Latest / Make Europe Great Again / Europa moet zich voorbereiden op 3 graden opwarming - 27 oktober 2026

Transcript

Europa moet zich voorbereiden op 3 graden opwarming - 27 oktober 2026 · Make Europe Great Again

0:05
Speaker 1: Dit is een BNR-podcast. Hallo en welkom bij Make Europe
0:15
Speaker 1: Great Again, de podcast van BNR... waarin we je dagelijks
0:18
Speaker 1: in zo'n tien minuten bijpraten... over de worstelingen van Europa
0:21
Speaker 1: in tijden van Trump, Poetin en Xi. Mijn naam is
0:23
Speaker 1: Luc de Klerk, buitenlandredacteur bij BNR... en dit is de
0:26
Speaker 1: aflevering van dinsdag 27 oktober 2026. Europa moet zich voorbereiden
0:33
Speaker 1: op een continent dat deze eeuw drie graden opwarmt. Dat
0:37
Speaker 1: is kort door de bocht de boodschap van de Europese
0:38
Speaker 1: Commissie vandaag. Eurocommissarissen Teresa Ribiera en Wopke Hoeksta presenteerden in
0:43
Speaker 1: Brussel vandaag het beleidskader voor klimaatbestendigheid. Eurocratentaal voor wat te
0:48
Speaker 1: doen als Europa overstroomt en in de hend staat. Oké,
0:52
Speaker 1: en nu klinkt het misschien alsof de Commissie eigenlijk het
0:54
Speaker 1: een beetje heeft opgegeven om de uitstoot te verminderen. Maar
0:57
Speaker 1: dat is ook weer niet helemaal zo.
1:03
Speaker 2: Maar ja
1:11
Speaker 1: aan de andere kant zegt Hoestra dus... we moeten ons voorbereiden.
1:15
Speaker 1: Het feit is dat de commissie wel zegt... die opwarming
1:18
Speaker 1: is er, die klimaatschade die we ervaren... die is niet
1:21
Speaker 1: meer terug te draaien, dus laten we ons nou goed voorbereiden.
1:24
Speaker 1: Lidstaten moeten zich dus klaarmaken voor extreme weersomstandigheden... zoals hittegolf
1:28
Speaker 1: of overstromingen. En dat betekent niet dat Europa stopt met
1:32
Speaker 1: het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. In de voorgestelde
1:35
Speaker 1: wetgeving moeten lidstaten duidelijker maken... wie er verantwoordelijk is voor
1:39
Speaker 1: de voorbereidingen op klimaatrampen. Zijn dat bijvoorbeeld nationale, regionale of
1:43
Speaker 1: lokale overheden... Dat moet voorkomen worden dat je politiek gestechel krijgt...
1:48
Speaker 1: over wie er nou verantwoordelijk was voor het blussen van
1:50
Speaker 1: die brand bijvoorbeeld. Of huizen die schade oplopen bij een
1:53
Speaker 1: bosbrand of een overstroming. Wie moet dat dan fixen? De
1:56
Speaker 1: commissie zegt, wij gaan niet bepalen wie dat moet zijn...
2:00
Speaker 1: maar maak in ieder geval duidelijk wie jullie vinden dat
2:02
Speaker 1: het is. Dat in de ene lidstaat de provincie is
2:06
Speaker 1: of de staat of juist de gemeente of de nationale overheid.
2:09
Speaker 1: Dat maakt op zich niet uit, maar laat in ieder
2:11
Speaker 1: geval duidelijk zijn wie verantwoordelijk is. Daarnaast moet bij het
2:14
Speaker 1: bouwen van nieuwe infrastructuur ook rekening gehouden worden met klimaatrampen.
2:18
Speaker 1: Dus denk aan bruggen, wegen, maar ook wel aan huizen.
2:22
Speaker 1: Zorg dat die allemaal voorbereid zijn op overstromingen, hitten, dat
2:25
Speaker 1: soort zaken. Wat alleen niet opgelost wordt in dit voorstel
2:29
Speaker 1: is wie dit nou allemaal gaat betalen. Lidstaten moeten nu
2:32
Speaker 1: niet verwachten dat de commissie nu ineens de portemonnee hiervoor
2:35
Speaker 1: kan trekken. Al willen ze in Brussel wel dat 35%
2:39
Speaker 1: van de volgende EU-begroting naar klimaat en natuur gaat. Dat
2:41
Speaker 1: is de wens van de commissie. Maar ja, de onderhandelingen
2:44
Speaker 1: over die begroting die verlopen stroef onder de lidstaten. En klimaat, ja,
2:49
Speaker 1: dat is nou eerlijk gezegd niet iets wat hoog op
2:51
Speaker 1: de agenda staat in die onderhandeling over de meerjarenbegroting. Zaken
2:55
Speaker 1: als concurrentiekracht, defensie en landbouw. Ja, dat zal meer aandacht
2:59
Speaker 1: krijgen in de onderhandelingen. En er bestaat dus de kans
3:02
Speaker 1: dat de lidstaten niet meegaan met het voorstel van de
3:05
Speaker 1: commissie om 35% van de begroting aan klimaat uit te geven. Ja,
3:09
Speaker 1: en dat heeft dan dus ook weer gevolgen voor de
3:11
Speaker 1: wetsvoorstellen die vandaag gepresenteerd zijn. Maar de commissie zegt ja,
3:14
Speaker 1: het is goedkoper om in klimaatadaptatie te investeren dan bijvoorbeeld
3:18
Speaker 1: later je huis opnieuw te moeten opbouwen
3:21
Speaker 3: Sommigen zeggen dat resiliëntie onafhankelijk is. Ja, en
3:40
Speaker 1: dat is natuurlijk zo wat Ribera, de eurocommissaris, hier zegt.
3:43
Speaker 1: Maar ja, de praktijk is nog steeds wel dat lang
3:45
Speaker 1: niet ieder huishouden ook daadwerkelijk zelf het geld heeft om
3:48
Speaker 1: zijn huis klimaatbestendig te maken. privaatschade er geen verzekering is.
3:54
Speaker 1: In slechts een kwart van de gevallen is die schade
3:57
Speaker 1: gedekt door private verzekeringen, zegt de commissie. En ze hebben
4:01
Speaker 1: dus ook een plan om dat dan aan te pakken,
4:02
Speaker 1: maar dat is nog wel een beetje vaag. Er moet
4:04
Speaker 1: een Climate Insurance Alliance komen, een klimaatverzekeringsalliantie, maar die moet
4:09
Speaker 1: uiterlijk eind 2027 met concrete maatregelen komen om verzekeringsdeelname te vergroten.
4:15
Speaker 1: En dit is sowieso allemaal natuurlijk nog een voorstel van
4:18
Speaker 1: de commissie. We gaan zien wat er in het wetgevende
4:20
Speaker 1: proces overblijft... als de lidstaten en het parlement hun zegje
4:23
Speaker 1: hebben gedaan. Dan was er nog een aankondiging op het
4:28
Speaker 1: podium in het Berlemongebouw vandaag. De commissie heeft een pakket
4:31
Speaker 1: aan maatregelen gepresenteerd... over hoe de Europese buitengrenzen met het
4:34
Speaker 1: oog op migratie beter beschermd moeten worden. Frontex, het EU-agentschap
4:38
Speaker 1: dat verantwoordelijk is voor de grensbewaking, moet op de schop...
4:42
Speaker 1: Drie punten staan hierin centraal. De rol van Frontex bij deportaties,
4:46
Speaker 1: het vermogen om te anticiperen en te reageren op een
4:49
Speaker 1: crisis aan de grens en het uitbreiden van de operationele
4:52
Speaker 1: capaciteit van het agentschap. Dat eerste punt houdt verband met
4:56
Speaker 1: de controversiële return hubs waar de EU aan werkt. Mensen
4:59
Speaker 1: die niet legaal in Europa mogen verblijven kunnen dan worden
5:02
Speaker 1: uitgezet naar een land buiten de EU. Frontex moet dan
5:06
Speaker 1: gaan helpen om die regels daadwerkelijk te handhaven en dus
5:09
Speaker 1: mensen uit te zetten. Daarnaast probeert de commissie lessen te
5:12
Speaker 1: trekken van de crisis in Ceuta van afgelopen zomer. Die
5:15
Speaker 1: Spaanse exclaven in Marokko waar heel veel migranten naartoe kwamen.
5:19
Speaker 1: Brussel wil Frontex op zo'n manier hervormen dat het in
5:22
Speaker 1: staat is om binnen 24 uur in te grijpen in noodsituaties.
5:26
Speaker 1: Bovendien moet Frontex eerder voorbereid zijn. De commissie zegt eigenlijk
5:29
Speaker 1: namelijk dat bij Ceuta dat had voorkomen kunnen worden als
5:32
Speaker 1: we dat eerder aan zagen komen. Maar Frontex had daar
5:34
Speaker 1: de tools niet voor. Dus daarom zou Frontex in het
5:37
Speaker 1: nieuwe voorstel bijvoorbeeld social media beter moeten kunnen monitoren om
5:41
Speaker 1: eerder een situatie zoals die in Ceuta te herkennen. En
5:44
Speaker 1: om dat allemaal te doen heeft Frontex ook meer mensen nodig,
5:47
Speaker 1: zegt de commissie. Er werken nu zo'n 3000 mensen direct
5:50
Speaker 1: voor het agentschap. En in totaal werkt het toe naar
5:53
Speaker 1: 10.000 mensen in 2027. Maar dat is dan inclusief personeel
5:57
Speaker 1: dat door lidstaten wordt gedetacheerd, dus niet direct voor Frontex werkt.
6:01
Speaker 1: Ursula von der Leyen had eerder gezegd dat de Frontex
6:04
Speaker 1: 30.000 man zou moeten hebben. Maar in het voorstel staat
6:07
Speaker 1: nu dat Frontex zelf direct 6.000 man personeel moet hebben.
6:11
Speaker 1: En dat er een nieuw Europese grens- en terugkeerreserve wordt
6:14
Speaker 1: gecreëerd van 17.000 mensen. Verder moet Frontex ook nog betere
6:19
Speaker 1: uitrusting krijgen om aan al die mensen te geven. Dan
6:24
Speaker 1: over grenzen gesproken. De leiders van twee landen die aan
6:27
Speaker 1: Rusland grenzen... hebben met Vladimir Poetin gesproken. Het gaat om
6:30
Speaker 1: de Finse president Alexander Stubb... en de Noorse premier Jonas
6:33
Speaker 1: Gahr Större. Ze hebben met Poetin gebeld over de oorlog
6:37
Speaker 1: in Oekraïne. Stubb noemt het een eerlijk en inhoudelijk gesprek...
6:40
Speaker 1: en zegt het beëindigen van de oorlog vraagt om directe gesprekken.
6:44
Speaker 1: Större zegt dat ze in het gesprek... En na het
6:49
Speaker 1: telefoongesprek met Poetin hebben Steuren en Stub ook nog met Zelensky,
6:53
Speaker 1: de Oekraïnse president, gebeld. Noorwegen en Finland benadrukken Oekraïne te
6:57
Speaker 1: blijven steunen. Dit is voor zover we weten ook de
7:00
Speaker 1: eerste keer sinds 2025 dat een Europees land dat Oekraïne
7:04
Speaker 1: duidelijk steunt met Poetin direct belt. Dat was toen Emmanuel Macron.
7:08
Speaker 1: Verder hebben Fico, de Sloaakse premier, en Orbán, toen de
7:11
Speaker 1: Hongaarse premier, nog wel met Poetin gesproken. Maar dat waren
7:14
Speaker 1: natuurlijk niet bepaald Oekraïne's trouwste bondgenoten. Volgens de verklaring van
7:19
Speaker 1: de Finnen was het gesprek van vandaag een follow-up op
7:21
Speaker 1: de besprekingen die vorige week in Oslo werden gehouden. Toen
7:24
Speaker 1: was Zelensky in de Noorse hoofdstad om samen met stupstoren
7:28
Speaker 1: en diplomaten uit andere Europese landen te praten met Trumps
7:31
Speaker 1: gezant Steve Witkoff. Die laatste vloog toen vervolgens door naar
7:34
Speaker 1: Sint-Petersburg om met Poetin te praten. En volgens die Finse
7:38
Speaker 1: verklaring kwam het initiatief voor het belletje van vandaag met
7:40
Speaker 1: Poetin vanuit Oslo en Helsinki. Het Kremlin bevestigt dat ook.
7:44
Speaker 1: En in de verklaring van de Russen kunnen we ook
7:46
Speaker 1: lezen dat Poetin de twee leiders nog eens heeft uitgelegd
7:49
Speaker 1: dat de schuld voor dit conflict ligt bij de strijdlustige
7:52
Speaker 1: beleid van de NAVO en de EU. Elke vredesovereenkomst kan
7:56
Speaker 1: alleen begereikt worden... met een volledig onvoorwaardelijke overweging van de
7:59
Speaker 1: legitieme belangen... van de Russische Federatie, al dus het Kremlin. Ja,
8:03
Speaker 1: dat is wel taal die we gewend zijn uit het Kremlin.
8:05
Speaker 1: En dat is misschien ook wel een van de redenen
8:06
Speaker 1: dat er nu kritiek klinkt... al op te vinden en
8:09
Speaker 1: de Noren. De Deense premier, Mette Frederiksen, die zegt tegen
8:12
Speaker 1: de Deense publieke omroep... erg sceptisch te zijn over dit
8:15
Speaker 1: onafhankelijke initiatief... van Noorwegen en Finland. Het is niet met
8:19
Speaker 1: de rest van ons afgesproken, zegt Frederiksen... Ik quote, ik
8:22
Speaker 1: geloof dat Europa verenigd moet blijven en niet alleen moet gaan.
8:26
Speaker 1: En Frederik, ze ziet ook niet in wat Steuren en
8:28
Speaker 1: Stubb nou proberen te bereiken met dit gesprek. Ook de
8:31
Speaker 1: Zweedse premier reageert kritisch en zegt niet op de hoogte
8:34
Speaker 1: te zijn gebracht van tevoren. Opmerkelijk is dat Donald Tusk,
8:37
Speaker 1: de Poolse premier, zegt wel van tevoren te zijn ingelicht.
8:41
Speaker 1: En volgens Tusk waren ook Zelensky en ook de Amerikanen
8:44
Speaker 1: allemaal op de hoogte. En hij zegt eigenlijk, ja, het
8:46
Speaker 1: is ook goed als Europeanen contact hebben met Rusland, gezien
8:50
Speaker 1: de Opvallend is dat Stoep en Storen in hun verklaring benadrukken...
8:56
Speaker 1: dat ze niet namens Europa spraken met Poetin... maar gewoon
8:59
Speaker 1: namens hun eigen twee landen. Is misschien ook logisch, want
9:02
Speaker 1: ze hebben natuurlijk ook geen mandaat... om namens Europa te praten.
9:05
Speaker 1: Maar ja, ze zijn op zich ook niet verplicht... geen
9:10
Speaker 1: lid van de EU, wel van de NAVO. Finland is
9:13
Speaker 1: lid van allebei. En het is dus wel opmerkelijk dat
9:17
Speaker 1: sommige landen dus blijkbaar wel zijn ingelicht, anderen niet. Dat
9:20
Speaker 1: straalt niet echt Europese eenheid uit. En het is misschien
9:23
Speaker 1: ook wel lastig om iedereen natuurlijk op de hoogte te
9:25
Speaker 1: stellen en dan vooral ook alle neuzen dezelfde kant op
9:28
Speaker 1: te krijgen. Nu neemt wel tenminste iemand initiatief, want het
9:32
Speaker 1: feit is wel dat Europa eigenlijk geen rol van betekenis
9:34
Speaker 1: speelt als Amerika en Rusland met elkaar praten. En als
9:38
Speaker 1: je niet aan tafel zit, dan sta je op het menu,
9:40
Speaker 1: zeg maar. En dan kun je wel afvragen of Stoep
9:43
Speaker 1: en Storen Europa... dan nu weer echt aan tafel hebben gekregen.
9:46
Speaker 1: Maar ja, ze proberen in ieder geval wel wat. Opvallend nog,
9:51
Speaker 1: als je de verklaring uit Moskou... en vanuit Oslo en
9:54
Speaker 1: Helsinki naast elkaar legt... dan zeggen ze in Moskou dat
9:56
Speaker 1: de drie leiders hebben afgesproken... direct met elkaar te blijven bellen.
9:59
Speaker 1: Maar dat zeggen de Finnen en de Noren dan weer niet.
10:02
Speaker 1: Wel zeggen beide verklaringen dat die komen... gesprekken in Abu Dhabi...
10:06
Speaker 1: aan bod kwamen tijdens dit telefoontje. Dat is begin november.
10:09
Speaker 1: Dan wordt er in het Emiraat trilaterale gesprekken verwacht... tussen Rusland,
10:13
Speaker 1: Oekraïne en Amerika. En nu we het toch over Oekraïne hebben,
10:19
Speaker 1: dan kunnen we ook meteen naar onze man ter plaatse.
10:22
Speaker 1: Collega Geert-Jan Haan is net aangekomen in het land. Dus Geert-Jan,
10:25
Speaker 1: hoe is het daar
10:26
Speaker 4: Ja, Luc, groeten uit Oekraïne, het land waar we het
10:29
Speaker 4: zoveel over hebben. Ik ben er sinds een paar uur.
10:31
Speaker 4: En ik sta hier even langs de weg, even een
10:34
Speaker 4: kopje koffie, even een plasje doen. Niet te lang, niet
10:36
Speaker 4: te vaak. Alleen noodzakelijk. Voorheen als ik in Oekraïne was,
10:40
Speaker 4: dan kon je even een broodje eten. Even uitgebreid pauzeren.
10:44
Speaker 4: Maar tekstations zijn een target geworden. En gedurende mijn reis
10:47
Speaker 4: de komende weken ga ik daar wel meer van zien...
10:49
Speaker 4: van tankstations die niet meer overeind staan, zijn uitgebrand. En
10:53
Speaker 4: dat is natuurlijk dan een probleem. Wat een probleem hier
10:57
Speaker 4: voor het westen van Oekraïne is... is dat als het
10:59
Speaker 4: luchtalarm afgaat, dan moet het tankstation dicht... en dan staan
11:01
Speaker 4: die mensen gewoon een uur te wachten. Dus het ontregelt
11:04
Speaker 4: het land. Het is gewoon niet handig. Nou, dat is
11:09
Speaker 4: één van mijn eerste observaties. Een andere is, we reden
11:12
Speaker 4: hier en op een kruispunt... stond ineens PPO, wat staat
11:16
Speaker 4: voor luchtafweer. Dus een pick-up truck met daarop zwaar geschut,
11:20
Speaker 4: mobiele vuurtroepen, die er klaar voor staan om drones eventueel
11:24
Speaker 4: uit de lucht te schieten. Want die zijn hier ook
11:26
Speaker 4: in het westen van Oekraïne. Ik heb een nieuwe luchtalarm-app gedownload...
11:31
Speaker 4: waarop ik heel goed kan zien hoe drones door het
11:34
Speaker 4: land kruisen. En ja, er schoot er net eentje bij
11:37
Speaker 4: ons voorbij. Niet in het echt gezien, wel op de radar.
11:40
Speaker 4: En dan wil je niet in de buurt van het
11:41
Speaker 4: tankstation zijn. Wij stonden stil voor een spoorwegovergang. Dat wil
11:45
Speaker 4: je eigenlijk ook niet zijn. Alles rond vitale infrastructuur kan
11:48
Speaker 4: een target zijn. Nou, dat zijn even mijn eerste observaties
11:51
Speaker 4: na amper een paar uur. Dan naar het nieuws van
11:54
Speaker 4: deze dag... Twee dingen die mij zijn opgevallen in Oekraïne,
11:58
Speaker 4: zware aanvallen weer vannacht op Kiev, ballistische raketten waar Oekraïne
12:02
Speaker 4: er maar twee van uit de lucht heeft geschoten en
12:04
Speaker 4: een aantal niet. En die zijn dus op Kiev neergekomen
12:06
Speaker 4: met dodelijke slachtoffers, met tientallen gewonden, studenten, want een universiteit
12:11
Speaker 4: in een studentengebouw is geraakt. Dus de hoofdstad was weer kwetsbaar.
12:16
Speaker 4: En een ander nieuwtje dat mij opviel was toch rondom
12:19
Speaker 4: het dorpje Oleshki. Dat is in het zuiden van Oekraïne,
12:22
Speaker 4: maar in bezet gebied. Dus de Russen claimen dat al jaren.
12:26
Speaker 4: Ligt in de buurt van Gerson. En daar is een
12:28
Speaker 4: hongersnood gaande. En misschien heb je al meegekregen, Melania Trump,
12:32
Speaker 4: die heeft zich daarvoor ingezet. En die zegt nu, samen
12:35
Speaker 4: met haar man Donald, we hebben een humanitair bestand bewerkstelligd.
12:39
Speaker 4: En dat hebben wij gedaan. Er is alleen nu een
12:42
Speaker 4: akkefietje met de paus. Want de paus, paus Leo, die
12:45
Speaker 4: zegt ook... ik heb hier aan bijgedragen, ik heb met
12:47
Speaker 4: het Kremlin contact gehad. Nou, die weten, die moeten ze
12:50
Speaker 4: nog maar eens een keer uitvechten. Ik geloof dat de
12:52
Speaker 4: paus ook wel andere dingen aan zijn hoofd heeft. Hoe
12:55
Speaker 4: dan ook, vannacht om drie uur is dat humanitaire bestand
12:58
Speaker 4: ingegaan van Oleski... om te kijken of die duizenden achtergebleven inwoners...
13:03
Speaker 4: uiteindelijk eten en voedsel, eten en water kunnen krijgen... Dat
13:07
Speaker 4: is voor nu. En vanaf donderdag moeten er dan ook
13:10
Speaker 4: echt hulpverleners die kant uit kunnen gaan. Om mensen meer
13:14
Speaker 4: zorg te kunnen verlenen. En er wordt natuurlijk gekeken of
13:17
Speaker 4: mensen uit Orleski weg kunnen. Veilig, zonder te worden neergeknald
13:20
Speaker 4: door Russen. En of ze dan via Rusland moeten gaan
13:23
Speaker 4: met een corridor. Of dat ze op een bepaalde manier
13:26
Speaker 4: de Oekraïne kunnen worden opgehaald. Daar moet nog over worden gesproken.
13:30
Speaker 4: Oekraïne wil intussen de garantie van Rusland dat ze dat
13:33
Speaker 4: humanitaire bestand niet schenden. Ik heb ook weleens aan Donald
13:36
Speaker 4: Trump 1 miljoen euro gevraagd. Maar die garantie heb ik
13:39
Speaker 4: natuurlijk ook niet. Kortom, je kan de Russen om garanties
13:42
Speaker 4: vragen tot je een ons weegt, denk ik dan. Dat
13:45
Speaker 4: is het nieuws van vandaag uit de Oekraïne. Ja, ik
13:48
Speaker 4: zit er bovenop de komende weken en de wind trekt aan.
13:52
Speaker 4: De herfst is hier begonnen. Het landschap verkleurt richting geel, bruin.
13:58
Speaker 4: En af en toe vliegt er een drone langs. Alleen
14:00
Speaker 4: tot nu toe vooral op de radar gezien. Ik ga
14:03
Speaker 4: weg bij het tankstation. Weg van mijn kopje koffie. We
14:06
Speaker 4: hit the road.
14:07
Speaker 1: Dankjewel Geert-Jan. Hou je veilig natuurlijk. En de komende tijd
14:10
Speaker 1: zul je als luisteraar in Mega nog meer horen van
14:12
Speaker 1: Geert-Jan vanuit Oekraïne. En dan zijn we aan het einde
14:18
Speaker 1: gekomen van deze aflevering van dinsdag 27 oktober 2026. Heel
14:22
Speaker 1: erg bedankt voor het luisteren. Wil je reageren? Mail dan
14:25
Speaker 1: naar mega.bnr.nl. Of laat een berichtje achter in de BNR-app.
14:30
Speaker 1: Morgen zijn we er uiteraard weer. Heel graag. Tot dan.