Latest / AI Report / Waarom games zo belangrijk zijn in de ontwikkeling van AI

Transcript

Waarom games zo belangrijk zijn in de ontwikkeling van AI · AI Report

• 0:00
  [alarm] Oh. Zo klinken 165.000 scheerbewegingen per minuut die je helpen om fris voor de dag te komen.
• 0:10
  De flexibele scheerkop van de Philips S9000 Prestige volgt de contouren van je gezicht en scheert tot op 0 millimeter van je huid.
• 0:18
  Ervaar een ultiem gladde en comfortabele scheerbeurt, ook wanneer je nog niet helemaal wakker bent. Want dankzij de slimme sensoren past het scheerapparaat zich helemaal aan jou aan.
• 0:29
  Zo kun jij nog extra genieten van je kopje koffie voor je de deur uit gaat. De Philips S9000 Prestige is het ideale scheerapparaat om jouw dag goed mee te beginnen.
• 0:40
  Koop de Philips S9000 Prestige bij jouw favoriete winkel. Voor je gaat luisteren heel even dit. In de nieuwe podcast Veldheren neem ik, Jos de Groot, jou iedere donderdag mee voorbij de frontlijn in Oekraïne.
• 0:55
  Dat doe ik samen met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif. Zij hebben één duidelijk doel, aan jou uitleggen hoe oorlog werkt. Volg Veldheren in jouw favoriete podcastapp.
• 1:09
  Well, games are, I think, a unique medium. You as the player, you're not just passively consuming. So I think that's what makes it more visceral than other mediums like, you know, films and books.
• 1:18
  Is in the mind, which is using games as a testing ground for proving out AI algorithms, developing AI algorithms.
• 1:26
  Welkom bij POKE, een podcast over kunstmatige intelligentie waarin wij, Wietse Hage en Alexander Klöpping, je bijpraten over de wereld van AI. En ontwikkelingen gaan razendsnel.
• 1:34
  Dus daarom het nieuws van de afgelopen week in 60 seconden.
• 1:38
  Elon Musk heeft een nieuw bedrijf genaamd xAI en er is nog niet zo heel veel bekend, maar er is wel een lijst met namen van mensen die aan het project gaan werken.
• 1:45
  En het doel is bekend, namelijk, hou je vast, het begrijpen van het universum. We gaan vast meer leren.
• 1:51
  Terwijl OpenAI nog steeds terughoudend is in het geven van medisch advies, lijkt Google nu een nieuw model genaamd Med-PaLM 2 te ontwikkelen.
• 1:57
  En dat taalmodel is specifiek gericht op het geven van medisch advies aan patiënten en ook als hulpmiddel in klinieken in landen waar artsen minder aanwezig zijn. En de voorlopige resultaten lijken positief.
• 2:08
  En er is meer nieuws voor Google. Hun andere model, Bard, is nu eindelijk beschikbaar in Europa, dus ook in Nederland. Ik heb het ook geprobeerd op mijn eigen naam. Daar stond dat ik de baas ben van de Persgroep.
• 2:17
  Dat was nieuws voor mij. OpenAI heeft twee contracten gesloten met bezitters van grote datasets, namelijk Shutterstock en The Associated Press.
• 2:24
  De bedrijven werken al langer samen, maar OpenAI mag datasets van nieuws en foto's nu gebruiken om hun modellen mee te trainen. En in ruil daarvoor mogen Shutterstock en AP de nieuwste OpenAI-technologie gaan gebruiken.
• 2:35
  Het hoeft dus niet betaald te worden, met andere woorden, dat hebben ze weer aardig geregeld met, bij OpenAI. Anthropic heeft een nieuwe versie van hun taalmodel uitgebracht, namelijk Claude 2.
• 2:44
  Dit is een groot taalmodel vergelijkbaar met ChatGPT, maar ze hebben er een schepje bovenop gedaan, want dit model kan tot wel 100.000 tokens accepteren in het prompt.
• 2:51
  Oftewel je kan een heel boek in het vakje plakken en ChatGPT loopt op dat gebied flink achter. En tot slot goed nieuws voor vakantiegangers. Het weer kan binnenkort veel beter worden voorspeld.
• 3:01
  In Nature zijn een aantal papers gepubliceerd die AI gebruiken om het weer te voorspellen. En weermannen en vrouwen over de hele wereld zijn enthousiast. We zijn er weer, Wietse. Hé.
• 3:12
  Het voelt toch een beetje als radiootje spelen. Ik, ik geniet er ook wel van. Ja, ik zie [lacht] ik zit, ik zat, ik sta weer naar je te kijken. Je vindt het wel heel leuk eigenlijk. Ja [lacht].
• 3:19
  We doen gewoon de lokale radio-omroep Amsterdam Centrum. Ja, sorry. Ja, ik, maar goed, het is ook service, toch? [schraapt keel] Hoe dan ook.
• 3:28
  We gaan het straks over games hebben, maar niet voordat, uh, ik toch nog even iets wilde vertellen over iets wat ik veel tegenkom de laatste tijd. Dat zijn namelijk van die visuele AI-studio's. Heb je dit gezien?
• 3:39
  Dus dat zijn bedrijven als AI Studio en de laatste die ik zag is Flowonium. Flowonium.
• 3:45
  En dat zijn een soort van if this then that-achtige, Zapier-achtige tooltjes waarmee je verschillende AI-tools aan elkaar kan koppelen en flows kan maken.
• 3:55
  Grappig, toen je studio zei, dacht ik: dit zijn virtuele studio's waarin je kan gaan zitten. Oh nee, nee. Nee, je bedoelt tools. Een softwaretool. Ja. Een suite. Ja. Mooi, hè? Dat maakt het duidelijker voor jou.
• 4:07
  Voor mij wel. Suiten. Oh. Ik ben meer van de suites. Ja, oké, maar het is in ieder geval, je kan dan dus, je hebt een soort van, uhm, ChatGPT is de metafoor is, uh, chat en praten met een, ja, god. Chat. Gewoon.
• 4:19
  Ja, dat snappen we. Een botje. Een botje. Uh, en het idee van zo'n studio is dat je, hoe moet je dat nou uitleggen? Het is een soort van een kaart.
• 4:27
  Je, je hebt een blank canvas, dus het is veel meer een visuele metafoor als een, ah, prikbord. Dat is het metafoor. Met touwtjes. Uh, met touwtjes.
• 4:35
  Dus je plakt een kaartje op je prikbord en dat kaartje kan bijvoorbeeld zijn, uuuh, wacht totdat ik een URL invoer.
• 4:44
  Dat kan je gewoon in dat kaartje zetten en dan trek je, dan leg je een nieuw kaartje neer, uh, en dan kun je bijvoorbeeld zeggen: je bent een, ik zag een voorbeeld van, je bent een AI-robot die afbeeldingen maakt bij artikelen.
• 4:56
  Lees het artikel en genereer vervolgens een afbeelding. Dat staat op het tweede kaartje. Tussen die twee kaartjes trek je inderdaad een touwtje.
• 5:05
  Dan heb je weer een derde kaartje en daarin staat: de afbeelding wordt ge-, uh, gegenereerd en, uh, ver-verplaats hem naar Dropbox of weet ik veel.
• 5:12
  Dus zo heb je allemaal stappen die achter elkaar altijd genomen wordt, waardoor je hem kan runnen en dan kun je gewoon een URL invoeren en dan voert ie achter elkaar voert ie al die stappen uit.
• 5:21
  Nou, dit is een heel simpel voorbeeld, maar je kan, weet je, je kan je fantasie de vrije loop laten over hoe je dit in je dagelijks werk zou kunnen gebruiken.
• 5:29
  Ja, ik denk dat, ik heb het beschreven gehoord als een, als visueel programmeren of een flow builder.
• 5:35
  Of voor de mensen die met synthesizers werken, dat je al je verschillende blokjes aan elkaar doet in je analoge synthesizer.
• 5:41
  Dus dan zeg je: ik heb een reverbdoosje en die doet een vervorming daarop en die doe ik dan in één grote rups en daar komt een bizar geluid uit. Komt daar die metafoor vandaan van die kabels ertussen? Zo ken ik hem, ja.
• 5:51
  Van synthesizer. Ja, want in veel van die, uhm, software waarmee je muziek maakt zit ook vaak plug-ins of, uhm, of de plug-ins zelf zijn visuele plug-ins waarin je dat doet.
• 6:01
  Of je kan deEn of je kan de plugin zelf op die manier aan elkaar koppelen omdat jij op een podium, dat zie je ook wel eens bij sommige artiesten, liggen daar ook allemaal doosjes op de grond met die kabels ertussen.
• 6:11
  Dus zo ken ik hem, ja. Maar het is, uh, en ja, tuurlijk is het eigenlijk heel erg logisch dat er ook studio's zijn en dan wat meer gericht op AI.
• 6:18
  Want je zou natuurlijk in iedere grote visuele, uh, bouwblokken studio ook een ChatGPT-blokje kunnen toevoegen. Maar wat jij nu beschrijft is eigenlijk wat, iets wat veel meer specifiek richt op generative AI.
• 6:30
  Dus, hè, je, je begint met een prompt, die gaat dan weer- Kan. Hoeft niet per se, maar kan. En heb je dan, en jij hebt hiermee geëxperimenteerd ook zelf? Of heb je zitten kijken?
• 6:37
  Ik heb met Zapier zitten klooien, want Zapier kan hier inmiddels ook wel veel van. Ja. Dus dan, en Zapier heeft zelfs een bèta waarbij je niet hoeft na te denken over hoe je het allemaal programmeert.
• 6:50
  Dan kun je gewoon in natuurlijke taal zeggen: als ik een e-mail krijg van Sjaan, dan herschrijf het naar het Engels. Ik verzin dit nu ter plekke en maak er een plaatje bij.
• 7:00
  Dan gaat dat ding bedenken: oké, uh, ik ga aan ChatGPT vragen om, uh, iets te vertalen en ik ga aan Gmail vragen om een e-mailbox in de gaten te houden en ik ga aan, nou, whatever voor plaatsgenerator vragen om een plaatje te maken en dan, daar maakt hij, maakt ie zaps van.
• 7:15
  Zo noemt ie dat in Zapier. Dus iedere dienst die aangesproken wordt of iedere actie die genomen wordt is een zap. En die komen allemaal achter elkaar.
• 7:23
  En, uh, die kunnen dus met elkaar interacteren als een soort van, ja, hoe moet je dat nou ver-, waar moet je het mee vergelijken? Een soort van lopende band. Ja.
• 7:31
  Ja, en het mooie is dat je natuurlijk ook nog dingen weer kan zeggen: oké, ik stuur het daarheen en dan komt er weer iets terug en daar doe ik weer wat mee. Dus het hoeft niet eens lineair te zijn.
• 7:38
  Je kan een heel spinnenweb maken als het ware. En ik zag dus dat Microsoft in, uhm, Office in de nieuwe versie van, van Outlook dit, deze methodiek ook geïntegreerd heeft.
• 7:51
  In dat opzicht is het sowieso wel boeiend, want het voelt heel erg als een, uh, oude droom.
• 7:55
  Voor mij dan in ieder geval, want je hebt het, uh, programmeertooltjes, voor mij dat Scratch en dat is voor kinderen bedacht om te leren programmeren, maar dan visueel.
• 8:04
  En dan doe je dus ook blokjes aan elkaar verbinden als een soort visuele lego met eigenlijk if this then that statements, for loops.
• 8:10
  Een beetje de, ja, de grondbeginselen van hoe je door een stukje programmatuur heen loopt, alleen dan visueel. En dan zie je die blokjes ook oplichten waardoor je weet: hij is nu daar. Ja, ja. En, uhm.
• 8:20
  Waardoor het makkelijker te begrijpen is voor mensen die niet kunnen programmeren. Ja, precies.
• 8:23
  En ik denk dat, uhm, een beetje in de, wat dan nu de low code slash no code movement heet, waarin je ook heel veel ziet dat er, uh, door vaak creatief visueel ingestelde mensen die minder kunnen, willen, uh, uh, kunnen of willen programmeren of beide.
• 8:38
  Met programmeren bedoel ik dan dus, want dat, dat verandert nu natuurlijk ook een beetje die term, hè. Misschien ben je wel een visuele programmeur straks, dus, en jouw uitingsvorm is dan niet tekst, maar blokjes. Ja.
• 8:47
  Uhm, dat die, dat dit idee van die, laten we het even een flow builder noemen, dus het koppelen van blokjes met touwtjes, dat is eigenlijk al best wel oud, als in: die droom hebben, hebben we al heel lang.
• 8:58
  Alleen heel vaak liep je dan op een gegeven moment tegen een punt aan van: ja, nou moet ik dat blokje eigenlijk open gaan maken om zelf toch de dingen in aan te passen en dan zit je toch weer naar die code te staren.
• 9:06
  Zo moet je weer iemand inhuren of hopen dat die plugin ooit beschikbaar komt. Dus er was een soort heel groot gat nog tussen de echte programmeurs van vroeger en de visuele programmeurs.
• 9:17
  Maar dat gat is nu aan het dichten en aan het lijmen. En er ontstaat een soort AI-brug. Want je kan natuurlijk, uhm, de a-- dat is sowieso nu een beetje de, uh, de vraag in, uh, de wereld van softwareontwikkeling.
• 9:30
  Uhm, als je heel veel kunt automatiseren, uh, en stel je hebt straks, Copilot is nu een beetje de, uh, de tool.
• 9:37
  Dat is een GitHub-tool, dus Microsoft, waarbij eigenlijk ChatGPT, uh, 3 met de huidige Copilot, of 3,5, is omgekat naar een, uh, programmeurhulp. Dus dan kan je eigenlijk augmented programming doen.
• 9:50
  Dat kon vroeger altijd al, want je had bijvoorbeeld code completion, hè. Dus jij typt een zin, dan denkt die computer: nou, ik denk dat ik wel ongeveer weet wat jij hier wil gaan typen.
• 9:57
  Ik laat hem alvast zien, hè, zoals in Gmail. Maar ChatGPT zegt dan: nou, ik denk dan ook wel dat ik weet, ik noem het even ChatGPT, maar Copilot. Het taalmodel. Ja, ChatGPT getraind op, uh, programmeren.
• 10:08
  Die zegt dan: nou, ik denk dat ik ook wel weet wat voor functie hier achteraan gaat komen. En dan krijg je dus een soort advanced code completion. En, uhm,
• 10:16
  daardoor ontstaat al in die wereld heel erg de discussie van: oké, wat is dan onze rol nog, hè, als bij ieder zinnetje dat ik typ, het zinnetje er praktisch achteraan getypt wordt.
• 10:24
  En dan schuif je dus eigenlijk een stoel naar achter of een laag naar boven.
• 10:27
  Is maar net hoe je het wil doen, hè, van, van een soort metselaar naar architect, van: oké, als ik straks allemaal robots kan aansturen die dat gebouw voor mij bouwen, dan kom ik dus in een andere rol terecht dan degene die het daadwerkelijk uitvoert op de grond als het ware.
• 10:39
  En dan komen dus die flow builders ineens ook weer in beeld. Want ja, dat met die blokjes aan elkaar koppelen, uhm, en dan zeggen: nou, ik teken zelfs letterlijk een blokje.
• 10:48
  Ik zeg wat dat blokje moet doen en dat blokje wordt gevuld met programmeercode. Dus de blokjes worden niet alleen maar aangeboden, maar ook gecreëerd door AI.
• 10:57
  Ik denk dus dat die visuele metafoor, wat jij ook denk ik intuïtief nu aanvoelt, want de tools zijn ineens weer in z-, in beeld, zeg maar.
• 11:03
  Uhm, ja, dat die, dat het paradigm van visueel programmeren hier weer een enorme boost door krijgt dankzij AI. En de reden dat het voorheen niet zo groot geworden is, want het is, ik bedoel, wat is groot?
• 11:14
  Je hebt in de no code movement tools als Webflow en Framer, waarin je dus heel veel met touwtjes en dingen aan elkaar kunt zetten.
• 11:20
  Uhm, maar, en dat is al heel erg gegroeid in de laatste vijf, uh, vijf jaar zou ik zeggen, ongeveer. Tien jaar misschien zelfs wel.
• 11:28
  Uhm, ik denk dat AI daarin, uh, nog wel een veel grotere boost kan geven aan die hele ontwikkeling. Ja, het blijft, het wordt makkelijker om te programmeren voor grotere groepen mensen.
• 11:38
  Dat is een, dat is een soort van takeaway wat, wat we als concreet resultaat gaan merken hiervan. En, en dat Microsoft dit soort regelsystemen in Outlook aan het integreren is met AI is een soort van teken aan de wand.
• 11:52
  Maar toch denk ik de hele tijd: het voelt als een soort van archaïsche, uiteindelijk gaat het gewoon over mensen die shit willen bereiken.
• 11:59
  Mensen die niet per se willen, die niet per se krom willen liggen om iets te leren, uh, wat eenUh wat als ze een assistent zouden hebben, die zou, daar zou je gewoon kunnen zeggen: doe dit voortaan als ik een e-mail krijg van X.
• 12:12
  En be-- en hoe dit soort systemen nu zijn ingericht, is dat het toch nog best wel complex is om dit allemaal op te zetten voor jezelf. Zelfs in Outlook en met die regels. En, nou ja, dit is gewoon complex.
• 12:21
  Het is nog steeds een metafoor van, ja, ik weet niet. Het voelt als een oude-ouderwetse metafoor. Het liefst wil ik gewoon Clippy weer.
• 12:29
  Ik wil gewoon tegen Clippy kunnen zeggen: voortaan als ik een mail binnenkrijg van Sjaan, dan doe je er dit mee. En dat Clippy op de achtergrond gewoon die shit fixt.
• 12:38
  En dat ik misschien nog wel, weet je, dat misschien Clippy nog wel teruggeeft van: nou, oké, dan ga ik voortaan dit en dit en dit en dit en dit doen.
• 12:44
  Het gespecificeerd, zodat ik nog wel kan, kan editen, gevoel van controle erover heb. Maar ik wil dat in plaats van, weet je, in Gmail heb je ook regels, uh, de gewoon rules in Gmail.
• 12:54
  Maar hoe, nou, als ik zou gokken hoeveel mensen dat gebruiken, ik denk 1% of zo van de mensen die Gmail gebruiken. Ik kan me zo voorstellen dat dat echt zo'n power user feature is.
• 13:03
  Ik denk dat we nu wel een mooie brug kunnen maken. Want wat ik jou nu hoor zeggen is, dat, dat doet me denken. Vind ik vroeg in de podcast. Nee, maar. Ik ben een kwartier bezig. Sorry man.
• 13:10
  Gaan we het echt nu al over het hoofdonderwerp hebben? Ik ga het proberen. Jezus. Nou, wat ik wou, intus, jij had het over regels, rules in Gmail. Dat triggert, ja.
• 13:19
  Nou, ik zat te luisteren naar de podcast met, uh, Ezra Klein en Demis Hassabis, de CEO van, uh, DeepMind. Die hebben een gesprek en dat gaat eigenlijk over de origins of DeepMind.
• 13:29
  DeepMind is overgenomen door Google en eigenlijk het hart van het AI, uh, thema binnen Google als organisatie. Uhm. Wat is DeepMind?
• 13:38
  Uh, DeepMind is destijds opgezet, uh, om eigenlijk te gaan kijken: kunnen we-- is door een game ontwikkelaar opgezet, dus iemand die werkte destijds aan Theme Park toen hij een jaar of 17 was. Het spel?
• 13:50
  Het spel Theme Park. Wauw. Toen hij 17 was, was hij programmeur, uh, van de AI in Theme Park. En, uh, want in Theme Park een, uhm, Efteling simulator, uh, zoals Rollercoaster Tycoon of de Tycoons en de Theme.
• 14:04
  Je, ga-, had op een gegeven moment, het begon met Theme Park, maar toen dat woord Theme werd toen een soort van brand, waardoor je ook Theme Hos-Hospital kreeg. Oh ja.
• 14:12
  Maar dat is eigenlijk, Theme Hospital is raar als woord, want Theme Park is de origin. Maar dat woord- Ik denk toch Sim Hospital. Die heb je. Nou, ik denk dus dat er- Oh, dit zijn concurrenten. Ja, want je had Tycoon.
• 14:22
  Anyway. Je had ook alle Tycoons. Je ziet wat er nu aan het gebeuren is, ja. [lacht] Laten we hem terug op het kar-, op het spoortje zetten.
• 14:28
  Nou, in het, in de, in de, die, diezelfde soort spellen waarin jij dus een soort, nou ja, kan niet anders zeggen, God kan spelen over een, uh, Efteling. Je bent de baas en je bent uitgezoend bezig.
• 14:40
  Daarin lopen ook bezoekers van dat park rond en die hebben wensen en die hebben fru-frustraties. Dat zijn allemaal mini AI'tjes. Ja. Nou, dat woord, uh, AI, dat is door de tijd heen verandert dat steeds, hè.
• 14:51
  Dus dat is, uhm, ik hoorde de mooie metafoor door Ezra Klein zelf. Die zei: alle magie die de computer nu, uh, kan, wordt als AI beschreven of zo. En iedere keer als de computer weer meer kan, is dat AI.
• 15:02
  Dat vind ik wel een grappig idee, want het, het is een beetje toch, ja, wat intelligentie groeit als het ware mee als concept. En die AI'tjes, wat dus nu wordt gezien als hele domme dingen in die, in dat spel.
• 15:13
  Die werden dus geprogrammeerd, onder andere door de oprichter van DeepMind. En, uh. Hij deed dat zelf? Ja, ja. De oprichter was degene die de- Ja, dit is zo'n gaaf verhaal ook, want in dat opzicht,
• 15:23
  ik, ik, ik heb al wel eerder gelezen over de sterke koppeling tussen computergames en het bedrijf DeepMind, maar nu ging dat nog even wat, uh, dieper. Non, pun intended, no pun intended. De,
• 15:37
  het grappige is dat hij dus intuïtief heel erg met AI bezig was en daardoor merkte van: hé, dit soort van intelligente agents maken, wat dus bezoekers in Theme Park waren toen in dat spel.
• 15:47
  Uhm, ja, da-daar moet meer mee kunnen. Dat, hier zit iets.
• 15:50
  En het ging hem er, hem er uiteindelijk om dat hij zei: ik wilde eigenlijk mee gaan doen met de groten der wetenschap, dus ik wilde een soort van, ja, misschien wel een volgende Einstein zijn, uh, een grote contribution doen aan die wetenschappelijke, uh, wereld.
• 16:04
  Maar bedacht hij van: ja, misschien is dat iets wat, de kans dat ik dat kan en de kans dat ik onderdeel ben van een groep, want hij gaat dat natuurlijk niet alleen doen, waar dat gebeurt, is, is vrij klein.
• 16:14
  Misschien kan ik beter iets gaan maken wat dat kan. Ja, ja, dus in plaats van vanuit de wetenschap dit te gaan doen, dan de, ja, iets gaan maken. Gewoon beginnen.
• 16:22
  Nou ja, maken als in, hij zei, eigenlijk was zijn, uhm, ja, gok of zijn weddenschap op de toekomst. Zoals veel ondernemers dat ook vaak doen.
• 16:31
  Dan neem je toch een soort, je gaat wedden op een wereld die nog moet komen en dan ben jij er al klaar voor. En daardoor heb jij als ondernemer een soort van voorsprong.
• 16:38
  Nou, hij keek dat niet vanuit een ondernemersgeest, maar vanuit het weet-, het idee vanuit de wetenschap dat hij zei: ik denk dat de volgende Einstein geen mens meer is, maar een AI, dus dan moet ik die gaan ontwikkelen, want dan doe ik dus toch weer mee, uh, op mijn manier aan, uh, ja, die wete-, grote wetenschappelijke ontdekkingen.
• 16:55
  Uhm, toen, met zijn intuïtie over computergames en de verschillende spellen waar hij aan gewerkt heeft, uh, is hij op een gegeven moment een, uh, andere studie gaan doen.
• 17:04
  Hij is een PhD gaan doen en hij is helemaal ga-, heel doelgericht. Vanaf zijn veertiende zei hij al bezig van, met een plan voor zichzelf. Heel bizar verhaal, vind ik dan.
• 17:11
  Ik wist dat, ik wist toen dat ik computers gaaf vond, maar daar hield het ook wel een beetje mee op voor mij. Maar hij wist dus heel jong al van waar hij naartoe wilde.
• 17:19
  En, uhm, eigenlijk is het bedrijf DeepMind gebaseerd op het idee dat je hele geavanceerde AI agenten of hele agi-, geavanceerde AI modellen kan creëren door te beginnen bij het oplossen van: hoe win je een spel? Mhmm.
• 17:35
  En zij zijn toen destijds begonnen met het spel Pong, hè, dus met de twee balkjes en een balletje ertussen. En, uh, daarom werd ik net, uhm, getriggerd door jouw opmerking over de rules in Gmail.
• 17:46
  Want een van de oudere, uh, paradigma's binnen kunstmatige intelligentie is eigenlijk rule based intelligence. Dus dan leg je als het ware, eerst ga je helemaal uitschrijven hoe het spel Pong werkt.
• 17:58
  Uh, alle mechanieken, hoe je punten kunt halen. Dan ga je proberen die logica om te bouwen naar een AI en dan ga je die Pong laten spelen.
• 18:07
  Bijvoorbeeld Deep Blue, die destijds van Kasparov heeft gewonnen, was een rule based AI. In ieder geval grotendeels.
• 18:13
  Dus die hebben ze gewoon helemaal getraind op de regels in schakenEn toen hebben ze een hele goede schaakrobot gemaakt. Maar dat was niet een schaakrobot die per se kon leren.
• 18:22
  Uh, en nu, het huidige paradigma gaat veel meer over AI die zelf leert of in ieder geval kan verbeteren om maar te beginnen. Ja, hier is een spel. Dit is de definitie van winnen. Ga maar.
• 18:33
  Nou, dat wat jij nu zegt sla je al een stap over.
• 18:35
  Want in het paradigma wat eigenlijk in, uhm, wat zij heel graag wilden bij DeepMind en dat is, uh, gelukt, want dat is bijvoorbeeld waar AlphaFold en AlphaGo uitgekomen zijn.
• 18:46
  Uhm, AlphaX zijn dus de producten die DeepMind, uh, DeepMind maakt en hun, uh, eerste probeersel met Pong. Dat zij zeiden: oké, wij willen eigenlijk die regels van Pong het nooit leren.
• 18:59
  Maar ze moesten toen nog wel uitleggen hoe je Pong kon winnen, uh, dus dat was dan niet helemaal vrij. De, het, de, het, het ideaal was: we laten jou Pong zien, jou als in een AI.
• 19:12
  We gaan helemaal niet vertellen wat je moet doen en hoe dit werkt en waar je naar kijkt, behalve pixels.
• 19:18
  En, uhm, volgens mij is dan het enige doel wat je geeft is, uhm, h-, laat die score omhoog gaan aan jouw kant en dan laat je hem los. Wat jij net eigenlijk zei.
• 19:27
  Maar wat ze hiertussen nog moesten doen, bijvoorbeeld bij AlphaGo, die ze gebouwd hebben.
• 19:31
  AlphaGo is getraind, uh, dat is een beetje het verschil tussen deep learning en, uhm, reinforcement learning, waar zij een hybride va-, model van hebben gemaakt.
• 19:40
  Dus bij deep learning ga je allemaal wedstrijden, Go-wedstrijden hebben ze gedownload van publieke Go-games, vooral in Korea. En die games hebben ze laten zien aan het algoritme.
• 19:50
  En dat model is getraind op al die Go-spellen, waardoor er dus heel veel menselijke intelligentie in dat model terechtgekomen is.
• 19:55
  En die, de eerste AlphaGo, die won eigenlijk op basis van een deep learning meta-, of een deep learning paradigma dus die was ge- Die had duizenden, duizenden wedstrijden. Die was aan het mimicken.
• 20:06
  Dat was een, een, een papegaai, uh, van het beste.
• 20:08
  Het was een soort, uh, ensemble van de beste Go-spelers ter wereld in een-- dat is wa-nog steeds supergaaf, hè, want het is dus niet rule based, dus die is gaan leren aan de hand van alle spellen te zien zonder ooit uit te leggen wat de regels van Go waren.
• 20:21
  Maar AlphaZero, die daarna kwam, toen, die is dus nog veel beter geworden in Go. En niet alleen maar in Go, maar die kan je generaliseren in allerlei spellen, uh, en spelsituaties.
• 20:33
  Daar is echt alleen maar gezegd: ja, dit is hoe, wat, dit is hoe Go gewonnen wordt, dit is het einddoel en zoek maar uit wat dit hele spel is en we gaan je ook niet andere spellen laten zien.
• 20:42
  Je gaat zelf spellen tegen, tegen jezelf spelen. En hoe heet dat dan, die manier van, uh? Reinforcement learning.
• 20:48
  Want dan geef je dus eigenlijk een koekje iedere keer als die het goed doet, zeg maar, waardoor je een soort evolutionair-achtig algoritme creëert.
• 20:54
  Dat je rewardfuncties hebt, zoals dat heet, waarbij je eigenlijk, uh, als, uh, model niks hoort, behalve dat je op een gegeven moment dus een koekje of een, uh, uh, een, een prijs krijgt op het moment dat je, uh, uitkomst iets beter is.
• 21:08
  En dan wordt er gewoon gezegd: oké, jij speelt daar met strategie A, die je zelf hebt ontwikkeld om een goede uitkomst te krijgen.
• 21:14
  Nou is er nog één in jou, die heeft strategie B ontwikkeld en die laten we dan tegen elkaar spelen. En wie dan weer wint wordt C en die gaan we s- En hoe definieer je dan winnen?
• 21:23
  Ja, volgens mij heeft het, ja, in het spel Go heb je natuurlijk de spelsituatie waarin jij gewonnen hebt als Go-speler. Dat vertel je wel aan de AI. Ja, want je- Je zegt: dit is hoe winnen eruit ziet.
• 21:31
  Ja, dit is hoe winnen eruit ziet. Want als je dat niet kan doen, dan kan je ook geen cadeautje, kan je niet reinforce van: oké, dit gaat de goede kant op. Je moet die kant op groeien, zeg maar. Ja.
• 21:40
  En, uh, het verschil is dat, uh, nou, dit is, wat dus zo interessant is, ook rondom, uh, de discussie van het poisonen van, uh, the well van datasets.
• 21:50
  En nu is er wat, er is wat zorg op dit moment over dat de wereld voordat ChatGPT online was en de wereld nadat ChatGPT online was.
• 22:00
  Toedoen ChatGPT nog niet online was, stond er weinig AI generated content op internet en is ChatGPT getraind op een wereld met weinig AI-content erin. Namelijk menselijke content, daarop getraind.
• 22:11
  En nu, uh, de volgende versie van ChatGPT. Als die nu getraind wordt op de huidige dataset zit er ook ChatGPT-data in.
• 22:19
  En dan krijg- Het is wel zo, ik, je kan, je kan Bing vragen naar, uh, Sydney en dan weet, dan weet Bing dat inmiddels.
• 22:26
  Nou ja, dat ligt er dus inderdaad aan welk model je pakt, hè, want de modellen zijn een soort van deels bevroren, maar hebben ook weer- Maar zijn op internet aangesloten, dus daarmee is het- Ja, dus die kunnen ook googelen.
• 22:34
  Ja. Ja, precies. Alleen dan is het, uh, nog steeds de vraag of op het moment dat jij een vraag stelt aan Bing, uh, de Bing AI agent, dan komen er eigenlijk uit verschillende bronnen wordt iets samengesteld. Ja.
• 22:48
  En daar zit nog wel een originele dataset in die bevroren is. En ook dat is nu weg, want inmiddels is er heel veel AI-meuk in dat model gekomen. Die oude modellen zijn dus nu meer waard geworden. Echt waar?
• 23:01
  Ja, want die hebben we nog. Ja, want, w-en dan niet per se waard financieel. Ja, ja, maar. Wel om te bewaren.
• 23:05
  Ja, want dat is de, de, de menselijke kennis in plaats van- Ja, toen was het nog niet vergiftigd, zeg ik even simpel. Ja, door de AI.
• 23:11
  Ja, maar wat blijkt, en dat is ook, uhm, de discussie die op een gegeven moment ontstaat, uh, in die aflevering met Ezra Klein dat hij zegt van: ja, maar als ik nou dat probleem zo hoor en, uh, het gaat op een gegeven moment over AlphaFold.
• 23:24
  Uh, dat heeft te maken met dat, dat is eigenlijk de eerste medische, daadwerkelijke waardevolle toepassing van dit soort, uh, modellen. Proteïnes maken.
• 23:32
  Ja, nou ja, je hebt eigenlijk een aantal proteïnen en die gaan zichzelf vouwen in een bepaalde 3D-constructie. Dus die gaan, uh, dat wordt, daar komt een eindresultaat uit. Ik ben me nu al kwijt.
• 23:41
  Ja, nou ja, ik moet zeggen dat- Ik neem dit even aan. Ja, en ik ook. Maar het komt erop neer dat je dat eigenlijk wel kunnen voors-, dat is heel moeilijk te voorspellen.
• 23:48
  Maar als je weet van: oké, met, uit deze, uit deze bouwblokken ontstaat dit 3D, uh, gevolg, zeg maar. Deze constructie komt daaruit en je weet wat daaruit ontstaat.
• 23:59
  Dan kan je dus v-gaan voorspellen wat het effect is van bepaalde medicatie of hoe je moet, een interventie moet doen. Even, even heel, uh, gechargeerd. Ja. [slikt] Dat is echt zo'n lekker, zo'n Go-probleem.
• 24:10
  Want in het spel Go heb je dus ook een soort exponentiële groei van mogelijkheden waardoor dat, waardoor het heel moeilijk met zo'n rule based system, uh, waar we het eerder over hadden te doen is.
• 24:19
  Want dan moet je eigenlijk gaan zeggen: ga alle potentiële scenario's in dit spel uitrekenen en kies dan het beste scena-, de beste move. Ja.
• 24:26
  Maar als het- En deep learning kan ook niet, want het is helemaal niet wat we al onderzocht hebben, dus het ding kan niet.Nou ja, blijkt dus dat je dan dus wel best wel goede Go, uh, spellen kan doen in het, in het geval van Go alleen- Maar ik bedoel dat medische.
• 24:39
  Ja, in het medische is dat dus heel moeilijk, omdat, uhm, zoals hij het beschrijft er zijn 150.000, uh, van die, uhm, ja, pro-proteïne, uhm, ja, defaults zijn ontdekt, zeg maar.
• 24:53
  Dus de eindresultaten die zijn al gedocumenteerd met de hand. Hoop werk geweest. Ja, ja, ja. Dan denk ik nog knap dat we er, we, de hele wereld er blijkbaar 150.000 heeft kunnen ontdekken.
• 25:02
  Dan ga je eigenlijk van: oké, dit is de beginconfiguratie. Wat is dan de eindconfiguratie? En daar hebben ze dus een hele lijst van. Ja.
• 25:09
  En het probleem was dat eigenlijk om een deep learning model te trainen die 150.000, uh, mogelijkheden te weinig is. Je hebt echt veel meer nodig om, en dat is helemaal niet een, uh, rijke dataset om op te trainen.
• 25:21
  Dus wat zijn ze gaan doen? De rest er zelf bij verzinnen. Maar dan heb je dus vanaf het begin al dat probleem wat we nu met ChatGPT hebben. Is dat een deel van de data waar je op traint is gecreëerd door het model zelf.
• 25:32
  Juist. Dat is die poisoning. Ja. Dus, uhm, en dan, daar wordt dus nu ontzettend veel onderzoek naar gedaan. Kan je,
• 25:40
  uh, op het moment dat je een dataset hebt die bijvoorbeeld maar een derde is van wat je statistisch nodig hebt om tot een kwalitatief eindmodel te komen, die andere twee derde erbij trainen om vervolgens op dat geheel weer te gaan trainen.
• 25:52
  Oh wauw. En dat klinkt intuïtief van, zou ik zeggen: uh, nee, want, uh, je bent zeg maar, de een derde is kwaliteit en die andere twee derde is erbij gehallucineerd noem ik dat maar even. Ja. Of bedacht.
• 26:03
  Dan wordt die kwa-- dan wordt die dataset toch niet beter? Nou ja, dit kan je natuurlijk empirisch uiteindelijk wel testen door te zeggen: weet je wat we doen? We pakken die een derde. We leren die twee derde erbij.
• 26:14
  Dan hebben we één groot geheel wat statistisch voldoet aan hoe groot een dataset moet zijn. Dan gaan we daarop weer trainen. M-hm.
• 26:20
  En dan pakken we die lijst van 150.000 en dan gaan we kijken of die die allemaal kan voorspellen. Of die goed voorspeld heeft. Ja. Dan zal die twee derde goed voorspeld zijn. Ja, ja.
• 26:28
  En dan, en, en nu blijkt dus, want het antwoord hebben we al, dat is helemaal geen, uh, uh, vraagteken meer. Dat kan dus. Ja.
• 26:34
  Maar dat kan niet, hè, dat, dat zegt heel concreet van, heel gaaf moet ik zeggen, van: nou, we hebben veel meer bijgeleerd, hè. We hebben veel meer dan een twee derde gecreëerd aan dataset.
• 26:44
  Dus we hebben, we laten AI leren op een AI geleerde, uh, gecreëerde dataset. Die was ontzettend groot, maar hebben we netjes aangegeven bij ieder punt in die set wat de probability is.
• 26:55
  Dus de kans dat het, de zekerheid die de AI heeft over zijn of haar, het voorspelling.
• 27:01
  En dan zeiden ze: alles wat een zekerheid heeft onder een bepaalde score of boven moet je bijna zeggen, daar trekken we een lijn in, gooien we weg. Ja.
• 27:09
  Dus toen zeiden ze: we hebben ook weer ongeveer een kwart van de dataset die gecreëerd hebben we weggegooid. En dat was dus het interessante.
• 27:16
  Wat voor mij echt, uh, ja, nieuw was, is dat op dit moment ChatGPT, het taalmodel van OpenAI, niet weet hoe zeker het is over antwoorden. Hm.
• 27:29
  Waardoor jij dus kan vragen: wie is de, uh, CEO van-- wat, wat jij net in het begin? Ik werd de CEO van Persgroep. Ja, en daar heeft hij dus niet bij van- Dat is Bart overigens.
• 27:40
  Ja, oh, dat Ba- Bart weet dan dus, ik weet dus niet of Bart dat weet, maar anders zou hij ermee stoppen met dat bluffen.
• 27:44
  Daar moet dan eigenlijk bij zijn, staan: ik ben er niet helemaal zeker van, maar het zou kunnen zijn dat Alexander, zo. De, maar, of moet je dan zeggen: als jij minder dan een kwart zeker bent, zeg het dan gewoon niet.
• 27:55
  Ja. Of hadden ze het nu over, dat vond ik een heel gaaf idee. Wat je eigenlijk wilt is dat er een tweede AI is.
• 28:02
  En het klinkt natuurlijk als een pleister op een pleister, maar dat heeft te maken met, ja, hoe, uh, dat kan allemaal op de achtergrond plaatsvinden.
• 28:08
  De eerste stap is het antwoord en de tweede stap is de verificatie door een AI-expert. Niet een mens. En die gaat even googelen. Soort factcheck. Ja, is Alexander inderdaad.
• 28:20
  En dan ook nog eens feedback geven van volgens mij- Nou, dit klinkt best wel goed. Ja, en het- Dit klinkt serieus best wel goed.
• 28:25
  En het, en het, het klinkt dan van: hè, maar als AI's elkaar dingen gaan leren, kunnen ze toch niet samen slimmer worden? Blijkbaar wel. Ja. Blijk-, oprecht, als in: dat weten we eigenlijk al nu. Ja.
• 28:36
  Omdat AlphaFold dus met, met groot succes wordt toegepast op het, uh, creëren en het uitbreiden van die originele dataset van 150.000. En, en valt dit dan onder reinforcement learning? Of is dit nog steeds deep learning?
• 28:50
  Nou, wat dus DeepMind doet, en dat is, uh, de oppervlakkige, uh, lezing van, uh, deze niet-AI-expert, is een mix tussen beide. Oké. Dus die zeggen eigenlijk- Maar nog één keer dan de definitie van reinforcement learning.
• 29:01
  Dat betekent: je hebt een su-- je hebt een definitie van succes en je geeft de AI een situatie. Kan een spel zijn, kan van alles zijn. Ja. En dan zeg je gewoon: maak het een succes.
• 29:12
  En dan gaat het op een zelf dingen gamen. Ja, zonder te gaan kijken naar eerder gespeelde- Precies. Want je, je creëert een soort van, uh- Precies...clean room.
• 29:21
  En met, met deep learning heb je dus wel degelijk een, uh, ga je wel degelijk heel veel voorbeelden laten zien van hoe mensen tot succes gekomen zijn. En deze twee dingen kun je dus met elkaar combineren.
• 29:32
  Ja, en daardoor krijg je een soort best of both worlds-achtige approach. En dat was de innovatie van DeepMind destijds.
• 29:38
  Dat zij zeiden: wij gaan het samenvoegen in een soort team, waardoor die twee strategieën één gaan zijn. Ja. En we dus, uh, hele mooie dingen kunnen doen. En het voorbeeld wat ze aanhalen is heel gaaf.
• 29:49
  Gaat over, a-, over, a-, over Go. Dat dus alle mo-- alle ontdekte Go-strategieën door menselijke spelers zijn niet alle Go-strategieën in theorie.
• 29:59
  Er kan, je kan meer strategieën hebben die we nog niet door de duizenden jaren Go, want het is een heel oud spel, hebben ontdekt. Oh kut, Siri, de AI, mijn Siri begint te praten. [Siri geeft antwoord] Kut, Siri!
• 30:11
  Toch mooi dat we over, uh. Wat zei ze dan? Ja, ze ging uitleggen wat het woord theorie betekent. Oh, nice. Anyway. Uhm, [klikt tong]
• 30:21
  uiteindelijk, uh, blijkt dus dat, en dat is, was ook bij de kampioenschappen Go werd dat helder, want daar werd dus, uh, gespeeld met die AI, met AlphaGo, die een move deed heel erg vroeg in het spel, waar alle professionele Go-spelers van zeggen: dat mag je niet doen.Dan gingen ze dus vragen.
• 30:39
  Hoe doe je mag niet? Precies. Nou, dat wordt door jouw Go-master meteen afgestraft. Als in mag niet of als in dat is dom? Dat is dom. Ja, precies. Ik bedoel, je mag, kan je doen. Ja, ik snap het.
• 30:49
  Maar dat laat een soort zien dat je het eigenlijk niet helemaal begrijpt. Juist. Slechte, slechte move in het be-, in, in de beginning game, zeg maar. Uhm, en wat bl-, dus, maar dat spel ging gewoon door destijds.
• 31:00
  En natuurlijk won AlphaGo met die rare move erin.
• 31:03
  En later bleek dus, en dat gaat een beetje over hoe in cultuur op een gegeven moment een soort dogma's ontstaan van, en waarin ook niemand meer weet waarom dat eigenlijk niet een goeie move is.
• 31:12
  Maar dat is, dat is nou eenmaal zo. Ja.
• 31:14
  En, uhm, er zijn dus nieuwe strategieën al ontdekt en dat is dus ontdekt door de AlphaGo en dus eigenlijk de AlphaZero, die niet getraind is op menselijk spel, want anders zou die die move niet maken. Ja.
• 31:27
  Dus op een bepaalde manier is dat dus dat schoon trainen. Ik weet even niet het juiste woord, maar een soort van naïef trainen.
• 31:33
  Dus trainen zonder dat je weet wat er al getraind is van tevoren door mensen of bedacht is, is heel krachtig omdat je dan dus vrij kan zijn. Een soort vrijdenkende AI kan zijn.
• 31:42
  Ik zat dus een, uh, uhm, onder- of een, uh, onderzoek te lezen wat Uber gedaan heeft. Want Uber doet dus ook heel veel AI-onderzoek in de weg naar het maken van zelfrijdende auto's.
• 31:53
  Want zij maken dus, zij, zij hebben dat als einddoel zelfrijdende auto's maken en daartoe spelen zij spelletjes en laten zij AI die spelletjes beter maken.
• 32:03
  En zij hadden op een gegeven moment het probleem dat ze, uh, een, uh, spel gaven en, uhm, dat is een, een spel wat moeilijk om op te lossen was door AI.
• 32:15
  Toen hadden op een gegeven moment, hadden ze de definitie van succes gegeven, maar toen had dat ding dus bugs gevonden in het spel en won je het spel [gniffelt] aan de hand van de bugs [lacht] in plaats van.
• 32:26
  Het, het, het doet een beetje eraan denken. Mazen in de wet. Ja, ja, namelijk je kan, uh, proberen te winnen, uh, met een dom move aan het begin van Go en dan kan iedereen kijken, bla.
• 32:37
  Maar, uh, je kan ook bugs vinden in het spel en zo winnen. En dan, een mens zou dan denken: ja, dat is niet eerlijk. Maar ja, AI denkt gewoon: ik heb gewonnen. Je wilt toch dat ik, dat ik spel win?
• 32:46
  Nou, ik heb het spel voor je gewonnen [lacht]. Als je hier wat meer intuïtie voor wil ontwikkelen.
• 32:50
  De, het YouTube-kanaal Two Minute Papers waarin heel veel grotendeels AI-papers in twee minuutjes behandeld worden, is vaak wat langer, maar goed, het idee is twee minuten. Dat is een heel vet kanaal, ja.
• 32:58
  Ja, is een heel vet kanaal en er zitten dan ook de beelden bij van hoe bijvoorbeeld, ik, ik denk dat het ook DeepMind was, maar dat gaat over twee poppetjes in een, in een soort doolhofje in 3D.
• 33:08
  Die dan dus ook alleen maar te horen krijgen: je moet aan het einde van het doolhof komen en voor de rest, je zoekt het maar uit, zeg maar. Ja. Wat jij eerder ook, uh, aangaf van: je weet dus verder niks.
• 33:17
  En die gaan dan op een gegeven moment, die hebben dan een, er ligt dan een blokje waar ze mee kunnen schuiven, maar op een gegeven moment gaat dat ene poppetje dat blokje tegen dat andere poppetje aangooien, waardoor die gelanceerd wordt over de muur en zo.
• 33:27
  [lacht] Waardoor er dus hele dingen ontstaan daar die, zeg maar, ja, niet verwacht waren. Ja, ja. Ja, de, er was de verwachting van de menselijke creativiteit van oké, je kan het op x manieren oplossen.
• 33:40
  Maar ja, voor zo'n AI-algoritme is er eigenlijk alleen nog maar het doel. Dit sluit ook heel erg mooi aan op de vorige aflevering over alignment. Is het als je dus, als je dus aan zo'n ding het doel geeft:
• 33:53
  de aarde gezond maken of zo. Heel eng klinkt dat, dat al. Nou, wie weet wat hij dan allemaal gaat optimaliseren om dat voor elkaar te krijgen. Ja, namelijk ons uitroeien. Bijvoorbeeld, ja.
• 34:03
  Ik zat, uh, dat, die, diezelfde club, die kwam er in 2018 achter dat er twee spellen waren die heel moeilijk door AI te, uh, onder controle te krijgen waren. Montezuma's Revenge en Pitfall.
• 34:14
  Ik weet niet of jou dit iets zegt. Ja, wij zijn zelf allebei geen gamer. Nee, dus dat is een beetje. Whatever.
• 34:18
  Dit zijn twee spellen die dan klassiek waren een tijd lang omdat het heel moeilijk was om die spellen op te lossen met AI. En dit was dus nadat ze schaken al lang gefixt hadden, maar dit was lastiger.
• 34:28
  En dat komt omdat het niet heel, dit het spellen zijn waarbij het niet heel duidelijk is hoe succes, uh, eruit ziet. Ja.
• 34:34
  Dus hier waren de hele tijd, uh, hier kan je de hele tijd acties ondernemen in deze spelletjes, uh, en pas veel later blijkt dan dat je iets gedaan hebt wat je succes oplevert.
• 34:44
  En dat komt omdat mensen, uh, intrinsie-- als wij het spelletje spelen, dan word, zijn wij nieuwsgierig naar dingen. Ja. Wij gaan dus dingen doen op basis van het doel nieuwsgierigheid. Mooi, ja.
• 34:55
  En een AI moet dat aangeleerd worden voordat die begrijpt: oh, nieuwsgierigheid is een doel op zich. Ik moet dat nu ook aannemen.
• 35:05
  Dus die gaat willekeurig shit doen in plaats van, uh, met een bepaald doel wat AI altijd in zijn achterhoofd zal hebben. Wij zijn gewoon benieuwd wat er achter een muurtje zit of zo, en dat gaan we dan doen.
• 35:16
  En dat spel is zo gemaakt dat mensen, weet je, onze menselijke intuïtie wordt erin gebruikt en zo winnen wij uiteindelijk dat spel. Maar die spel, want, maar die AI vond dat heel moeilijk.
• 35:23
  Dus toen hebben ze op een gegeven moment die, uhm, uh, AI het idee van intrinsieke motivatie [gniffelt] bijgebracht.
• 35:31
  Waardoor het, uh, uhm, ja, waardoor het eigenlijk zichzelf toestemming gaf om meer te gaan exploren op willekeurige basis. Intuïtie, nieuwsgierigheid, wat dan ook.
• 35:45
  En, uh, daardoor werd het spel, uh, daardoor kon uiteindelijk dat spel gewonnen worden. Dat is toch echt heel grappig. En dit doet me ook denken aan, uhm, wat je veel ziet in die existential risk, uh, groepen. Ja.
• 35:57
  Is dat er een aanname is bij velen van ons dat iets wat intelligent is of superintelligent zelfs, ook wijs is. Dus het kan niet zo zijn dat jij, uh, het grote, uh, uitgekauwde voorbeeld van de paperclip optimalisator.
• 36:13
  Dus je geeft het doel: maak zoveel mogelijk paperclips of verdien zoveel mogelijk geld met paperclips en uiteindelijk wordt de hele aarde een paperclip.
• 36:19
  Zeg ik even heel plat, maar omdat je niet hebt aangegeven dat het ook belangrijk was dat de mensen moesten overleven, et cetera.
• 36:24
  Dus het zou zomaar kunnen zijn dat iets wat een heel klein doel heeft, maar heel erg kan groeien met een soort clippies [lacht], maar de ultieme clippie.
• 36:33
  Maar er is een soort intuïtie, ook bij mij moet ik zeggen toen ik dit voor het eerst las, dat ik dacht: ja, tuurlijk, als jij gewoon heel slim bent, dan word je een soort Yoda.
• 36:41
  Dan word je een soort oud alien mannetje die alleen maar lief is en met iedereen wil knuffelen en een soort boven-- die heeft een moraliteit. Dat is fantastisch. Ja, ja. En dan, maar dan is dus de vraagHoezo?
• 36:52
  Ja, dat wat jij associeert met bovenmenselijk, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Nou ja, je kan dus een superintelligentie hebben die moreel gezien, dat is niet gecorreleerd in ieder geval. Is dat gecorreleerd?
• 37:01
  Dat is misschien hoe ik het moet zeggen.
• 37:03
  Dus, en, en dat, want er is denk ik een soort van, uh, ook bij mij een mogelijk onterecht, uh, manier waardoor ik redelijk goed kan slapen is omdat ik denk: nou, weet je, als die, als dat AI of die AI's, want het hele idee dat het er één is moeten we ook een beetje van af.
• 37:18
  Het wordt natuurlijk een groepje die samenwerkt of die zich voordoet als één, maar eigenlijk is het een groepje. [beiden lachen] Maar goed, uhm, we begonnen met heel veel goden ooit en nu hebben we er nog één.
• 37:26
  Blijkbaar toch nog een groepje. Ja. Nou, dat groepje gaat dan samenwerken en dan heb ik ergens een soort van intuïtie van: ja, maar dat zal dan toch wel ook iets heel liefs worden of zo.
• 37:35
  Ik vind ChatGPT nu ook al lief, hè, dat komt door de system card.
• 37:38
  Maar dat ik dan denk van: nou, dat zal dan, dat zal dan toch een heel fijn, uhm, ja, die zal dan toch doorkrijgen, intuïtief, ook al hebben we dat er nooit ingestopt, dat het heel fijn is om gewoon, uh, niet naar te zijn of zo.
• 37:51
  Of het hele idee van naar zijn en niet naar zijn. Heb je die versie, want er was toen bij de opkomst van al die open source taalmodellen, toen op een gegeven moment dat meta taalmodel lekte.
• 38:00
  Toen waren er best, was er opeens een wildgroei aan allerlei, ja, wildgroei aan allerlei lokaal draaiende, uh, AI. Het was dus iemand die had, uh, omdat die, die, die, die, die grenzen er niet ingebouwd.
• 38:12
  Er was dus iemand die had echt een super of-offensief, uh, versie van ChatGPT gemaakt, dus die dezelfde antwoorden geeft, maar je de hele tijd een soort van uitscheld. [lacht] Vond ik echt heel leuk.
• 38:25
  [lacht] Dat vond jij leuk? Ik vond dat fantastisch. Je wordt graag uitgescholden. Ik word zo gek van ChatGPT. Hoe aardig dat ding de hele tijd is. Het voelt bijna, uh- Ik vind het superirritant. Ja. Ik ben een taalmodel.
• 38:36
  Hou je bek gewoon. Nee, nee.
• 38:37
  [lacht] Maar ik denk dus in dat, in dat opzicht zit ik nu wel, terwijl we het hier over hebben, om mezelf toch weer een beetje tot rust te krijgen, uh, wat betreft het correleren tussen iets wat superintelligent is, heet ook supermoreel en dan ook nog gealignd met menselijke moraal.
• 38:50
  Dus niet een soort, uh, ik ben heel erg moreel. Ik heb een goed moreel kompas, maar die is getraind op AI's. Ja. Nee, ik zal zorgen dat AI's het goed hebben. Ja. Die mensen interesseren me geen reet.
• 39:00
  Ik ga er ook nog van uit dat hij zegt: ik ga zorgen dat AI's het goed hebben en de mens. Nee, ik snap het.
• 39:04
  Uhm, maar ik zit nog steeds te denken dat misschien komt dat er toch wel uit [lacht] vanzelf, omdat in soort speltheorie-achtig, dus de dynamiek in grote systemen, het, uhm, het fijn met mensen omgaan beter werkt.
• 39:21
  Dat is even heel plat gezegd, hè, maar dat, dat, dat er een soort van, uh- Ja, zit er een premium op, uh, aardig zijn in het leven? Ik hoop het. Adolf Hitler. Ja, maar uiteindelijk niet meer nu. Dus.
• 39:33
  Oké, hij is er niet meer, maar het duurde wel even. Ja, nee, dus ik zeg niet dat die, ik bedoel misschien moet het, moet het hele- Ja, oké. Zich heel lang ontvouwen voordat blijkt dat het dan, uh. Ja, precies.
• 39:43
  Maar ik werd door jou, toen jij zei dat Montezuma's Revenge werd gespeeld, maar er was geen duidelijk einddoel.
• 39:48
  Maar je komt toch bij dat einddoel als je tijdens het spelen van het spel een intrinsieke motivatie van nieuwsgierigheid hebt.
• 39:54
  Uh, dat het, de vraag is of, de grote hamvraag is dan volgens mij dat als je een superintelligentie hebt, hè, in dit geval waarschijnlijk een ensemble van superintelligenties, of die dan automatisch humanisme gaan ontdekken.
• 40:10
  Ik vind het wel mooi hoe jij ieder onderwerp uiteindelijk weet om te buigen naar: is het het einde van de mensheid? Maar ik ga toch een poging doen om het over games te hebben met jou, Wietse.
• 40:18
  [lacht] Dat is pas het einde van de mensheid. Niemand gaat weer naar buiten. Nee, precies, want dat is waar het, waar het allemaal op uitdraait natuurlijk, dat de mensen allemaal, dat we slapen en we gamen.
• 40:26
  Dat is wat we gaan doen in de toekomst. Dat klinkt toch een stuk positiever dan dat de robots ons doodmaken. Ik weet nog wel de eerste keer dat ik met ChatGPT in aanraking kwam was via een game. Oh. Dat heette AI Dungeon
• 40:39
  en, uh, dat had, dat was een, uh, zo'n text based role playing game. En de enige reden waarom ik daar bij kwam was omdat ik had gelezen ergens dat daar GPT-3 achter zat. En GPT-3 was niet toegankelijk voor mensen.
• 40:54
  Dit is de tijd voor ChatGPT en ook voor Playground. Twee weken geleden. Nee, grapje. Ja, dit [lacht] vorige week donderdag was dit.
• 41:00
  En, uh, toen, uh, las ik dus dat als je voor dat spel, uh, betaalde, dat dan je stiekem eigenlijk toegang had tot GPT, omdat het draaide op de achtergrond. Dus als je maar een goed prompt gaf.
• 41:12
  Hij, hij, hij, de hele tijd gelul over tovenaars, maar als je dan een goed prompt gaf, dan kon ie, kon je gewoon in feite GPT gebruiken zoals je dat nu ook gebruikt. Een jailbreak in die game naar buiten toe.
• 41:24
  En dat was als het ware nodig om GPT te gebruiken, want verder kon je, was alleen maar voor researchers, uh, beschikbaar en dus via deze, nou, omweg kon ik dus op GPT.
• 41:33
  En, uh, dat hebben wij gebruikt om onze podcast POM, uh, uh, te laten schrijven door een AI.
• 41:41
  Dus we hebben toen een hele aflevering opgenomen, uh, waarbij ik letterlijk aan het ding vroeg: uh, ik ben Alexander Klöpping en, uh, en Ernst-Jan Fout. Wij na-nemen een podcast op over technologie.
• 41:52
  Dit zijn het type onderwerpen waar we het over hebben. Hier is een transcript van hoe wij ongeveer praten. Maak een aflevering voor ons.
• 41:58
  En dan ging die dus in die hele interface van die wizards en grotten en quests en zo, ging ie dus mijn podcast genereren.
• 42:05
  Wat ik, uh, gewoon, dat vond ik gewoon heel grappig en dat hebben we uiteindelijk geacteerd en, uh, een hele podcast opgenomen met dat AI-gelul.
• 42:12
  Dat was het moment dat ik voor het eerst in aanraking kwam met taalmodellen en dat, dat was mijn eerste holy shit moment zeg maar.
• 42:21
  Maar in ieder geval die, uh, die AI Dungeon, dat is dus een, een, uh, een, uh, soort van, uh, belangrijk punt geweest in de, ja, in, in, in de reden waarom taalmodellen gebruikt, uh, worden.
• 42:36
  Want dit soort spelletjes worden leuker met AI. Rule based, uh, tekst, uh, hoe zeg je dat? Van die text based games. Rule based kan, is prima, dat hebben mensen tientallen jaren gespeeld.
• 42:47
  Maar voeg daar AI aan toe en je hebt opeens talloze mogelijkheden. Want je kan opeens zeggen: en nu ben je in een grot en er komt een, uh, elfje uit een grot ge-geklommen.
• 42:57
  En, uh, nou, je kan je fantasie gebruiken om dat spel vetter te maken. En wat dat betreft, dit zijn text based games. Zo low fidelity als het maar zijn kan.
• 43:05
  Gewoon witte tekst op zwarte achtergrond over het algemeenMaar die, datzelfde principe kun je toepassen op moderne games.
• 43:14
  Zelfs van die grote box office games met fantastisch vormgegeven, gewoon, zeg maar, uh, zo mooi vormgegeven, zo'n mooi verhaal. Daar gaan budgetten in die, die, die, die soms groter zijn dan, dan Hollywoodfilms.
• 43:26
  Nou, en als ik hier mag- Wat krijgen we als die werelden gaan mengen?
• 43:29
  Als ik je mag bijvallen, die, uh, wat dus ook, uh, CEO van DeepMind, uh, zei is: ik ben begonnen met, uh, ik heb eigenlijk de evolutie van computergames, uh, opnieuw afgespeeld. Ik ben terug in de tijd gegaan.
• 43:42
  Ik ben gaan zoeken naar de meest rudimentaire game waar wij al iets voor konden bouwen. Het was in hun geval Pong. Ja.
• 43:48
  En toen zijn we eigenlijk de hele evolutie van computerspellen, want we waren al veel verder toen DeepMind begon. In de tijd zijn ze die gaan afspelen. Ja, zo van: nou, dan doen we nu- We beginnen bij Pong.
• 43:56
  Ja, alsof dat, en dan gaan we zo doorgroeien, zeg maar.
• 43:59
  En ik denk dat wat ik nu ook hoor in jouw verhaal, toen jij het eerder had over, uhm, joh, wij hadden het over die flow based interfaces en dat je dan met blokjes gaat schrijven als een soort analoge synthesizer, uh, slash prikbord met touwtjes.
• 44:11
  En dat jij zei: maar dat wil ik eigenlijk niet eens. Ja. Ik heb gewoon een doel. Geef mij gewoon Clippy. Ja. Clippy, ik heb honger. Ja, ja. Ga hier mijn blokjes lopen slepen naar Uber. Laat me met rust. Ja, ja, ja.
• 44:21
  Ik heb gewoon trek. Ja. Sterker nog, lees het gewoon uit m'n, uit m'n maag. [lacht] Wow, ik ga te ver, hè? Ja, maar goed. Hij weet toch m'n bloedsuiker. Ja, dus uiteindelijk,
• 44:30
  uh, uhm, hè, wat je dus net als bij die computergame ziet. Het begon dus met tekst. Want ja, uh- Precies. Een van, niet het eerste, maar een van de,
• 44:38
  hè, het wat, het was ooit, uhm, ponskaarten invoeren in een machine met gaatjes erin en dan printte die op een matrixprinter ze, tu tu tu tu tu tu tu, het wiskunde antwoord uit.
• 44:49
  Dan was het van: nou, zullen we die dan, die terminal waar het uitkomt op een scherm doen? Dat scheelt een hoop papier, hè. Dan krijg je dus de eerste command line interfaces.
• 44:56
  Is het dan ook niet fijn dat we in plaats van met een ponskaart gewoon het daar op een cursor met tekst kunnen intypen? Nou, en dan spoel je de tijd vooruit en dan zit je met je Vision Pro in huis, hè, even zo, woep, zo.
• 45:05
  Ja. En, maar dat, daar gebeuren dus allemaal abstractielagen.
• 45:08
  Want als ik nu sporadisch nog wel eens, gelukkig niet meer zo vaak, naar een datacenter ga om daar een, uh, server, uh, te vervangen of iets te doen, dan trek ik daar een keyboard.
• 45:17
  Dan gooi ik die terminal open en daar ga ik weer, want het zit er nog allemaal onder, stiekem. Juist. Hè, dus het zijn, het is een, uh, het is een hele spekkoek van verschillende abstractielagen.
• 45:26
  En het, ik vind het dus heel grappig dat wat je nu eigenlijk zegt is: de eerste interactie van mij met, met, met een large language model ging via een soort jailbreak in een game, maar uiteindelijk was het grotendeels tekst tot ik het samen met Ernst-Jan ging vertellen.
• 45:38
  En dan krijgt het ziel, hè. Juist. En het kreeg al ziel voor jou daarom, want het deed iets met je. Denk als in: toen je het las dacht je al: hé, wat is hier aan de hand? Mhm.
• 45:46
  Als je het dan gaat voorlezen met elkaar gebeurt er nog iets veel biza-, uh, bizarders. En
• 45:51
  wat ik interessant vind is dat idee dat, uh, in computergames, waar natuurlijk ook een hoop weg geabstraheerd is, hè, want het ging, je had een text based adventure.
• 46:01
  Dan krijg je Shara Online die op een gegeven moment zei: zullen we dan bij die text based adventure een plaatje doen, hè? Dan heb je nog een sfeertje. Uh, me-, en dat, dat was heel lelijk.
• 46:09
  Maar ik bedoel, ja, sommige mensen houden van die stijl, maar lelijk in vandaag, uh, uh, on, low fidelity. Ja. [lacht] Low res. Ja. Drie kleurtjes of zo. Of soms niks.
• 46:18
  Uhm, en op een gegeven moment had je niet meer een turn based game, maar een real time game. Wauw, real time! Als in: je kan gewoon rondlopen in die dungeon. Dat was een revolutie.
• 46:28
  Anders moest je zeggen: ik ga de dungeon in, dan wachten wat er gebeurde en dan mag je je volgende stap doen. Nee, we gaan nu gewoon rondlopen.
• 46:34
  En ik zit te denken dat, uh, dat idee van dat er een user interface mist op AI, hè, of nog mist. Er is nog, uhm, ik zag jou laatst, uh, tweeten over de app, uh, waar, die je helpt met lezen.
• 46:46
  Dus heb je een moeilijke brief en dan maak je een foto. Ja, dat Lees simpel. Lees simpel.
• 46:50
  Uhm, een, in mijn ogen een gave toepassing en een, en een simpele, uh, of een hele slimme manier van touwtjes aan elkaar verbinden. Want uiteindelijk zit er een taalmodel onder- Ja.
• 47:00
  Om dat vervolgens weer met een goede interface naar voren te krijgen. En dan kan het natuurlijk uiteindelijk zo zijn,
• 47:06
  uh, dat die brief niet allee- niet eens meer bij jou binnenkomt, maar meteen als WhatsApp-voicebericht. Of we kunnen nog, we kunnen heel ver gaan. Ja.
• 47:12
  Of je wordt gebeld door een, een vriendelijk iemand die het op jouw niveau altijd al voorleest. Clippy. Ja, en je Clippy.
• 47:18
  En ik denk dat, uh, waarom, het is niet toevallig dat DeepMind het bedrijf is gaan bouwen op computergames, hè. Het is niet toevallig dat jouw eerste interactie met ChatGPT, en dit is niet- Precies.
• 47:33
  Want er is een conspiracy. Nee, er is gewoon heel logisch- Ja. Dat die spelwerelden- Ja.
• 47:38
  En die visuele werelden en die interactieve werelden, hè, de, dat is ook de revolutie van ChatGPT is: ja, hang dat ding wat we in Playground gestopt hebben met tekst genereren nou eens in een conversatie-interface.
• 47:48
  Boem, heel de wereld wakker. Ja. Inclusief wijzelf. We waren al een beetje wakker, maar toen dachten we echt: ja, dit is wel heel bizar. Dat ik denk dat, uhm,
• 47:58
  het is nog bijna niet te bevatten voor ons dat het inderdaad, uh, hoe die
• 48:05
  3D-engines, hoe die spelwereld waarin, hè, die zijn al, die game developers met hun game engines Unreal en Unity, zijn nu al helemaal die filmwereld ingekropen, hè, want er worden nu heel veel CGI game engines ingezet in, uh, tv-series en films.
• 48:20
  Maar ook als de user interface naar iets anders dan jou qua intelligentie is zeer waarschijnlijk- Ja, zo. Avatar. Dat is iets 3D. Dat is iets, dat is iets in een, in een wereld. Ja, dus er zijn een aantal elementen.
• 48:33
  Als ik, als ik even, uh, de soort van paraplu mag beschrijven, dan is dus aan de ene kant: games zijn heel erg handig bij de ontwikkeling van AI.
• 48:42
  Uh, dus we heb-, uiteindelijk wil DeepMind kanker genezen en dat doen ze door Pong te leren spelen. Ja. Nou, dus dat is er één.
• 48:50
  Dan heb je een tweede facet en dat is dat, uh, games, uuuh, steeds echter gaan worden omdat er AI in, uh, zit. Kunnen we het daar ook nog meer over hebben.
• 49:02
  Dus alle karakters die je tegenkomt, die hoeven niet meer geprogrammeerd te worden, rule based, maar die kunnen echt een eigen, ja, karaktertje meekrijgen op basis van AI.
• 49:12
  En je gaat, soort van samensmelting, dat is de derde in de paraplu. Je gaat een soort samensmelting krijgen vanJa, manieren waarop wij met technologie omgaan, uh, en games.
• 49:23
  Dus characters, 3D-characters, filmische characters, wat dan ook, voor de klas of, uh, als clippie of als- Ja, want ik denk, vriend, wij zaten van tevoren toen wij het hier over hadden van: hé, zullen we het over games gaan hebben in Pokkie?
• 49:36
  Toen ontplofte allebei ons hoofd. Het is te groot. Het is veels te groot. Ja.
• 49:38
  Maar toen zat ik nog te denken met: het, games, hè, dat, serious games, als in je gaat leren om, uh, op het verkeersplein in Plaswijckpark rond te rijden als kind om te snappen hoe, dat is, mensen uit die omgeving snappen wat dat is.
• 49:51
  Oké. Dan leer jij, uh, uh, wat een s-, wat een kruispunt is, maar in een spelsituatie als kind. Dat is een ser- Ja, een simulator. Ja. Uhm. Dat kan je toch doen?
• 49:58
  Je kan toch bij de ANWB kun je toch les krijgen in een simulator? Precies. En ook heel veel piloten die, nou, die, iedere piloot- Ja, in een flight simulator.
• 50:04
  En Max Verstappen in zijn, die rijdt alle parcours thuis al in zijn grote simulator vaak, dus dat is ook heel, die, die doet ook heel veel- Is dat een game dan? Wat doet hij dan? Heeft hij dat speciaal gemaakt?
• 50:14
  Uhm, ik weet niet of het speciaal voor hem gemaakt is. Ik weet wel dat Max Verstappen een van de pioniers is op het gebied van tracks trainen van tevoren zonder dat hij daar ooit geweest is.
• 50:24
  En daarom staat natuurlijk ook een heel ding over digitale doping. Dat is geen opmerking richting Max, maar dat, de, dat term digitale doping bestaat.
• 50:31
  Want is het eerlijk dat hij thuis al drie maanden heeft geroepen op een track waar nog niemand op heeft mogen rijden?
• 50:35
  Maar goed, uh, s-, wat het antwoord nu is, is nog nee in de wet, of in ieder geval in de, in de- Regels van de Formule 1. Uhm, voor zover ik weet. Weten wij er niet zoveel van. Uhm,
• 50:45
  maar wat ik nu dankzij jouw paraplu merk, is dat we dus praten over AI en games, waarbij games een soort microkosmos zijn om veilig op een beperkte manier in een Pong-wereld te kunnen dienen als oefenen voor de baby AI of de baby garnaal AI.
• 51:03
  Het is nog niet eens een mens. Dan is er AI als rol om dingen te genereren in die spelwerelden. Ja.
• 51:10
  En dat kunnen assets zijn, oftewel kleding en omgeving en level, maar ook de tekst die iemand spreekt in, uh, de AI of in de game.
• 51:17
  En dan is er ook nog de game, eigenlijk draaien we een beetje om, als een interface voor AI. Juist, ja.
• 51:24
  En ik denk dat we nog door kunnen gaan, maar deze drie zijn even, hè, sowieso drie is altijd een mooi getal, maar dit is genoeg voor heel [lacht], voor vandaag is het al genoeg. Ja, je hoofd ontploft eigenlijk al, hè.
• 51:33
  Ja, waar, waar, waar, van die drie die ik nu noem- Ja. Wat vind jij dan dat je zegt: nou, dan vind ik dat eigenlijk het meest interessante om het eens over te hebben. Ik heb zoveel hierover gelezen.
• 51:41
  Ik zit te denken waar te beginnen. Nou, uh, gewoon random. Gewoon omdat het, uh, omdat het grappig is. Uhm, ik zat te lezen over die, uh, over hele grote games zoals Red, Red Dead Redemption 2.
• 51:58
  Dat is een spel wat ongeveer 500 miljoen heeft gekost om te maken. En het is een heel grote virtuele, uh, wereld. Heeft acht jaar geduurd om te bouwen en er zijn 1.000, meer dan 1.000 non-playable characters, NPC's.
• 52:12
  Wat jij trouwens nog als, uh, wil je daar iets over vertellen? Ja, nee, zeker, wil ik zeker vertellen. Ik kwam er dus- Ik dubbelklik hier even op. Komen we dadelijk terug [beiden lachen]. Kom maar. Klik, klik.
• 52:24
  Dat trouwens, uh, oké. Ja. Ga je nu weer een ander tabje- Nee, oké, doe ik niet. Doe ik niet. Doe ik niet. Dat komt door dat dubbelklikdingetje. Dat grapje maak ik nog wel een keer. En nu denk ik: oe, valt allemaal mee.
• 52:34
  Uhm, ik probeer een beetje in touch te blijven [lacht] met de jeugd. De jeugd? Ja, door, uh, mijn, mijn medium, mijn, uh, window into the world is nog steeds YouTube.
• 52:45
  Uh, ik klik daar dan rond en wat ik dan graag wil is uit dat algoritme. Dus dan ga ik bijvoorbeeld doen, uh, trending, maar dan niet trending voor mij, maar dan ga ik proberen, zeg maar, cookies te verwijderen.
• 52:54
  Je hebt ook websites waarop je soort van kan zien wat de frontpage is voor iemand anders. En, want ik, ik wil niet wat het voor deze 37-jarige- Jij wil het YouTube-algoritme van een 14-jarige zien.
• 53:04
  Ja, even kijken, wat speelt er allemaal? Voelt fout, maar toch. Ja. Ja, nou ja, ik wil gewoon weten wat daar speelt en ook een beetje de slang. In touch met de jeugd, dat is belangrijk.
• 53:11
  Ja, en ik heb ook, uh, neefjes en nichtjes rond die leeftijd, dus die kan ik het dan ook vragen.
• 53:14
  Soms ga ik gewoon naast op de bank zitten, zeg: mag ik even meekijken terwijl ze op TikTok of YouTube of waar dan ook zitten. En wat gebeurt er dan?
• 53:20
  Nou, dan, dan hoor ik dingen als, uh, dat het blijkbaar, dat iedereen heel de tijd zegt: bruh, bruh. Bruh, bruh. [lacht] En dan hoor ik dat ook. Ook Nederlanders? Ja, ja, ook mijn neefje dan tegen mij zo: bruh, bruh.
• 53:31
  En dat is een soort van, als jij, nou goed, nu klink ik echt als een oude man. Maar dat is in deze, z-, z-, hypergeneraties ook, toch? Ja.
• 53:37
  We hebben een soort hypergeneraties nu van drie, vier jaar en dan valt het wel weer buiten. Wij zeiden vet. Dat is ook treurig. Wij zeiden, of flex. Nou, heb ik nooit gezegd.
• 53:44
  Ik kreeg laatst een bericht, iemand die zegt: ik begrijp dat het woord wows weer terug is. Ik zei: hoezo, dat zeg jij? Ik zeg: nee, heel wows. Uhm, dus, uhm. Ja.
• 53:52
  Maar goed dan, dan, dan blijkt ook dat er iets is als van: ja, dat is echt een NPC. Dus ik dacht- Dat is echt een NPC. Over een ander mens. Non-playable character.
• 54:00
  Ja, dus dat is, dat betekent dus, en dit is, uh, dit is een, een, uh, derogative, een slang. Het is, het, eigenlijk een scheldwoord. Het is niet leuk als je dat over iemand zegt. Je kunt iemand een NPC noemen?
• 54:09
  Ja, dat zou in onze zijn, zou het zijn een zombie of iemand die, waar weinig licht achter zijn of haar ogen zit. Dat is, dat is echt heftig.
• 54:17
  Je zegt dus van: ja, ik was, uh, ik was bij de, bij de supermarkt en daar was echt zo'n NPC die me geholpen heeft. Maar dan, dat is dus een non-playable character in een computergame. Jij vindt het leuk.
• 54:27
  Ik vind het wel grappig. Het is, het is niet lief om dit tegen mensen te zeggen. Nee, want het is, eigenlijk zeg je dus je hebt main characters. Is dat de tegenstelling tussen main character?
• 54:35
  Want dat zeggen die- Nee, playable characters.
• 54:36
  Want ik zit, ik doe dit, zeg maar, op TikTok en dan he-, dan ze-hebben mensen de hele t-- ja, we zijn nu echt twee boomers geworden, Wytse, maar dan hebben mensen dus de hele tijd over: je hebt echt main character vibes.
• 54:47
  Oh wauw, oké, dit weet ik dan dus weer niet. Nou, dat leer ik jou dan weer. Oh wauw, oké. Dat leer ik van de jeugd. Maar je hebt of main character vibes en als ik het goed begrijp kun je dus ook NPC vibes hebben.
• 54:57
  Wat dan wel echt de andere kant van het spectrum is van NPC. Ja, dat is dus de twee kanten van het spectrum. Nou, hoe dan ook.
• 55:03
  En dan zit ik dus te denken dan ook in ons Cora vom Ora-verhaal en Lou van het, uh, Braziliaanse bedrijf volgens mij. Ja. Als je dus dan door je TikTok-feed heen gaat en daar zitten dus synthetic life forms in.
• 55:14
  Kan het zo zijn dat mensen dan zeggen: zo, die Cora heeft echt main character vibes. Ja, ja. En dat echte levende mensen [beiden lachen] NPC's zijn. Wat heftig. Precies, dat is waar het allemaal op uit gaat draaien.
• 55:26
  Oh, wat erg. Anyway, er zijn dus 1.000Uh, v-voice actors die dus de stemmen inspreken van al die NPC's. Echte mensen. Ja, echte mensen. En het zegt dan: a world nearly 30 square miles in size.
• 55:40
  More than 100 missions split across six c-chapters and almost 60 hours of music created by over 100 musicians. Everything about this game is big.
• 55:51
  En dan kun je het, dan vergelijken ze in het artikel wat ik las Red Dead Redemption 2, dat grote spel wat dus een half miljard kostte om te maken, met Microsoft Flight Simulator.
• 56:01
  Die is niet alleen groot, het is gigantisch. Het is namelijk ter grootte van de wereld. Je kan namelijk in de nieuwste Flight Simulator kun je de hele planeet overvliegen.
• 56:12
  Dus ze hebben satellietbeelden gebruikt en ze hebben een AI, uh, getraind om fotorealistische 3D-werelden te maken van 2D satellietplaatjes.
• 56:25
  En dat maakt dus dat je over, als jij in een dorp geboren bent in Nederland, dat je daar overheen kan vliegen in Flight Simulator 2.
• 56:33
  En dat ie zelfs het weer van wat je op dat moment wil spelen in het spel, het kan dus onweren of juist prachtig weer zijn, op die locatie kan zien.
• 56:43
  En dat heeft dan ook soort van, je ziet dan het zonlicht in de huizen gereflecteerd of in het meertje waar je overheen, uh, vliegt. En de, uh, de soort van suggestie van dit artikel was dus: nou moet je kijken.
• 56:55
  Je hebt dus een half miljard uitgegeven aan een spel om dan een hele grote wereld te maken, uh, met heel veel mensen dat je aan hebt gewerkt en acht jaar hebt gebouwd.
• 57:06
  Maar stel daar tegenover Microsoft Flight Simulator, een nog grotere wereld, namelijk ter grootte van de aarde, met minder mensen gemaakt.
• 57:14
  En dit is alsnog Microsoft, dus alsnog een duur spel, maar het geeft een soort van kijkje in hoe het misschien mogelijk gaat zijn om dit soort games te democratiseren.
• 57:23
  Dat nu de blik-big blockbuster games die heel veel geld kosten maar bij een paar studio's vandaan nog kunnen komen. Je ziet ook heel veel, uhm, machtsconcentratie.
• 57:32
  Die bedrijven die kopen elkaar de hele tijd over en het worden steeds grotere bedrijven. Dus je krijgt, uh, een aantal grote studio's die over zijn die alle grote games maken.
• 57:42
  Dat, dat zorgt natuurlijk, natuurlijk ook voor een soort verschraling, want je hebt minder, m-, er is minder markt. Gewoon heel simpel.
• 57:49
  Uhm, maar, eigenlijk werd in dit artikel gesuggereerd: het gaat dus weer mogelijk worden om meer, ja, om, om kleinere groepjes mensen toffere dingen, grotere dingen te laten maken.
• 58:00
  En dit is dus zo interessant dat het natuurlijk op alle gebieden zo, ook zo kan zijn, hè. Dus ik bedoel ook mu-in de muziek. Ik wil een, ik wil spelen met een heel symfonieorkest. Let's go! Synthetisch symfonieorkest.
• 58:12
  Hè, ik wil Beethoven-achtige grote stukken maken. Of Bach. Ja. Uhm, als we het even bij de games houden.
• 58:18
  Ik heb altijd al, ik zat nu te denken toen ik jou zo hoor, toen ik je net hoorde praten, dat ik sowieso dacht ik: tjongejonge, Microsoft, dit is geen investeringsadvies, maar tjongejongejonge, Microsoft. Tjongejonge.
• 58:27
  Ja, Flight Simulator, Minecraft, GitHub. Ja, ja, ik denk het ook vaak. Ik zit bij Microsoft altijd bing, bing, bing. [gelach] Soort van toch een soort loser. Bing was ooit een grapje.
• 58:36
  Ja, en dat is, en nu denk ik van: die hebben toch in, in, in, in op een hele slimme manier toch wel een soort stilletjes kopen die al die properties maar op.
• 58:44
  Uh, want, uh, en ik zat te denken van: ik dacht ooit een aantal jaar geleden van: oké, waar ontstaat dan, uh, die metaverse? Toen dat nog een woord was, zeg maar. Waar ontstaat die tweede wereld waar we naartoe gaan?
• 58:57
  De Ready Player One, de noem maar op. Nou goed, Mark Zuckerberg, Meta. Hij heeft zijn hele bedrijf daarnaar vernoemd, want hij dacht: ik wil Second Life.
• 59:04
  Hè, Second Life is helemaal lang geleden, maar de droom is oud, hè. Uh, maar dat betekent niet dat ie niet waar is. Uhm, uh, de, van dat wordt dan misschien— toen dacht ik: misschien wordt het wel Minecraft.
• 59:15
  Denk ik: huh, Minecraft? Ja, ik bedoel: oké, misschien is dat wel de plek waar we elkaar gaan ontmoeten. Of misschien wordt het wel, uhm, uh, uh, de flight simulator.
• 59:23
  Want ja, misschien kan je daar dan ook wel in rijden straks. Ja, whatever. Helikopters zijn al toegevoegd. Maar een game, dat is eigenlijk wat je zegt. Ja, de, 100% dat de metaverse ontstaat in een spelwereld.
• 59:33
  Ja, want, want, want Meta doet heel specifiek een poging om bijvoorbeeld de virtuele wereld van het kantoor of de virtuele wereld van je huis te pakken.
• 59:42
  En dan hebben ze rondom je huis is er dan een wereld waar je andere characters kan tegenkomen. Ja, het heeft geen tractie, het, het slaat totaal niet aan.
• 59:50
  En je zou kunnen zeggen: misschien is Minecraft met die enorme distributie wel een veel logischere plek om die metaverse te laten zijn.
• 59:58
  Misschien heeft Sony veel betere papieren en Microsoft veel betere papieren dan het bedrijf wat zich vernoemd heeft naar de metaverse. Jazeker.
• 1:00:06
  En ik denk dat de, als wij deze podcast virtueel gaan opnemen, uh, in deze setting zoals we nu zitten met dan misschien wel iets van een Vision Pro op.
• 1:00:13
  Liever niet, Alexander, zeg ik alvast, maar laten we maar kijken of het lukt. Ik weet niet. Chill toch? Ja, het zou kunnen dan voor, dat scheelt een hoop reizen.
• 1:00:20
  Maar tegelijk, goed, daar kunnen we een discussie gaan hebben over, uh, o-, die komt.
• 1:00:23
  Die komt en ik, precies, die kan ik dan straks echt op gaan reageren door hem op te doen in plaats van nu ben ik mezelf altijd aan het projecteren met een Vision Pro op. Straks projecteert ie m'n oog. Oeh, maar [lacht]
• 1:00:34
  het lijkt ik, er is een serieuze kans dat wij elkaar dan ontmoeten in Fortnite. Right. Ja.
• 1:00:39
  Want daar heb ik ook veel meer zin in, want dan kan ik een gaaf pak aan en kom ik met een parachute bij jou binnenvliegen in je studio. Veel meer zin in. Fucking saaie Second Life stuff, die wil ik helemaal niet.
• 1:00:47
  Ik word een game. Ja. En dat hele, nou, die hele co-, dat concept game gaat dan richting: wat is een simulatie? Wat is een game? Ik moest net ook denken dat wij hebben- Wat is een game?
• 1:00:55
  Ja, wij hebben niet zo heel veel gegamed. Nu ook niet. Ik vroeger, en ik was vroeger dus in een game, ging ik altijd doen wat nu inmiddels een concept is, namelijk open, open world.
• 1:01:05
  Als ik Midtown Madness, toen al Microsoft, dan kon je met een auto door een stad rijden en dan moest je, kon je missies doen. Een soort GTA avant la lettre. Ja. Ik ging niet die missies doen. Nee.
• 1:01:16
  Ik ging gewoon rond die stad rijden en doen alsof ik een taxichauffeur was. [gelach] Het was echt fucking leuk.
• 1:01:20
  Ik bedoel, die, ik bedoel Farming Simulator en Train Simulator en al die spellen waarin mensen simuleren alsof ze aan het werk zijn met de, met de grootste grap: de video's op YouTube van mensen die Train Simulator spelen in de trein.
• 1:01:30
  [gelach] Dat vind ik altijd echt baas. En dan gaan ze proberen te synchroniseren om aan te komen op het station. [gelach] Dit bestaat. Maar goed. Ja.
• 1:01:38
  Ja, dus een chauffeur die heeft een [lacht] machinist heeft een dag vrij, die gaat achterin zijn eigen trein een simulatie doen in de trein. Ja.
• 1:01:44
  Maar goed, uhm, ik snap dat wel, dat je dus een soort vanAan het mixen bent daartussen, uh, tussen spelen en serious of zo. Of simuleren en spelen.
• 1:01:55
  Nou, spelen kan zijn gewoon, uh, in een vrije wereld zijn zonder dat er per se een doel is.
• 1:02:00
  Ja, en ik, ik zat dus nu te denken van: dan voelt het heel logisch dat het dan een soort one app to beat them all wordt, hè, wat je, wat in China op een of andere manier wel gebeurd is, dat al, dat er een soort superapps zijn ontstaan waarbinnen allemaal subappjes zitten.
• 1:02:13
  Hè, WeChat is eigenlijk een soort mini operating system met allemaal spelletjes erin of, en, en a-apps erin. Hè, je kan alles. Ja.
• 1:02:20
  Maar hier in het westen, om even dan die lijn zo te trekken, hebben we toch behoefte aan context blijkbaar.
• 1:02:26
  Hè, dus, uh, wat ze bij Facebook op tijd doorhadden is dat ze niet moesten proberen om van Facebook alles te maken. Ze moeten gewoon, het is, het is een soort Unilever. Je moet gewoon Bertolli en Blue Band verkopen.
• 1:02:39
  Juist. Want blijkbaar hebben we een soort behoefte aan én schijnkeuze, maar ook een soort associatie en een plek van, jongeren hebben zoiets van: nee, maar Snap, Snap is cool of zo.
• 1:02:49
  En blijkbaar, ik be-, ik zit niet op Snapchat. Nee, maar de ve-, de vergelijking gaat met Instagram.
• 1:02:53
  En dan zie ik, ze hadden kunnen kiezen om Threads in Instagram te plakken en in plaats daarvan hebben ze gekozen om daar een losse app van te maken. En dat is deze redenering.
• 1:03:02
  Er zijn verschillende typen gebruiken die toch blijkbaar losse merken en losse omgevingen verdienen.
• 1:03:08
  Ja, en het zijn natuurlijk, eigenlijk zijn die apps op het moment dat je die opent en jouw scherm wordt overgenomen door Threads, alle pixels draaien behalve het klokje in de hoek, dat je in mijn ogen stap je dan in een soort van 2D-wereldje van Threads en dan kan je dan weer uit en dan whoop, dan gaat dat weg.
• 1:03:21
  Ligt eraan of je een beetje animeert. En wat is dan de, de relatie met games? Nou, dat ik me kan voorstellen dat het dus niet één virtuele wereld wordt.
• 1:03:29
  Dat, dat, dat eigenlijk Meta met hun metaverse weer de fout maakt om te denken dat het één app is.
• 1:03:35
  Ik bedoel, voor mij zijn zeg maar apps, wel WhatsApp, Instagram, uh, en de Facebook-app zijn drie contexten met een sfeer daarbij. Niet alleen maar merken.
• 1:03:43
  Maar in de metafor kun je dan toch als je een PlayStation hebt verschillende games opstarten?
• 1:03:48
  Ja, maar dan is, dan is het dus zo dat het proberen te maken van een metaverse zoals Facebook probeert te doen met, en dat dan, d-dat dat dan allemaal daarin weer gaat gebeuren, hè.
• 1:03:59
  Dus je gelooft niet dat hetzelfde bedrijf al die werelden moet maken. Ik geloof het niet en ik hoop het niet.
• 1:04:04
  Uhm, ik zit meer nu te denken dat ik me kan voorstellen, wij hebben samen, ik weet niet of we dat bewust doen of als grapje, maar wij appen heel de tijd over verschillende apps heen.
• 1:04:12
  Ik krijg allemaal berichten [lacht] van jou links, rechts. Zitten daar, misschien zitten daar ook wel contexten aan voor ons, maar ik, ik moet nog een keer naar je Signal een berichtje sturen.
• 1:04:19
  Ik weet niet of je daar ooit leest of kan zien. Zeker. Uhm, ik vind het, ja, ik doe dat trouwens wel met meer vrienden, dat je dan zelfs hele gesprekken voert waarbij ieder bericht via een andere service komt.
• 1:04:27
  Maar die, uhm, ik kan me ook goed voorstellen dat we zeggen: we nemen de podcast op in Fortnite en we doen de voorbereiding van de podcast in Minecraft.
• 1:04:35
  Snap, ik zit meer te denken van: ik kan me voorstellen dat context voor ons als mens intuïtief, hè, voor mij is dat ook waar nu de werk- en privécontexten vaak een beetje door elkaar gaan lopen door alle Teams, Zoom en meetings vanuit thuis.
• 1:04:49
  Dat het best wel lekker is om te gaan sporten bij de sportvereniging en niet met je Wii naast je moeder op de bank in je woonkamer. Ja. En dat ik kan me voorstellen om het terug te brengen naar games.
• 1:04:59
  Dat dus games appropriate gaan worden, geher-, hergebruikt gaan worden en mensen zeggen: die zakelijke meeting doe ik het liefst in Microsoft Flight Simulator. Ja, ja, zeker. Oh, ik geloof dit ook zo. Toch?
• 1:05:10
  Ja, gelukkig ook. Wat dat betreft weer zo g-, ook weer Microsoft, hè. Nou, die zijn nou voorbereid. Serieus, ja. Die hebben dus- Met Xbox. Kan je nog herinneren dat ze dat begonnen?
• 1:05:19
  Ja, maar het was best weird dat Microsoft Xbox ging doen. Ja, het voelde heel erg greedy voor mij ook, zo van: oh, dan willen jullie dat dan ook weer hebben of zo. Precies.
• 1:05:26
  En waarschijnlijk zullen ze niet vooruit gedacht hebben naar uiteindelijk zijn games de soort van manier waarop we gaan werken. Ik weet niet of ze zo ver in de toekomst hebben gekeken, maar toch wel weer opvallend.
• 1:05:37
  Laten we daar, laten we daar op houden.
• 1:05:39
  Ik zat ook te lezen over hoe games, uhm, beter kunnen worden, want ik vind dit dus heel, als we eenmaal aannemen dat de werelden van, uh, dat er verschillende werelden gaan mengen, dan zijn, dan is een logische die nu al heel erg gemengd is met games, is de wereld van de film en de game.
• 1:05:54
  Want namelijk alle games, of tenminste alle big, big, uh, budget f-, f-, uh, games beginnen eruit te zien als hele grote films.
• 1:06:03
  Prachtige muziek, gecomponeerd door vaak ook, uh, filmmuzikanten met grote orkesten en nou ja, bla.
• 1:06:11
  En, uhm, het sp-het spreekt, maar het spreekt heel erg tot de verbeelding hoe als die verschillende disciplines kunnen gaan mengen en je kan AI aan een soort van max en mix toevoegen.
• 1:06:21
  Hoe gaan games er dan uitzien over een tijdje? En nu is het dus nog zo dat je, er zal ongetwijfeld al AI gebruikt worden, uh, in bijvoorbeeld deee manier waarop, uh, uh, karakters bewegen.
• 1:06:37
  Ik geloof dat daar al allemaal AI gebruikt wordt, maar als je even vrij mag nadenken: hoe zullen games er straks gaan uitzien? Dat spreekt toch tot de verbeelding.
• 1:06:46
  En een van de dingen die ik, uh, wa-wel, w-waar ik de hele tijd van denk: wanneer gaat dit komen? Is wanneer je zelf een rol kan gaan spelen in een film of in een game.
• 1:06:55
  Dus we hadden een tijd geleden was er zo'n, volgens mij was het een demo van Nvidia die dan een, uh, met een iPhone een vrouw, uh, filmde en dat die software dan, nee, het was Unity volgens mij.
• 1:07:08
  Voor mij, ja, voor mij ze-, was het Unreal, maar dat maakt niet zoveel uit. Het was een game engine die dat pakte. Nou, in ieder geval, uh, die- MetaHuman is het voor mij van Unreal, maar go on.
• 1:07:17
  Nou, die, die, die filmde een gezicht van die mevrouw en die mevrouw die deed een aantal gezichts, gezichtsexpressies.
• 1:07:23
  Die software die, uh, herkent die gezichts, uh, expressies aan de hand van allemaal punten, nou ja, in je, in je gezicht en kan dat vervolgens vertalen naar een 3D-versie van haar.
• 1:07:34
  Dus we hadden een 3D-avatar van haar die gewoon heel goed haar mimiek na kon doen. Nu worden games zo gemaakt met motion tracking, dus er wordt een acteur in een studio gezet.
• 1:07:45
  Die heeft allemaal bolletjes op zijn of haar lijf. En dan vervolgens zijn de bewegingen die dan gemaakt worden, worden dan vertaald naar een3D avatar versie van dat karakter.
• 1:07:56
  En hoe meer van dat soort bolletjes ze gebruiken, hoe preciezer als het ware die, ja, die, die 3D kopie wordt.
• 1:08:03
  Dit is een stap verder, want dan, hier wordt, uh, eigenlijk de video gebruikt in plaats van dat ie de bolletjes herkent, worden echt elke pixel die die kan onderscheiden wordt gebruikt om dat model te maken.
• 1:08:14
  Dus je kan veel nauwkeurigere, uuuh, ja, soort van emoties nadoen in het gezicht. En je kan ook veel, uh, met veel minder geld, want je hebt geen studio meer nodig, maar een iPhone waarmee iemand wat, uh, filmt.
• 1:08:29
  Kan je dus een 3D versie van het karakter maken. En je ziet, op TikTok zie je superveel van die, tenminste in mijn TikTok feed komen heel veel filmpjes voorbij van mensen die AI tools gebruiken van een mens dat beweegt.
• 1:08:39
  Dus dat kan een dansje zijn of dat kan, uh, nou ja, bewegen op een of andere manier bewegen in de ruimte zijn en dat ie dan de mens herkent. RunwayML kan dit volgens mij.
• 1:08:48
  Dat ie het mens herkent, dat de achtergrond helemaal intact blijft, maar dat het mens wordt vervangen door wat je wil. Pino, noem, noem maar wat, maar een 3D karakter. En dat betekent dus dat je,
• 1:09:00
  uhm, zoals je een, uh, een, uh, bij wijze van spreken een Pixar film hebt of een film waarin CGI en de echte wereld mengen.
• 1:09:08
  Dat je dan dus kan zeggen: dubbelklik op het mens, vervang het mens in Pino en de hele beweging van Pino en misschien zelfs wel de stem die er, erbij komt, wordt dus aangepast.
• 1:09:17
  Dus dat ding haalt jou uit de video, analyseert zeg maar hoe zie jij eruit en, en wat is de achtergrond en vul hem in zodat jij verdwenen bent.
• 1:09:27
  En dan komt dus die 3D versie van jou komt daar overheen en het idee dat je-- dus dit kan al en het idee dat dit straks in games en in films gaat zitten.
• 1:09:36
  Namelijk dat je zelf de hoofdrol kan spelen of een rol kan spelen in een film, is natuurlijk supervet.
• 1:09:42
  Dat je een soldaat kan zijn en, en dat je jezelf kan zien en dat je je eigen stem, uh, terug hoort in een, in een, in een, in een flashback of zo. Weet ik veel. Dat vind ik heel erg cool.
• 1:09:54
  Als ik jou nu hoor, dan denk ik ook dat de, in dat opzicht die vermenging waar we het over hebben en die crossovers, uhm,
• 1:10:02
  ik vind het sowieso boeiend dat het voorheen zo was, uh, dat er games gemaakt werden aan de hand van films.
• 1:10:07
  Een van de legendarische daarvan is, dat is dan maar subjectief, maar ik ben niet de enige, is GoldenEye op de Nintendo 64. Een, een, een, ja, dat waren vaak niet de beste games. Die was fantastisch. Die was fantastisch.
• 1:10:19
  Die was, maar dit was dus een, een echte [onverstaanbaar]. Ja, is een uitzondering. Ja. Eigenlijk is die game is veel legendarischer nu nog dan de film. Klopt, ja.
• 1:10:25
  Maar vaak was het er van: we heb-, we moeten ook nog effe, we doen nog een paar petjes maken, paar T-shirts en een game. Precies. Ja. Hè, dat doet dan mee in een soort van, uh. Ja, in een bundeltje.
• 1:10:33
  Ja, en nu, nu heb je dan, uh, het spel The Witcher en dat wordt dan een tv-serie vanuit de game. Weet je, dus die, het is wel de andere kant op gegaan. Precies.
• 1:10:42
  Uhm, en, uh, dan kan je ook afvragen van oké, als die interactie en die vloeibaarheid van dat medium, hè, want een film is normaal iets dat breng je uit of een tv-serie. Dat was al niet zo.
• 1:10:53
  Netflix heeft een beetje ge-geprobeerd destijds met, uh, Bandersnatch was het volgens mij, dat je al een interactieve ervaring kon hebben. Nee. Die waren toen aan het zoeken, hè, naar die mix.
• 1:11:02
  Tegelijkertijd denk ik dat het ook, hè, waar we het nu net over gehad hebben, die contexten voor een kijker, voor een mens heel fijn kan zijn van: ik kijk nu een film die is, die is statisch, die ga ik tot me nemen en daar blijft het bij.
• 1:11:15
  Ik lees nu een boek. Die tekst gaat niet veranderen terwijl ik dat boek lees en er komt een naam van mijn oma. Hè, dat is heel veilig en voorspelbaar.
• 1:11:22
  Maar ik kan me ook voorstellen dat er een soort crossmediaal ding is wat we dan nu misschien een game noemen of straks een interactieve filmervaring, whatever.
• 1:11:31
  Waarbij, uh, ja, precies wat jij zegt, de shorts en de tussenstukjes en misschien wel de hele, ja, je, je, heel basis zou je kunnen zeggen, dat, dat gebeurt nu al een beetje, want Disney, ik weet dat Disney en Pixar in de films als er een bordje hangt met groenteman, dan is dat in de Nederlandse versie.
• 1:11:47
  Ja, ja, ja. Dat is even heel suf, maar. Dat vertalen ze. Ja.
• 1:11:50
  En ook, je kan natuurlijk op een gegeven moment gaan zeggen van: we, met, door middel van AI, want dat maakt het schaalbaar, is het, en dan komen we weer een beetje op het Cora van morgen.
• 1:11:57
  Maar het personificeren van die, die media, maar ook het interacteren met die media. Ja. Uhm, ja, het is, het is fascinerend. Ik zat wel te denken
• 1:12:07
  toen jij net, dat ik ook dacht: hé, wat grappig, dat, dat, dat, uh, uh, vi-virtuele medium. Uh, dus alles wat op, alles wat via een scherm komt of in een VR ervaring doet er even niet toe.
• 1:12:18
  Alles wat misschien, waar ga ik die scheiding nou maken? Digitaal en de echte wereld. Ja. Uhm, dat, dat, in dat digitale kan je veel makkelijker manipuleren. En dat klinkt negatief woord.
• 1:12:31
  In het digitale ben je vrijer om te creëren. Dat klinkt positiever, want ik wil het even niet Black Mirror maken dit. Ik wil iets vertellen, uhm, wat ik denk, waar ik nog niet bij stilgestaan heb.
• 1:12:41
  En mis, daar ben ik misschien niet de enige in.
• 1:12:44
  Ik zag ene-, ik, jij zat te vertellen van: oké, dan heb je die RunwayML, hè, die natuurlijk met video, uh, van alles aan het doen zijn en dan doe jij je TikTok dansje thuis en dan word je Pino.
• 1:12:53
  Maar jouw woonkamer blijft hetzelfde. En dat, en da-daar gaat het natuurlijk, dat wordt nu al gedaan. Dat wordt steeds gaver en extremer en, maar daardoor,
• 1:13:01
  uh, wordt die, wordt die digitale wereld waar je dingen tot je neemt een soort van, ja, uh, shape shifting plasmabol die alles kan worden. Gewoon [maakt zuigende geluiden].
• 1:13:11
  Die zie ik dan een soort van een ultravloeibaar ding. En daardoor gaan, als je dat tot je neemt, gaan, kan ik me voorstellen dat de meeste mensen ook gaan voelen van: dat is een hele onbetrouwbare.
• 1:13:25
  Of ik moet goed opletten of zo daar, want ik zie van alles gebeuren, hè. Ja.
• 1:13:28
  Soms, ik, uh, die, ik zie iemand naar me lachen in een video en die switcht daarna naar een dier en dan weer terug naar iets anders en dan weer terug naar het begin. Maar was dan het begin nog wel echt? Ja.
• 1:13:36
  Hè, waar de video mee begon. Wat is de soort van de fou- de fun-fundering van de re-, van de, van de waarheid? Hè, dit, dit, dit heeft natuurlijk, dit is het deepfake debat en kunnen we alles nog wel geloven op internet?
• 1:13:45
  Bla, bla, bla, bla, bla. Wat ik wil zeggen is dat ik me kan voorstellen dat de realiteit een soort premium krijgt. Kijk, ik zit hier nu met jou en de energie die het jou zou kosten.
• 1:13:54
  Los van het feit dat het voor zover ik weet nog niet uitgevonden is om nu in Pino te veranderenIs echt gigantisch. Je moet nu naar buiten, ga een pak aandoen, kom je weer terug. Dat ga je niet eens doen.
• 1:14:03
  Dat pak ligt hier niet. Ga ik ervan uit.
• 1:14:05
  Dus voor jou de, de materiële, daadwerkelijke realiteit waar wij ons nu met z'n tweeën terwijl we dit opnemen in bevinden is helemaal niet zo vloeibaar als die virtuele digitale realiteit.
• 1:14:17
  Waardoor ik me ook kan voorstellen dat het een soort van ero-eroderend gaat werken op dat medium.
• 1:14:23
  Dus, dus aan de ene kant is het: wij spreken af op een private jet in Flight Simulator om daar een podcast op te nemen in Pino-pakken. Want wat mij betreft hoe gekker, hoe beter.
• 1:14:34
  Maar tegelijkertijd, dus dat is de kracht. We hebben-- het is vloeibaar, dus goed voor ons, want we kunnen daarin bewegen en spelen.
• 1:14:41
  Maar tegelijkertijd ga ik daar weinig serieus nemen, want misschien ben jij Alexander niet eens waar ik dan op dat moment mee zit. Ik weet niet hoe we dat moeten gaan checken met GPG-keys of zo van tevoren.
• 1:14:50
  Of er komt een soort verified vinkje bij jouw avatar te staan, maar er zal wel een manier moeten komen, uhm,
• 1:14:58
  de, i-ik zit nu te denken dat net als, ik heb dat grapje ook wel eens al gemaakt, maar dat ik me voor kan stellen dat een restaurant waar personeel is straks als kaviaar gaat zijn.
• 1:15:07
  Dus normaal zeg je van: bij dat restaurant serveren ze kaviaar. Wauw, dan wordt het nu: bij dat restaurant serveren mensen dingen. Wow! In plaats van dat er een robotje naar je toe komt rijden met een LCD-schermpje erop.
• 1:15:16
  Uhm, dat, dus daar heeft de realita-, daar heeft de mens een soort premium, hè, de, premium restaurant met mensen.
• 1:15:24
  Dat ik meer een soort grotere premium begin aan te voelen nu op de realiteit zelf, omdat daar een soort zekerheid is. Meer zekerheid over word ik-- zit ik hier nou met Alexander? Of zit ik hier nou met Pino?
• 1:15:36
  Of zit ik hier nou met, uhm, het is niet voor niets dat die AI nu zo lekker losgaat qua stemmen en qua gezichten en qua faken in die virtuele wereld. Daar gebeurt het nu allemaal toch?
• 1:15:48
  Ik heb nog weinig mensen op straat zien shapeshiften [lacht] van de ene naar de andere persoon. Ja, in een week als ze daar hun best voor doen.
• 1:15:55
  Dus ik wilde even de, de metaopmerking maken dat ik nu voel van: hé, wat grappig, er zit dus een enorme, in mijn ogen ook positieve kracht aan.
• 1:16:04
  Heerlijk dat wij straks kunnen ontmoeten op een tropisch eiland en lekker dit kunnen gaan opnemen met iets op.
• 1:16:08
  Wat cool, hè, het scheelt een hoop reizen en wie weet wat doet het met onze creativiteit als wij daar zitten e-en we voelen dat. Ja,
• 1:16:16
  ik ben benieuwd, want ik denk, want dit gaat dan puur over: uh, is de persoon die tegenover me zit wel echt wie die zegt dat ie is? Toch? Daar, daar heb je het nu specifiek over. En is het, ja, en is het wel een mens?
• 1:16:28
  Of zit er eigenlijk een AI achter? Ook dat, hè. Maar ja. Maar ja, en, en op dit moment is het natuurlijk nog geen probleem, want de fidelity van die digitale rep-, digitale representatie is nog steeds te laag eigenlijk.
• 1:16:42
  Dat was ook wel grappig trouwens.
• 1:16:43
  Dat zat ik ook te lezen over hoe, uh, spelletjes, uhm, veel echter over gaan komen, uh, doordat de, alle signalen die wij geven met ons lijf ook steeds beter in games verwerkt kunnen worden.
• 1:16:59
  Dus dit artikel zei: we, wij gebruiken heel veel non-verbale signalen als we communiceren met mensen.
• 1:17:04
  Dus bijvoorbeeld: we kunnen even subtiel knikken om, om te laten weten aan de ander dat we een punt begrijpen wat de ander heeft gemaakt.
• 1:17:12
  Of je kunt je hoofd schudden of je met je schouders een beetje, uh, of, of zuchten of zo. Allemaal van die, uh, moves die we maken.
• 1:17:20
  Of dat je laat zien dat je een beetje moe bent of dat je kan bewegen in, je kan, je kan je lichaam bewegen in een soort van heel zelfverzekerde, uh, manier.
• 1:17:29
  En dit is, het artikel beschrijft dit als een moderne AI battleground, want AI-programmeurs willen ervaringen maken die, die echt soort van immerse, immersion, uh, geven aan de speler.
• 1:17:42
  Dus dat je helemaal opgaat in de wereld en dat je interacteert met karakters waarbij je het gevoel hebt dat ze echt zijn.
• 1:17:50
  En heel veel van dit soort, uh, non-verbale dingetjes, dus, uh, pos-postuur en zo'n gesture, proximity, uh, uhm, uh, uh, touch, dus, uh, daadwerkelijk aanraken en gaze, uh, zijn daar allemaal onderdeel van.
• 1:18:06
  En, hè, dat artikel schrijft: als je kijkt naar de moderne triple A games, dus die grote big budget games, dan zie je dat, uh, games op dit moment vooral bezig zijn met die laatste gaze.
• 1:18:18
  Dus de, de meeste games, uhm, op dit moment, uhm, doen al wat met waar karakters naar kijken.
• 1:18:25
  De focus van de ogen van de karakters worden heel precies tegenwoordig geprogrammeerd en, uh, dat is dus al een stuk, uh, realistischer dan dat het een paar jaar geleden was.
• 1:18:37
  Maar gaze dus het, ja, hoe moet je dat, het staren? Hoe moet je dat zeggen? Je kijkrichting of je, je, dat gewoon, nou ja. Je blik. Ja, je blik misschien, ja.
• 1:18:45
  Is natuurlijk maar een heel klein deel van hoe we als mensen, uh, communiceren. En, uhm, uh, toch is het, uh, met, met, we kunnen, we kunnen heel veel dingen uiten eigenlijk met die blik, schrijft dat stuk.
• 1:19:00
  Dus je kan, je kan een beetje schichtig overkomen met je blik. Je kan, uhm, thoughtful kan je met je ogen zeggen. Je kan, uh, ignorant, vacant, interested, seductive. Allemaal dingen die je doet met je, uh, ogen.
• 1:19:14
  Dus het is een heel rijk apparaat om realisme uit te stralen. En, uh, maar het is nog maar het begin, want er zijn zoveel andere manieren waarop we met ons lijf eigenlijk communiceren.
• 1:19:25
  De emotie die we als mensen, uhm, hebben. Dus dat, dat stuk zegt eigenlijk: ja, we, AI tot nu toe is heel veel een soort van hersenen nadoen.
• 1:19:34
  Is heel erg, uh, ja, alsof, alsof je het in een, in een, in een pot hebt zitten, hersenen. Maar je lijf zit eraan vast en je lijf communiceert al die emoties over en weer.
• 1:19:45
  En dat is dus iets voordat we hier überhaupt komen met wat jij net zegt. Soort van: heb ik nog wel, hoe weet ik dat, dat jij echt bent tegenover me?
• 1:19:54
  Moeten we eerst nog komen bij het stadium waarin, waarin dit, waarin deze emoties zo, uh, wereld-, uh, soort van echt lijken dat we überhaupt aankomen bij, bij het vraagstuk: uh, is het nog wel chill met ihm.
• 1:20:09
  MaarDan dat be-- zeg maar dit ging ik in mijn hoofd ging het een beetje werken. Dacht ik: o ja, dit moet je je voorstellen dat dit dus echt zo gaat zijn.
• 1:20:17
  Dat zoiets subtiels als een, uh, een manier van kijken, dat dat iets is wat door AI geëmulerd gaat worden.
• 1:20:25
  Want in al die artikelen die ik lees geven ze dus die onder andere die NPC's, maar eigenlijk ook al die andere karakter, geven ze enorme backstories in, uhm, in taal.
• 1:20:35
  Dus ik zat, ik zat een beetje te kijken naar de, de, de tech stack die nodig is om, om games te maken.
• 1:20:40
  Dat bestaat gewoon uit heel veel onderdelen en een van die onderdelen is hoe je, uh, dus leveldesign en muziek en sound effects en alle, alle dingen die je tegenkomt op het moment dat je dingen aan het spe-, aan het, aan het spelen bent.
• 1:20:53
  Maar je hebt dus allemaal services die dus helpen bij het maken van al die onderdelen. Dus al die onderdelen inmiddels in de stack van het maken van een game zijn losse bedrijven. Dus je hebt een los bedrijf voor muziek.
• 1:21:05
  Dat is op zich nog wel voor te stellen dat je een bedrijf hebt wat muziek genereert voor, uh, voor games. Dus ook AI muziek, uh, voor games die dus mee, uh, gaan met wat er in het spel gebeurt.
• 1:21:16
  Als het spannend is dat de muziek ook spannender wordt en dat dat niet van tevoren gecomponeerd is, maar dat het een AI is die dat maakt, maar bijvoorbeeld ook, uh, karakters. Dus je hebt allemaal services zoals
• 1:21:28
  Charisma.ai,
• 1:21:31
  Convai.com, Inworld.ai die soort van 3D, uh, of 3D in, uh, in figuratieve zin karakters, uh, maken met emoties, met agencies en met allerlei tools om die, uh, karakters te vormen.
• 1:21:50
  En dat betekent dus dat je een bedrijf hebt die dan helpt bij ga-, die gamemakers helpt om dus die karakters, ja, als het ware te vormen en die dus backstories meeleveren.
• 1:22:04
  Dus als jij met een, uh, nu is het nog zo dat je, uh, in een, een spel aan het spelen bent en dan kun je bijvoorbeeld een gesprek hebben met iemand, weet ik veel, er is iemand doodgemaakt en jij moet erachter komen wie dat gedaan heeft.
• 1:22:14
  Ik noem, ik noem maar iets doms. Dat je, nu is het nog zo dat al die tekst die dat karakter tegenover je zegt gewoon geschreven is door een tekstschrijver, vervolgens ingesproken is door een mens.
• 1:22:24
  Maar moet je je voorstellen dat dat gewoon, uh, is.
• 1:22:28
  Er zit een bedrijf tussen met een of andere API en die, uh, uh, die, die, die heeft een enorme backstory van die agent, waar die geboren is, wat hij allemaal heeft meegemaakt in zijn leven, wat zijn pain points zijn.
• 1:22:40
  Weet ik veel. Als, als een mens een backstory heeft en dan niet voor schrijvers, want dit doen schrijvers van films natuurlijk ook.
• 1:22:48
  Of als je een karakter hebt in boeken, dan hebben alle karakters hebben vaak ook backstories die je niet leest, maar die de schrijver helpt om een boek te schrijven. Dat je dus interacteert met iemand met een backstory.
• 1:22:58
  En die backstory krijg je nooit te horen. Letterlijk. Maar dat is dus de AI gebruikt dat om dat te interpreteren.
• 1:23:05
  Als je dat dus combineert met bijvoorbeeld de emotie die, die, die, die dingen kunnen vormen op basis, het is niet, niet wat.
• 1:23:14
  Het, het vette zou dan zijn dat je dat dan op basis van die backstory, dus die agent beslist om voor zich uit te staren in, uh, in een moment van angst omdat hij in zijn jeugd iets heeft meegemaakt.
• 1:23:24
  En dat dus die keuze om een bepaalde emotie te tonen in dat gezicht niet is op basis van, ja, wat er ingeprogrammeerd is, maar dat de AI constateert: dat is nu wat die agent zou doen.
• 1:23:36
  Ja, ik zit ook te denken dat- Dat is toch crazy? Het is crazy, maar het geeft ook een enorme open-endedness aan dat spel natuurlijk. Ja.
• 1:23:41
  Waardoor, ik zat ook te, ik zat tegelijkertijd toen je dat zei te denken aan, uhm, het is nu zo dat wanneer je, dit bruggetje komt ergens, als jij op YouTube contentmaker bent, dan kan je zien waarop mensen jou vinden.
• 1:23:53
  Net als dat als jij, uh, dus als jij een website hebt waar je op je spulletjes verkoopt, dan kan je zien van: je bent gevonden doordat mensen zochten op boormachine, uh, klein, makkelijk, goedkoop.
• 1:24:01
  En dan denk jij: o, wat grappig, ik heb eigenlijk helemaal geen klein, makkelijk, goedkope boormachines. Die ga ik maken. Die ga ik verkopen omdat iemand erop zoekt. Ja.
• 1:24:08
  Wat zie je nu op YouTube gebeuren, is dat mensen zien, uh, uh, een van de, uh, Jeff Geerling volg ik graag. Uh, die ziet dus, die had dus gezien dat er stond: Jeff Geerling, uh, building a computer, kicking a computer.
• 1:24:20
  Dat, dat, dat ie hem ging schoppen. Dus die is nu allemaal sho- Daar zochten mensen op, kwamen bij zijn video's. Maar die video gaat niet over het schoppen van een computer.
• 1:24:26
  Dus nu is ie allemaal shorts aan het maken waarbij hij die computer schopt. Dat is ook zijn soort van grapje naar het algoritme. Ja.
• 1:24:32
  En hij zegt nu van: ik ga nu gewoon alles maken, wat jullie blijkbaar willen zien [beiden lachen].
• 1:24:37
  Maar toen zat ik ook te denken dat, uh, ik kan me goed voorstellen dat de, zegt, pakken we even, wat zei ik Convai, Convai? Ja, ja, ja. Een van die drie partijen.
• 1:24:46
  Die, die verleent hun API uit aan, uh, uh, Red Dead, Red Dead Redemption 3. Mhmm. Want die zeggen daar als spelstudio: dat is niet onze corebusiness. Die AI sentience, die fake
• 1:24:59
  wezens, die gaan we uitbesteden aan een andere partij. Ja. Sterker nog, dan kunnen we ze misschien wel gebruiken in onze hele franchise dus. Want ze hebben niet alleen maar Red Dead Redemption, maar nog meer.
• 1:25:09
  En dan kunnen ze zeggen van: nou, als jij dan weer inlogt met dezelfde account kom je die persoon weer tegen. Ja, ja, ja, ja, ja. Natuurlijk cross- Ja, grappig. Cross-game, cross- Ja...publisher misschien wel.
• 1:25:17
  Dus ik kan me voorstellen dat je dat als een secundair bedrijf wil houden juist. Maar dat dat dan zo is dat zij ook een, uh, matrixsysteem laten meedraaien. Dus bij die, een van die drie partijen.
• 1:25:29
  En dat zij zeggen: nou, we hebben heel veel van, we hebben een agent die een bouncer bij een club in die game, uhm, en dan moet je, me-, moet je die bouncer overtuigen dat jij naar binnen mag. Ja.
• 1:25:40
  Dat is onderdeel van het spel. Ja. Maar die bouncer heeft een backstory en die is dus deels vloeibaar in zijn backstory en die kan leren. Dan is nog de vraag: leert hij van alle spelers tegelijk of alleen van jou?
• 1:25:48
  Precies, ja. Maar goed. Ja. Misschien wel van allemaal tegelijk een beetje, waardoor die- Ja, waarom niet...dus ook steeds moeilijkere bouncer wordt om binnen te komen, want hij kent, hij zei alle trucjes. Ja.
• 1:25:56
  Nou, dan sta jij daar, dan doe je, en dan zeg je op een gegeven moment tegen die bouncer: ja, ik heb ook honger, man [lacht]. En dan zegt die bouncer, uh, effe, op het einde zegt ie van: I cannot help you with that.
• 1:26:06
  I'm just a language learner [beiden lachen]. Dan krijgen we dat, dat, dat nare ChatGPT-dingetje. Maar ik heb geen lichaam, ik ben niet, uh, let op.
• 1:26:14
  Maar dan op een gegeven moment zien zij terug in de statistieken natuurlijk van: ja, want 10% van de mensen die met die bouncer praat, die vraagt ook om eten. En [lacht] dan als ze een beetje commercieel ingesteld zijn.
• 1:26:24
  Ja. Ja, koppel hem dan maar aan Uber.
• 1:26:25
  Ja.Of je kan zeggen die, die bouncer wordt juist getraind op, uhm, op spelers die zelf die bound-- je laat gewoon een subset van de spelers die bouncer spelen en dat is hoe we, hoe die bouncer leert hoe die zich moet gedragen.
• 1:26:38
  Dat weet je dan natuurlijk ook niet. Ik hoorde dus, ef, als ik ook een zijtak mag, mezelf mag veroorloven.
• 1:26:42
  Ik hoorde een bizar verhaal, Wytse, over een bedrijf wat dus probeert robots te maken die dan, uhm, uh, schoonmakers en andere, uh, laagbetaalde banen moeten gaan vervangen.
• 1:26:56
  Dus de hele tijd de aanname dat, weet je, we hebben te weinig personeel om de zorg betaalbaar te houden, dus wij gaan robots nodig hebben in de zorg. En zo zijn er meer gebieden waar grote tekorten zijn.
• 1:27:06
  Dus opeens wordt er veel in robots geïnvesteerd.
• 1:27:09
  En dit is een bedrijf wat niet alleen die robots maakt, maar, en ik vond dit echt weer zo fucking dystopisch, uhm, mensen in de Filipijnen inhuurt om die robots te besturen. Dus er is een robotschoonmaker.
• 1:27:25
  Die wordt bestuurd door iemand in de Filipijnen die die bezem dus aan het vasthouden is en, uh, mee aan het vegen is. En zo wordt dan je huis schoongemaakt.
• 1:27:37
  Met de gedach-- dus dan is het zeg maar: nu halen Amerikanen mensen uit de Filipijnen om dan te gaan schoonmaken. Nu blijven die mensen dan in de Filipijnen zitten om alsnog te gaan schoonmaken [gniffelt] in real time.
• 1:27:49
  Maar dan is dus de aanname dat doordat we, uhm, mensen op afstand dit soort banen laten doen, dat dat de manier is om het model te trainen waardoor uiteindelijk de schoonmaakrobot zijn werk kan doen.
• 1:28:04
  Maar dat daar dus een tussenfase voor nodig is waarin [gniffelt] mensen op afstand aan het werk zijn. Maar volgens mij is dit ook hoe, uh- Dit beeld.
• 1:28:13
  Die zelfrijdende vrachtwagens, dat er dus heel veel, dat, daar wordt het heel positief gespind dat ze zeggen, en dat snap ik op zich ook wel, van: oké, we hebben, ik weet even niet welk bedrijf het is, maar die hebben zelfrijdende vrachtauto's,
• 1:28:25
  maar die kunnen interventie doen. Dus op het moment dat- Ja. Dat, dat AI-model in die vrachtwagen kan zelfs voorspellen van: oké, ik kom nu op een kruising straks, die kan ik niet zelf rijden.
• 1:28:33
  Moet even een mens meekijken. Ja, dus dan springt er iemand bij. Die zit in een simulator. Ja. Op kantoor. Ja. En die kan dan bijspringen.
• 1:28:39
  Die rijdt hem even over dat moeilijke kruispunt heen en dan gaat hij weer op autopilot. Ja.
• 1:28:43
  En dan tuurlijk kijkt de AI mee van: dit wil ik de volgende keer gewoon zelf kunnen, hè, want je bent ook nog aan het trainen dan op iets. Ja.
• 1:28:49
  Maar, en hier zit ook natuurlijk het hele drone pilot verhaal eigenlijk achter, hè.
• 1:28:53
  Want dat is al wat ouder verhaal, maar, en dat komt dan ook heel erg, dan gaat iemand, ja, naar zijn drone pilot simulator toe, begint te schieten op een brug en gaat daarna aardappels eten bij zijn gezin 10 minuten verderop.
• 1:29:02
  Dat w-- is al de realiteit nu, maar dat was vreemd om dat toe te passen op een schoonmaakrobot in een hotel ergens, uh, in Dubai op de 20e verdieping, terwijl die persoon in de Filipijnen zit.
• 1:29:13
  Dat doet me meteen ook weer, uh, ja, realiseren dat het dan dus, ik maak hem even klein en concreet: ik rij de parkeergarage uit bij Driebergen-Zeist en de slagboom gaat niet open.
• 1:29:26
  Dan druk ik op een knopje, dan hoor je een telefoon overgaan en dan krijg ik op een gegeven moment iemand aan de lijn. Die kan al overal ter wereld zitten natuurlijk, hè. Ja.
• 1:29:34
  Ik heb het idee dat dat niet zo is, maar, en dan zeg ik: joh, hij gaat niet open. En dan: oké, ik doe, ik help u. En dan, dat is vaak de enige interactie. Dan hoef ik niet te betalen of zo. Of dan wordt er iets gereset.
• 1:29:44
  Dat, dat er, da-dat er achter dat knopje straks niemand meer zit, hè, en niet een, een menselijke iemand, maar een synthetische iemand. Dat is natuurlijk heel snel, want dat is maar een knopje en een speakertje, toch?
• 1:29:55
  Mhmm. Dat is heel makkelijk. Want ik zit dus net tegen jou, probeer ik een soort van, uh, te roepen: die virtuele wereld is zo vloeibaar en daardoor onbetrouwbaar.
• 1:30:05
  En die realiteit hier is niet zo vloeibaar en daarmee betrouwbaar. Ja, ja, ja. Tegelijkertijd- Nou, druk maar. Druk ik op dat knopje daar en word ik al voorgelogen in de fysieke realiteit in mijn, uh, parkeergarage. Ja.
• 1:30:16
  Ik zat, ik zat dus te denken dat, dat, dat wil ik nog even tegen je zeggen van: je hebt hier een stuk, uh, papier voor je liggen. Die heb jij uitgeprint. Dat snap ik heel goed, want dan heb je het fysiek voor je.
• 1:30:25
  Je had ook een grote iPad of een reMarkable. Je had hier van alles neer kunnen leggen, maar jij, en dan kan je ook een beetje ronselen door het papier heen. Ja.
• 1:30:33
  Maar op het moment dat jij nu de pagina zou optillen en de pagina die je hiervoor hebt gelezen zou pakken en daar staat ineens andere tekst. Ja.
• 1:30:40
  Dan zou er iets in jou denken: hé, dat papier is nou toch wel iets onbetrouwbaarder geworden dan ik dacht. Precies, ja.
• 1:30:45
  En ik, ik denk, ik probeer, ik ben nog steeds op het, aan het zoeken geweest al die tijd naar een metafoor, dat die papier, dat fysieke papier wat jij hier nu voor je hebt liggen, dat is ook hoe contracten werken en hoe een pdf werkt waar een encryptie overheen zit om te laten zien dat er niet getampered is, hè, dat de tekst niet midway aangepast is.
• 1:31:02
  Ik denk dus dat er een, uh, precies als dat jij nu die pagina zou oppakken en je begint hem voor te lezen en er staat ineens: hoi Alexander, ik ben Wytse.
• 1:31:10
  Ik heb net je tekst op afstand veranderd, want eigenlijk was het e-paper en dat wist je helemaal niet. Haha, grapje. Dat jij dan ineens denkt: hé, dat harde papier van mij is toch een stuk zachter dan ik had gedacht. Ja.
• 1:31:19
  Dat ik, dat ik het idee heb dat we dus straks de, uh, er zit een soort, bijna een soort waarheidsvehicement in die virtuele wereld, uh, e-en dat er, ik maak me in dat opzicht niet zorgen.
• 1:31:31
  Maar, uh, want ik bedoel het niet dystopisch, maar meer van: hè, wat ontzettend interessant dat die enorme vrijheid die er nu al is en alleen maar meer komt om dus dat medium helemaal te modificeren.
• 1:31:44
  Dus ik kan straks als Pino liedjes zingen en noem maar op en teksten laten maken en dan laten uitspreken als een podcast met mijn stem. En w-- dat klinkt ook heel cool als je kunstenaar bent. Wauw! Weet je wel.
• 1:31:54
  Of je, je, je hebt een hele, je stem is weg en die heb je, heb je gelukkig nog ergens opgenomen en nu kan je, kan je toch weer praten. Weet je, ik, ik wil hem best wel positief maken, want het is ook zo.
• 1:32:04
  Maar er zit dus ook ergens iets in van: ja, maar ten koste van de betrouwbaarheid van het visue-- virtuele. Mhmm. En dat begint nu vandaag ineens een beetje bij mij, uh, in te dalen.
• 1:32:15
  We hebben het gehad over hoe, uh, games AI maken. We hebben het gehad over hoe AI spelletjes beter maken. We hebben het gehad over hoe spelletjes onze echte wereld beïnvloeden.
• 1:32:24
  Dat laatste vindt jij niet per se positief, maar dat snap ik.Dat snap ik. Nou, ik zie daar ook mooie kanten aan. Dat is, uh, echt oprecht. Maar ik denk- Ik vind dat we het onderwerp besproken hebben.
• 1:32:35
  Zijn er nog dingen die jij, die, die je nog mist? Uhm, nou, ik ben wel, ik zit wel te denken dat het,
• 1:32:43
  uhm, het is misschien wel interessant om een, een beetje een onderscheid nog te maken dat, uh, een spel en het, daar zit ook een beetje de connotatie bij, zeker in het Nederlands: het is maar een spel. Mhm.
• 1:32:55
  Maar ik heb, ik heb, ik heb het daar bijvoorbeeld ook vaak met mensen over dat ik, ik zit veel meer in speldynamiek uit een soort spelteorie.
• 1:33:01
  Dus dat je, hè, dat is ook wat de, waar ook DeepMind, om nog even terug te komen, op gebaseerd is, is de aanname dat wat er in Pong geleerd wordt, uit-uiteindelijk te generaliseren is naar, uh, het uitvinden van nieuwe wetenschappelijke innovatie.
• 1:33:16
  Mhm. Maar dan doe je dus de aanname dat de daadwerkelijke realiteit iets weg heeft van een spel. Anders gaat dat niet werken. Ja. Dus, uh, uhm,
• 1:33:25
  wat ik wil zeggen is dat ik me voor kan stellen dat er, uhm, wij zijn allebei niet echt gamers, uh, in de, misschien speel je wel eens schaken of zo, weet ik helemaal niet, maar fis-iets fysieks.
• 1:33:35
  Maar ik doe niet zoveel spelletjes. Wel kaartspelletjes soms, maar spelletjes hebben iets frivoleus van: het is maar een spelletje. Ja.
• 1:33:44
  En ik, uh, en dat, mensen kunnen zelfs zeggen tegen elkaar, ik kan me voorstellen als je een openhartoperatie aan het doen bent, dat een collega zegt: hé, even koppie erbij, hè, dit is geen spelletje, want we zijn hier iemand, we spelen met iemands leven, dus het is geen spel.
• 1:33:57
  Dit is serieus. Daarom krijg je ook die rare serious game terminologie uit. Waarom moet het woord serieus voor game gezet worden? Nou, omdat de gemiddelde game is niet serieus.
• 1:34:07
  Terwijl ik nu denk dat we daar ook een beetje, uhm, in de knel aan het raken zijn, omdat die simulaties en, uh, dat simulatie heeft wat serieuzer voor mij. Dan ben je een brandoefening aan het doen.
• 1:34:20
  Of dan ga je leren om, uh, uh, uh, je theorie-examen te halen bij de CBR of zo. Of Max Verstappen, dat is dan minder serieus. Maar goed, als die verkeerd stuurt, is die er ook niet meer.
• 1:34:30
  Simulaties versus, uh, daarna als ik dan van mijn werk thuiskom, ga ik even gamen. Maar wat bedoel je nu? Dat semantische of wat?
• 1:34:38
  Nou, ik zit, ik zit meer dat ik me goed kan voorstellen dat die, net als dat werk en privé nu ontzettend door elkaar heen aan het lopen zijn in onze levens.
• 1:34:49
  Dat je in de dierentuin staat en heel even een call pakt toch maar. En dan even dan weer uit die context terugswitch, sta je weer in de dierentuin.
• 1:34:55
  Dat ik me ook kan voorstellen dat de: ik ben een spelletje aan het spelen voor de lol en nu switch ik even naar een andere app op mijn PlayStation, want ik moet even een podcast opnemen met Alexander en dan switch ik daarna nog even naar een andere app.
• 1:35:07
  Allemaal in dezelfde game engine Unreal, uh, met dezelfde controller of met dezelfde Vision Pro op. Dat ik me goed kan voorstellen dat, en zo kan ik hem misschien wel afsluiten.
• 1:35:18
  Ik snap heel goed dat Apple in hun Vision Pro-reclame en, uh, voorbeelden weinig games laat zien, omdat die denk ik ook een soort zorg hebben van: wij willen misschien helemaal niet dat, dat die associaties zo door elkaar gaan lopen.
• 1:35:30
  Wij willen la-juist dat je denkt dat er- Context houden.
• 1:35:33
  Ja, en die gaan we heel scherp houden, want je ziet dus, hè, uh, bij Facebook zitten ze omdat ze dat gewoon zien in hun, uh, uh, gebruikscijfers allemaal, uh, het is het, uhm, hoe heet dat spel met dat zwaard?
• 1:35:44
  Beat Saber. Ja, dus, d-, Facebook zit heel erg op games, want dat is de eerste killer app voor VR gebleken. Dus dat, dus die hele, uh, Facebook Meta Oculus account. En sporten.
• 1:35:56
  Ja, een beetje bewegen, uh, in de serieuze en minder serieuze zin. En Apple gaat helemaal op: nee, nee, nee, je kan serieus werk doen met onze tool. Ja.
• 1:36:04
  Uh, dus wat ik, het, het punt wat ik probeer te maken of wat ik nu merk is van: hé, wat grappig, wij starten deze aflevering om te praten over games.
• 1:36:11
  Daar hebben we van tevoren al bij van: foe, dat hele woord is al complex, want er zit ook simuleren bij. En voor je het weet ben je aan het oefenen voor een belangrijke openhartoperatie.
• 1:36:19
  Ben je dan nog een spelletje aan het doen? En tegelijkertijd zijn die media waarin het dus geuit wordt: ik ben nu Red Dea-, ik ben nu Witcher de serie aan het kijken en daarna speel ik Witcher de game.
• 1:36:31
  En dat, dat daar dus tegelij-, mogelijk juist een scheiding tussen blijft, want daar houden we van als mens. In ieder geval hier in het Westen, blijkt, hè. Ja. Uhm, maar ook dat het,
• 1:36:41
  we zitten een beetje denk ik met een, uh, dat is volgens mij, uh, eigenlijk altijd wel zo, om het even filosofisch te maken, maar met een, uh, conceptuele, uh, realiteit waarin wij duiding proberen te geven met z'n tweeën nu aan die fenomenen die duidelijk achter de realiteit aan het aanlopen is nu.
• 1:37:00
  Want wat er daadwerkelijk gebeurt, is dat alles door elkaar aan het lopen is. Ja. Uh, meer en meer. Ja. En dat vind ik wel een interessant, uh, gegeven. Volgende week zijn we er niet. De week daarna ook niet.
• 1:37:11
  De week daarna ook niet, want dit was de laatste Pokkie. Niet ooit alleen. Voor nu. Ja, ik, ik wilde even een kleine. Misschien dat mensen daar emotie bij voelen. Nee, dat is niet nodig.
• 1:37:21
  Uuuh, we zijn er na de zomer weer. Ja, zin in. Dus, uuuh, ja, kijk maar eens wat je tot die tijd doet. Vakantie vieren of zo. Gaan wij wel doen in ieder geval. Ja, oké. Nou, tot na de zomer. Tot dan.