Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / BESËLIDHJA ME ABRAMIN Yjet dhe Flijimi — Nata Kur Perëndia Kaloi Vetëm Zanafilla 15:1–21
Transcript
- ZANAFILLA 15: BESËLIDHJA ME ABRAMIN Zanafilla 15: Besëlidhja me Abramin. Le të lexojmë disa vargje kyçe që na ndihmojnë të kuptojmë këtë tekst më mirë. Vargu 1: „Pas këtyre gjërave fjalët e Zotit i u drejtua Abramit në vekim duke thënë: 'Mos ki frikë Abram, unë jam mburoja jote dhe shpërblimi yt do të jetë shumë i madh'”. Pastaj e çoi jashtë dhe i tha: „Vështro me kujdes qiellin dhe numëro yjet, në rasë se mund t'i numërosh”. Dhe ai i besoi Zotit, që ia vuri në llogari të drejtësisë (vargjet 5 dhe 6). „Por me të perënduar dielli dhe me të zbritur errësira, na del para syve një furrë që nxjerr tym dhe një pishtar me zjarr që kalon përmes kafshëve të ndara” (vargu 17). Nëse do të duhej që të zgjidhnim një kapitull të vetëm ku qëndron themeli i ungjillit në Dhiatën e Vjetër, do të ishte ky kapitull. Këtu shkruhet vargu që Pali do ta citojë si gurin e qoshes të shfajësimit me anë të besimit (vargu 6). Dhe këtu ndodh skena më e jashtëzakonshme e Zanafillës: një ceremoni besëlidhje ku njëra palë fle dhe Perëndia kalon vetëm mes pjesëve të prera. Kjo ishte nata kur vulos gjithçka. KONTEKSTI: PAS FITORES, VJEN FRIKA Konteksti historik dhe kulturor: Pas këtyre gjërave — pra, pas kapitullit 14, pas betejës me katër mbretërit, pas refuzimit të pasurisë së Sodomës — pikërisht atëherë vjen: „Mos ki frikë”. Pse frikë pas fitores? Sepse fitorja ka faturë të vënuar. Katër mbretër të poshtëruar mund të ktheheshin për hakmarrje. Pasuria e refuzuar la pyetjen: „Po shpërblimi im ku është?”. Dhe mbi gjithçka rëndonte heshtja e viteve: vite pas premtimit, ende asnjë fëmijë. Netët pas ditëve të mëdha janë shpesh netët më të vështira: adrenalina bie, llogaritë fillojnë. Në atë natë vjen fjalë e Zotit me përgjigjen e dyfishtë: 1. „Unë jam mburoja jote” — kundër frikës së hakmarrjes. 2. „Dhe shpërblimi yt shumë i madh” — kundër pyetjes së plaçkës së refuzuar. Perëndia nuk i jep Abramit gjëra, i jep vetveten: jo „do të kesh mburojë”, por „Unë jam mburoja”. Për të kuptuar gjysmën e dytë të kapitullit, duhet njohur ceremonia e lashtë e besëlidhjes — pikërisht ajo që pamë te fjalët kyçe të mësimit 8: Karat Berit. Palët merrnin kafshë, i prisnin më dysh, i vendosnin pjesët përballë njëra-tjetrës dhe pastaj kalonin bashkë në mes tyre, duke thënë me veprim: „Kështu le të më bëhet mua si këtyre kafshëve nëse e thyej fjalën”. (Jeremia 34:18–19 e përshkruan saktësisht këtë praktikë shekuj më vonë). Ishte forma më solemne e betimit që njihte bota e lashtë: nënshkrimi me jetën peng. Mbajeni parasysh këtë pamje: ajo që do të ndodhë te vargu 17 do të thyejë protokollin në mënyrën më të lavdishme të mundshme. BESIMI QË GUXON TË PYESË (ZANAFILLA 15:2–3) Le të shikojmë vargjet 2 dhe 3: Besimi që guxon të pyesë. Përgjigja e Abramit ndaj shpërblimit të madh është pyetja e parë e tij e regjistruar drejtpërdrejt Perëndisë, dhe është thellësisht e sinqertë: „Zot, çfarë do të më japësh, sepse unë jam pa fëmijë dhe trashëgimtari i shtëpisë sime është Eliezeri i Damaskut?”. Sipas zakonit të kohës, një që nuk kishte fëmijë adaktonte një shërbëtor besnik si trashëgimtar. Abrami tashmë po bënte llogarinë e zëvendësimit. Reagimi i Perëndisë: nuk e qorton për pyetjen. Besimi biblik nuk është heshtje e detyruar; është marrëdhënie ku pyetjet e sinqerta kanë vend. Kujtoni psalmet: „Deri kur, o Zot?”. Dyshimi që i flet Perëndisë është mijëra herë më i shëndetshëm se besimi që hesht me buzë të shtrënguara. Abrami pyeti dhe mori përgjigjen më të bukur atë natë. YJET — DHE VARGU QË MBAN UNGJILLIN (ZANAFILLA 15:4–6) Vazhdojmë së bashku me vargjet 4 deri 6: Yjet — dhe vargu që mban ungjillin. Perëndia e nxjerr jashtë çadrës, nën qiellin e natës së shkretëtirës: „Numëro yjet, në rasë se mund t'i numërosh... Kështu kanë për të qenë pasardhësit e tu”. Një burrë rreth 85-vjeçar, me një grua shterpë 75-vjeçare, ftohet të numërojë yjet si premtim pasardhësish. Dhe pastaj vjen fjalia që Pali do ta quajë themeli i gjithçkaje: „Dhe ai i besoi Zotit, që ia vuri në llogari të drejtësisë” (vargu 6). Peshojeni fjalët: nuk veproi, nuk meitoi, nuk u përpoq, por besoi. Dhe Perëndia ia llogariti. Term kontabiliteti: diçka u shkrua në llogarinë e Abramit që s'ishte prodhuar nga Abrami. Drejtësia nuk u fitua, u atribuua. Ky është çasti kur Biblia e shpall për herë të parë me fjalë të qarta parimin që do të përshkruajë gjithçka deri te kryqi: njeriu shfajësohet para Perëndisë me anë të besimit. SHPENDËT GRABITQARË MBI FLIJIM (ZANAFILLA 15:7–11) Vazhdojmë me vargjet 7 deri 11: Shpendët grabitqarë mbi flijim. Abrami pyet sërish: „Nga se do ta di që kam për ta trashëguar?” (vargu 8). Perëndia përgjigjet duke urdhëruar ceremoninë e besëlidhjes: mëshqerra, dhitë, dashi, turtulli e pëllumbi — të prerë e të vendosur përballë. Dhe pastaj një hollësi që duket anësore, por s'është: disa zogj grabitçarë u lëshuan mbi kafshët e ngordhura, por Abrami i dëboi (vargu 11). Mes premtimit dhe përmbushjes ka gjithmonë një kohë pritjeje. Dhe në atë kohë grabitçarët sulmojnë: atë që Perëndia ka shenjtëruar — dyshimet mbi premtimin, zërat që tallin, tundimi për ta zgjidhur vetë (kapitulli 16 është pikërisht kjo rënie). Puna e besimtarit në pritje është ajo e Abramit atë pasdite: të rrijë pranë flijimit dhe të dëbojë shpendët; të ruajë atë që Perëndia ka premtuar derisa Ai të kalojë. TERRI DHE PROFECIA E KATËRQIND VJETËVE (ZANAFILLA 15:12–16) Le të shikojmë vargjet 12 deri në 16: Terri dhe profecia e katërqind vjetëve. Me perëndimin e diellit mbi Abramin bie një gjumë i thellë (e njëjta fjalë e gjumit që përmendet te Adami 2:21). Dhe bashkë me të, një errësirë e madhe. Në atë terr, Perëndia i tregon të ardhmen pa zbukurime: pasardhësit e tu do të jenë të huaj në një vend jo të tyre, do të skllavërohen e do të shtypen 400 vjet. Pastaj do të dalin me pasuri të mëdha, dhe brezi i katërt do të kthehet këtu. Premtimi përfshin edhe dhimbjen. Perëndia nuk ia fsheh popullit të vet lugjinat e rrugës. Por vini re arsyen e vonesës (vargu 16): „se paudhësia e Amorejve s'ka arritur ende kulmin e vet”. 400 vjetët e pritjes së Izraelit ishin njëkohësisht 400 vjet durimi ndaj popujve të Kanaanit. Vonesa që për njërin popull ishte provë, për tjetrin ishte afat hiri. Kur pyet „pse po vonesë Perëndia?”, kujto të njëjtën orë: Ai po duron dikë tjetër — ndoshta edhe ty. FURRA DHE PISHTARI: PERËNDIA KALON VETËM (ZANAFILLA 15:17–21) Vazhdojmë me vargjet 17 deri në 21: Furra dhe pishtari — Perëndia kalon vetëm. Kemi një çast që thyen të gjithë protokollin: sipas ceremonisë, të dyja palët duhet të kalonin mes pjesëve. Por Abrami fle gjumë! Dhe mes kafshëve të ndara kalon vetëm një pamje e dyfishtë: një furrë që nxjerr tym dhe një pishtar i zjarrtë. Zjarri dhe tymi ishin shenja të pranisë së Perëndisë (kujtojmë shtyllën e zjarrit dhe renë te Eksodi). Shikojmë që Perëndia kalon vetëm. Kuptimi është tronditës: Ai mori përsipër të dyja anët e besëlidhjes — edhe detyrimin e vet, edhe pasojat e thyerjes nga ana e njerëzve! Me anë të kalimit të vetmuar mes copave të prera, Perëndia po tregon e po thotë: „Nëse kjo besëlidhje thyhet — dhe do të thyhet nga ana juaj — Unë do ta paguaj çmimin e prerjes”. Abrami nuk nënshkroi asgjë; ai vetëm fjeti dhe pa. Shpëtimi është vepër e njëanshme e Perëndisë nga fillimi në fund. Njeriu e merr me besim, nuk e bashkëfinancon me vepra. FJALËT KYÇE TË TEKSTIT 1. Lidhi besëlidhje (vargu 18): Këtu shprehja përsëri del Karat Berit — „preu/bëri besëlidhje”. Tani, me pamjen e plotë që premtuam te mësimi 8: prerja e kafshëve, kalimi mes pjesëve, jeta si peng i fjalës. Dhe risia e madhe e këtij kapitulli: preu vetëm njëri. Besëlidhja e Zanafillës 15 është e njëanshme si ajo e Noeut — hir që premtom, jo kontratë që kushtëzon. 2. I besoi (vargu 6): Folja origjinale Aman — të mbështetesh, të qëndrosh i patundur mbi diçka të fortë. Prej saj vjen fjala që thejmë në fund të çdo lutjeje: Amen („kështu qoftë”, „e qëndrueshme është”). Më besosh nuk është të shpresosh shkallimthi; është të vendosësh gjithë peshën e jetës mbi fjalën e Perëndisë, ashtu siç mbështetet muri mbi themel. Çdo Amen i yni është një jehonë e vogël e natës me yje. 3. Ia vuri në llogari (vargu 6): Folja origjinale Chashav — të llogaritësh, të kreditosh. Është term kontabilisti. Pali e shtrydh gjithë kuptimin te Romakëve 4:4–5: paga llogaritet si detyrim, por hiri llogaritet si dhuratë. Atij që nuk vepron, por beson, besimi i tij i llogaritet për drejtësi në librat e Perëndisë. Kolona e drejtësisë sonë mbushet me kreditin e dikujt tjetër. 4. Mburoja (vargu 1): Fjala origjinale Magen — mburoja e vogël e luftëtarit, ajo që mbahet ngjitur me trupin. Perëndia nuk premtom kështjella të larga, por mburojë personale që lëviz me ty. Davidi do të këndojë vazhdimisht: „Ti, o Zot, je mburoja rreth meje” (Psalmi 3:3). Dhe pas tij, gjithë të kërcënuarit e historisë së besimit. LIDHJA ME KRISHTIN DHE DHIATËN E RE Asnjë varg i Dhiatës së Vjetër nuk citohet më me peshë në shpjegimin e ungjillit se Zanafilla 15:6. „Por atij që nuk vepron, por beson në atë që shfajëson të paudhin, besimi i tij llogaritet për drejtësi... Dhe kjo nuk u shkrua vetëm për të, por edhe për ne, të cilëve do të na llogaritet, neve që besojmë në atë që ka ringjallur prej të vdekurve Jezusin, Zotin tonë” (Romakëve 4:5, 23–24). Pali këtu e thotë troç çfarë: vargu i natës me yje u shkrua për ne. E njëjta llogaritje që ndodhi për Abramin — drejtësi e kredituar me anë të besimit, jo e fituar me vepra — ndodh për këdo që beson në Krishtin e ringjallur. Dhe Galatasve 3:6–9 e mbyll harkun: ata që besojnë janë bij të vërtetë të Abramit, dhe bekimi i premtuar tërë familjeve të tokës rrjedh pikërisht përmes këtij besimi. Po kalimi i vetmuar mes pjesëve të prera? Ai gjeti përmbushjen e vet një pasdite tjetër terri: në kryq, errësira e madhe ra sërish (nga ora 6 deri në orën 9 u bë errësirë mbi gjithë vendin — Mateu 27:45). Dhe Perëndia e mbajti fjalën e dhënë asaj nate. Besëlidhja ishte e thyer nga ana e njeriut dhe çmimi i prerjes u pagua — por jo nga ne. Krishti na shpërblei nga mallkimi i ligjit duke u bërë mallkim për ne (Galatasve 3:13). Ai që kaloi vetëm mes copave në natën e Abramit, kaloi vetëm edhe nëpër gjykimen e Golgotës, që ne si Abrami të mos kishim për të mbrojtur asgjë veç besimit: nga nata me yje te pasditja e errët e kryqit, mesazhi është i njëjtë: shpëtimin e siguron e financon i tëri Perëndia. ZBATIMI PRAKTIK 1. Dëgjoje „Mos ki frikë” pas fitoreve: Frika vjen shpesh pas ditëve të mëdha, kur adrenalina bie dhe llogaritë fillojnë. Mos u trondit prej saj dhe mos e fshih. Sille para Atij që thotë: „Unë jam mburoja jote”. Shpërblimi yt më i madh nuk është ajo që të jep Perëndia, por vetë Perëndia. 2. Sill pyetjet, jo vetëm lavdërimet: Abrami pyeti: „Çfarë do të më japësh?” dhe „Nga ta di?”, dhe nuk u qortua, u përgjigj. Perëndia i duron pyetjet e sinqerta më mirë se heshtjet e hidhura. Nëse ke vite që mban brenda një „Pse?”, thuaja sonte në lutje me fjalë të plota. Besimi që pyet është besim që flet me Atin. 3. Pusho së numëruari veprat, besor llogaritjen: Drejtësia jote para Perëndisë nuk është shuma e përpjekjeve tuaja; është kredia e Krishtit e vënë në llogarinë tënde me anë të besimit. Kjo të bën përclas në bindje, të bën të sigurt në identitet: nuk punon për të qenë i pranuar, por pse je i pranuar. Dallimi është gjithë ungjilli. 4. Dil e numëro yjet kur dukja thotë jo: Abrami kishte 0 fëmijë dhe një premtim nga qielli. Kur rrethanat e tua të tanishme tallen me premtimet e Perëndisë, dil nga çadra e llogarive dhe shiko lart: besnikëria e Tij është më e madhe se dukja jote e sotme. Besimi ushqehet duke parë madhështinë e Premtuesit, jo pamundësinë e rrethanave. 5. Dëbo shpendët grabitçarë të pritjes: Mes premtimit dhe përmbushjes, grabitçarët sulmojnë: dyshimet, zërat tallës, tundimi për ta zgjidhur vetë me duart e tua. Puna jote në stinën e pritjes është të qëndrosh pranë asaj që Perëndia ka premtuar dhe t'i dëbosh me fjalën, me lutjen, me bashkësinë. Ruaje flijimin derisa të kalojë Ai. 6. Beso se vonesat e Tij kanë arsye që s'i sheh: 400 vjetët e Izraelit ishin edhe afati i hirit për Amorejtë. Vonesa që po të lodh ty mund të jetë durimi i Perëndisë me dikë tjetër, ose përgatitja jote për atë që s'do ta mbaje dot sot. Ai që pa katër breza përpara asaj nate, i sheh edhe vitet e tua. PËRMBLEDHJA: ZANAFILLA 15 Zanafilla 15 na dha natën më të madhe të Dhiatës së Vjetër: Mos ki frikë pas fitores. Pyetjet e sinqerta të besimit. Yjet e panumërueshme dhe vargu themeltar: „I besoi Zotit dhe ia vuri në llogari të drejtësisë”. Shpendët grabitçarë të pritjes. Profecia e 400 vjetëve me arsyen e fshehur të vonesës. Dhe kulmi: furra me tym e pishtari i zjarrtë që kaluan vetëm mes pjesëve të prera — Perëndia që mori përsipër të dyja anët e besëlidhjes deri në pagesën e Golgotës. Mbaje mend këtë varg: „Dhe ai i besoi Zotit, që ia vuri në llogari të drejtësisë” (Zanafilla 15:6). Në librat e Perëndisë, drejtësia jote shkruhet me kreditin e Krishtit — dhe besimi është dora që e merr. Paqja dhe hiri i Perëndisë qoftë me ju! Amen.