiniz hem bu konuya çok emek verdiniz.
13:14
Dolayısıyla bunu konuşmamak olmaz.
13:17
Hani bu alanda çalışanlar olarak biz hep şu mik'le uğraşıyoruz.
13:21
Yıllardır göçmenler hastalık taşır.
13:23
Oysa hani literatürde sağlıklı göçmen etkisi diye bir kavram
13:27
var. Hepimiz biliyoruz işte.
13:29
Bir insan kendi ülkesi dışında bir yerde yeni bir yaşam kurmak
13:32
için göç edebilmişse genel sağlık durumu kendi ülkesindeki
13:36
sağlık göstergeleri ortalamasından daha iyidir.
13:39
Eğer bir bozulma varsa o yeni yaşadığı yaşamaya başladı.
13:42
Yaşamaya ve çalışmaya başladı. Ülkedeki koşullardandır.
13:46
Tüberk özil'inde bir bir de şunu görüyoruz, hani türkiye'de ciddi
13:51
bir göçmen popülasyonu olmasına rağmen insidan düzenli olarak
13:55
azalıyor? Biraz önce de konuştuk zaten.
13:57
E bu durumda işte göçmenler hastalık taşır mitini çürütüyor
14:01
fakat ben kanıta dayalı konuşmamıza rağmen bazı
14:05
insanların ki hani bu bu insanlar arasında sizin de
14:08
yakından tanıdığınız bir sürü bilim insanı da var.
14:11
Bir türlü ikna olmadıklarını ve ısrarla ama göçmenler bizim için
14:15
çok büyük yük işte şöyle sorun, böyle sorun demeye devam
14:18
ettiklerini gördüm. Buna defalarca beraber de tanık
14:22
olduk. Türkiye'de yabancı ülke
14:24
dolumluların verileri ayrı tutuluyor.
14:26
Ve açıkçası ben onları hani bu en yoksul ve en kırılgan
14:29
grupların bir kısmı şeklinde okuyorum.
14:32
Siz nasıl değerlendiriyorsunuz bu durumu burada hani sizin
14:36
aktivist kimliğinize de vurgu yaparak biraz tüberk verileri bu
14:41
göçmen karşıtı söylemi kırmak için kullanılabilir mi diye
14:45
sorayım. Nasıl bir dil kullanırsak daha
14:47
ikna edici olabiliriz, nasıl ikna edebiliriz?
14:50
Hani bu iddialarla karşımızda duran insanları.
14:54
Göç tabii ki konforunda ele alınan bir konu.
14:57
Çünkü çok çeşidi resim bilgiyi nedenlerin ekonomik politik bir
15:01
çok bedenle dünyada dün eylem, kuzeye, doğudan batıya bir göç
15:07
olgusu var. Tabii ki bu göçmen büyük kısmı
15:10
aslında ekonomik bedenleriyle ama büyük bir kısmı da
15:14
uyguladıkları baskılar savaşlar. Nedeniyle göç ediyorlar.
15:18
Bu göç eden ülkeler göçmen sayısının gösterip başladığı
15:24
ülkeler. Bu ülkeler genellikle tüberk
15:26
insidansının sıkılığını daha yüksek olduğu ülkede.
15:30
Güneydoğu asya, afrika'nın gibi bu ülkelerden göçüler geliyor.
15:35
Bunlar belki çok insansın, daha az olduğu orta olduğu ülkelere
15:38
geliyor. Türkiye'de de bir göçle
15:41
karşılaştı. Öteki Suriye savaşı sırasında
15:44
çok kitlesizlik ve karşılaştı ama aynı zamanda ondan önce ve
15:48
onunla beraber ve sonra da daha çok ekonomik nedenlerini buraya
15:52
gelen özellikle Güngör, doğu asya, Afrika ve eski sohbet
15:57
cumhuriyetlerine ilk göçle karşılaşıyor.
15:59
Bu ülkeler genellikle tüberk rahatsızlıkların daha aksak
16:02
olduğu ülkeler ve türkiye'de. Bir dönem bu göçmen belki
16:07
hastalar toplam fiyat hastalarımızı 10 beşine yakın
16:11
sürdü. Türkiye'de istanbul'da da iyi de
16:13
20 beşine yani fakat daha sonra. 100 yap, özellikle düzensiz
16:17
göçmenlerin. Azalması ve yine Suriye
16:21
göçmenlerde bir Cumhuriyet vatandaşlarından daha fazla
16:24
bekliyor olmamasını deniyor. Orada da düşüktü çünkü hastalık
16:28
şu anda giderek azalan bir konu bu konu ama bunlar kırılgan bir
16:33
grup. Tabii ki gün hem kendileri daha
16:35
yüksek hastalık sıkı olan ülkelerden gibi hem de burada
16:39
kötü koşullarda yaşıyor. Dolayısıyla tabii ki ortasından.
16:44
Kırılgan ve grup, fakat gemi de sürdüğü görmeyen bu şeye rağmen
16:48
türkiye'de tüberküloz sıklığı yıllar içinde azalır.
16:51
Bütün bu göçü rağmen azalıyor. Çünkü mücadele geçmişte mi de?
16:58
Yani Osmanlı döneminde başlayan mücadele Cumhuriyet tarihi
17:01
boyunca önemli bir etkili hastalık komplo programlardan
17:04
bir tanesi uygulanıyordu. Belli doz konusunda türkiye'de o
17:07
açıdan örneğin suriye'de göçmen nüfus içinde tahmin edilen hasta
17:13
sayısı neredeyse tümüyle bulunmuşsun da nasıl bunu
17:17
söyleyeyim şöyle yani elimizde rakamlarla dünya sağlık öyküsü
17:20
diyor ki tüberk. Dostlukları bir tuzel nüfusuyla
17:24
örneğin 100 binde şu kadar bu rakam herkese tamamı teşhis
17:28
edilebiliyor. Çünkü birinci basamakta birinci
17:31
fotoğraf garantisi var. Ispansel yönü vasıtasıyla
17:34
türkiye'deki olan kültüründe silip bu insanlar buralara
17:39
yönlendiriyor. Hastalık oldukları zaman bir
17:40
link basamaktan ve buralarda sana konuluyor ve tedavi ediyor.
17:44
Dolayısıyla şu anda tüberk konusunda türkiye'de göçmen
17:48
nüfus ciddi bir soru değildir. Çözebilir bazı ülkelerden gelen
17:53
çok ele dirençli tüberk var. Bunlar daha iyi tedavi olmak
17:57
için bir dönem buraya geldiler ama şu anda o ilkelerde de bu
18:00
tedavi şey değişti. Gelmiyorlar falan ama onlarla da
18:05
gene türkiye'de iyi merkezlerimiz var.
18:08
Ankara'da istanbul'da, bunlarda. Başarılı şekilde kontrol
18:11
ediyorlar. Tanık olunup tedavi başlanıyor.
18:14
Daha sonra kendi ülkelerinde de tedaviye devam ediyorlar.
18:17
Yani tabi ki tüberküloz mücadelesinde ele alınması
18:21
gereken bir konu ve dizim. Bu kırılan gruba hastalığa
18:24
herkesi yaklaşıma sahibiz. Aynı zamanda gürültü var.
18:27
Hasta merkezi yaklaşıma da sahibi olmamız lazım.
18:30
Lan ben bekliyorum. Görevimiz bu hekimler olarak alt
18:33
sağlıkçı olarak bu kırılgan gruplara dışlamak değil, tam
18:37
tersine pozitif ayrıntı yapmak. Çünkü sonuç olarak türkiye'de
18:40
bulunan insan bu göç politikalarını tartışabiliriz.
18:45
Politikalarını türkiye'nin çıkabilir ama göçmenlere değil
18:49
sesine kırılganlı grup olarak insan olarak pozitif ayrımcılık
18:53
hak edin. Ve bizim yaklaşımında öyledir
18:56
ispansellerimizde de gerçekten bu konuda özellikle duyarlılık
19:00
gösterimiz. Iyi yaklaşım yapılması bizim
19:03
görevimiz. Hastaları teşhis koymak, tedavi
19:06
etmek hem o hasta yakalamak hem de enfeksiyon bulaşmanın
19:10
önlenmesidir. Diğer konular başka konularda
19:13
başka bilgilendirdi. Hatırlıyorum.
19:16
Evet, aynı fikirdeyim. Özellikle hani bir insanın tek
19:20
kimliği önemli. Hasta kimliği ve şunun da altını
19:23
çizmekte yarar var. Hani sizin de belirttiğiniz gibi
19:25
türkiye'de iyi işleyen bir tüberk kontrol programı var ve
19:29
temel meselelerinden bir tanesi göçmenlerin oluşturduğu yük
19:33
değil. Onu belki tekrar tekrar
19:35
söylemekte yarar var. O zaman ben bu arada tabii bu
19:38
konu başlı başına hani ayrı bir program yapmayı gerektirecek
19:42
kadar büyük, çok boyutlu özellikli bir konu.
19:44
O yüzden hani belki bir başka podcastte tekrar ayrıca ele
19:49
alınabilir. Çünkü geçmişte yaptığınız çok
19:52
önemli çalışmalar da var. Özellikle düzensiz göçmenlerin
19:56
tanı ve tedaviye hizmetlerine erişimleriyle ilgili olarak
19:59
hatta o orada da birlikte çalışmıştık.
20:02
Belki bir programda bundan da bahsetme şansımız olur ama hani
20:05
buradan ben. Kadın ve akciğer sağlığı özel
20:09
komitesinin aktif olduğu bir derneğimiz var.
20:12
Madem tüberk'in tabii ki cinsiyet ve toplumsal cinsiyet
20:16
boyutunda konuşalım diyeyim, insidans açısından belirgin bir
20:20
erkek ağırlığı olsa da hocam bildiğim kadarıyla kadınlarda
20:24
ekstra pınöner formlar daha yaygın.
20:27
Ayrıca kadınların tedavi uyumları ve dolayısıyla tedavi
20:30
başarıları da daha yüksek görünüyor.
20:33
Ama öte yandan stigmadan yani damgalamadan dolayı hala
20:37
kadınlar çok daha ciddi bedel ödüyorlar.
20:39
Sizin gözlemleriniz ne yönde? Yani tanığı tedavi takip
20:44
süreçleriyle ilgili cinsiyetler arasında farka işaret eden
20:48
kişisel bir gözleminiz ya da hani dikkate değer bir
20:51
deneyiminiz oldu mu? Paylaşmak ister misiniz?
20:55
Dünya açısından gerçekten bu bir sorun.
20:57
Sigma özellikle gelişmekte olan ülkeleri de önemli yanistan gibi
21:02
ve başka ülkelerde çok daha bir ön planda.
21:05
Yani bir kadının backlows geçirdiğinin bilinmesi onun
21:10
hayattaki beklentilerini çok etkileyen bir şey.
21:14
Dolayısıyla da bu tıp bu nedenle hastalığı öğrenmesi diye.
21:20
Tedavi merkezlerine gidip orada hatta Üniversitesi tedavi
21:23
olmasına rağmen ondan yararlanamayan bir kadın nüfusu
21:26
var. Yani backo zaten yoksulların
21:29
hastalığı mı ayrı tabakları ikinci bir ayrımcılığa verildi.
21:33
Bir kadın dosyası der bu olaydan etkileniyor.
21:37
Daha az eğitim imkanım sahipler. Kötü çalışma koşullarına
21:43
sahipler. O açıdan yine ev işleri ve diğer
21:47
yükleri nedeniyle hastalık ve yükleri olsa bile daha geç ekime
21:53
ya da sağlık sistemine ulaşma. Şansların oluyor.
21:56
Bu nedenle tabii ki ek yüksel sahip oluyorlar.
22:00
Çalıştığım dönemde o neguyla görsel Hasan normal belki kadın
22:04
servisinde değil, o öyle bir yakın şeyim olma tabi ki sayın
22:09
hasta mı oldu ama? Özellikle olan belki bir
22:11
tanesini hatırlıyorum. O da çapa değil.
22:14
Genç kadın berglous o zaman gözetim metreye David de yoktu
22:19
ismi ilaçlarını veriyor. Hastaya her ay ama hasta bir
22:23
iyileşmeyin. Aradan aylar geçiyor, hatta
22:25
yiyor geçiyor, hastalık ilerliyor ya derece davranarak
22:29
değerlendiriyorsan böyle radecik gelişmiş hastalık çok
22:32
yaygınlaşmış, basit çıkartmaya devam ediyor ama bir türlü
22:36
birleşmiş bize göndermişlerdin sonra ki hani sor.
22:41
Şunu böldük, hasta yoksul bir aile ve annesine diyorlar ki bu
22:48
hani itiyor mu? Ilaçlarımı çok şeyi
22:50
hatırlıyorum. Evet içiyor ama başka bir
22:52
soygüzel. Peki kusuyor mu?
22:54
Evet kusuyor, nasıl yani? Hastaları kusuyor musun?
22:58
Ama doktor soruyor, ilaç içiyor mu içiyor, inanılmazmışım.
23:04
Dimi kim lan kim onu parkta da değil aslında ilaçları
23:06
korkulalım. Biz şimdi şöyle düşünüyorum,
23:09
ilaç direnci vardır, hayır, belki 10 defa ilaç direnci
23:13
yapılmış. Bu 2 sene içinde hasta ilaç
23:15
direnci yok. Çünkü ilacı içmemiş ki direnci
23:17
çok. Ha düzensiz ise ilaç direnci
23:21
olacak olabilir. Dolayısıyla hasta çok ağır
23:25
vaziyette gelmişti ve tedavi edildi.
23:29
Basın negatifleşti fakat hasta tommim yetersiz içinde şu anda
23:33
okşete tedavisi ilk kent olan bir hastanede.
23:36
Çok üzücüymüş. Anlattım o hikayeye yaklaşık 10
23:39
yıllık. Geldi, evet.
23:41
Onun dışında hani çok özel bir deneyimim yok.
23:45
Diyeceğim bu konuda. Bu bu zaten başlı başına yeterli
23:48
hocam. Peki o zaman son sorum da şu
23:52
olsun, tüberküloz genç ekimler arasında seksi ya da popüler bir
23:57
konu değil biliyorsunuz, hatta bir anlamda işte klinik bir
24:01
nostalji gibi bakılıyor. Yakın zamanda gerçekten bir
24:05
klinik nostalji olur mu dersiniz?
24:07
Tüberk. Alimine edilebilir mi?
24:09
Hani hem mesleki açıdan hem de hastalığın küresel durumunu
24:13
dikkate alarak veya Türkiye özelinde de yorum yaparak
24:16
dinleyicilerimize öngörülerinizi paylaşabilir misiniz?
24:19
Ne olacaktı? Belki hızla ilgili önümüzdeki
24:22
yıllarda. Dünya sağlık ajandasının
24:26
değerlendirirsek yani çok ciddi bir konu.
24:29
Çünkü de biliyorsunuz 1.900 işte 20 birin eksik çıktığı yıllardan
24:33
dikkat sonra birleşmekte hivi konu bu toplantı yap.
24:37
Tek konu hiv ve üst düzeyde toplantı yani devlet
24:40
başkanlarının. Tüberk rose ilgili ise 2.010
24:43
sekizde ve 2.020 üçte olmak üzere 2 defa toplam yapıldı.
24:46
Şimdi üçüncüsü de 2.028 için planlama.
24:51
Yani tek bir hastalık konusunda devlet başkanları düzeyinde
24:55
birleşmekte toplantısı bu. Başka tarihte böyle bir şey yok
24:59
yani. Çünkü etkeni belli.
25:01
Göreceli olarak ucuz tedavi yöntemleri olan bir hastalıkla
25:06
mı hala milyonlar ölüyor ve bunlar çok ileri yaşlı.
25:10
O bir gece merkezi hastalıktan o ölmüyorlar.
25:12
Yani bunlar önlenebilir herhalde önlenebilir tedavi edebilir.
25:16
Bir hastalıktan övüyorlar. Sonuçta sağlık ajansından çok
25:19
önemli. Çünkü Birleşmiş Milletler
25:20
nitelikler koyuyor fakat. Eş beklerim koyduğu hedeflere
25:23
ulaşmakta çok sorun var görünüyor ve hani şu anda
25:27
elimizdeki metotları. En iyi şekilde uygulasak bile
25:32
erdeminasyon çok uzun imbilasyon veriyor, mümkün olabilir.
25:35
Mutlaka yeni önleyici şeyler bu hızlandırıcı ya da tedaviyi çok
25:41
daha kolaylaştırıcı. Hem hastalık tedavisinin hem de
25:44
koruyucu tedaviyi enfekte olmuş ama hasta olmamış.
25:47
Henüz hasta olmamış insanları da hasta olmasını önce kuytu davayı
25:51
kolaylaştırıcı ki birtakım bu konuda çalışmalar var.
25:54
Epide yeni adaylar var. Konuda yeni araç adayları var
25:57
ama bunlar şu anda hele daha yaygın şekilde uygulanacak.
26:00
Duruma gelmedi. Aşı burada en temel şey nasıl?
26:04
Aslında covid salgını bize şunu gösterdi, bir açlamda
26:07
biliyorsunuz covidle mücadele aslında tüberk mücadelesinden
26:10
öğrendi. Yani o yöntem öğrendiğimiz o
26:13
yöntemlere uyguladık. Biz de tüberk buradasın, dünya
26:16
şunu öğrendi. Aslında insanlık bir böylesi
26:19
küresel bir salgın karşısında aslında çok kısa bir sürede çok
26:24
etkili aşıları üretebiliyor. Yani covid virüsü tüberk uyku
26:29
bakterilerin daha zor bir. Ekken aslında daha kolay bir
26:32
ekken değil yani virüsden. Dolayısıyla hani burada demek ki
26:36
insanlığın birikimi var. Bizim hastalığımız binlerce
26:40
yıllık insan tarihi boyunca olan bir hastalık aşımız. 100 yıllık,
26:45
100 yıllık eski teknolojiyi dayanıyor.
26:48
Tabii ki bu kadar milyonlar öldüren bir hastalık için niye
26:50
yeni bir etkili açı yok? Bu soru gerçekten hani çok acı,
26:56
bunun cevabı belli. Bu bir dünya çapında sosyal eder
26:59
misin? Inanın bunun düzelmesi için işte
27:01
neredeyse para toplanıyor. Şu vakıf şu verdi, bu bu devlet
27:05
bu kadar verdi. Şu anda aşı çalışmaları yürüyor.
27:08
Epey ama ekli bir aşı yakında görünmüyor.
27:11
Yatırım yapılması lazım. Bakın toplam orta ve az gelişmiş
27:16
ülkeler için dünya çapında belirlenen bütçe 22 milyar
27:19
dolar. Bunun ancak yüzde kaçı işte 56
27:23
milyar doları bulunabiliyor. Bu büyük haksızlık yani toprak
27:27
bütün dünya orta vazgeçme, ülkeler bütçeleri ki
27:30
biliyorsunuzdur. Dünyada orta ve az gelişme
27:32
ülkelerin köpek kontrol bütçelerinin önerili bir kısmı
27:35
uluslararası yardımlardan sağlandı.
27:37
E şimdi bunu 22 milyar dolar gerekli 6 milyar dolar
27:41
bulunabiliyor. 6 milyar dolar civarında bir araştırma bütçesi
27:45
gerekli bir milyar dolar. Ilk dolayısıyla hani bu gidişle
27:52
zor görünüyor zaten demin de konuştuk.
27:54
Yani bu aşı ve ilaç tut dışında bir de hani iyi beslenme
27:59
gerekiyor. Atıştırma ortadan kaldırılması
28:01
gerekiyor. Onun için de öyle bir dünya
28:03
çapında bir kampanya duyuyor musunuz?
28:04
Tam tersi diyor. Gidiş not var, yoksul ülkeler
28:07
için doğrusu hani yakın vadede eriminasyon etkili bir aşı
28:11
bulunması gerekiyor. Bu aşı birkaç türlü aşı
28:14
araştırılıyor, bir hiç enfekte olmamız şu anda kullandığı BC
28:17
g'nin kullanıldığı gibi yani bebeklere.
28:19
Aşı ya da enfekte olmuş ama hastalanmamış kişilere verilip
28:24
hastalanmayı tamamen önleyecek. Kişilere gibi hem tutku açayım
28:28
ilişkin de olabilir. Aşılar araştırıyordu ama dediğim
28:31
gibi yatırdı. Yeterli bir fon sağlanamıyor.
28:34
Bu açıdan hani biraz zor olur ama gerçekten teknolojik için
28:39
bir insanları çok hani güzel. Hem tanıyı hızlandırıcı direnci
28:44
çok daha iyi. Hemen hemen hızla tanıyı koyucu
28:47
direnç olup olmadığını koyucu şeyler yapılıyor.
28:50
Koruyucu tedaviyi 9 aylardan. Böyle birkaç aya bir aya
28:55
indirecek yeni şey ya da tek bir enjeksiyon indirecek yeni
28:59
adaylar var. Bunları umut verici ama dediğim
29:02
gibi yani yeterli kaynak ayrılmaması biliyor.
29:05
Nasıl uyuyor? Yani çok yakında bir
29:07
erimasyondan söz etmek mümkün görünmüyor gibi.
29:10
O zaman klinik nostalji olmasını daha çok var diyeceğiz.
29:15
Ya gerçekten böyle bir sorun var.
29:17
Şimdi gayet normal. Bu hastalık azaldıkça herkesin
29:20
ilgisi azalır. Yani bak yani sağlık
29:23
yetkililerin de ilgisi azalanilir.
29:25
Hekimlerinin diğer hemşirelerinde toplumun daha
29:29
toplumda ilgisi azalıyor ama tabi ki o zaman o zaman bunun
29:32
özel şekilleri alınması gerekiyor.
29:35
Bir ülkede hiç tüm ayaklarımız buraya kalmayabilir, sıfıra
29:38
yaklaşabilir ama dünyada dwckl var.
29:40
Gene siz bundan katılamazsınız ki iradem bu globalleşme ve hız
29:45
çok hızlı hareket var. Bu ya ben fırsat hareketleri
29:47
var, dolaşırım. Her şey bir şekilde
29:49
karşılaşıyorum taksınız dolaşacak hani?
29:52
Bizde bir çok ağırlık olsa bile biz bunun bir parçası olmalıyız
29:55
belki ama mücadele. Ve kaldı ki hani kendi ülkemizde
30:00
çok azalmış olsa o da gene başka ülkelerin kontrol kurallarına
30:05
katıp yapabiliriz. O kendimizi de korumadılar aynı
30:07
zamanda. Dolayısıyla da aslında böyle bir
30:10
konumuz var işte buradaki şey geliyor.
30:12
Yani yaygın bir hastalıkken toplum bilgisi tabi ki yüksek.
30:18
Sağlık çalışanlarının çok şu anda bu da o zaman bunu özel ele
30:22
alınması gerekiyor. Önem bizim uğraşan insanlar
30:25
olarak temel bir talebimiz var bakanlıktan.
30:29
Eqlos birimlerinde çalışan kişilerin normal kadrolar olarak
30:34
değil, yağ sözleşmeli ya da başka yani öberleşmiş bir
30:39
sözleşmeyle çalışmaları gerektirir ve kalıcı olmaları
30:42
gerekiyor. Şu anda yeni mi doktorlar biz
30:44
mahselere geliyor ve bu kitap çok hızlı bir şekilde
30:48
gidiyorlar. Bizim veren savaş değneklerine
30:51
bağlı dispanserleri, çalışan hekimlerin ortalama çalışma ya
30:56
da ne kadarmış biliyor musunuz? 35 yıl sirkülasyonu en aza
31:00
indirecek kalıcı kadro var. Bu gelecekte mutlaka böyle olmak
31:05
zorunda çünkü hani o konuyla kendini hani o konuyu dönemde
31:09
yetiştirmiş adamış, gönüllü olarak bu valla tanışmak isteyen
31:13
tabi ki insanlar türlü hak ettiği desteği de bulan bir şey
31:17
yapmamız lazım ki bu konuyu da sıfır verinceye kadar mücadele
31:20
edilebilelim. Aynı zamanda da dünyaya da katkı
31:23
yapabilelim. Türkiye şu anda bence odun.
31:25
Ben bir de bunu söylemek istiyorum.
31:27
Yani Türkiye hani bu ayrı bir tartışma konusu ama Türkiye
31:30
nüfus başına en çok yardımı yapın bil.
31:33
Ne bi yaşım. Evet.
31:35
Biliyor yapıyor ve sağlık da yapıyor.
31:37
Tüberk burada hiç yok, neden? Bakın şimdi türkiye'nin yardım
31:41
yaptı. Afrika'da tüberk rosso çok
31:43
fazla. Peki neden hadi türkü
31:45
cumhuriyetle ilişkimiz var, neden ortaköy'yı neden
31:48
hindistan'da neden işte bangalleşti?
31:50
Endonezya'da türkiye'nin tüberk deneylerini ölçmesi bence
31:55
türkiye'nin bu uluslararası yardım, dayanışma.
32:00
Aletlerinin bir konusu haline gelmeli.
32:03
Tüberk bu da bizim gece Akıncı olabilir çünkü.
32:06
Gerçekten bunu ilk yapılır. Bir de dünyada biliyorsunuz
32:09
artık kapatırken bir başka örnekle bitirmek istiyorum.
32:13
Dünyada bu konuya katkı veren tüberke uzun biraz daha görünür
32:17
olmasını sağlayan çok önemli bir kitaptan söz ederek, kapatmak
32:21
istiyorum. Eminim siz de okudunuz bu kitabı
32:23
hocam. Can green'in everest, ingiliz,
32:25
abdulberglosis hani her şey tüberkclos hakkındadır
32:29
kitabından söz ederek bitirelim hani gerçekten?
32:33
Tarihin en eski enfeksiyon hastalığı olduğu halde 2.020
32:37
beşte çok satanlar arasına girdi.
32:39
Bu müthiş kitap ben çıkar çıkmaz, heyecanla aldım.
32:42
Bir sürü yerin altını çizerek okumaya başladım aslında hani
32:46
çok yeni bir şey söylemiyor ama bunu çok güzel söylüyor.
32:49
Bence söylediği şeyi elimden bırakamadım.
32:52
Açıkçası bu kadar önemli ama sessiz bir halk sağlığı sorunu
32:56
siz de biraz önce hani konuşmanızı belirttiniz, gürültü
33:00
koparmadık, hiçbir zaman koparmıyor bu.
33:03
Siz halk sağlığı sorununun bu kadar görünür kılan bir
33:07
çalışmanın bu kadar okunması bence çok kıymetli.
33:10
Ne yazık ki kitap hâlâ türkçeli çevrilmedi.
33:13
Bildiğim kadarıyla umarım en kısa zamanda çevrilir.
33:17
Hatta belki biz çeviririz hocam. Bunu benzeri hemen yapabiliriz.
33:21
Bu potkesten kendimize böyle bir ödevde çıkarıp.
33:24
Ya bir 10 birden farklı ve istanbul vakfı olarak.
33:28
Buna kaynak ayırabiliriz. Ve insev olarak tüberküloz bir
33:32
adaletsizlik hastalığıdır diyor green ki siz de konuşmanızı bir
33:36
çok yerde buna değindiniz aslında.
33:38
Hani biz de bu podcast'te tüberk rose sizle birlikte bu çerçevede
33:43
konuşmaya çalıştık. Rakamlardan çok insan
33:46
hikayelerini merkeze almak istedik.
33:48
Tabii ki konuşulacak çoğu konu var.
33:51
Çok büyük bir konu ama süremizde doldu.
33:55
Hocam çok teşekkür ediyorum. Katkılarınız için katılımınız.
33:58
Için teşekkür ediyorum. Bu konuyu ele aldıkları için çok
34:03
teşekkürler. Sürçüli'yi an ettiysek affalı
34:06
diyorum. Bize katılıp dinlediğiniz için
34:09
ne? Gittiğiniz çok teşekkür ederiz
34:11
esen kalın.