Latest / 8. Gün 25. Saat / Freud'un labirenti: Kral Oidipus'un trajik mitinden modern bir psikolojik keşfe - #SigmundFreud6

Transcript

Freud'un labirenti: Kral Oidipus'un trajik mitinden modern bir psikolojik keşfe - #SigmundFreud6 · 8. Gün 25. Saat

0:09
8 20 beşten hepinize selam çakıyorum ben Fırat bugün bu
0:13
bölümde yine kafanızın içinde gezintiye çıkıyoruz.
0:16
Yine freud'tan devam ediyoruz. Şu seri bitirmek istiyorum artık
0:20
ve heyecanlı da bir seri bir yandan bitmesini istiyorum.
0:23
Bir yandan da diğer konulara geçmek ve sizleri sıkmamak
0:27
adına. Çünkü başka bölümler bekleyenler
0:28
de var. Bir an önce bitirmek istiyorum.
0:31
2 arada bir derede kaldım. Çok fena araftayım.
0:33
Hızlandırmaya çalışacağım artık. Olay 1.890 yedide başlıyor
0:54
freud, o dönemki kankası William flees'a bir mektup yazıyor.
0:59
Mektubun içeriği ben bir şey fark ettim anıyla alakalı
1:03
öncesinde de kışkırtma teorisi diye bir şey savunuyor.
1:06
Hatırlarsanız önceki bölümde bahsetmiştim, onu değiştirmek
1:09
zorunda kalıyordu. Neden çünkü çok fazla tepki
1:12
çekmişti etrafından ondan dolayı bunu değiştirmek zorunda
1:16
kalıyordu. Peki kışkırtma teorisi neydi?
1:18
Biraz yine giriş yapalım. Yani çocukluk travmalarının
1:22
cinsel istismar ya da dışsal etkenlere dayandığını düşünen
1:25
bir teori bu. Sonra bir aydınlanma yaşıyor
1:28
ulan diyor. Olay sadece dış etkenler değil,
1:30
bizde de var bir sıkıntı diyor ve o idi buz kompleksi fikrine
1:35
yelken açıyor. Adam tabi bu yelken açışın ana
1:37
nedeni asıl sebebi gelen tepkileri biraz olsun
1:40
yumuşatmak. Ama freud ne yapıyor eviriyor,
1:43
çeviriyor aynı şeyi. Farklı bir isimle ve farklı
1:46
cümlelerle bilim dünyasına sunuyor ve neymiş, bu evde pus
1:49
kompleksi freud diyor ki, çocukluk döneminde herkes biraz
1:53
manyak herkes annesine hayran, herkes babasına hafiften düşman
1:57
yani aslında her çocuk içten içe babasına saf dışı bırakıp
2:01
annesini tek başına sevmek istiyor.
2:03
Prote ki düşünce bu şekilde tabii bu süreç bilinç dışı
2:06
çalışıyor ve zamanla bastırılıyor ama etkileri hayat
2:09
boyu sürüyormuş dediğine göre hani bütün sorunlar çocuklukta
2:12
başlar klişesi var ya bu konuda delikanlı gibi haklı.
2:16
Şimdi freud bu fikri sadece teorik bir geyik olarak
2:19
bırakmıyor alıyor, shakespeare'in hamletine
2:21
gömüyor. Hamlet'in derdi neydi?
2:23
Hatırlarsanız okuyanlarınız bilir ya da izleyenlerinizi
2:27
diyeyim. Amcası babasını öldürüyor, tahta
2:29
geçiyor üstüne bir de annesiyle evleniyor.
2:33
Normal şartlar altında hamlet'in bu adamı derhal biçmesi lazım
2:36
ama yok çocuğun el titriyor. Freud'un yorumu da şöyle, hamlet
2:40
in iç dünyasında aslında babasını öldürmek isteyen bir
2:44
yan var ve hamlet de bunu istiyordu.
2:46
Ama bu tabu olduğu için içsel bir suçluluk duyuyor.
2:49
Yani adamın bilinç dışı aslında ben de babamı saf dışı bırakmak
2:53
istiyordum ama bunu dışa vuramıyorum diyor.
2:56
El ayağı dolanıyor bana göre bir nevi bilinç dışı self sabotaj
3:01
gibi bir şey. Ama freud burada durmuyor.
3:03
Olayı bir adımı öteye taşıyor. Diyor ki bakın arkadaşlar bu
3:06
olay sadece hamlet te bitmiyor. Ben bir de bunun içine daha
3:09
fazla edebi olsun diye sofüklesin oydu puus rekini de
3:13
katayım. Oluyor karakterin babasını
3:15
öldürüp annesiyle evlendiğini biliyoruz.
3:17
Freud da buradan yakalıyor ve psikanaliz ile edebiyat arasında
3:21
organik bir bağ kuruyor. Sanat diyor, bilinç dışının
3:24
aynasıdır. Aslında edebi eserlerini sadece
3:27
kurgusal olmadığını, kolektif bilinçaltımızdaki bilinç
3:30
dışımızdaki ya da aynı şey derin meseleleri yansıttığını
3:33
söylüyor. Yani sevgili dinleyenlerim olay
3:36
sadece freud'un kafasına dönen bir teoriden ibaret değil.
3:39
Adam eline, edebiyata, sanata, mitolojiye atıyor ve diyor ki,
3:42
bilinç dışınızın ne haltlar? Değiştirdiğini anlamak
3:45
istiyorsanız kardeşim gidin sanat eserlerine bakın bunu
3:49
diyor. Şimdi kafayı taktığı oydubus
3:51
kompleksinin ana kaynağı olan mitolojik olaylara biraz daha
3:54
yakından da alalım. Çünkü bu hikaye antik çağın aile
3:57
içi dram kategorisine açık araç şampiyon.
3:59
Modern dünyada bir dizi yapılsa bu kadar da olmaz diye Netflix
4:03
kaldırır. Yani o derece ama eski Yunan
4:06
işin suyunu çıkarmakta master seviyede olduğu için çatır çatır
4:09
anlatmış adamlar her şey tevvayi kralı lazio'sun başına
4:13
gelecekleri öğrendiği gün başlıyor.
4:15
Tebai diye bir yer var, başında layıos diye birisi var.
4:19
Kral kahinler kralın yanına geliyor.
4:21
Diyor ki, bak güzel kardeşim doğacak oğlun seni öldürecek,
4:25
sonra da anasıyla hop tek vücut olacak diyor.
4:28
Kral şok tabi adamın kafadan pullar yanıyor ya kardeş öyle
4:31
bir şey olamaz diyor ve bunu demesine rağmen çocuğu doğar
4:35
doğmaz daha terk ediyor. Alın bunu götürün kardeşim ölsün
4:39
gitsin diyor. Çünkü bir kralın başına
4:41
gelebilecek. En büyük bela kendi soyundan
4:44
birinin tahtı ele geçirmesi, fakat antik tragedyalarda işler
4:48
böyle işlemez. Ne zaman bir kehaneti
4:50
engellemeye çalıştın işte o zaman ters teper oydu pusu daha
4:54
da ölüme terk ediyorlar ama bir çoban geliyor, bebeği alıp
4:58
dayanamıyor götürüyor coin toz kralına veriyor.
5:01
Kral da çocuğu evlat ediniyor ya diyor, madem ki dağa terk
5:04
edilmiş nasibimizde bu varmış, bizde büyütelim diyorlar.
5:07
Oydupus korintos ta kendi öz ailesinden habersiz bir şekilde
5:11
büyüyor ve. Öz ailesinde korintos kralı ve
5:14
onun eşi olarak düşünecek gel zaman git zaman oydupus genç bir
5:19
delikanlı oluyor. Bir gün yine kahinler devreye
5:22
giriyor. Lan kainlerin işi, gücü yok,
5:24
ortalığı karıştırıyorlar. Diyorlar ki kardeş sen bir gün
5:28
babanı öldüreceksin. Annenle evleneceksin oydu, buz
5:31
şok oluyor. Ama mitolojik dünyada yani böyle
5:34
şeyleri çok sorgulamazlar. Okuyanlarınız bilir, mitolojik
5:38
eserler derler, bir küçük bir tepki, bir içine kapanıklık,
5:42
sonra etkili ve tamamen kehaneti gerçekleştirecek.
5:46
O adımı atarlar uzaklaşmaya çalışırken o edip usta colin
5:49
tosttaki ailesini gerçek ailesi sanıyor tabii ki ve madem öyle
5:53
ben buradan gideyim abi ben babamı öldürmek istemiyorum.
5:56
Tahta geçmek istemiyorum, kaderimi değiştireyim diyor.
5:59
Yani ailesini öldürmemek için şehri terk ediyor.
6:02
Ama işte olayın ironisi burada başlıyor, abi kaçtığı yer gerçek
6:06
halisinin olduğu yer tebaaya çıkıyor.
6:09
Yolda giderken sinir küpü yaşlı bir adamla karşılaşıyor.
6:12
Aksi bir adamla adam oy deposa yol vermiyor oydu pusula ne
6:16
tantana yapıyorsun çekil ölümden minvalinde konuşunca derken
6:20
kavgaya başlıyorlar. Kavga sonucunda oydu tabi genç,
6:24
güçlü birisi adamı öldürüyor. Ama bir şeyi bilmeden öldürdüğü
6:28
adam kendi babası tabii o zamanlar tebaide bir bela var
6:33
sfenks diye bir bela var. Muhtemelen de babası.
6:35
Onun için yardım istemek nedeniyle colinosa gelmiş
6:38
olabilir. Tam hatırlamıyorum.
6:40
Böyle olması muhtemel. Böylece birinci kehanet tamam
6:43
yani tebai kralının lazio'sun dinlediği kehanet gerçekleşmiş
6:48
oluyor. Ikinci kehanet neydi oydu?
6:51
Öz annesiyle evlilik bağı kurması tabi ay'a gidiyor.
6:54
O elipus devam ediyor. Yoluna ulaştığında tebaayı şehir
6:58
bir kaos içinde sfencks denen bir canavar var, insanları
7:01
öldürüyor. Koca şehir korku içinde sfencks
7:04
herkese bilmece soran bilemeyenleri de mideye indiren
7:08
bir canavar, bildiğin antik çağın en psikopatopat reality
7:12
şovunu dinliyorsunuz şu an. Fakat oydu puus bilmeceyi
7:15
çözüyor ve ödül olarak tebainin kralı ilan ediyorlar onu.
7:19
Ama tah sadece kral olmakla gelmiyor.
7:22
Önceki kralın yani özbabasının 34 gün önce öldürdüğü adamın
7:26
karısı ile evlenmesi gerekiyor. Yani öz annesiyle tabi bunu
7:31
bilmiyor. Oydubus ikinci kehaneti de
7:33
farkında olmadan tamamlıyor. Annesiyle evleniyor.
7:36
Freud'un gece uykularını kaçıran kısım işte tam olarak burası
7:40
aradan yıllar geçiyor oydu pus mutlu Mesut kral olmuş çocukları
7:44
var fakat. Veba gibi felaketler teba'yı
7:47
vurunca bu kahinler yine oğlum bir durun yerinizde ya kahinler
7:52
yine sahneye çıkıyor. Kıralım geçmişinde bak pis işler
7:55
yaptın, o yüzden şehir lanetlendi o idi pusudan ne
7:59
yaptık acaba diye gerçeği öğrenmek için araştırmaya
8:02
başlıyor. Ve araştırmaların sonucunda
8:04
babası sandığı korintos kralının aslında üvey babası olduğunu
8:09
öğreniyor. Tamam diyor şimdi gerçek babam
8:12
kim ve böyle ipuçlarını eşeleye yolun sonunda kendi hayatının en
8:17
büyük platisine denk geliyor. Gerçek babasının yıllar önce
8:21
öldürdüğünü, annesinin aslında karısı olduğunu öğreniyor.
8:25
O andaki psikolojiyi bir düşünün.
8:27
Hayatın bir yalanmış diye içi gidiyor.
8:29
Adamın kendini yiyip bitiriyor. Sonunda da bu rezilliğe gözlerim
8:33
daha fazla dayanamıyor diyerek kendi gözlerine oymaya karar
8:36
veriyor. Oğlum ne saçma bir şey ya bu
8:39
neyse, bakın freud'un bastırılmış suçluluk dediği şey
8:43
tam olarak burada devreye giriyor.
8:45
Sonrasında tebaayı terk ediyor. Şey bizim o edipus sürgün hayatı
8:50
yaşamaya başlıyor ve oydu puus destanı burada kapanıyor.
8:54
Bu trajediyi okuyunca heh işte aradım şey diyor 10'a çıkart
8:58
göre oydu pusun hikayesi insanın bilinç dışındaki en derin
9:02
korkuları ve arzularını yansıtan bir hikaye.
9:05
Erkek çocuğun annesine bilinç dışı bir sevgiyle bağlanması ve
9:08
babasını rakip olarak görmesi puro ile göre psikanalizin temel
9:12
taşlarından biri. Ve en ilginç nokta şu, freud
9:15
diyor ki, bu sadece mitolojik bir olay değil, hepimiz de var.
9:18
Yani çocuklukta bastırılan bu duygular hayatımız boyunca
9:21
çeşitli şekillerde dışa vuruluyor.
9:24
Kimi bunu aşar, kimi aşamaz, kimi farkında bile olmaz ama
9:27
bilinç dışının derinliklerine bir yerlerde oydu.
9:30
Pus kompleksi freud'un teorilerine göre hep çalışıyor.
9:33
Psikanalize göre diyeyim daha doğrusu.
9:35
Şimdi freud'un bu görüşleri günümüz psikolojisini hala
9:39
tartışmalı mı? Evet ama adam bir şekilde
9:41
psikanalizi popülerleştirdi mi? Kesinlikle ve işin asıl bombası
9:46
şu, sanat, edebiyat, mitoloji hepsi aslında insanın en
9:51
karanlık arzularını yansıtıyor. Freud, bunu ilk fark eden
9:54
adamlardan biri oluyor ve psikanalizle bu hikayeleri
9:58
çözümlemeye başlıyor oydu. Pusu'un hikayesi burada bitiyor
10:00
ama freud'un kafasında bu olay daha çok dönecek.
10:04
Çünkü psikanaliz dediğimiz şey geçmişin derinlerine bakarak
10:08
geleceği anlamaya çalışmak değil mi?
10:10
Zaten? O zaman freud'un düş yorumuna
10:12
tekrar dönmek istiyorum. Burada rüya dünyasına dalıp
10:15
çıkardığı en büyük bombalardan birine düşüyor mu?
10:18
Freud, bu kitabı öyle hadi yazayım da bitsin diyerek
10:21
yazmıyor tam 12 yıl boyunca. Papatlatıyor, sonra 1.890
10:25
dokuzda tamamlıyor ama yeni yıl ataze bir başlangıç yapayım.
10:28
Kafasında kitabın kapağına 1.900 yazdırıyor.
10:32
Yani freud yeni bir yüzyılın kapısını pisi kanalizle
10:34
açacağının sinyalini bu şekilde daha baştan veriyor.
10:38
Adamın vizyona bak ya böyle bir gönderme yapıyor.
10:41
Bilim dünyasına ve freud diyor ki, bakın arkadaşlar bir insan
10:44
ömründe ancak bir kere böyle bir kitap yazabilir.
10:48
Egoya bak ya öyle böyle değil yani adam resmen bu benim
10:51
ustalık eserim en büyük eserim diyor mes. 2.010, ikide 91 gol
10:56
atması gibi bir şey bu. Yani kendi kariyer zirvesi
10:58
olarak görüyor bunu. Peki bu kitapta ne anlatıyor?
11:01
Freud o zamanlar insanlar rüyaları tamamen mistik bir şey
11:05
olarak görüyor. Ya da ulan ne yediysem bu gece
11:07
diye geçiştiriyor. Freud ise çıkışıyor ve hayır
11:11
kardeşim diyor. Rüyalar senin bilinç dışının
11:13
sesi. Bastırılmış arzuların,
11:16
korkuların çaktırmadan kafanın içinde fink atan tüm meselelerin
11:20
rüyalarda kendini gösterdiğini söylüyor.
11:23
Yani rüyalar saçmalık değil. Şifreli mesajlar var diyor.
11:27
Bununla da kalmıyor. Rüyaları analiz etmek için bir
11:30
metodoloji geliştiriyor diyeyim. Serbest çağrışım yöntemiyle
11:34
rüyaları parçalarına ayrıyor. Hani böyle tavuğu didik didik
11:37
edersiniz ya rüyaları o şekilde didikliyor adam yani rüyana
11:40
anlatıyorsun freud da bu neyi çağrıştıyor?
11:43
Diye sorarak. Yavaş yavaş bilinç dışına
11:46
iniyor. Resmen arkeolog gibi kazı
11:48
yapıyor. Kafasının içinde hastalarının o
11:51
yüzden zaten bilinç dışı keşfine arkeolojik bir kazıya
11:54
benzetiyor. Her bastırılmış travma her
11:57
çocukluk anısı prit için toprağın altındaki eski bir
12:00
kalıntı. Freud'un kafası öyle ben bir
12:02
psikiyatrım. Ben rüyaları analiz edeyim
12:05
şeklinde çalışmıyor. Adam, mitolojiye, antik
12:07
şehirlere, tarihsel olaylara inanılmaz düşkün niye?
12:11
Çünkü 10'a çıkart göre insan zihni de bir antik şehir gibi
12:14
katman katman. Mesela roma'yı düşünelim.
12:17
Üst üste binalar, tapınaklar, yollar yapılmış ama biraz
12:20
kazdığında altından binlerce yıl öncesine ait kalıntılar çıkıyor.
12:24
Yani freud da insan zihni de böyle diyor.
12:28
Yüzeyde gördüğümüz şeyler bastırılmış geçmişimizin üzerine
12:31
inşa edilmiş. O yüzden de mitolojiden çok
12:34
etkileniyor. Oydu pustan tut hamlet'e kadar
12:37
edebi eserlerde de bu katmanları arıyor zaten freud'da ilk
12:41
bölümlerde bahsettiğimiz gibi shakespeare'e de ayrı bir
12:44
düşkünlüğü var. Ezberliyordu, 8 yaşını bütün
12:47
shakespeare edebi eserlerini düşünün.
12:49
Yani 8 yaş şöyle bir düşünün bakalım 8 yaşında siz ne
12:53
yapıyordunuz ben? Hiçbir şey yapmıyordum, onu
12:55
biliyorum da şimdi freud'un rüya teorisi şu şekilde çalışıyor,
12:59
düş yorumla alakalı düş yorumdaki fikirleri içeren freud
13:02
diyen bakış açısıyla rüyalara baktığımız bir bölümümüz var.
13:06
Rüya yorumlama diye o bölümü izleyin.
13:08
Ikinci kez söylüyorum bunu başka bölümde de söylemiştim.
13:11
He kesinlikle izleyin, aydınlanacaksınız bence.
13:13
Çünkü ben o bilgileri okurken özetlerken falan inanılmaz
13:17
aydınlandım gün içinde. Aydın bir kişi oldum.
13:20
Yani net neyse geyiği bir kenara bırakırsak gün içinde yaşadığın
13:24
şeyler böyle bastırdığın duygular ve istekler gece
13:27
rüyalara sızıyor ama bunlar doğrudan değil.
13:30
Sembollerle geliyor çünkü bilinç dışı direkt konuşmaz.
13:33
Şifreler metaforlar kullanıyor. Mesela diyelim ki rüyanda
13:37
uçuyorsun. Freud'a göre bu cinsel özgürlük
13:40
arzularıyla ilgili olabilir ya da bir sınava geç kaldığını
13:43
görüyorsun. Bu hayatta bir şeyleri
13:45
kaçırdığın hissiyle ilgili olabilir.
13:47
Tabi. Freud'un rüya yorumları bazen
13:49
fazla ileri gidiyor. Adam her sembolü cinsel
13:52
bastırılmışlıkla açıklamaya çalışıyor.
13:54
Bir freud seansı düşün gidiyorsun.
13:56
Freud'a diyorsun ki yahu hocam, sen bilirsin dün gece rüyanda
14:00
anahtarı kapıya sokmaya çalışıyordum ama bir türlü
14:03
girmedi. Freud'a diyor ki, kardeş bu
14:08
bilinç dışının cinsel bir mesajı olabilir.
14:11
Freud'un her şeyi cinselliğe bağlama bu yüzünden zamanla abi
14:16
adam her rüyaya tek açıdan bakıyor eleştirileri geliyor.
14:19
Ama düş yorumu yine de psikolojide devrim niteliğinde
14:22
bir kitap oluyor mu? Oluyor?
14:24
Yani modern psikiyatrinin kutsal kitabı gibi bir şey oluyor.
14:28
O dönemler psikanalizin bu kitabı tabii freud'un düş yorumu
14:31
sadece rüyaları açıklamakla kalmıyor, bilinç dışının
14:34
haritasını çıkarıyor. Rüyaların rastgele olmadığını
14:38
zihnimizin içine bastırılmış duyguların gece dışarı sızdığını
14:41
gösteriyor ve aslında bu teori günümüzde hala geçerli.
14:44
Psikoterapide, sanat analizlerinde, edebiyat
14:47
yorumlarında froy'un rüya anlayışı hala kullanılıyor.
14:50
Çünkü adam diyor ki eğer bilinç dışınızı anlamak istiyorsanız
14:54
rüyalarınıza bakın. Şimdi freud'un kafa yapısını
14:57
iyice çözmeye başladık. Adam sadece psikolojiyi kazıp
15:00
bilinç dışının dibine inmekle kalmıyor.
15:02
Bildiğin arkeolog gibi zihin haritası çıkarırken masasına
15:06
roma ve truvanın kitapları var. Bildiğin gerçek haritalar bunlar
15:09
şaka değil. Antik şehirlerin katman katman
15:12
nasıl üst üste inşa edildiğini inceliyor ve.
15:15
Bunu hayranlık duyan bir şekilde insan psikolojisine uyguluyor.
15:19
Bilinç dışı da böyle bir şey diyor.
15:21
Üstte gördüğün şeyin altında kazdıkça kazdıkça daha eskiyi
15:25
daha temel, daha derin meseleler var.
15:28
Bence çok güzel bir metafor kullanmış burada ama işin daha
15:31
psikolojik bir tarafı var bence. Bizim ve freud, roma'ya gitmeyi
15:35
o kadar kafaya takıyor ki, içindeki bir şey sürekli
15:39
erteliyor ama neden şöyle anlatıyor, kendisi roma onun
15:43
için bir simge, bir zirve oraya gitmek, içsel olarak bazı
15:48
şeyleri kabul etmek anlamına geliyor.
15:50
Hatırlarsanız eskiden babasının anlattığı bir hikaye vardı, işte
15:54
şapkamı yere düşürmeme neden oldu.
15:56
Adam gelip bana vurdu ve şapkam düştü.
15:59
Ne yaptın baba dedi. Jackie freud'a hiçbir şey dedi.
16:03
Şapkamı alıp yoluma devam ettim. Babasının bu pasif davranışı ve
16:07
dini bir nedenle babasına yapılmış bu hakaret bu hareket
16:11
diyeyim. Daha doğrusu bu tokat freud'un
16:14
zihnine atılmış bir tokat'ta aynı zamanda babasının yeterli
16:18
ve beklenen tepkiyi vermemesi de puro da bir bıçak darbesi gibi
16:22
bir şeydi. Göğsünde ve o an şunu
16:25
hissetmişti. Ben zihnimde ki atlarla gidip
16:29
roma'yı fethetmeliyim. Çünkü roma aynı zamanda dini bir
16:33
anlamda taşımakta. Bence içinde yaşadığı roma'ya
16:36
karşı duyduğu öfke ve bir anlamda oraya duyduğu hayranlık
16:40
bundan kaynaklanıyor olabilir. Düşürmü yayınlanmadan önce
16:43
roma'ya gitmeye cesaret edemiyor.
16:45
Çünkü bilinç dışından daha hazır değilim kardeşim gibi bir his
16:49
var. Ama ne zaman ki kitap çıkıyor.
16:51
Büyük ses getiriyor ve psikanaliz dünyaya yayılmaya
16:54
başlıyor. O zaman freud diyor ki tamam,
16:57
ben artık ödülümü hak ettim ve hoop roma'ya gidiyor.
17:01
Burada olay sadece bir gezi değil, bir psikolojik dönüm
17:05
noktası proi un zihninde roma başarının kendini ispatlamanın,
17:09
kendi bilinç dışı engellerini aşmanın simgesi haline geliyor
17:12
ve oraya adımını attığı an başka bir şeye takılıyor.
17:16
Onun musa heykeli adam roma'ya gidiyor ama en çok nerede vakit
17:20
geçiriyor? Musa heykelinin önünde saatlerce
17:23
ama saatlerce oturup bakıyor kafasını eğiyor.
17:26
Bir sahadan bir soldan inceliyor.
17:29
Öyle bir etkileniyor ki heykelin psikolojik çözümlemesini yapacak
17:33
kadar kafayı takıyor mişal angelo nun musa'sı malum
17:36
tanrının buyruklarını almış ama halkın bu buyruklara ihanet
17:40
ettiğini görüp içten içe öfkelenen bir figür.
17:44
Bu heykelin enerjisine kapılıyor.
17:45
Çünkü musa'nın yüzündeki o kontrollü öfke freud'un
17:50
psikanaliz dünyasında hissettikleriyle örtüşen bir
17:53
öfke diyor ki, freud, ben de bilinç dışının kurallarını
17:56
ortaya çıkardım ama insanlık buna direniyor.
17:58
Freud'a inanmak istemiyorlar. Yani bana inanmak istemiyorlar.
18:03
Yani freud, musa'nın heykelinde kendini görüyor.
18:06
Tanrısal bir bilgiye sahip olan ama onu insanlara anlatmakla
18:09
zorlanan bir adam, içinde bir öfke, bir mücadele var.
18:13
O yüzden heykelin önünde saatlerce duruyor ve duygusal
18:17
bağlantıyı çözmeye çalışıyor. Buradan akrpole geçiyor.
18:21
Akropol gezisi çok önemli çünkü burada psikolojinin tam
18:25
anlamıyla kendine reset attığı bir an yaşanıyor. 40. 8 yaşında
18:29
psikanaliz dünyada adını duyurmuş freud da bu
18:33
psikanalizin en başındaki adam roma'ya gitmiş.
18:36
Musa heykelinin önünde ruhsal orgazm yaşamış bir adam ama
18:40
akropoli'de yaşadığı olay hepsini sollayarak geçiyor.
18:43
Adam, yıllardır Yunan mitolojisine, antik dünyaya,
18:46
felsefeye kafayı takmış durumda. Akropol onun için çocukluğundan
18:50
beri ayrı bir hayat. Çünkü filozofların, medeniyetin
18:53
ve bir anlamda aklın beşiği akropol böyle bir yere ayak
18:57
basınca sevinçten havalara uçması lazım ama böyle olmuyor.
19:01
Freud akropole varınca sudan çıkmış balık gibi kalakalıyor.
19:06
Şöyle anlatıyor, sanki buraya ben gelmemişim gibi
19:09
hissediyorum. Burası gerçek değil gibi.
19:12
Ben buraya layık mıyım? Bildiğin gerçeklikten kopuyor.
19:15
Adam depresyondaki adamın aynaya bakıp bu kim demesi gibi bir şey
19:19
yaşıyor ama freud'un olayı daha büyük.
19:20
Koca freud kimlik krizi yaşıyor. Bu yaşadığı şey araştırdığıma
19:25
göre okuyacağım notlarımdan doğru okurum.
19:27
Umarım dere halizasyon ve depersonalizasyon olarak
19:31
geçiyormuş. Bunlar ne demek?
19:33
Derializasyon çevrende olan şeyler gerçek değilmiş gibi
19:37
hissettiren bir algı bozukluğu, yani sanki film izliyormuşsun
19:41
gibi ama. Baş rolde sen varsın de
19:44
personalizasyon ise kendine dışarıdan bakıyormuşsun gibi
19:47
hissetmek ben kimim? Diye sorgulamak kendi varoluşuna
19:51
bir anlamda yabancılaşmak yani freud akropoli ayak bastığında
19:55
bu dünya gerçek değil ve ben kimim krizini aynı anda yaşayan
19:59
bir adam? Bunun sebebini de şöyle
20:01
açıklıyor, akropoli gibi büyük bir şeyi görmek, onun bilinç
20:04
dışındaki bazı bastırılmış meseleleri tetikliyor.
20:07
Benim buraya gelmem imkansızdı diyor, iç sesi.
20:11
Çocukluğunda büyük şeyleri hayal.
20:12
Bile lüks olduğunu öğrenmiş biri olarak kendini akropoli de
20:15
görünce beyninde adamın sigortalar atıyor.
20:19
Sonraları Fransız yazar roma'in rolunda yazdığı bir mektupta bu
20:23
yaşadığı krizi kendisi anlatıyor.
20:25
Freud'a göre çocukluk inançları ve bilinç dışı kuralları bazen
20:29
insana sen buraya ait değilsin hissini yaşatabiliyormuş.
20:33
Mesela çocukken sen büyük yerlere gidemezsin.
20:35
O seviyeye çıkamazsın diye bir düşünce bilinç dışına işlenmişse
20:38
ilerde o büyük yerlere gidince beyin çöküyor.
20:41
Yani kendini oraya ait hissetmiyorsun, o yüzden eğer
20:44
anne babaysanız çocuğunuza bu tür sınırlar çizmeyin, sen
20:47
yapamazsın, sen başaramazsın. Çocuk başardığında bu sefer
20:51
başaramadığındaki hayatından daha felaket bir hayat
20:54
yaşayabilecek duruma gelebiliyor.
20:56
Belki siz bunu yaptığınızda işte bak ben söyledim seni böyle
20:59
zorladım ya da kendi içinizden diyebilirsiniz.
21:02
Çocuğu da böyle şey yaptık. Gaza geldi işte o gaza gelme
21:06
durumu çocukta o şeyi başardığında oraya ait olmama
21:10
hissi yaşatabilir. Çünkü siz 10'a çıkart dediniz ki
21:13
sen bunu yapamazsın ama o yaptı ve siz bunu yaptığı için onunla
21:17
övündünüz. Hadi çıkalım.
21:19
Anne baba ikileminden ebeveyn durumundan.
21:22
Günlük hayatta mesela fikirlerinizi paylaşıyorsunuz
21:25
ya? Ben şunu alacağım, yok abi
21:26
alamazsın, nasıl ağlıyorsun ya? Ben şunu yapacağım, bu yıl
21:29
şuraya tatile gideceğim ya o kadar basit mi?
21:31
Kankam saçmalama nereye gidiyorsun?
21:34
Bu işin vizesi var. Şu su var bu su var bakın küçük
21:36
planlarınızdan bahsediyorsunuz. Etrafınızdaki insanlara ve
21:40
etrafınızdaki bazı insanlar bu planları öldürme niyetinde olan
21:43
insanlardır genellikle ve bu insanlar böyle tepki verdiğinde
21:47
siz aslında farkında olmadan bilinç dışınıza sinyal
21:51
göndertiyorsunuz. Bilinç dışınız diyor ki hee ben
21:54
bunu belki yapamayabilirim ve hatta buna çok maruz kalırsanız
21:58
bilinç dışınız diyor ki ben bunu yapamam abi imkansız ve bilinçli
22:02
tarafınız bilinciniz de diyor ki ben bunu yapmak için uğraşacağım
22:06
he gaza geliyorsunuz, yapıyorsunuz.
22:08
Hani lan gidemiyordum, tatil ediyorsunuz, bir gidiyorsun ben
22:11
buraya ait değildim abi moduna geçebiliyorsun.
22:15
O yüzden over sharing dediğimiz olayı yapmayalım, bu da kendime
22:19
de bir tavsiye ama aslında ben hiç.
22:22
Çenemi tutamam abi. Her şeyi en ince detayına göre
22:25
anlatırım, hatta karşıdaki anlamaz diye farklı farklı
22:28
bağlamlarda bunu örneklendiririm falan.
22:30
Yani kendi hayatımı anlatma konusunda bir numarayım.
22:34
Büyük bir dönüm noktası tabi ki bu.
22:35
Çünkü adam kendi teorisini kendi zihninde yaşıyor.
22:38
Bilinç, başarı, çocukluk travmaları, kimlik hepsi o
22:42
akropoli taşlarının üstünde patlıyor.
22:44
E patlamaması imkansız çünkü zaten teorilerini bana göre
22:49
kendinden hareketli oluşturmuş birisi kendi çocukluğundan
22:52
hareketle bunu. Ne kadar kendini psik analizini
22:55
yapmaktan kaçınsa da ya da yaptırmasa da bunu çok fazla
22:59
bence gözlemlemiş. Birisi teorileri kendi
23:02
yaşantısından hareketle oluşturduğu için bu teorilerin
23:05
ileride kendisine de döneceği tabii ki çok beklenen bir durum
23:09
ama adam dağılıyor ve bundan sonra ne öğreniyoruz?
23:12
Koca freud bile kafayı yiyebiliyorsa hepimiz çok çok
23:17
normaliz tabi freud madem konu seyahatten açıldığı çok fazla
23:21
seyahat seven birisi adamın en büyük kaçış mek.
23:24
Hani şey hep hazırdı. Önceki bölümlerde söylemiştim.
23:28
Hep bir yere gidebilecekmiş gibi valizi ve içindeki her şey hep
23:32
hazır vaziyette dururdu. Öyle para var mı yok mu umrunda
23:36
değil. Adamın ne olursa olsun çantayı
23:38
kapıp yola düşüyor. Onun için seyahat etmek yeni bir
23:41
yerler görmek değil, viyana'dan ailesinden hayatın
23:44
boğuculuğundan kaçış demek bir anlamda.
23:47
Ama burada enteresan bir detay var, seyahatlerinde karısını pek
23:50
yanına almıyor zaten bunu söylemiştim hep yanında kız
23:53
kardeşi minna ya da erk. Kardeşi Alexander var.
23:57
Çalışmalarında da hep kızı annna freud vardı.
24:00
Biliyorsunuz ki şimdi bunun üzerine freud'un teorisine
24:03
girecek olsak bilinç dışı aile dinamikleri, ilişkisel
24:06
çatışmalar falan derken konuyu karıştırırız ama tek bildiğim
24:10
şey şu, adam özgürlük hissini seyahatlerinde buluyor.
24:14
Viyana'da boğuluyorsa yolda nefes alıyor ve yanında karısını
24:18
da götürmüyorsa bu boğulmuş hissiyatın nedenlerinden birisi
24:23
de bana göre freud açısından karısı.
24:26
Bu arada freud italya'ya 20 kez gitmiş, 57 gece roma'da kalmış.
24:30
Bu kadar roma aşkı neden? Çünkü freud için roma sadece bir
24:34
şehir değil. Dediğim gibi bilinç dışının
24:37
simgesi hristiyanlık için, islamiyet için ve yahudilik için
24:41
Kudüs ne ise prout içinde roma. 10 minvalde bir şehir şimdi
24:47
yavaş yavaş sona yaklaşıyorum. Freud, felsefeyi ve bilime
24:50
elbette önemseyen bir adam ama esas ilham kaynağı konuştuğumuz
24:54
gibi edebiyat ve sanat, sofuk lezs, shakespeare gote.
24:58
Bunlar freud'un psikanaliz dünyasında el feneri gibi
25:01
kullandığı isimler ya hatırlayın anlattım ben size adam
25:05
servantes'i don kişot'u okumak için ispanyolca öğreniyor ya.
25:09
Ben bu eseri kendi dilinden okumalıyım diyor.
25:11
Bu öyle bir eser diyor. Çünkü 10'a çıkart göre insanın
25:14
bilinç dışına en iyi anlatan şey sanatında ta kendisi elbette f
25:19
rolün en büyük saplantılarından biri de michelangelo nun musa
25:22
heykeli. O heykelin karşısına geçip
25:24
saatlerce yalnızlık, melankoli, depresyon hissetmiş birisi
25:28
karısı martaya yazdı. Mektuplarda da bunu açık açık
25:31
anlatıyor. Çünkü freud, musa da kendini
25:33
görüyor. Bir şey keşfetmiş ama halkına
25:36
kabul ettiremeyen o bilim dünyasını kabul ettiremeyen gücü
25:39
ve bilgiyi taşıyan ama yalnız bir adam, yalnız bir peygamber
25:43
mouse, yalnız bir bilim insanı freud, ama işte tam da bu yüzden
25:48
freud'un sanata olan ilgisi psikanalizin yüzyıllardır taze
25:51
kalmasını sağlayan en büyük unsurlardan biri.
25:54
Benim açımdan, çünkü bilim zamanla değişiyor.
25:57
Felsefi görüşler gelip geçiyor ama sanat insanın derin
26:00
dünyasını anlatmaya bir şekilde. Devam ediyor.
26:03
Belki dijital sanata dönüşüyor. Belki biraz daha yapaylaşıyor
26:06
ama bir şekilde bunu anlatıyor. Freud'un oidipus kompleksini
26:10
edebiyattan çekip alması ne bileyim.
26:12
Rüya analizlerini mitolojiden beslemesi gibi şeyler.
26:15
Psikanalizi sadece psikolojinin değil sanatında bir parçası
26:18
haline getirmiş. Bana göre bana göreler sana
26:21
göreler bitmez. Ben bu bölümü sonlandırmak
26:24
istiyorum. Çünkü bir sonraki bölümde daha
26:26
fazla derine da alacağız ve yavaş yavaş artık freud
26:29
dosyasını kapatmaya hazırlık yapacağız.
26:32
Uzun bir. Olacağını en baştan söylemiştim
26:34
ama ben eğleniyorum, anlatırken zevk alıyorum.
26:37
Okurken araştırma yaparken özetlerken yoruluyorum ama bence
26:41
çabama değiyor. Umarım sizler de keyif
26:44
alıyorsunuz. Dinlemekten buraya kadar
26:46
freud'un zihinle labirentinde epey bir dolaştık.
26:49
Rüyalardan bilinç dışına, roma dan akrol krizine kadar adamın
26:53
kafasının içine ne varsa biraz da olsa anlamaya çalıştık.
26:56
Ama biliyoruz ki freud bitmiyor, konuşuldukça freud'un teorileri
27:00
tartışıldıkça psikanalizde yaşamaya devam ediyor ki.
27:03
Gün mesela konuşuyoruz. Hala psikanaliz demek ki önemli
27:07
bir şey ki insanların tartışma odağında olabiliyor.
27:10
Benden bugünlük bu bölümlük bu kadar kendinize iyi bakın, hoşça
27:14
kalın dostlar.