Latest / 8. Gün 25. Saat / Çapkınlığın eş anlamlısı - Casanova

Transcript

Çapkınlığın eş anlamlısı - Casanova · 8. Gün 25. Saat

0:09
8 25'ten sekizinci gün 25 saatten hepinize selamlar ben
0:14
Fırat biliyorum, bazı bölümler gecikiyor, bazen gecikiyor.
0:18
Bu sık olan bir şey değil fakat bu beni de rahatsız ediyor.
0:21
Çünkü bu aralar biraz rahatsızım.
0:23
O nedenle bir rapor verdim, kendime birkaç gün fakat ses
0:27
kaydı yapmadım ya da bunun teknik kısmını halletmedim.
0:30
Diğer yandan araştırmaya devam ettim yanı sıra çok farklı
0:34
işlerim var. Bu benim mesleğim değil.
0:35
Biliyorsunuz ki ben bu işi hobi olarak yapıyorum.
0:38
E dolayısıyla kendi kişisel hayatım 1'de üzerine hastalık
0:42
durumu eklenince biraz bazı şeyler aksadı.
0:45
Fakat dediğim gibi okumalarımı yaptım.
0:48
Şimdi arka arkaya bir şeyleri anlatabilecek kadar
0:51
anlatabilecek kadar demeyeyim de kendi üslubumla yorumlayabilecek
0:55
kadar bilgi sahibi olduğumu hissediyorum.
0:57
Az da olsa şimdi bu bölümde biraz değişik bir adamdan
1:01
bahsedeceğim. Farklı bir ismi konuşacağız.
1:04
Jacomu cirola kazanova bildiğimiz kazanovayı.
1:09
Anlatacağım sizlere, ondan bahsetmeye çabalıycam.
1:12
Bu aralar sık sık aşktan bahset ya da aşkı çağrıştıran
1:16
meselelerden söz et diyenleriniz oluyor.
1:19
Bunu hangi boyutta yapacağımı çok bilmiyorum.
1:21
Çünkü çok ucu açık kalan şeyler. Fakat diğer yandan sizlerden
1:25
gelen önerileri de açığım ve bunları olabildiğince de
1:28
programa aktarmak istiyorum. Çok böyle tekdüze bir şekilde
1:32
değil de bazı bölümlerin içine yedirebileceğimi düşündüm.
1:35
Belki buna dair yani aşkı temel alan sevgiyi temel alan ikisi.
1:39
Farklı kavramlar bu arada biliyorum birkaç bölüm gelir mi?
1:43
Belki gelebilir ya da bir seri halinde yine felsefe serisi
1:47
kadar 100 bölümlük olmaz. Tabii ki onu daha çekmeye devam
1:50
edeceğim. Çok sevdiğinizi düşünüyorum.
1:52
Çok teşekkür ederim. O seri ile alakalı çok güzel
1:55
olumlu dönükler alıyorum sizlerden.
1:57
Fakat bu sevgi işini aşk işini birkaç böyle 35 bölümlük bir
2:01
seri halinde de yapabilirim diye düşünüyorum.
2:04
Siz bana oradan bir ışık yaktınız ya dedim.
2:06
Ben aşktan ne anlarım ben çapkın adamım.
2:10
Önce dedim, üstatlarımızı inceleyelim.
2:12
Bugün bu bölümdecomu cirolamo kazanovayı konuşacağız efendim.
2:18
Çayınızı, kahvenizi kapın, sizleri burada bekliyor
2:21
olacağım. Venedik deyince aklınızdan ne
2:41
canlanıyor kafanızda ne canlanıyor.
2:43
Gondollar su üzerinde yüzen köprüler o bitmek bilmeyen
2:47
kanallar hepsi doğru. Ama Venedik aynı zamanda 18.
2:52
Yüzyılda avrupa'nın en yoğun ve en renkli tiyatro dünyasına ev
2:57
sahipliği yapan bir şehirmiş ve o şehirde 1725 yılının Nisan
3:02
ayında tiyatronun. Ta içinde bir çocuk doğuyor
3:06
annesi. Zannettta farussi, dönemin
3:09
tanınan aktristlerinden biriymiş.
3:12
Babası guytano kazanoda sahnede oyuncu yani jako adeta sahne
3:18
ışıklarının altında gözlerini açmış birisi dünyaya.
3:22
Ama burada romantik bir sahne çocuğu hikayesi yok.
3:25
Tam tersine çok acı bir tablo var zannedhaarussi yani annesi
3:30
dönemin getirdiği bir zorunlulukla sürekli turneye
3:33
çıkmak sahne almak avrupa'nın 41 yanında oynamak durumunda.
3:38
Çocuğuyla ilgilenemiyor. Küçük rakamo'nun bakımı büyük
3:42
annesine bırakılıyor. Üstelik çocuğun başlangıçta çok
3:46
ciddi sağlık sorunları da varmış.
3:48
Sürekli burun kanaması geçiriyor.
3:50
Soluk yüzüyle neredeyse hasta bir çocuk izlenimi veriyormuş.
3:54
Büyük annesi onu bir doktora götürüyor.
3:55
O doktorda temiz hava için çocuğu biraz daha böyle köye
3:59
yakın bir yere yerleştiriliyor. Annesi uzakta, babası sahnede
4:03
kendisi büyükannenin yanında yalnızlık diyebilirsiniz bunu.
4:07
Ama bu yalnızlık çocuğun iç. Dönüyor ve orada bir şey
4:10
pişiriyor. Bu arada bu gibi bir yalnızlık
4:12
içerisine belki bazılarınız katılmıştır.
4:15
Yani babaannesiyle, büyük, babaannesiyle, büyük annesiyle
4:18
büyüyenleriniz olmuştur. Çok da uzak gelen bir durum
4:21
değil aslında. Dediğim gibi orada bir şeyler
4:25
alıyor. Çocuk gözlemcilik, zeka hayatta
4:28
kalma içgüdüsü, çevresini okumayı erken öğreniyor,
4:31
insanların ne istediğini anlamayı nasıl davrandıklarını
4:34
çözmeyi belki de bu yüzden sonradan bulunduğu her ortama bu
4:38
kadar kolayca nüfuz. Iş birisi ve o zeka erken yaşta
4:42
fark ediliyor. Bizim çocuk okuyor, anlıyor,
4:45
hatırlıyor, sorguluyor. Dönemin standartlarına göre
4:48
neredeyse çocuk denilecek bir yaşta henüz 12 13 yaşlarındayken
4:54
padova üniversitesi'ne giriyor. Böyle alelade bir üniversitede
4:58
değil. 1222 yılında kurulmuş galileo'nun 18 yıl boyunca ders
5:04
verdiği coppernikin tıp okuduğu bir yer.
5:06
Yani ciddi bir kurum kazanova burada hukuk ve te.
5:10
Okuyor üstüne 1'de doktora yapıyor. 17 yaşında arkadaşlar
5:14
17 yaş ne demek ya bunu bir düşünün.
5:16
Ben 17 yaşımda hangi filmi izlesem bilmiyordum.
5:19
Kazanova teoloji doktorası almıştı.
5:22
Peki bu kadar zeka bu kadar eğitim, onu nereye götürdü abi
5:26
tabi ki kiliseye mantıklı bir seçim bu arada.
5:29
Çünkü o dönemde kilise yalnızca dini bir kurum değil, yani
5:33
kariyer basamağı, güç kapısı, toplumsal prestijin kapısı,
5:37
kazanova küçük ruhban sınıfına giriyor bir tür asistan.
5:41
Faiz olarak çalışmaya başlıyor. Hatta dönemin Venedik patriği
5:44
onu yanına alıyor himayesine genç adam sefahat içinde değil,
5:48
kütüphanelerde ve vaazlarda görünüyor, iyi bir başlangıç
5:52
gibi görünüyordu aslında. Ama kazanova kazanovadır işte.
5:56
Yani durduramıyorsunuz. Kısa süre içinde etrafında
5:59
skandal söylentileri dönüyor. Ilişkiler, entrikalar, karanlık,
6:04
muamele, kilise hiyerarşisi bu genç adamı tutmaya çalışıyor.
6:08
Bir süre ama olmuyor eninde sonunda kapıyı gösteriyorlar ve
6:12
kiliseden kovulma anı aslında bir kaybediş değil, tam
6:15
anlamıyla bir özgürleşme oluyor. Onun için bağları kopuyor.
6:19
Artık nebi kariyer planı var, nebi yapı nebi yol haritası ama
6:23
elinde korkunç derecede güçlü bir şey var.
6:26
Eğitim zeka ve hiçbir şeyin tutamayacağı bir merak Venedik.
6:30
Onu bir süre sonra sürgün. Ediyor şehrin sınırlarının
6:34
dışına çıkması isteniyor. Başka biri için bu bir yıkım
6:37
olurdu. Kazanova için avrupa'nın
6:39
kapılarının aralanması demek ve o kapıdan ilk çıkışta önünde
6:43
duran şehirde Paris. Herkes buradan geçmiş abi ama
6:46
paris'ten önce şunu sormak lazım, bu adam nasıl bir
6:50
avrupa'ya adın atıyordu? Yani 1007 yüzlerin ortasında
6:53
Avrupa neydi? Aydın'dan maça'nın tam
6:56
göbeğindedik volter yazıyordu, janjanus'a yazıyordu.
7:00
Dro yazıyordu, ansiklopediye hazırlıyordu.
7:03
Hatta her şey sorgulanıyordu. Tanrıdan kırala kiliseden ahlaka
7:08
kadar her şeyi sorguluyorlar. Eski düzenin duvarları çatır
7:11
çatır çatır diyor ve bu çatırtı içinde seyahat eden, konuşan,
7:16
okuyan, tartışan bir adam için Avrupa tam anlamıyla da bir oyun
7:20
alanı. Kazanova bunu hissediyor ve o
7:22
oyun alanına bir anlamda adımını atıyor.
7:26
Paris 1700 ellilerin paris'i verseyin gölgesinde saray.
7:31
Işığında kafe kültürünün tam filizlendiği, fikirlerin sokakta
7:35
dolaştığı bir şehir. Kazanıva buraya geldiğinde
7:38
elinde ne var bir isim biz zeka ve anlatmayı bildiği bir tane
7:43
kendisi abi yani sıfırdan başlıyordu ama sıfır doğru
7:46
ellerde rakamların en güçlüsüdür.
7:49
Şehre adaptasyon süreci de kısa olmuyor.
7:51
Tabi dil var abi kültür var, sosyal hiyerarşi var ama
7:55
kazanovnın o erken yıllardan gelen özelliği hatırlıyor
7:58
musunuz? Insanları okumak demiştim.
8:00
Kim neyi istiyor? Neden korkuyor, kimin egosu
8:03
okşanmak bekliyor? Bunları seziyordu ve paris'te bu
8:07
yetenek altın değerinde. Peki kazanova paris'te nasıl bir
8:11
iş yapıyor? En büyük hamlesini en beklemelik
8:14
alan dağıtıyor. Devlet finansmanı Fransa o
8:16
dönemde ciddi mali krizin içinde savaşlar, saray masrafları,
8:21
borçlar, devlet para arıyor ama nasıl bulacak abi işte tam bu
8:25
noktada kazanova masaya oturuyor ve dönemin maliyecilerine şunu
8:29
söylüyor, piyango kuralım. Basit geliyor dimi ama o dönem
8:33
için bu gerçekten devrimci bir fikir.
8:35
Aynı zamanda lateri Royal yani kraliyet piyangosu kuruluyor ve
8:40
kazanova bu işin baş mimarlarından biri oluyor.
8:44
Tabii bu arada bazı yerleri atlıyorum.
8:46
Süre kısıtlıdan dolayı sizleri çok sıkmak istemiyorum.
8:49
Yani inciğine boncuğuna girmek istemiyorum.
8:51
Olayların kazanova nasıl oldu da bir anda devlet şeyine oturdu
8:54
masasına diyebilirsiniz, bir şekilde oturmuş yani bu adam bu
8:59
masaya dediğim gibi süreden dolayı atlıyorum.
9:01
Ve ben zaten biraz böyle akılda kalıcı noktaları vurgulamayı
9:05
daha çok seven ve tercih eden de biriyim.
9:08
Parantezi kapatıp devam edeyim. Bu sistem tutuyor.
9:10
Bu arada para akıyor, devlet nefes alıyor ve kazanova bu
9:14
süreçte hem komisyon kazanıyor hem de devletin en üst
9:18
kademelerine giriş bileti edinmiş oluyor.
9:21
Biz bugün buna networking diyoruz.
9:23
O dönemde adı yoktu ama işlevi aynı.
9:25
Şimdi burada durup bir saniye düşünün.
9:27
Adam venedik'ten sürgün edilmiş, kiliseden kovulmuş, cebinde
9:31
metalik yok. Çığ içinde fransa'nın devlet
9:34
piyangosunu kuruyor. Bu nasıl bir zihin, nasıl bir
9:36
özgüven meselesi? Ama işin ilginç yanı da şu para
9:39
gelince kazanova durmuyor. Para onu daha yukarıya taşıyacak
9:43
bir araç ve o araçla kapısını çaldığı yer masonluk free Mayıs
9:48
onyeyi teşkilatı 18. Yüzyılda sadece gizemli bir
9:51
teşkilatta değil, Avrupa aristokrsesinin aydınlarının,
9:55
reformcuların buluşma noktası, mozart masondolabı volter
9:59
masondu, Benjamin franklin masondu bu isim.
10:03
Sıraladığımda nasıl bir kulüpten bahsettiğimi anlıyorsunuzdur.
10:07
Bizim kazanova da bu teşkilata giriyor ve burada bir şey
10:10
keşfediyor. Bağlantı bilgiden de güçlü
10:12
olabilir, doğru kişiyle aynı masada oturmak, bazen en zekice
10:16
argümandan daha fazla kapı açıyordu.
10:19
Kazanova bunu içselleştirdi ve avrupa'nın 41 yanında bu ağı
10:23
kullanarak duvarları aştı, salonlara girdi, saray
10:27
kapılarını çaldı ama işte tam burada.
10:29
Kazanovının karanlık yüzü de sahneye çıkıyor masonluk
10:33
bağlantıları. O külme simyaya kabala'ya
10:36
yaklaştırıyor ve dünyada özellikle dönemin iyice inanan
10:40
biraz da saf aristokrat çevrelerinde korkunç bir
10:43
dolandırıcılık fırsatı doğuyor. Abi adamın en büyük kurbanı
10:47
madam durfe zengin dolu inanılmaz derecede inançlı
10:52
simyaya inanan mistik güçlere inanan, ruhların göçüne inanan
10:56
bir kadın. Kazınova bu kadına şunu
10:58
söylüyor. Seni genç bir erkek bedeninde
11:01
yeniden doğurabilecek ritüelleri biliyorum ve madam durfe buna
11:06
inanıyor. Yıllarca kazanova bu kadından
11:09
servet üstüne servet alıyor. Para mücevher emlak tören üstüne
11:13
tören düzenliyor. Ritüel üstüne ritüel icat
11:16
ediyor. Kadın her seferinde bu sefer
11:18
olacak diye bekliyor olmadı ama para gitti.
11:22
Şimdi bunu duyunca alçak adam demek çok kolay ve haklısınız.
11:25
Dolandırıcılık dolandırıcılıktır abi ama dönemin bağlamına da
11:29
bak. Almak lazım, 18.
11:31
Yüzyılda simya ve büyü meselesi bugün astroloji sütunlarına
11:35
bakmak gibi bir şey değil. Ayzek newton bile ömrünün büyük
11:39
bölümünü simya deneylerine harcamıştı.
11:41
Madam durfenin inançları marjinal değildi.
11:44
Dönemin üst sınıfı kültürünün bir parçası kazanıyor ama bu
11:47
inancı kullanıyor. Evet.
11:49
Ama o inancı yaratan o değil. Tam da bu noktada kazanovanın
11:52
şaşırtıcı bir yönü ortaya çıkıyor.
11:54
Aynı adam abi aynı dönemde volter ve russoy'la felsefi
11:59
tartışmalara giriyor. Dolandırıcı volter'le
12:02
karşılaşmaları meşhur kazanabo volteri ziyaret ediyor.
12:05
Saatlerce tartışıyorlar. Volterin ömeros çevirisi
12:08
hakkındaki eleştirilerine kazanova itiraz ediyor ve
12:11
volter'i kendi sahasında köşeye sıkıştırdığı rivayet edilir.
12:15
Rusoyla da buluşuyor. Yani bir anda o kültürizmle
12:18
insanları dolandıran. Biri öte yanda aydınlanmanın en
12:21
keskin zihinleriyle eşit düzeyde fikir alışverişi yapan biri.
12:25
Bu çelişki kazanovayı anlamayı zorlaştırıyor ama aynı zamanda
12:29
çok daha ilgi çekici yapıyor. Çünkü tek boyutlu değil, kötü
12:33
adam da değil, kahraman da değil.
12:34
Tam o ikisi arasında bir yerde bu adam döneminin bütün
12:38
çelişkilerini böyle tek bir bedende toplayan birisi.
12:41
Şimdi biraz bu adamın daha hareketli zamanlarına geçelim,
12:45
Venedik cumhuriyetine, orada kendine özgü bir yönetim sistemi
12:48
var. Elbette doç var.
12:50
Büyük konsey var ama 1'de gizli istihbarat ağı var.
12:54
Buna bugün devletin derin kanalları diyoruz.
12:57
Mit diyoruz, kgb diyoruz. Gerçi o doksanlarda kalktı.
13:02
Pardon artık yani mossad falan diyoruz.
13:05
Bunlardan bir tanesi yani istihbarat teşkilatı ve bu
13:08
kanallar kazanova yıllardır izliyor.
13:11
Masonik toplandılar, din karşıtı sohbetler, büyücülük
13:15
söylentileri gırla şikayet abi kazanıvanın dosyası kabarık
13:19
cimer şikayetleri şişmiş. 1755 yılında sabahın erken
13:23
saatlerinde kapısı çalınıyor. Tabii bu sefer kaçacak zaman
13:27
yok. Tutuklama emrini veren Venedik
13:29
engizisyonu tabii engizisyon deyince bunu orta çağdaki
13:33
engizizyonla karıştırmamak lazımmış.
13:36
Venedik versiyonu daha çok bir devlet.
13:38
Güvenlik mahkemesi, dini sapkınlıkla birlikte siyasi
13:42
tehditleri de yargılıyor. Kazanılmaya yöneltilen
13:44
suçlamalarda tam bu karışımdan oluşan bir şey.
13:47
Büyücülük, masonluk, ahlak, bozuculuk devlet aleyhine
13:51
faaliyet resmi bir dava bile açmıyorlar.
13:54
Karar yazılmadan veriliyor. Adam doğrudan piyanbiye
13:58
gönderiliyor. Piyano italyanca da kurşunlar
14:01
demekmiş dökler sarayının o görkemli masumiyetle yükselen
14:06
sarayın çatısına yakın bir yerde kurşun kaplı çatının hemen
14:11
altındaki hücreler yazın güneş o kurşuna o kadar ısıtıyor ki
14:14
içerisi gerçek anlamda fırına dönüşüyor. 45, 50'ye yakın
14:19
dereceye çıkıyor. Yani kışın kurşun soğuyor,
14:22
donuyor, buz gibi bir kutu oluyor.
14:24
Kötü havalandırma, yarı karanlık tecrit.
14:27
Buraya giren insanların büyük çoğunluğu çıkamadan ya ölüyor ya
14:30
da çıldırıyorlar ve venediğin en güzel meydanına bakan o sarayın
14:34
içinde böyle bir yer olduğunu kaç kişi biliyor?
14:36
Bugün turistler o sarayın önünde selfie çekiliyorlar.
14:39
Abi biraz ürkütücü bir düşünce bence kazanıva bu hücrede.
14:43
Önce çöküşe geçiyor. Tabii ki geçiyor, yani adam
14:46
hayatı boyunca hareket halinde olmuş.
14:48
Her gün yeni bir şehir, yeni bir 100 yeni bir konuşma.
14:51
Şimdi tek başına dört duvar arasında ama sonra bir şey
14:54
oluyor içinde kabullenmiyor, kaçmaya karar veriyor ve bu
14:58
karar tarihte nadir rastlanan o imkansız planlar kategorisine
15:03
giriyor. Zaten kazanova da tanıyan ya
15:05
çapkınlığıyla tanır ya da buradan kaçışıyla hücresine bir
15:09
demir çubuk buluyor ya da bir şekilde elde ediyor.
15:12
Günlerce haftalarca o demir çubuğu zemine vurarak tünel
15:17
kazmaya başlıyor. Düşünün tek başına sessizce
15:20
gardiyanlara sezdirmeden kurşun kaplı çatının hemen altında
15:25
zemini kazıyor. Plan şu abi alt kattaki bir
15:28
hücreye inecek, oradan kaçış bulacaktı ama tam o noktada bir
15:32
terslik çıkıyor. Kazanova başka bir ücrete
15:35
taşınıyor. Aylarca süren çalışma tek bir
15:37
hamlede. Boşa gidiyor yani başka biri
15:40
yıkılırdı. Kazanova yıkılmamış bu sefer
15:42
yanına bir hücre arkadaşı geliyor.
15:44
Rahip marino balbi garip bir adam aslında kendisi de skandal
15:48
doğusu bir geçmişi olan biriymiş.
15:51
Kazanova planını bu adama anlatıyor, bali'yi ikna ediyor.
15:55
Bu sefer tünel kendi hücrelerine değil çatıyı açılacaktı.
15:59
Demir çubuğu balbiye geçirdiler. Balbi kendi hücresinden tavan
16:03
kazıyor, günler geçiyor, haftalar geçiyor. 1756 yılının
16:07
ekiminde gecenin karanlığında bu iki adam dükler sarayının
16:11
çatısında ve bu noktada hikaye tam anlamıyla film sahnesi.
16:15
Aslında çatıda venedik'in bütün silüeti önlerinde kanal
16:19
sularının yansımaları altında iki adam tutunmaya kaymamaya
16:24
çalışıyordu. Kazanova düşüyor, bir çıkıntıya
16:27
tutunuyor. Ölüm orada birkaç metre aşağıda
16:30
abi ama bir daha tutunuyor, sonra bir pencere, bir oda
16:33
koridorlar sarayın içinden geçiş kapı ve dışarı gondol karanlık
16:39
sonrasına gelen özgürlük bu kaçışın yarattığı yankıyı
16:42
anlamak için şunu düşünün, piyonbiden daha önce kim?
16:46
Kaçmamıştı kimse o zindan gerilir, çıkılmaz statüsünde bir
16:51
yer kazanıva kaçınca haber avrupa'ya yayılıyor.
16:53
Herkes duyuyor, herkes konuşuyor.
16:56
Adam zaten tanınıyor ama bu kaçış onu efsaneye taşıyor ve
17:00
kazanova bu fırsatı kaçırmıyor, kaçışını kaleme alıyor.
17:04
Orijinal adıyla is var. Domofrit yani kaçışımın öyküsü
17:09
adında bir kitap yazıyor, kitap satılıyor, o okunuyor, tekrar
17:13
okunuyor. Bugün sinemada bir karakteri
17:15
tanıtmak için hani drama. Bir sahne çekerler ya işte
17:18
kazanıva bu kitapla kendi tanıtım sahnesini biraz
17:22
kurguladı hem de gerçek olaylardan.
17:24
Ama şunu da eklemek lazım, bu kaçış gazonovayı sürgüne mahkum
17:27
ediyor ve ne diye artık dönemez ve bu aslında çok da derin bir
17:31
şey. Çünkü Venedik, Adana şehri,
17:33
doğu, doğu büyüdü, her sokağı bildiği yer hayatının geri
17:37
kalanında zaman zaman venedik'e duyduğu özlemi yazmış birisi.
17:42
Yıllar sonra bir mektubunda her şeyden vazgeçerdim.
17:45
Bir kez daha o sokakları yürümek için.
17:47
Demiş bir adam, yani adam o kadar büyük sahnelerde yaşıyor
17:50
ama bu yaşadığı yerlerden daha büyük bir hasreti doğduğu şehre
17:55
duyuyor. Normal sürgündeki insan
17:57
davranışı aslında kazanma deyince ne düşünüyorsunuz?
18:00
Tabi bu soruyu en başta sormalıydım.
18:03
Aslında hepimizin bildiği bir cevap.
18:05
Kazanova artık bir isim değil, bir sıfat çapkın baştan çıkarıcı
18:09
fırsatçı, sağda solda çapkınlık yapan flörtöz adamlara kazanova
18:14
diyoruz değil mi? Gerçi hâlâ kullanan var mıdır
18:16
bilmiyorum ama. Fakat bu sıfatın arkasında
18:19
gerçek adamın ne kadarı var? Bunu konuşmak lazım.
18:22
Çünkü kazanıvayı sadece bu tek boyutlu anlamak picasso'yu kadın
18:26
boyayan adam diye tanımlamak kadar eksik bir şey.
18:30
Bence önce abi şunu bir netleştirelim, kazanova'nın
18:33
aydınlanma çağıyla ilişkisi tesadüf değil.
18:36
O dönemin ruhu şu, geleneksel ahlak sorgulanıyor, kilisenin
18:40
dayattığı yaşam biçimi tartışmaya açılıyor.
18:43
Az önce bunları söyledim ve bireysel.
18:45
Özgürlük, felsefi bir kavram olarak hızla yükseliyor,
18:49
kazanıyor ama bu rüzgarı içselleştirmiş birisi.
18:52
Ona göre adama göre aşk bir fetih değil, bir karşılaşma, iki
18:57
insanın kendi iradeleriyle eşit düzeyde buluşması.
19:01
Bu tanımı aslında kulağı modern geliyor değil mi?
19:03
Yani ben de aslında şey Celal şengör gibi mi anlatsaydım beni
19:07
bilemedim. 1700 ellilerde abi söylendiğinde ise bu tanım
19:12
neredeyse devrimci tabii pratikte bu felsefenin her zaman
19:15
böyle. Dediğini söylemek güç
19:17
kazanamamın hayatında da tartışmalı sayfalar var ama
19:21
zihinsel çerçeve buydu ve bu çerçeve dönemin sıradan çapkın
19:25
anlayışından çok farklı ve bu çerçevenin en güzel örneği
19:29
arriyet kazanıva şakasız, yüzlerce ilişki yaşamış bir
19:33
adam. Bunların büyük çoğunluğunu
19:35
anılarında anlatmış ama anriyetten bahsederken dili
19:39
değişiyor, ses tonu değişiyor adam adeta.
19:42
Yumuşuyor, anriyet kim olduğunu tam bilmiyoruz.
19:45
Bugün hala tarihçiler için gizemli bir figürmüş.
19:48
Muhtemelen Fransız aristokrat bir aileden ama gerçek kimliğini
19:53
hiç açıklamıyor. Kazanova, kazanova ile
19:55
tanıştığında müzik biliyor. Felsefe biliyor birden fazla dil
19:59
konuşuyor ve kazanova hayatında ilk kez entelektüel olarak eşit
20:04
gördüğü biriyle karşılaştığını hissediyor.
20:06
Tabii sonunda ayrılıyorlar. Koşullar onları buna zorluyor.
20:10
Kadınova yıllar sonra o dönem kal.
20:13
Otelin camını anlatıyor. Arnavut'in camın üzerine elmas
20:17
yüzüyle bir cümle yazdığını aktarıyor.
20:20
Bu cümle tübliyora osi anriyet umarım doğru telaffuz
20:24
ediyorumdur. Yani sen de anriyatı
20:27
unutacaksın. Kazanova ölüm yılına yani ölüm
20:30
anına kadar onu unutmuyor. Yani anriyetin düşüncesinin
20:34
aksine unutmamış onu şimdi gelelim o gölgede kalan bir
20:37
entelektüel boyut var o duruma kazanova, homeros'u italyanca'ya
20:42
çevirmiş bir adam. Ya dayı bu küçük bir şey değil
20:45
arkadaşlar, yani homeros çevresi, filolojik bilgi dili
20:49
ustalığı ve aslında ciddi de bir herhalde akademik emek
20:53
gerektiren bir şeydir. Aynı kazanova az öncekileri
20:56
yapan adamla aynısı ve bir roman yazıyor.
20:59
Ikoza meron 1780 sekiz'de yayımlanmış 5 ciltlik devasa bir
21:02
eser içeriyi şaşırtıcı yer altında yaşayan farklı renklerde
21:07
ışık yayan ve insanlığın tarihini bilen bir ırkı anlatan
21:12
bir ütopya bil. Kurgu diyebilirsiniz buna
21:15
rahatça julwn'den yaklaşık 100 yıl önce falan kitap zamanında
21:20
fazla ilgi görmüyor ama bugün erken bilim kurgu edebiyatının
21:23
öncü örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
21:26
Yani aynı adam piyango kuruyor, volterle tartışıyor.
21:29
Madem durfeyi dolandırıyor ve yeraltı ütopyası yazıyor, hangi
21:34
kutacağı koyacaksın, hangi kategorinin adamı diyeceksin
21:37
şimdi sen buna ama hayat bir noktada fatura kesiyor.
21:40
Tabii ki her zaman yapar bunu kazanıvanın o büyük enerjisi o.
21:45
Kalabalık sahnelerdeki parıltısı yaşlandıkça yerini bulmakta
21:48
zorlandığı bir dünyaya dönüşüyor.
21:51
Normal büyük katerina'nın rusya'sına gidiyor, saygınlık
21:54
bekliyor, bulamıyor. Büyük freedriction rusya'sına
21:58
gidiyor, yine bekliyor, yine bulamıyor.
22:00
Bu iki hükümdarda zeki güçlü entelektüel insanlar kazanıvayı
22:05
dinliyorlar ama ona ciddi bir rol vermiyorlar.
22:08
Niye belki? Çünkü kazanavanın itibarı artık
22:11
önüne geçiyor. Ismi duyulunca akla ilk gelen
22:14
şey onun gerçek derinliğini gölgeliyor olabilir.
22:17
Bugün de aynı şey olmuyor mu zaten?
22:18
Yani bir insanı bir özelliğiyle etiketle in abi gerisini görmez
22:22
olursunuz ve o dönemde kazanovanın aslında meşhur casus
22:27
olarak anıldığını belki duymuşsunuzdur casusluğa
22:30
başlıyor, venedik'e bilgi satıyor, gençliğinde sürgün
22:33
edildiği şehre yaşlılığında ajan oluyor.
22:35
Adam biraz tuhaf, biraz hüzünlü, biraz aslında anlayışla
22:39
karşılanabilir bir şey bu belki de eve dönmek istiyor.
22:42
Ve dönebildi bir süreliğine ama Venedik artık aynı şehir değildi
22:46
ya da cazonava artık aynı adam değildi.
22:49
Belki ikisi birden zaman geçiyor. 9 kalesi bugünkü adıyla
22:53
duckov, çek cumhuriyeti'nin kuzeyinde dağları eteğinde küçük
22:57
bir kasaba. 1785 yılında kazanova bu kaleye geliyor ve
23:01
bir daha da çıkmıyor. Yani çıkamıyor bu kale
23:03
kontwaldna'a ait kazanovanın tanıdığı ona sempati duyan bir
23:09
aristokrat teklif şuydu. Kütüphanecioğlu abi kalanı sana
23:14
ait kazanova kabul ediyor, başka seçeneği de yok zaten para
23:18
bitmiş bağlantılar kurmaya 100 tutmuş avrupa'nın o parlak
23:22
salonları artık kapılarını açmıyor.
23:24
Adam altmışlı yaşlarında yorgun hasta yalnız bir düşünün yani
23:29
hayatı boyunca venedikten paris'e, paris'ten, londra'ya,
23:32
londra'dan petersburg'a, oradan madrid'e koşmuş biri.
23:36
Her şehirde yeni bir hikâye, yeni bir 100 yeni bir masa ve
23:40
şimdi bohemyanın ortasında kasabanın.
23:43
Sokaklarında yürüyen kütüphanede ne bileyim tozlu raflar arasında
23:47
dolanan kimsenin tanımadığı yaşlı başlı bir adam bu düşünün
23:51
acısını yani kazanımının kendi yazdıklarından
23:54
okuyabiliyorsunuz. Bunu hizmetçilerle kavga ediyor,
23:57
komşularla kavga ediyor. Kontun diğer misafirleriyle
24:00
kavga ediyor. Bu adam mektupları o dönemde
24:02
adeta şikayet defterine dönüşüyor.
24:05
Buradaki insanlar cahil kaba anlayışsız diye yazıyor.
24:08
Defalarca belki haklıydı belki de sadece.
24:12
Kaybolmuş bir adamın çığlığı bilemeyiz ve işte tam bu
24:15
karanlığın içinde bir doktorun tavsiyesiyle kendi hayatını
24:19
yazmaya başlıyor. Doktor şöyle diyor, buna sizi
24:22
öldürecek olan hastalık değil. Melankoli kendinizi meşgul edin.
24:26
Gaz onu valeme ağlıyor, başlıyor yazmaya ama ne yazıyor?
24:29
Sıradan bir anı defteri değil bu iz var.
24:32
Dön mavi yani hayatımın tarihi yaklaşık 3500 el yazması
24:37
sayfadan oluşuyor. Fransızca yazılmış dönemin en
24:40
prestijli dili olduğu için ve içeriği şaşırtıcı derecede
24:43
zengin kişisel anılar var, ilişkiler var, maceralar var ama
24:48
3000. El yazması sayfa sadece bunları
24:53
anlatabilir mi? Hayır.
24:55
Aynı zamanda 18. Yüzyıl venedinin sosyal yapısı
24:58
Paris aristokrasisinin gündelik hayatı, dönemin yemek kültürü,
25:03
giyim tarzı para sistemi, seyahat koşulları, hatta
25:06
toplumsal normlar kazanıyor ama bunları o kadar detaylı
25:09
anlatıyor ki tarihçiler bugün bu kitabı ikincil değil arkadaşlar
25:14
birincil kaynak olarak kullanıyor.
25:16
Yani bir adam kendi hayatını yazarken farkında olmadan da bir
25:20
çağın fotoğrafını çekmiş. Böyle bir şeyle
25:22
kıyaslayabilirsiniz. SM ue pips bunun günlükleri
25:26
vardır. Mesela ingiliz tarihinin en
25:28
değerli belgelerinden biri sayılır.
25:30
Çünkü 1900 altmışların pardon nereden çıktı?
25:33
1960'ya ben kafa gitti abi 1660 olması lazım.
25:38
O zamanların londrasını o kadar canlı anlatıyor ki adam yani
25:41
sokakları hissedebilirsiniz. Okurken kazanovanın anılarını da
25:45
tam böyle bir şey farklı olan şu pipp günlük tutuyordu, anlık
25:49
olarak yazıyordu. Kazanova ise 10 yıllar öncesini.
25:53
Hafızasından çekiyor, yeniden inşa ediyor ve bu inşanın ne
25:57
kadar gerçek, ne kadar kurgu olduğu tartışması elbette
26:01
yapılacak bir şey. Yani illaki yapılır ama şunu
26:04
söyleyelim, doğrulanabilen kısımlar büyük ölçüde doğru
26:06
çıkıyormuş. Adam inanılmaza bir hafızaya
26:09
sahip. Demek ki ne yapalım beni
26:11
taksim'e öyleymiş. Şimdi 1798 yılının Haziran
26:16
ayında bu doks kalesinde dutchov'da kazanova ölüyor 73
26:20
yaşında. Son sözleri olarak aktarılan şey
26:23
şu, tanrıya inanarak yaşadım ve onun yarattığı bir insan olarak
26:27
ölüyorum. Dindar bir veda değil mi?
26:29
Yani hayatıyla çok çelişkili aslında.
26:32
Ya sen firavun musun oğlum son dakika yani imana geliyorsun ama
26:37
belki de bu çelişki en tutarlı şeydi onun hakkında.
26:40
Yani bizler aslında bakın ben çelişkili bir adamım.
26:43
Aha bu söylediğimiz son sözde bunun kanıtıdır demiş olabilir
26:46
ve sonra ne oluyor sevgili dinleyenler adam ölüyor kitabı
26:50
bekliyor is var domawy tam anlamıyla yayınlanmıyor,
26:54
yayımlanamıyor uzun süre boyunca tabii ki bir kısmı sansürlenerek
26:58
çıkıyor, bir kısmı saklanıyor eserin tam hali ancak 1960.
27:03
Arda brook house yayınevi tarafından basılabiliyor.
27:06
Yani kazanova ölümünden yaklaşık 160 yıl sonra tam anlamıyla
27:11
okunabilmiş birisi ve o zaman dünya anlıyor ki ya bu adam
27:15
sadece bir çapkın değil abi ama iş işten geçmiş kazanova sıfatı
27:19
çoktan yerleşmişti. Dile kültüre, hatta yani bütün
27:24
dünyaya yayılmış bir şey öyle değil mi?
27:25
Sinemaya fellini 1976'da kazanmama filmini çekiyorsa
27:30
değerlendirin oynadığı o filmde dahil neredeyse bütün s.
27:34
Yorumları adamı tek bir boyuta sıkıştırıyor.
27:37
Tabii gerçek kazanamaysa o 3500 sayfanın içinde hâlâ tam
27:41
anlamıyla keşfedilmeyi bekleyen birisi.
27:43
Trajikomik olan şu abi hayatı boyunca da en çok istediği şey
27:47
ciddiye alınmak bu adamın filozof olarak yazar olarak.
27:52
Entelektüel olarak ama tarih ona başka bir miras biçiyor, ismi
27:56
bir zafer değil bir kategori oluyor ve o kategori gerçek
28:00
adamı neredeyse tamamen yutuyor. Yani buna ne demeli bilmiyorum.
28:03
Belki de en iyi özetleğen şey aniyetin cümlesi yani sen de
28:08
anıyeti unutacaksın. Kazanova arniyeti unutmuyor ama
28:11
dünya kazanabanın gerçek yüzünü unutuyor.
28:14
Bu bölümünü küpenden bu kadar biraz kısa bir bölüm oldu.
28:17
Yani normal akışımızın üzerine aşktan söz edeceğim diye yola
28:21
çıktım ama siz biraz. Alırmış olabilirim.
28:23
Burada iki üç kere aşk dedik işte yeterli diye düşünüyorum.
28:27
Umarım dediğim gibi onunla alakalı böyle güzel bir seri
28:30
ayrı bir seri yapabiliriz. Yaparız ya neden olmasın?
28:33
Evet, nihayet bir bölümünden sonuna geldik.
28:36
Beni dinlediğiniz için çok teşekkür ederim.
28:39
Sekizinci gün 25 saat instagram hesabını takip edebilirsiniz.
28:43
Oradan bana görüşlerinizi, fikirlerinizi iletebilirsiniz,
28:45
tartışabiliriz, hiç sıkıntı değil.
28:47
Müsait olduğunda kesinlikle dönerim, bunda emin
28:50
olabilirsiniz. Her bölümde böyle bir ismi yahut
28:52
bir ülk. Ya da tarihi bir olayı
28:54
felsefeyi, kültürü, yaşamı, aklınıza ne gelirse konuşuyoruz.
28:59
O haftaya şundan bahsedeyim dedim.
29:01
Her şey kapınızı çalıyor. O hafta kendinize çok çok iyi
29:05
bakın. Bir sonraki 8 25.
29:06
Bölümde görüşmek üzere hoşça kalın efendim.