Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / UDHËTIMI I DYTË Beniamini, Garancia e Judës dhe Tryeza e Përbashkët Zanafilla 43:1–34
Transcript
- UDHËTIMI I DYTË Beniamini, Garancia e Judës dhe Tryeza e Përbashkët Zanafilla 43:1–34 1. Vargjet Kyçe të Kapitullit Atëherë Juda i tha Izraelit, atit të tij: «Dërgoje djalin me mua... Unë bëhem garant për të... Në rast se nuk ta kthej dhe nuk ta vë para syve, do të jem fajtor ndaj teje për gjithë jetën». — Zanafilla 43:8–9 «Perëndia i plotfuqishëm t'ju bëjë të gjeni hir para atij njeriu... Sa për mua, po të jetë se duhet të mbetem pa bijtë e mi, kështu qoftë!» — Zanafilla 43:14 Pastaj u nxitua të dalë, sepse ndjenjat e tij për vëllanë e tij ishin ndezur; kërkonte një vend ku të qante; hyri në dhomën e tij dhe qau atje. — Zanafilla 43:30 Uria e detyroi familjen të kthehej. Dhe në këtë kapitull ndodh diçka e madhe: Juda ofron veten si garanci për vëllanë e vogël. I njëjti Juda që propozoi shitjen e Jozefit tani thotë «unë përgjigjem me jetën time». Njëzet vjet e kanë ndryshuar. Dhe pa e ditur në fund, dhjetë burra ulen në një tryezë me atë që dikur e shitën — 2. Konteksti Historik dhe Kulturor Vini re çfarë sjellin si dhuratë: balsam, mjaltë, aroma, mirrë, fistikë dhe bajame (v. 11). Këto ishin prodhimet më të mira të Kanaanit — dhe pikërisht të njëjtat mallra që mbanin tregtarët ismaelitë të cilëve i shitën Jozefin (37:25). Karvani që e mori Jozefin në Egjipt kishte të njëjtën ngarkesë. Bibla nuk e thotë hapur, por lidhja është aty: dhurata që dërgojnë sot është kujtimi i asaj që bënë dje. Dhe skena e drekës kërkon një sqarim: «egjiptianët nuk mund të hanin bashkë me hebrenjtë, sepse kjo është gjë e neveritshme për ta» (v. 32). Egjiptianët kishin rregulla të rrepta fetare për pastërtinë, dhe barinjtë e huaj konsideroheshin të papastër. Prandaj u shtruan tri tryeza: egjiptianët veç, vëllezërit veç, dhe Jozefi veç. Ai ishte i ndarë nga të dyja botët — hebre me gjak, egjiptian me pozitë, dhe i vetëm në të dyja. 3. Shpjegimi i Tekstit Vargjet 1–10: Juda flet Ushqimi mbaroi dhe Jakobi u tha «shkoni sërish e blini pak ushqim» (v. 2) — sikur nuk kishte ndodhur biseda e kapitullit të kaluar. Ai po e shtynte vendimin. Dhe Juda i foli hapur: nuk mund të shkojmë pa Beniaminin; njeriu na tha qartë «nuk do të shihni fytyrën time pa vëllanë tuaj». Dhe pastaj Juda bëri diçka që s'e kishte bërë kurrë: mori përgjegjësinë e plotë. «Unë bëhem garant për të; do të ma kërkosh mua... në rast se nuk ta kthej, do të jem fajtor ndaj teje për gjithë jetën» (v. 9). Krahasojeni me Rubenin në kapitullin e kaluar: «vrit dy bijtë e mi» (42:37) — ofertë absurde që s'i kushtonte asgjë atij vetë. Juda tha «unë». Kjo është ndryshimi mes fjalëve të mëdha dhe përgjegjësisë së vërtetë. Dhe kujtoni: ky është i njëjti Juda që tha «ta shesim vëllanë, ç'dobi kemi po ta vrasim?» (37:26). Njeriu që dikur shiti një vëlla për njëzet monedha, tani ofron veten për një tjetër. Perëndia kishte punuar në atë zemër — përmes turpit të kapitullit 38, përmes viteve, përmes urisë. Askush nuk është shumë larg për t'u ndryshuar. Vargjet 11–15: Jakobi dorëzohet Jakobi më në fund pranoi — jo nga besimi i plotë, por sepse s'kishte rrugë tjetër. Përgatiti dhurata, dyfishoi paratë, dhe tha: «Perëndia i plotfuqishëm t'ju bëjë të gjeni hir» (v. 14). Vini re emrin që përdor: El Shaddai — i njëjti emër me të cilin Perëndia iu shfaq Abrahamit kur gjithçka dukej e pamundur (17:1). Dhe pastaj fjalët e një njeriu të lodhur: «po të jetë se duhet të mbetem pa bijtë e mi, kështu qoftë» (v. 14). Nuk është besim i gëzuar; është dorëzim i rraskapitur. Por edhe ky është besim. Ndonjëherë ne i dorëzohemi Perëndisë jo sepse jemi të fortë, por sepse s'na ka mbetur asgjë tjetër. Dhe Ai e pranon edhe atë dorëzim. Vargjet 16–25: Frika te dera e shtëpisë Kur Jozefi i pa me Beniaminin, urdhëroi t'i çonin në shtëpinë e tij dhe të përgatitej drekë. Dhe vëllezërit u trembën: «na sjellin këtu për shkak të parave që na u kthyen — do të na sulmojnë dhe do të na bëjnë skllevër» (v. 18). Sërish, mirësia i tremb. Dikush po i ftonte për drekë, dhe ata menduan për grackë. Prandaj folën me kujdestarin te dera, shpjeguan çështjen e parave, dhe i ofruan t'i kthenin. Dhe kujdestari u tha diçka të mrekullueshme: «Qetësohuni, mos kini frikë; Perëndia juaj dhe Perëndia i atit tuaj ju ka vënë një thesar në thasët tuaja» (v. 23). Një shërbëtor egjiptian u foli për Perëndinë e tyre! Ndoshta Jozefi e kishte mësuar. Kur njeriu i Perëndisë jeton mes njerëzve, ata mësojnë të flasin për Perëndinë e tij. Dhe pastaj u solli Simeonin — i lirë. Vargjet 26–31: Loti i fshehur Kur erdhi Jozefi, ata u përkulën përsëri (v. 26) — ëndrra po përmbushej edhe një herë. Ai i pyeti për shëndetin, dhe pastaj për babanë: «a është ende gjallë plaku juaj?» (v. 27). Dëgjoni pyetjen e një djali që nuk e ka parë babanë prej njëzet vjetësh, e cila duhet bërë me zë zyrtari. Dhe pastaj pa Beniaminin — vëllain e vetëm nga e njëjta nënë, që e kishte lënë foshnjë. I tha: «Perëndia të bekoftë, biri im» (v. 29). Dhe teksti thotë: «u nxitua të dalë, sepse ndjenjat e tij ishin ndezur; kërkonte një vend ku të qante; hyri në dhomën e tij dhe qau atje» (v. 30). Ky është loti i dytë i Jozefit. Dhe vini re: ai kërkoi një vend ku të qante. Nuk qau para tyre — ende nuk ishte koha. Pastaj lau fytyrën, doli dhe tha: «Shtroni bukën» (v. 31). Kjo është një nga skenat më njerëzore të Biblës: një njeri që mban dhimbjen brenda dhe vazhdon punën. Ka lot që duhen derdhur në privatësi para se të vijë çasti i fjalëve. Vargjet 32–34: Tryeza që tregon gjithçka U shtruan tri tryeza. Dhe pastaj ndodhi diçka që i la vëllezërit të shtangur: ata u ulën sipas radhës së moshës — nga i pari te i fundit — «dhe ata shikonin njëri-tjetrin me habi» (v. 33). Si mund ta dinte ky egjiptian rendin e saktë të lindjes së dhjetë vëllezërve? Ishte shenjë që s'e kuptuan dot. Dhe pastaj prova e fundit: Jozefi u dërgoi ushqim nga tryeza e vet, por Beniaminit i dha pesë herë më shumë (v. 34). Kjo nuk ishte thjesht dashuri për vëllanë — ishte test. Njëzet vjet më parë, këta burra e urryen Jozefin sepse babai e favorizoi. Tani po shihnin sërish një djalë të Rakelës të favorizuar hapur. A do të shpërthente sërish zilia? Dhe përgjigjja e tyre është përgjigjja e njerëzve të ndryshuar: «pinë dhe u gëzuan bashkë me të» (v. 34). Asnjë ankim, asnjë vështrim i keq. Aty ku dikur lindi urrejtja, tani kishte gëzim. Jozefi e pa këtë — dhe e dinte se puna e Perëndisë në ata zemra ishte e vërtetë. Dhe vini re fjalën e fundit të kapitullit: «u gëzuan bashkë me të». Pas njëzet vjetësh urrejtjeje, fajesh dhe heshtjeje — një tryezë me gëzim. Ata ende s'e dinin se kush ishte ai. Por tryeza ishte shtruar, buka ishte ndarë, dhe zemrat ishin gati. Perëndia përgatit gëzimin para se ne ta kuptojmë pse. Kapitulli i ardhshëm do të sjellë provën e fundit — por kjo drekë tregoi se ata do ta kalonin. 4. Fjalët Kyçe të Kapitullit «Bëhem garant» (v. 9). Fjala origjinale arav — të vësh veten peng për dikë tjetër, të marrësh borxhin e tjetrit mbi vete. Kjo është fjala që përdoret për një dorëzanës ligjor. Juda nuk premtoi thjesht të kujdesej — vuri veten si pagesë nëse gjërat shkonin keq. «El Shaddai» (v. 14). «Perëndia i plotfuqishëm» — emri që Perëndia përdori me Abrahamin 99-vjeçar (17:1) dhe me Jakobin te Betheli (35:11). Jakobi e thërret pikërisht kur s'ka më asnjë mundësi njerëzore. Ky emër është për orët kur ne mbarojmë. «Ndjenjat e tij ishin ndezur» (v. 30). Shprehja origjinale flet për «zorrët» ose brendësinë — ajo që ne do ta thoshim «i erdhi keq deri në stomak». E njëjta fjalë përdoret për dhembshurinë e Perëndisë. Në Dhiatën e Re, folja që përdoret për Jezusin kur i «dhimbseshin turmat» (Mateu 9:36) ka pikërisht të njëjtin kuptim: dhembshuri që të kap nga brenda. «Pesë herë më shumë» (v. 34). Numri pesë përsëritet te Jozefi: pesë herë racioni i Beniaminit, pesë palë rroba më vonë (45:22), pesë vëllezër të paraqitur para Faraonit (47:2). Në kulturën egjiptiane, pesa ishte numër nderi dhe bollëku. Por këtu ka edhe një kuptim tjetër: ishte provë e hapur — favorizim i dukshëm, pikërisht si rroba e vjetër. 5. Lidhja me Krishtin dhe Dhiatën e Re Juda ofroi veten si garant për vëllanë e vogël: «do të ma kërkosh mua». Kjo është pikërisht ajo që bëri Krishti — dhe jo rastësisht, Ai erdhi nga fisi i Judës: «Kaq më shumë Jezusi është bërë garant i një besëlidhjeje më të mirë». — Hebrenjve 7:22 Fjala «garant» TEK HEBRENJTE 7 është e njëjta ide me arav të Judës: dikush që vë veten peng për borxhin e tjetrit. Juda tha «unë do të jem fajtor për gjithë jetën». Krishti mori mbi vete fajin tonë përgjithmonë — dhe e pagoi. Dhe një kapitull më vonë, Juda do ta çojë këtë deri në fund: «le të mbetem unë skllav në vend të djalit» (44:33). Dhe tryeza? Dhjetë burra hanë bukë me atë që e shitën për argjend — pa e ditur kush ishte. Sa herë njerëzit ulen te tryeza e Zotit pa e njohur plotësisht Atë që i pret aty. Dhe kujtoni skenën e Emausit: dy dishepuj ecën gjithë ditën me Jezusin pa e njohur, dhe «iu hapën sytë dhe e njohën në thyerjen e bukës» (Luka 24:31). Tryeza është vendi ku njihet Ai. Dhe një gjë e fundit: kujdestari u tha «Perëndia juaj ju ka vënë një thesar në thasët tuaja» (v. 23). Ata kishin marrë grurë falas dhe s'e besonin dot. Kështu është hiri: e marrim pa paguar, dhe zemra jonë kërkon një shpjegim tjetër. Por shpjegimi është i thjeshtë — dikush tjetër e pagoi. 6. Aplikimi për Ne Sot Në fshatrat tona, kur dikush merrte hua, gjendej gjithmonë një njeri që «hynte dorëzanë» — vinte emrin dhe pasurinë e vet peng për tjetrin. Nuk ishte fjalë e lehtë: nëse tjetri s'paguante, paguante dorëzani. Juda hyri dorëzanë për Beniaminin. Dhe një pasardhës i tij, shekuj më vonë, hyri dorëzanë për të gjithë ne. Nga ky mësim marrim: Së pari — merr përgjegjësi me «unë», jo me fjalë të mëdha. Rubeni ofroi jetën e fëmijëve të vet; Juda ofroi veten. E para ishte teatër, e dyta ishte përgjegjësi. Kur duhet të ndihmosh dikë, mos u mburr me sa je gati të bësh — thuaj thjesht «unë përgjigjem» dhe pastaj qëndro. Së dyti — askush nuk është shumë larg për t'u ndryshuar. Juda shiti një vëlla; njëzet vjet më vonë ofroi veten për një tjetër. Nëse ke dikë në familje a rreth teje që duket i pandryshueshëm — mos hiq dorë. Perëndia punon ngadalë, përmes turpit, viteve dhe vështirësive. Lutu dhe prit. Së treti — edhe dorëzimi i lodhur është besim. «Po të mbetem pa bij, kështu qoftë» — Jakobi nuk e tha me gëzim. Nëse sot i dorëzohesh Perëndisë jo nga forca por nga rraskapitja, mos mendo se s'është besim. Ai e pranon edhe atë. Ndonjëherë besimi është thjesht të lëshosh dorën nga timoni sepse s'të kanë mbetur më forca. Së katërti — mos e lexo mirësinë si kurth. Ata u ftuan për drekë dhe menduan për grackë. Kur Perëndia të jep diçka të mirë — një ndihmë të papritur, një derë që hapet, një falje — mos kërko menjëherë «ku është problemi». Ndonjëherë mirësia është thjesht mirësi. Së pesti — ka lot që derdhen në dhomë. Jozefi kërkoi një vend ku të qante, pastaj lau fytyrën dhe vazhdoi punën. Jo çdo dhimbje shfaqet publikisht, dhe jo çdo lot është për sytë e të tjerëve. Por mos i mbaj brenda pa i derdhur kurrë. Gjej vendin tënd — dhe qaj para Perëndisë. Së gjashti — prova e vërtetë është si reagon kur tjetri merr më shumë. Beniamini mori pesëfish — dhe vëllezërit u gëzuan. Njëzet vjet më parë do të kishin shpërthyer. Pyet veten sinqerisht: si ndihem kur dikush tjetër merr lëvdatë, ngritje, bekim? Përgjigjja tregon sa ka punuar Perëndia në zemrën tënde. 7. Çfarë Mësojmë Nga Ky Kapitull Zanafilla 43 na tregoi një Judë të ndryshuar që ofroi veten si garanci; një baba të lodhur që u dorëzua me «kështu qoftë»; vëllezër që u trembën nga një ftesë për drekë; një shërbëtor egjiptian që u foli për Perëndinë e tyre; një sundimtar që kërkoi një dhomë ku të qante; një tryezë ku u ulën sipas moshës dhe s'e kuptuan pse; dhe një provë të fundit — pesëfishi i Beniaminit — që e kaluan me gëzim. Zemra që dikur ziliqare, tani gëzohej. Perëndia po e mbaronte punën e vet. Mbaje mend këtë varg «Unë bëhem garant për të; do të ma kërkosh mua» (Zanafilla 43:9). Nga fisi i këtij njeriu doli Ai që u bë garant për ne — dhe pagoi vetë. PAQJA DHE HIRI I PERENDISE QOFTE MBI JU. ZOTI U BEKOFTE