Latest / Aramıza Hoş Geldin / 41. Bölüm: Evrim Kuran’la Kuşaklar ve Mobbing

Transcript

41. Bölüm: Evrim Kuran’la Kuşaklar ve Mobbing · Aramıza Hoş Geldin

0:06
Herkese merhaba aramıza hoş geldiniz.
0:09
Ben plaza cadısı bu podcastte iş hayatında yaşanan gerçek mobbing
0:14
hikayelerini paylaşıp, çalışanlara zorlu koşullarla
0:18
başa çıkma yollarını anlatıyorum.
0:20
Amacım asla ifşa değil, sadece ve sadece bilgi paylaşımı
0:25
hazırsanız hadi başlayalım. Herkese merhaba aramıza yeniden
0:37
hoş geldiniz. Bugün uzun süredir beklediğim
0:40
bir konuk benimle gerçekten ununla sohbet etmeyi çok
0:43
istiyorum. Hem kendisine hem de yaptığı
0:45
podcasti de böyle zevkle takip ediyorum.
0:49
Şimdi biliyorsunuz ki iş dünyası bize hep çok çalış az konuş
0:53
uyum, sağla ve yüksel dedi. Ama artık gençler, kadınlar
0:58
hepimiz aslında bambaşka değerlerin peşindeyiz.
1:02
Adalet istiyoruz, hakkaniyet istiyoruz, anlam ve iyilik
1:05
istiyoruz. E tabii.
1:07
Durum böyle olunca da ben de bu bölümde yanımda kuşak
1:10
araştırmaları deyince aklınıza ilk gelen ismi çağırdım.
1:15
Telgraftan tablete z başarılı bir kadın olduğum için özür
1:19
dilerim ve onlara göçtü. Buradan kitaplarının yazarı
1:23
yıllardır gençlerle ve iş dünyasıyla çalışan evrim kuram
1:26
var karşımda. Şimdi onun tüm bilgi birikimle
1:30
ve araştırmalarına rağmen bir de kendi podcasti evrim kuran ile 3
1:34
artı üçte de sıklıkla ben şaşırmaktan vazgeçmeyeceğim
1:37
diyen ve kuşakların nabzını tutan süper kadın metini
1:41
parçalayan evrim hanım'la bugün kuşakların içten ne beklediğine,
1:45
kadınların neden hala yeterince iyi değilim tuzağını
1:48
sıkıştırıldığını ve iş hayatında iyiliğin aslında nasıl devrimsel
1:52
bir güç olabileceğini konuşacağız.
1:54
Hoş geldiniz, evrim hanım nasılsınız?
1:56
Merhaba hoş buldum çok teşekkür hoş buldum dememem lazım.
2:00
Yanlış bir Türkçe hemen düzeltiyorum, hoş bulduk bu hoş
2:03
buldum bir dilimize giriverdi. Ben de haksızsın bu konuda neden
2:08
öyle dedim anlayamadım, hoş bulduk.
2:11
Evet, gerçekten ben de diyorum, onu çok bazen hoş buldum
2:14
diyorum. Evet ııı hoş bulduk, hoş
2:16
geldiniz. Hoş bulduk.
2:19
Şimdi ben hemen ilk sorumla başlayayım bilmeyenler için
2:23
kuşak tanımı nasıl yapılıyor? Ah kuşaklar üzerinde 25 yıldır
2:30
çalışıyorum ve hâlâ kuşakları tanımlamaya ihtiyaç duyduğumuzu
2:33
görüyorum. Aslında kuşaklar bir dönemin bir
2:37
zamanın ruhunu anlatmamıza ve anlamamıza olanak tanıyan zaman
2:42
parçacıkları zaman parçacığı demeyi tercih ediyorum.
2:45
Kuşaklara ve öyle çok hızlı değişmiyor.
2:48
Çünkü kültür teknoloji kadar hızlı değişmiyor.
2:51
Dolayısıyla yaklaşık 15 20 yıllık aralıklarla bir toplumun
2:55
dönüşümünü temsil eden. Hakkı insan gibi tıpkı mevsimler
2:59
gibi hayatın evrelerini temsil eden zamanın ruhunu anlatan
3:03
zaman parçacıkları kuşaklar. Peki mesela bu kuşak tanımı ne
3:07
zaman başladı? Yani eminim ki orta çağda yoktu.
3:10
Yani ne zamandan itibaren biz anlamlandırmak istedik bunu?
3:14
Aslında ııı 1.900 yetmişlerde ilk defa kuşaklara isimler
3:20
vererek ve kategorize edilerek bir başka tabirle bir
3:23
segmentasyon aracı olarak kullanılmaya başlandı.
3:25
Kuşaklar amerika'da antropologlar, sosyologlar bu
3:28
alanda çalışmalar yapmaya başladılar.
3:30
Benim de ilgimi çekmesi doksanların sonuna denk gelir.
3:34
Kabaca 96 97 98 ilk kez bu konuya merak sardığım dönemler
3:40
ve takdir edersin ki o dönem türkiye'de bununla ilgili pek
3:43
bir çalışma bulmak falan mümkün. Ilk, fakat ben derinleştikçe
3:47
okudukça anladıkça şunu gördüm ki, aslında 1.900 yetmişlerde
3:52
değil başlangıcı sağ islam felsefesine gidiyor.
3:55
Batı sosyolojisinin babası diye kabul edilen ibni Haldun
3:58
mukaddime eserinde şöyle bir şey söylüyor, zamanlar zamanlara,
4:02
suyun suya benzediğinden daha fazla benzer diyor ve batılı
4:06
bazı araştırmacılar benim çok büyük hayranı olduğunu
4:10
bildiğimiz transferine how bu. Bunu kendilerine kerperiz
4:15
arıyor, alıyorlar diyelim, şiar ediniyorlar.
4:17
Bunu bu yaklaşımı ve ibne Haldun tarihin döngüselliğini anlatıyor
4:23
ve batı sosyolojisi bundan esinlenerek kuşak çalışmalarında
4:26
10'a çıkart da bol miktarda referans vererek bir
4:28
segmentasyon aracı olarak kullanmaya başlıyorlar.
4:31
Kuşakları yani aslında temelde kuşaklara XYZABC denlisinin çok
4:36
da bir önemi yok. Bizi kızıyorlar bazen bana ben
4:39
ben hala inan 25 yıldır linç ediliyorum.
4:42
Işte Amerikan icadı şeyi getirdi.
4:44
Kadın burada anlatıyor falan hayır.
4:46
Biz aslında kuşakları, her dönemin ve her coğrafyanın
4:49
ruhuna uygun bir şekilde değerlendirmeye çalışıyoruz.
4:52
Ben dünyanın pek çok ülkesinde kuşak araştırmaları yapan bir
4:54
ekosistemin parçasıyım. Dolayısıyla ülkemde çalışırken
4:58
tabi ki Ortadoğu coğrafyasının ve türkiye'nin gerçeklerine göre
5:01
zamanın ruhunu okumaya, anlamlandırmaya çalışıyor.
5:04
Ama tabii ki küreselleşmenin etkisiyle artık yeni nesiller
5:08
buradan 10.000 km uzaktaki. Akranlarıyla benzer değerleri
5:13
paylaşabiliyorlar ama hiç benzemeyenler de var.
5:16
O yüzden aslında bu bir patenli nasıl şekillendiğini davranış
5:21
kalıplarının nasıl şekillendiğini gösteren bir araç
5:25
ama her araçta olduğu gibi bu araçta da abartmamak lazım.
5:29
Yani bu böyle astrolojideki falan gibi bir şey değil.
5:32
Yani ben yengeç burcuyum ve yükselerim ikizler falan gibi
5:35
bir şey değil bu yani ben x kuşağıyım ama ben kendimi çok ye
5:39
gibi hissediyorum falan değil. Biz bir zamanın ruhunu anlamaya
5:42
çalışıyoruz. Özellikle Cumhuriyet tarihi beni
5:45
çok heyecanlandırıyor kuşak kuş. Çalışmaları yapmaya başlarken
5:48
ilk kitabımda da zaten cumhuriyetin ilk kuşamından
5:51
başladım anlatmaya. Çünkü şu an Türkiye Cumhuriyeti
5:54
tarihine baktığım zaman altıncı kuşağımız daha yeni dünyaya
5:57
geliyor. Aslında genç bir Cumhuriyet hâlâ
6:00
ve aslında ülkenin yakın tarihini anlarken de kuşak
6:03
perspektifinden bakmak heyecan verici olabiliyor.
6:07
Biraz daha anlamlandırmayı kolaylaştırabiliyor ama her
6:09
şeyden net değil. Sadece bir segmentasyon aracı
6:12
her konuda olduğu gibi bu konuda da sakin olmak lazım yani.
6:16
Evet, o kadar haklısınız ki, ben gerçekten böyle insanların hani
6:20
bir şey söylendiğinde onu net doğru alıp böyle kalıplaştırıp
6:24
kafalarına oturtup ya sen nasıl böyle diyorsun diye birbirlerine
6:26
karşı çıkmadı. Bir dünya hayal ediyorum.
6:29
Her şeyin spektrum. Her şeyin böyle bir mix bir
6:32
kokteyl olabildiği ve bunu çok okey oldu.
6:34
Bir dünya hayal ediyorum o zaman bu kadar birbirimize kızmak da
6:37
belki azalır diye düşünüyorum yani.
6:41
Kesinlikle katılıyorum. Bu kadar öfkeli bir toplum
6:44
olmamızın altında yatan da paradigmaları kaydırmakta
6:47
zorlanmamız zaten yani çok ateşmanlarımız var, tamam mı?
6:51
Yani ya herro ya merro bir toplumuz.
6:54
Biz kutuplara çok böyle tutunuyoruz.
6:56
Haluk ki ben bir kuşak araştırmacısıyım ama ben temelde
7:00
bir çeşitlilik kapsacılık araştırmacısıyım.
7:02
Yani benim temel uzmanlığım, temel çalışma alanım,
7:04
çeşitlilik, kapsayıcılık ve hakkaniyette elbette bunun
7:08
içinde her türlü ayrımcılıkla mücadele etmek var.
7:10
Kuşaktaki kuşak çal. Peki motivasyonu veya türkiye'de
7:13
bu konuya belki de en çok ilk zamanlarda ses veren kişi
7:16
olmaktaki motivasyonunda yaş ayrımcılığına karşı olmak, yani
7:20
benim derdim bir kuşağı güzellemek değil ki işte en iyi
7:23
kuşak kuşa kuşaktır. Şunlar ise çok cezalı kuşaktır
7:26
falan böyle bir derdim yok. Benim derdim şu, tüm kuşaklar
7:31
tüm zamanın ruhunu yaşamış insanlar.
7:34
Mükemmel ya hatlara sahip ama gelişim alanlarına da sahip ve
7:38
bu çok güzel bir zenginlik. Harika bir mozaik ve birlikte
7:42
güzel işler yapabiliriz. Birlikte keyifli çalışmalar
7:46
yapabiliriz, birlikte keyifle yaşayabiliriz.
7:48
O yüzden aslında kuşak çalışmalarımın arka planında
7:51
eycizm yani yaş ayrımcılığına karşıt duruşum var.
7:55
Hayatta karşıt olduğum bir buçuk milyon şeyden biri de.
8:01
Bu yaş ayrımcılığı. Şahane çok güzel bir noktaya
8:04
getirdiniz. Çünkü biraz bugün bunu konuşmak
8:06
istiyorum. Yani biz iş dünyası konuşacağız.
8:09
Tabi genel olarak ve şu an XY ve z kuşaklarının birlikte
8:13
çalıştığı bir ekosistemin içerisindeyiz.
8:16
Genel olarak baktığınızda sizce işlem beklentileri nasıl
8:19
farklılaşıyor? Aslında bu da gene kadim bir
8:24
tartışma konusu oldu biliyor musun?
8:25
Çünkü şöyle diyen kuşak taşlarım da var benim ya biz de böyleyiz
8:30
aslında bunu sadece gençler istemiyor ki bunu sadece şu
8:33
kuşak istemiyor ki mevzu içital içene istediğimiz değil, mevzu
8:37
hangi konuda sesimizi yükselttiğimiz, neye itiraz
8:40
ettiğimiz veya neyi kabul ettiğimiz mevzu buradaki
8:44
davranış biçimimiz şimdi bugün türkiye'de iş dünyası kabaca. 4
8:48
kuşaklı olmaya başladı. Eee bu da türkiye'nin kırılgan
8:51
taraflarından biri türkiye'de iş dünyasında aslında epey bir
8:56
zamandır en yaşlı kuşak en eski kuşak benim de içinde olduğum
9:00
eks kuşağı. Hâlbuki o kadar da yaşlı
9:02
değiliz. Yani bizden bir önceki kuşak
9:04
bebek bombardımanı kuşağı çok uzun yıllar önce iş dünyasından
9:07
ayrılmaya başladı. Türkiye'de ve aslında bu iş
9:10
dünyasında hiç iyi bir şey olmadı.
9:12
Çünkü ne kadar çok kuşak temsil edilirse bir örgütsel iklimde
9:16
veya bir ailede veya mahallede apartmanda barışı hissetmek o
9:20
kadar daha kolay olur, daha keyifli olur.
9:22
Batının gelişmiş ekonomilerinde mesela bebek bombardımanı kuşağı
9:26
hala aktif iş hayatında iken biz de öyle değil.
9:29
Bizde Türkiye cumhuriyeti'nin tarihinde 2 kere erken
9:33
emeklilik, süper, emeklilik gibi kavramlarla karşılaştık.
9:36
Bir tanesi doksanlarda oldu. Dönemin bebek bombardımanı
9:39
kuşağı erkenden emekli oldu ve organizasyonlardan ayrıldı.
9:42
Bir tanesi de. Şu anda içinde bulunduğumuz
9:44
dönemde bu EY t'yi konuşuyoruz. Bence bu erken emeklilik uzayan
9:51
insan ömründe bu kadar erkence emekli olup gitmek de
9:55
organizasyonlarda temsil edilen kuşak sayısını düşürdü.
9:57
Fakat bir taraftan da başka bir şey oldu.
10:00
Gençler daha pastanın daha büyük bir dilimi olmaya başladılar.
10:04
Genç 2 kuşak var. Şu anda aktif iş yaşantısında
10:06
olan yeni demografik yapıda 40 yaşta gençtir.
10:09
Bu arada 40 45 arası hâlâ gençtir, insan ömrünün artık 90
10:13
küsurları bulaştığını düşünerek o yüzden 2 kuşak y ve z
10:16
kuşakları şu an aktif olarak. Iş hayatındalar, gümbür gümbür
10:20
gelen bir z kuşağı var zaten 2 binden sonra doğan gençler şimdi
10:23
bunlar pastanın büyük dilimini oluşturdukça işe dair başka
10:27
motifler ve beklentilere ses vermeye başladıkça o zaman biz
10:31
rahatsız olduk. Biraz iş dünyasında ama eskiden
10:33
biz böyle değildik. Biz de bunları düşünüyorduk ama
10:35
hiç söylemiyorduk diye. Fakat ben hep şuna inanıyorum,
10:39
bağlamdan azade düşünemeyiz hiçbir şeyi o yüzden bir kuşağı
10:44
anlamak, bir dönemi anlamaktır ve zamanın ruhunu anlamaktır.
10:47
Şimdi içinde bulunduğ. Zamanın ruhu gereği gençler
10:51
çalışma yaşamına dair bambaşka motifler içindeler.
10:55
Bu onların şımarık kendini bilmez, haddini bilmez olduğu
11:00
anlamına gelmiyor. Bu bağlamın değiştiği anlamına
11:03
geliyor ve türkiye'de genç olmak o kadar da kolay bir şey değil.
11:07
Doksanlarda gençliğini yaşamış biri olarak söylüyorum ki
11:11
doksanlarda bile daha kolaydı genç olmak.
11:15
Evet, o kadar haklısınız ki ben de çok ııı haksız buluyorum.
11:18
Bu yöneltilen söylemlere z kuşağının dair bu arada ben y
11:21
kuşağıyım. Benim bir sonraki kuşağım
11:24
oluyor. Ve şunu da görüyorum, yani şimdi
11:27
z kuşağıyla birlikte işte bu bahsettiğimiz amaç değer anlam
11:31
esneklik. Özellikle korona sonrası belki
11:34
de çok daha sık dile getiriliyor.
11:37
Peki sizce iş dünyası da kuşaklar kadar hızlı, kendisini
11:41
güncelleyebiliyor mu? Bu beklentiler karşılanabilir mi
11:43
sizce? Hayır, hemen çok kısaca ben de
11:47
böyle sürekli kitabın ortasından konuşan biri olarak kızdırıyor
11:51
da olabilirim iş dünyasını. Kaldı ki iş dünyası benim
11:53
müşterilerim, yani ticari kazancım iş dünyasından geliyor,
11:57
iş dünyasını, araştırmalar yapıyorum ben.
11:59
Ama orada şöyle bir durum var, keşke iPhone modeli kadar hızlı
12:05
değişebilse, kültür ve iş yapma biçimleri o kadar hızlı değil.
12:09
Yani teknolojinin gelişi hızlıyla.
12:12
Sosyolojik bir hayvan olan insanın gelişim hızı arasında
12:16
bayağı bir fark var. Dolayısıyla iş dünyasının
12:18
dönüşmesi de o kadar kolay olmuyor.
12:20
Hem de en zor kimler dönüşüyor biliyor musun?
12:23
Çok başarılı olanlar geçmişte yani bugüne kadar büyük başarı
12:27
hikayeleri olan o dev organizasyonlar.
12:30
Biz bugüne kadar böyle yaptık ve bunu başardık ve çok zor
12:34
zamanlardan da bunu böyle böyle yaparak geçtik deme eğiliminde
12:38
oluyor. O yüzden ben.
12:39
Başarının hem bireyler hem kurumlar için lanet olduğunu
12:43
düşünürüm. Bir ödül olduğu kadar bir
12:45
lanettir de yeni zamanın ruhuna adapte olma konusunda seni
12:49
engelleyebilir, iş dünyasında da bu böyle çok başarılı kurumsal
12:52
markalar çok başarılı. Tüketici markaları genellikle
12:56
başarının yarattığı konforun içerisinden çıkmakta
12:59
zorlanıyorlar ve bunun için onları yargılamıyorumdu.
13:01
Bu sancılı bir süreç. Ve bu bazen beğenilmeme ve
13:06
sevilmeme riskini de göze almayı gerektiren bir süreç.
13:10
Öyle ben değiştim. Dönüştüm iş dünyası 20 25 yıldır
13:13
değişim yönetimi, dönüşüm yönetimi gibi kavramları
13:16
konuşmayı çok seviyor ama o iş o kadar kolay değil.
13:18
Hatta enteresan bir veri vereyim.
13:21
Bir araştırmacı olarak özellikle mesela dijital dönüşüm
13:25
inisiyatiflerinin neden başarısızlığa uğradığıyla ilgili
13:28
yapılan araştırmalarda. Birinci sırada hiçbir zaman
13:31
paranın yetersiz olması, teknolojinin yetersiz olması,
13:35
yatırımların yetersiz olması gelmiyor.
13:37
Birinci sırada her zaman kültürün hazır olmaması geliyor.
13:41
Yani senin sende un var yağ var. Şeker var, helva'yı
13:44
yapamıyorsun, bir türlü kültür duvarına tostluyorsun.
13:47
Kültür de bir şeyi yapma şeklimiz.
13:51
Ve bir şeyi nasıl yaptığımız her şeyi nasıl yaptığımızı
13:53
anlatıyor. O yüzden o kadar kolay değil
13:56
yani o çok devasa çok büyük başarıları olan şahane
14:00
organizasyonların hadi ben yeni nesle hemen adapte olacağım.
14:03
Bak şimdi gördün mü deyip yola çıkmaları o kadar kolay değil.
14:06
Kültürün transformasyonu sabır ve zaman işi.
14:11
Aynen aklıma direkt şey geldi. Nokia örneği geldi işte.
14:14
Bütün bu günümüz teknolojisine tabii adapte olamıyor ve biz
14:17
zaten çok iyi satıyorduk deyip gördüğünüz gibi şu an günümüzde
14:21
adı bile geçmiyor. Yani direkt aklıma o geldi çok
14:24
haklısınız. Yani bu kültür bazen böyle
14:26
gelenek olarak kullanıyor. Sanki böyle bir töreymiş gibi de
14:29
algılanabiliyor ve şirketler esnek kalamıyorlar maalesef.
14:34
Peki yani bu günümüzün ruhunu anlamayan z kuşağını kapsamayan
14:38
bu şirketleri peki ne bekliyor sizce?
14:42
Eee vefat. Eee, çok net bir tabir de böyle
14:47
anlatın. Kurumsa uzun ömürlüç diye bir
14:50
kavram var. Bu da çalışma alanlarımdan biri
14:53
ve ilginç bir şey görüyorum, insan ömrü uzadıkça şirketlerin
14:56
ömrünün kısalması sence de tuhaf değil mi?
14:59
Yani insan ömrü uzuyor ve kurumların ömrü kısalıyor.
15:03
Bak insan ömrü uzuyor ve evlilikler kısalıyor, insan ömrü
15:06
uzuyor hem çünkü evlilikte bir kurum enikonu.
15:09
Hepsine aynı perspektiften bakabiliriz, insan ömrü uzadıkça
15:12
şirketlerin ayakta kalma ömrü de kısalıyor.
15:16
Buradaki bunun arkasındaki yani kurumsal uzun ömürlülüğün
15:19
arkasındaki dertleri neler olduğuna dair de bir dolu
15:22
küresel araştırma var ve tabii ki adaptasyon kabiliyeti yani
15:26
kime adapte olacaksın? Sen sadece müşterilerine adapte
15:30
olmuyorsun. Bir paydaş ekosistemi var
15:33
burada, tamam mı? Aslında bizim z kuşağı dediğimiz
15:36
gençler veya y kuşağı dediğimiz gençler, senin çalışanların
15:41
değil, sadece senin müşterilerin, senin
15:43
tedarikçilerin, senin paydaşların, senin her şeyin
15:46
dolayısıyla bir tarafından değişmiyor.
15:48
Süreç her tarafından değişiyor. O yüzden oradan gelen seslere
15:52
kulak tıkayamazsın. Bu ancak vefatını geciktirir.
15:56
Adapte olmak zorundasın ve bu şu demek de değil.
16:00
Benim çok sevdiğim bir kavram var.
16:03
Eskinin en iyisini koruyarak yeniyi kucaklamak.
16:07
Eskiyi de silah demiyorum. Ben sana geleneklerinden
16:10
vazgeçme kültürünün tamamını çöpe atma ama eskinin en iyisi
16:13
neyse onu bul. Onu koca.
16:17
Ve yeniyi, öyle kucakla basit bir örnek vereyim, tel fokan var
16:21
dimi. Tertok'u kullanıyorsun?
16:24
Aynen. Hiç değişti mi?
16:25
Kendini bilirdin bileli. O siyah tel tokalarımızın.
16:29
Siz bu tip yok o olmadan yapamayız.
16:31
Biz işte sen de uzun saçlısın. Ben de onun saçlıyım, o olmadan
16:33
yapamayız. Dünyanın herhangi bir
16:36
coğrafyasında otelde o siyah hafif başında böyle minik bir
16:40
top şeklinde kültürüm kafamızı açılmasın diye olan otel toplam
16:44
var ya yüzyıllardır aynı modelde.
16:48
Eskinin en iyisini korumak bu işte.
16:51
Kesinlikle yani o şirketeler ne organizasyonları, ne davetleri,
16:55
ne düğünleri kurtarıyor. Ayrışsene ne ne yapay zeka
16:59
konferanslarının arkasında o fikireler var.
17:04
Ahmet. Ufaktım.
17:07
Kesinlikle öyle bazı şeyler, öyle ya da şey şu.
17:12
Şey var ya, tükenmez aynı ani, aynı tarz olan hani marka
17:16
vermeyeyim de şimdi evet, onun senelerdir bizimle.
17:19
Yani evet, çok haklısınız gerçekten öyle.
17:22
Işte onlar eskinin en iyisini koruyanlar ama tabi ki eskinin
17:26
en iyisini korurken yeni 7 adapte oldukları şeyler
17:29
yapıyorlardır. Muhtemelen yani eğer sen bir
17:31
toka üreticisi olsan mesela saç aksesuar üreticisi olsa
17:35
muhtemelen artık bu çağda. Buradaki çeşitliliği de dikkate
17:39
alırsın, farklı coğrafyalarda farklı insanların ve farklı
17:42
toplumsal cinsiyet temsillerinin saçlarını nasıl yaptığına dair
17:45
elinde veri olur. Ama Fikret hep orda.
17:50
Aynen öyle, aynen öyle. Yani bir şirketin hem şirketeyi
17:53
hem de şu çiçekli kız kaç dolar bir araları oldu ya onu
17:57
öğretmeniz gibi bir şey. Çok güzel bir örnek gerçekten
17:59
öyle. Hmm, peki şimdi de biraz
18:02
günümüzün aslında giderek artan bir trendini konuşmak istiyorum
18:06
sizinle yani özellikle işte ekonomik ve politik olarak
18:09
bulunduğumuz durum da bunun büyük bir sebebidir.
18:13
Ne evde ne istihdamda dediğimiz bir genç grubu var ve sayıları
18:16
giderek artıyor. Sizce biz bu gençlere tekrar
18:20
nasıl kazanabiliriz? Beni çok üzen bir konu.
18:23
Yıllardır çok uzun yıllardır gündemde tutmaya çalıştığı bir
18:28
konu. Benim bu ülkenin bir vatandaşı
18:30
olarak yapabileceğim en önemli şeylerden biri hafızayı, belleği
18:34
tutmak ve bunu bu konu gündemde tutmak için uğraşmak olabilir
18:38
diye düşünüyorum. O yüzden need yani ne eğitimde
18:40
ne istihdamda olan gençler benim gerçekten çok uzun yıllardır
18:44
dikkat çekmek istediğim bir konu.
18:46
Medyanın daha yeni yeni ilgisini çekmeye başladı.
18:49
Bunlara bir tabir veriliyor. Ben bu yayın hastasıyla bir kez
18:53
daha bunun altını çizmek istiyorum.
18:54
Bunları ev genci deniyor. Son yıllarda türkiye'de lütfen
18:57
bunu söylemeyelim çünkü kültürü değiştirmek için sözcükleri
19:01
değiştirmek. Gerekiyor ve biz bunlara ev
19:04
genci dediğimiz zaman sayısı 5 buçuk milyon olan ne?
19:08
Eğitimde ne istihdamda olan gençlere ev genci dediğimiz
19:11
zaman durumu şirinleştiriyoruz ve kabul görüyoruz.
19:14
Ev CD si demek gibi geliyor bana.
19:16
Bu ev kedisi şirinliğine, sempatisine sokuyoruz.
19:20
Biz doksanlarda ev kızı lafıyla mücadele ediyorduk.
19:24
Orayı da baya bir geçtik. Şimdi ev genci lafıyla mücadele
19:26
ederken 50 yaşında kendimi buluyorum.
19:28
Yani bu büyük bir dert bir beka sorunu ülkenin.
19:32
Çünkü biz OE cd şampiyonu an itibariyle ne eğitimde ne
19:37
istihdamda olan, yani şu anda herhangi bir şirkette
19:39
çalışmayan, staj yapmayan, mesleki eğitim almayan ve bir
19:42
okulda. Eğitimine yaygın veya örgül
19:45
eğitimine devam etmeyen 5 buçuk milyon genç var bu ülkede.
19:49
Bunların yarısından fazlası kadın genç kadınlar.
19:53
Eğer bir ülkede ne eğitimde ne istihdamda olma oranı artarsa ve
19:58
çok yüksek olursa ilk çıktılardan biri suç oranı artar
20:02
o ülkede. Ve biz komşularımıza
20:04
baktığımızda coğrafi komşularımıza değil, need
20:07
grafiklerindeki bize en yakın ülkelere baktığımızda
20:11
birbirlerine coğrafi olarak uzak ülkeler ama ortak bir kaderi
20:14
paylaşıyorlar. Suç oranları yüksek.
20:16
Dolayısıyla biz bugün. Çocuk ve kadın cinayetlerinden
20:22
tut da sokakları saçılmış adi suç oranlarının bu kadar
20:25
artmasının değerlendirirken aslında bu bataklığın ne
20:30
eğitimde ne istihdamda olan. Gençlerin içine düştüğü bir
20:34
bataklık olduğunu en başta görmek durumundayız ve bu bir
20:38
sistem problemidir. Bu sistem probleminin üzerine
20:40
gitmek durumundayız. Bu sebeple kurumlara
20:43
müşterilerime hep şunu söylüyorum, yaptığınız en büyük
20:46
sosyal etki istihdam. Bir genci istihdam etmek.
20:51
Bu ülkede kesinlikle bu topraklara ödenecek bir borç.
20:58
Gençlik istihdamı bir beka sorunu bence bu ülke için.
21:02
Kesinlikle katılıyorum. Eee biraz da şu anki hani
21:07
eğitimle ilgili çıkan birtakım şeyler olsun, haberler olsun
21:11
diyim. Bunların da eğitime karşı oluşan
21:15
bir ön yargı. Artık gerçekten okumanın bir
21:17
değeri var mı? Gibi gelişen maalesef bir
21:20
anlayış da var gibi görüyorum ben.
21:22
Bir tarafıyla burada da olumlu bir yandan görmeye çalışıyorum
21:25
biliyor musun? Yani ben, çünkü kağıt tabanın
21:27
yırtıldığını düşünüyorum. Kağıt taban şu kağıt taban
21:30
mesela benim kuşağım için çok büyük bariyerde senin kuşağın
21:33
için o bariyer hafif hafif yırtılmaya başladı.
21:36
Z kuşağı parçalıyor, kağıt tabanı kağıt tavandan kastım şu
21:40
senin iri kariyer yapabilmen için iyi kariyer her neyse ben
21:44
laf kariyer lafını da sevmem bu arada ama.
21:47
Işte tırnak içinde iyi bir kariyer yapabilmen için filanca
21:50
okulların falanca bölümlerinden mezun olman gerekirdi.
21:52
Benim zamanım da tamam mı? Ama şimdi artık tabii ki
21:57
teknolojinin de geldiği noktada bilgiye erişimin bence çok
21:59
demokratik olması her şeye rağmen.
22:02
Aslında benim yetkinliklerimi kaç yaşında olursam olayım ve
22:06
babamın sosyoekonomik seviyesinin ne olduğu önemli
22:08
olmaksızın yetkinliklerimi parlatıp geliştirip yeni
22:12
meslekler sahibi olabilmemi kolaylaştırıyor.
22:15
Ya işte biz bunu kağıt tabanın yırtılması diyoruz.
22:17
Yani oradaki bir eşitsizliği giderebilecek bir teknoloji var
22:20
aslında bugün. Eee ama şirketler tarafında
22:23
istihdamda hâlâ zorunlu olarak şu şu şu okulların şu şu, şu
22:27
bölümlerinden mezun insan arıyoruz dediğimiz zaman zaman
22:30
işte bir zamanın ruhuna aykırı davranıyoruz.
22:32
Biz bu uyumlanmaları sağlayabilirsek bence gençlik
22:37
istihdamında daha demokratik platformlar açmış olacağız.
22:40
Türkiye şu an bu geçişte çok kötü bir durumda değiliz.
22:43
Çünkü gerçekten 15 20 yıl öncesine göre hayli yol katetmiş
22:47
durumdayız. Ama ben herkesin üniversite
22:49
okumasını. Gerekli olduğunu düşünmüyorum.
22:52
Türkiye'de 208 üniversite var. Ve 8.000.000 üniversite
22:55
öğrencisi var ve bunların hepsi potansiyel diplomalı işsiz.
22:58
Yani büyük bir çoğunluğu potansiyel diplomalı işsiz.
23:01
Dolayısıyla mesleki eğitim almış bir genç arkadaşım veya kendine
23:06
oturduğu yerde ekranının karşısında meslek sahibi
23:10
yapabilmiş bir genç arkadaşımın istihdamın dışında kalmaması
23:13
gerekiyor. Diplomasının ne olduğu önemli
23:17
değil. Kesinlikle yani birkaç örnek
23:20
geliyor. Mesela benim kendi hayatımın
23:22
aklıma işte eşim mesela benim kendisi yazılma öğreniyor şu an
23:25
ve kendisi projeler çıkartabiliyor ve bunun okulunu
23:27
okumadı. Yani ya da ben aynı şekilde hani
23:31
kendim buradaki işte araçları öğreniyorum.
23:33
Kurgu yapmayı öğreniyorum. Bir görsel tasarım bölümünden
23:36
mezun değilim falan. Hani bunlar artık yetkinlikler
23:39
çok hızlı hayatımızı alabileceğimiz şeyler çünkü.
23:42
Çok fazla kaynak var ve bu çok bence büyük bir fırsat.
23:45
Yani ben buna mesela şükrediyorum.
23:47
Gerçekten iyi ki artık bunu çok kolay ulaşabiliyorum diye.
23:50
Yani o yüzden haklısınız. Biraz belki oradaki işte o
23:53
kalıpları da o noktada değiştirmemiz gerekiyordur
23:56
belki. Kesinlikle, çünkü böyle bakarsan
23:58
yani ben de 45 yaşında falan yayıncı oldum.
24:01
Yani 45 yaşımda podcastir oldum ve bir sürü şey öğrenmek zorunda
24:05
kaldım. Bugün hâlâ böyleyim.
24:06
Yani hala bu teknolojinin geldiği yer nasıldır?
24:10
Bir ekiple çalışıyorum elbette mümkün mertebe yüksek teknoloji
24:13
kullanmaya çalışıyoruz falan ama hala ben bu yayıncılığı yapan
24:17
kişi olarak bu işin ters olası olarak 50 yaşıma yaklaşırken
24:22
bunları daha da nasıl geliştirebilirim diye bakıyorum
24:24
ya ama benim lisans ve yüksek lisans diplomalarım hiç yardımcı
24:28
olmuyor. Ben bunları yeni yetkinlikleri
24:31
öğrenmeye çalışırken, dolayısıyla bu müthiş bir fırsat
24:33
eşitliği bir tarafıyla da. Ama bir de bize bize bir de şunu
24:36
da gösteriyor. Medya eğitimi almış görse
24:39
iletişim tasarımı eğitimi almış bir sürü işsiz arkadaşımız var.
24:42
Bizim şu anda gazetecilik eğitimi almış, yayıncılık eğitim
24:45
almış demek ki bizim standard üniversite müfredatından oluşan
24:49
eğitimlerimiz de bizi meslek sahibi yapmaya yetmiyor artık.
24:54
O yüzden bence yaşam boyu öğrenci olmak gibi bir
24:58
zorunluluğumuz var bizim. Bu kaç yaşında olursak olalım
25:02
geçerli. Evet, bununla ilgili de size bir
25:05
sorun var aslında, hatta onu şimdiden sorayım size.
25:09
Ben de bu podcast'te yani hangi mobbing hikayesini dinlersem
25:12
dinleyeyim hala şaşırıyorum ve sizin podcastınızı dinlerken de
25:16
gerçekten şunu bahsettiğinizi çok duydum, ben şaşırmaktan
25:20
vazgeçmiyorum diye tam da bu konuyu açmışken şaşırmak ve
25:25
merak etmek neden bu kar kıymetli duygulardır sizce?
25:30
Ne güzel sordun bir de şu çok hoşuma gidiyor.
25:33
Aaa son 48 saatte bu soruyu bana ikinci soru kişisin demek ki
25:41
evet, ne kadar güzel bir şey demek yani.
25:45
Demek ki bu bunun bunun bir karşılığı var.
25:49
Bu hoşuma gidiyor. Şaşırmayı çok önemsiyorum.
25:51
Ben şaşırmazsam yaşayamam gibi geliyor.
25:55
Dün bana şöyle bir soru soruldu, yakında yayınlanacak bir podcast
26:00
bölümü için 3 harfle üçte bana da soru soruyor, ya insanlar
26:04
şöyle bir soru soruldu, sen nasıl olurdu?
26:07
Hala şaşırıyorsun ya sen araştırmacısın.
26:10
Yani sonuçta bir araştırmacı olmak şu demek, yani müthiş bir
26:13
becerinin üzerinde oturuyorsun ve öngörülerde içgörü geç
26:16
çıkarmam ve öngörüde bulunman daha kolay fakat.
26:20
Bir zamanlar bir edebiyat dergisinde yazıyorum, aynı
26:22
zamanda bir zamanlar orada da yazmıştım, insan hayatı şaşırma
26:26
konutlarından tutunur diye yazmıştım.
26:28
Bunu gerçekten çok inanıyorum. Hayata tutunmanın tek yolu
26:33
şaşırabilmek. Bizim kalbimizdeki çocuk bizi
26:38
şaşırtıyor ve kalbimizdeki o çocuğu gerçekten korumak ve
26:42
beslemek ve onu eğlendirmek onun ruhunu beslemek durumundayız.
26:47
Yani ben. Inan bana.
26:52
Çok kazıklar yemiş bir kadın, her türlü iş, özel hayat bilmem
26:56
ne falan ama hala şaşırıyorum hamdolsun.
27:01
Yani şu yaşıma geldin mi hala şaşırıyorum.
27:03
O yüzden eğer bir gün gelir de biri ya da bir şey bizi
27:07
şaşırtmaz olursa. Eee o zaman vay halimize.
27:13
Çünkü biz her ne kadar ya bu ülkede artık olan biten hiçbir
27:16
şeye şaşırmıyoruz falan desek de yo öyle değil şaşırıyoruz.
27:19
Şaşırdığımız için bunları paylaşıyoruz.
27:21
Şaşırdığımız için nasıl ya, nasıl yani yuh falan diyoruz.
27:24
Bu bir çok güzel bir duygulanım hali.
27:26
O yüzden ben hep şunu söylüyorum, genç arkadaşlarıma
27:30
da sevdiğim insanlara da. Üzülmeyin ama öfkelenin.
27:34
Ama lütfen üzülmeyin, üzülmek ve öfkelenmek arasında bir fark
27:38
var. Şaşıran insan öfkelenir.
27:41
Şaşırdığımızdan öfkeleniriz ve bu öfkeyi korumak durumundayız
27:44
da ama üzüntü üzülmek pasifize ediyor bizi.
27:50
Artık hiçbir şey şaşırmıyorum ve çok üzülüyorum.
27:52
Bunun böyle olmasını dediğimde artık ben eylemlilik halinde
27:54
değilim. O yüzden şaşırmak önemli.
27:58
Hayata insanın şaşırma kulplarından tutunabileceğini
28:01
düşünüyorum. Şaşırmaya devam edelim.
28:04
Evet, kesinlikle öyle bunu ııı böyle bir açmak istedim.
28:07
Çünkü bence çok kıymetli bir şeyden bahsediyorsunuz.
28:10
Yani bunu söylediğinizde şaşıralım.
28:12
Merak edelim yani ben oldum demeyelim hiçbir zaman yani o
28:17
yüzden teşekkür ederim. Bunu da böyle size spontene bir
28:20
şekilde sormuş oldum ama siz kuşakların dönüşümünü çok
28:24
yakından izliyorsunuz. O yüzden de bugünün genç
28:27
kuşakların mobinge karşı eski kuşaklara göre nasıl?
28:31
Davranıyor, onu merak ediyorum. Eee eskiden dün zamanımızda
28:35
mobing yoktu. Tahmin edersin ki şimdi bunu da
28:41
tabii ki vardı ama böyle bir kavram yoktu.
28:44
Şimdi bir kere bir araştırmacı olarak ne gördüğümü söyleyeyim.
28:48
Örgütsel davranış ve organizasyonların içlerindeki
28:51
patene çalışan bir ekibim var ve böyle işler yapıyoruz biz yıl
28:55
içerisinde. Çok fazla sayıda çalışana erişip
29:00
bu konuda fikirlerini soruyoruz. Sorduğum sorulardan bir tanesi
29:03
de elbette. Doğrudan veya dolaylı olarak
29:07
mobing soruları da soruyoruz çünkü.
29:11
Psikolojik güvenlik kavramı çok önemli bir kavram.
29:13
Örgütsel performansın artması için ve ancak ve ancak
29:17
psikolojik güvenlik çatısı altında ser hem kendini
29:21
gerçekleştirebilirsin hem de o şirketin muazzam hedeflerine
29:23
erişebilirsin. Fakat son yıllarda artan bir
29:26
biçimde karşımıza ölçeklerde mobbing çıkıyor.
29:30
Burada 2 tane perspektifim var, birincisi mobingi gerçekten
29:34
doğru algılıyor muyuz? Ne olduğunu biliyor muyuz ve.
29:38
Kavramı doğru kullanıyor muyuz? Ikincisi çok büyük bir
29:42
psikolojik güvenlik problemi yaşanıyor.
29:44
Türkiye'de iş dünyasında olan dışı bir korku kültürü var.
29:50
Biz çok kapsayıcıyız, çok şeffaf ve biz bu konuları çoktan çözdük
29:54
diyen organizasyonlarda dahi. Böyle bir toksik.
29:59
Yapı görüyorum. Ben önemli olan bu yapının erken
30:02
farkına varmak. E çünkü inanın her
30:05
organizasyonda var. Bu erken farkına varmak,
30:08
röntgeni çekmek ve erken teşhis etmek, erken tedavi etmek ve bu
30:12
çok bütünsel ve yaklaşım gerektiriyor.
30:14
Bizim çeşitlilik kapsayıcılık, akkaniye çalışmalarında ana
30:19
kavramımız özgürlüktür. Özgürlüğü de 4 boyutta ele
30:22
alırız. Var olma özgürlüğü.
30:27
Oluşabilme özgürlüğü yani yeni bir şey öğrenerek bu evrimden
30:31
başka bir evrim olma özgürlüğü bir organizasyon içerisinde.
30:35
Ama benim son zamanlarda çok üzerinde çalıştığım, çok
30:37
durduğum bir özgürlük de solluma özgürlüğü, yani her zaman parlak
30:43
ışıkların altında havalı olmama hakkımı kullanmam.
30:46
Arada da yüksek performanslı olamayabileceğim hakkımı
30:49
kullanmam ve dördüncü özgürlükte başarısız olma özgürlüğü.
30:54
Şimdi psikolojik güvenliğin olmadığı ortamlarda bu
30:56
özgürlüklerin dördü de problemli.
30:59
Işte mobbing tam olarak orada karşımıza çıkıyor.
31:02
Ve bazen. Eee liderler mobil yaptığının bu
31:07
yaptığı şey mobil olduğunun farkında bile olmayabiliyorlar.
31:09
O yüzden bir eğitim şart mobin de aynı sayfaya gelmemiz bir
31:14
duygusal istismar olduğu konusunda aynı sayfaya gelmemiz
31:18
ve eğitilmemiz gerekiyor. Özellikle her zaman şunu
31:21
söylüyorum, organizasyonların birinci derecede yöneticilere
31:26
ilk kez yönetici olmuşlara. Çünkü yönetici olmak gerçekten
31:29
okulda bir dersini alıp öğrenebileceğin bir şey değil.
31:31
Liderlik böyle bir şey değil. Mutlaka ve mutlaka çeşitlilik,
31:35
kapsayıcılık ve hakkaniyet eğitimleri almaları gerekiyor.
31:39
Yönetici koltuklarına oturacağımız oturtacağımız
31:41
insanların. Ve mobing'in ne olduğu ve ne
31:45
olmadığı konusunda da bütün organizasyonunuzu beslememiz ve
31:48
anlatmamız gerekiyor. Çünkü bak bir bunların kötücül
31:50
formları var. Bunları zaten biliyoruz.
31:54
Ama bi de iyi cil görünen, yani ben onlara iltifat kılığında
31:58
hakaret diyorum. Bir de böyle iyicül görünenler
32:01
de var. Orası çok toksik bir yer.
32:03
Organizasyonlar oraya müdahale etmezlerse sonra birdenbire bu
32:08
yayılıyor. Aslında iyi niyetle söylüyorum.
32:11
Ben senin iyiliğin için söylüyorum, iyi cilt
32:14
mobbinglerde var. Iyicil ayrımcılıklar da var.
32:19
Ama bunlar da mobbing. Ve manipüle.
32:25
Şimdi biz bu kavramlara hakim olmazsak önümüze gelene narsist
32:28
demeye önümüze gelene etiketler koymaya devam ederiz.
32:31
Hayır, herkes narsist değil biliyor musunuz?
32:34
Gerçekten herkes bu kadar nizamettiğimiz kadar çok narsist
32:38
yok hayatımızda sence bazı insanların liderlik davranışları
32:41
problemli ve bunlar eğitilebilir.
32:44
Kesinlikle ve o yüzden ben gerçekten bir yönetici olmanın
32:49
da bir işteki uzmanlık seviyesiyle alakalı olmadığını
32:52
düşünüyorum. Yani sen çok iyi bir satışçı
32:54
olup 15 sene inanılmaz rakamlara ulaşıp gerçekten çok kötü bir
32:58
yönetici olabilirsin ve bu yüzden de eğitilmen gerekiyor.
33:01
Yani keşke bunu her kurumsal firma yapsa.
33:05
Kesinlikle eğitmeleri gerekiyor. Hatta bizim eski neslin.
33:09
Inancı vardır, çok meşhur bir laftır.
33:11
Sen çok iyi bir satış değil. Çok iyi satış performansı olduğu
33:14
için yönetici yaparsan çok iyi bir satışyı kaybedip çok kötü
33:19
bir yönetici kazanabilirsin. Aynen öyle.
33:21
Hatta bir bölümde böyle bir satışçı arkadaşım ben örnek
33:24
verdim. Kız istemiyordu.
33:26
Yani yönetici olmak ve ben çok iyi satış yapıyorum.
33:28
Böyle kalmak istiyorum diye ama günün sonunda yönetici oldu ve
33:31
çok mutsuzdu ve satışta yapamadığı için yani böyle günün
33:35
sonunda da işten çıkarıldı. Ama işte bu kitlesel işten
33:38
çıkarmalar oldu ya o ara gitti yani.
33:41
Işte bunlar da hep yetenek yönetimindeki hatalarımızdan
33:44
kaynaklanıyor. Az önce sana söyledim ya batıda
33:47
mesela bir eski kuşak, yani bir bebek monvardımını hâlâ aktif
33:51
hayatta aktif iş hayatında çalışırken görebilirsin onu ve
33:54
yönetici olmayabilir. Hala aktif olarak satışçı olarak
33:57
görevine devam edebilir. Fakat türkiye'de şöyle bir
34:00
hatamız var, maaş artı yanaklar paketlerini pozisyona göre
34:03
konumluyoruz. Pozisyona göre konumladığımız
34:06
için. Büyük bir hata yapıyoruz, ondan
34:08
sonra da gençler hemen müdür olmak istiyor diyoruz.
34:10
Hayır efendim, bana güvenin. Ben araştırmacıyım.
34:13
Gençler hemen müdür falı olmak istemiyorlar.
34:15
Hatta mümkünse o böyle bir şey olmak istemiyorlar.
34:18
Ama sen maaş ve yanaklar paketini buna göre düzenlersen
34:21
ne yapsın bu insan diyor ki tamam o zaman ben de bari 2 sene
34:24
sonra müdür olayım da biraz yarattı.
34:27
Organizasyonu bana yarattığı fayda iyileşsin diye düşünüyor.
34:31
O yüzden gençlere de bunu söylüyorum.
34:32
Hep kariyer merdiveni diye bir şey yok.
34:35
Bize yutturdular onu. Geçen yüzyılda kariyer portföy
34:38
şeklinde bir şeydir. Dairesel bir şeydir.
34:41
Dantel gibi dokunur. Merdiven.
34:45
Bize yutturulan bir şey. Kesinlikle katılıyorum, aynen
34:49
öyle. Tam da hakkaniyet.
34:51
Bu sebeple geçerli ve gerekli aslında yani oh evet ay çözüm bu
34:57
podcast dedi. Neyin kurumlar ve çözümlere
34:59
koşmuş? Olduk.
35:03
Aslında işte herkes biliyor. O meşhur şarkıda olduğu gibi.
35:05
Yani herkes biliyor. Ben aslında yeni bir şey
35:08
söylemiyorum. Herkes biliyor geminin su
35:10
aldığını ama bunlar tabii çok köklü yapısal değişiklikler
35:16
gerektiriyor. Yeter ki niyet edip bu yola
35:18
girelim. Ben inanıyorum ki bugün dünyada
35:22
bilişim şirketleri, teknoloji şirketleri, start up'lar bunun
35:25
kanıtlarıdır. Kaxı mekanistiki hiyerarşik
35:27
yapılardan. Yatağa yapılara hiyerarşinin
35:32
olmadığı yapılara networklerle çalışılan yapılara geçildiğinde
35:35
zaten bu sorunların hiçbiri kalmayacak.
35:37
Herkes için müdür olmak zorunda olmadığı bi organizasyondaki ben
35:40
türkiye'de o kadar çok müdür tanıyorum ki kartvizitinde
35:43
yazıyor. Sadece aslında altında 10'a
35:45
çıkart bağlı bir kişi bile yok. Hmm evet.
35:49
Evet. Bu arada şöyle bir örnek
35:54
vereyim, benim de teknolojide çalıştığımı biliyor.
35:55
Artık dinleyenlerim mesela benim şirketimde işte kariyer
36:00
yükselmesinde şey var. Hani ı c levelında
36:04
yükseliyorsun. Yani indigo kontrolüter olarak
36:06
yükselebiliyorsun ya da menajerlik yolunu
36:08
seçebiliyorsun, yönetici olarak yükselebiliyorsun.
36:10
Aslında bu kadar basit bir ayrılmaya sen ne istiyorsun ı c
36:13
olarak mı ilerlemek menajer olarak mı ilerlemek istiyorsun?
36:16
Bu kadar basit ve ben mesela bu şirkette çalışmadan önce hep şey
36:20
diyordum ya yönetici olmak istiyorum ben falan çünkü.
36:22
Tam dediğiniz sebepten dolayı ve şu an o kadar istemiyorum ve o
36:26
kadar indirical kontroiter olarak yükselmeye okeyim ki
36:29
mutlaka bir şey diyeyim mi? Yükselmemeye bile okeyim
36:31
açıkçası yani o. Kadar iyi anlıyorum ki o kadar
36:35
iyi anlıyorum ki ekip arkadaşlarım beni dinliyorsa
36:37
kızmasınlar o kadar indigıral contiwiter olmak istiyorum ki
36:42
hayatı başı düzenlendi. Yani sadece kendimden sorumlu
36:45
olmak gerçekten. Yani bireysel bireysel olarak
36:49
çalışmak. Çünkü herkes herkes hayatın her
36:52
döneminde aynı kişi olmak zorunda değil ki.
36:54
Yani hani soğuma hakkımı kullanmak istiyorum.
36:57
Yani yalnız çalışmak tek başıma katkı koymak, bana verilen işi
37:01
yapmak, kimseyi motive etmek, liderlik etmek, ilham vermek
37:05
zorunda değilim ki ömür boyu. Kesinlikle.
37:08
Zorunda mıyız değiliz yani ben bu ara mesela.
37:10
Istemiyorum. Evet kesinlikle.
37:12
Ama benim böbürük işim yok. Ben bir girişimciyim çünkü ben 2
37:15
arkadaşlarım var ama bazen onlara şey diyorum.
37:17
Olma hakkımı kullanmak istiyorum.
37:19
Yani beni idare eder misiniz ya ben şu müşteriye gelmek
37:21
istemiyorum. Şu toplantıya girmek
37:23
istemiyorum. Yani soğumak istiyorum.
37:26
Bugün yani sabah açarım tekrar. Ama yaşam açsam böyle bir şey.
37:30
Bu arada söylediğiniz bir şey yani.
37:31
Dimi aynen işte o olmadığını müddetçe eğer bunu kendimizi
37:35
buradan mahrum bırakırsak, dolayısıyla biz mobil yapan
37:39
insan halini de alabiliriz. Çünkü tükeniyorsunuz,
37:42
yoruluyorsunuz ve bu hakkı istiyorsunuz.
37:45
Yani kesinlikle o yüzden insan o ihtiyacını kendisine vermesinde
37:49
hiçbir problem yok. Aslında bazen solabiliriz ya
37:52
gerçekten bunu böyle ağlama yazmak istiyorum.
37:55
Bazen sorarsın. Evet bazen solarsın.
37:59
Aynen muhteşem yani o çok güzel bir şey.
38:02
Evet şimdi iş hayatında kalıplara geldiğimizde tabii
38:05
cinsiyet konuşmadan da bu podcasti bitirmek istemem
38:08
açıkçası. Siz özellikle şundan
38:11
bahsediyorsunuz işte kadınlardan süper kadın olmaları bekleniyor.
38:15
Bu kavramı da biraz sizden dinleriz ama ben o pelerini
38:18
yırttım diyorsunuz. Buradan hareketle imposter
38:21
sendromundan da bahsediyorsunuz ve bununla ilgili aslında bir
38:23
kitabınız da var. Sizden dinleyelim nedir?
38:26
Süper kadın ve neden biz kadınlar imposter sendromu
38:29
yaşıyoruz? Aman çok enteresan şey.
38:34
Benim gibi infster fenomeni üzerine yazdığım kitap bir
38:38
araştırma kitabı yayınlanmış son kitabı başarılı bir kadın
38:41
olduğum için özür dilerim. Erkekler nefret ettiler,
38:44
ekseriyetle kitabın kapağından veya adından.
38:50
Halbuki aslında ben de bir şaka yapıyordum.
38:51
Yani dalga geçiyordum, başarı kavramıyla.
38:55
Aslında tam olarak bu imposter başarılı olduğun için adeta
38:59
içten içe insanlardan özür dilemek ve geri durmak ve ya
39:03
efendim ben kimim ki aman yani ben zaten şansın yaver gitti.
39:07
O yüzden buralara geldim demek bu erkekte de olduğu kadında da
39:10
oluyor. Ama dünyada yapılan araştırmalar
39:12
yüzde geçmiş oranında kadında olduğunu gösteriyor.
39:14
Bunun ben bu kavramla karşılaştığımda ve kendi
39:17
teşhisimi de koyduğumda yıllarca.
39:19
Terapistlere. Ayırdığım bütçe ve zamanı
39:24
düşündükçe. Gerçekten sevgili terapistler,
39:28
yani terapistlere maaşa bağlandıkça ben böyle.
39:32
Eee dedim ki yani ben de bir şey var ama bu ne yılın içerisinde
39:35
yaptığım araştırmalar ve okumalarda derin bir imposter
39:39
olduğumu gördüm. Ölçeği de var kendimde ölçeyi
39:41
uyguladım. 12 yıl kadar ön hazırlığını yaptık.
39:45
Sonra da 3.000 küsur kadınlar bir araştırma yaptık, erkekler
39:48
de katıldı. Bu arada ve gerçekten türkiye'de
39:50
de farklı bir durum olmadığını gördük.
39:52
Yani kadınlar başarılarının ölçülebilir başarıya sahip
39:57
kadınlar. Ölçülebilir başarılarının
39:59
tesadüfen olduğuna şanslarının yaver gittiğine inanırken,
40:02
erkekler daha çok bileklerin hakkıyla bunu kazandıklarına
40:06
inanıyorlar. Hatta çok basit bir ölçeği de
40:08
var. Bunun bir iş başvurusu
40:11
yapacaksın ve 10 tane kriter var, tamam mı?
40:13
Kadınlar bu kriterlerin yedisini karşıladıklarında başvuruyorlar.
40:16
Erkekler üçünü karşıladıklarında başvuruyor.
40:21
Bu erkeklerin başına gelen bu duruma daniquegel sendromu
40:24
diyoruz. Onun kitabını başkası yazsın,
40:26
onun araştırmasını başkası yapsın ki faiksiz muhteristik
40:29
tam türkçesi ama kadında imposter çok fena halde
40:32
görülüyor bu da. Bence çok koşunlu sevgiye maruz
40:37
kalmamızdan kaynaklanıyor aslında e bilimsel çalışmalar da
40:40
bunu gösteriyor ve benim araşmama.
40:44
Katılan hepsine buradan selam sevgiye, kız kardeşlerim hepsine
40:47
selam sevgi gönderiyorum. Biz kısmın hikayelerini de
40:50
yazdım. Kitapta isimlerini bende
40:52
kalsaklı kalması kaydıyla isimlerini değiştirerek ama
40:55
tamam gerçek hikayeler kendi hikayemi zaten yazdım ama ben
41:00
yıllarca bir gün foyamın ortaya çıkacağını aslında hiçbir şey
41:04
bilmediğimi benden bir halt olmayacağını içten içe düşündüm.
41:09
Içten içe ve her gece bu yorgunlukla yatağama yattım.
41:13
Birileri beni alkışlarken ben kitaplar yazarken podcastler
41:16
çekerken araştırmalar yaparken. Şirketlere danışmanlık ederken,
41:22
gece bu yorgunluklarla eve geldim.
41:24
Yıllarca. Sonra bir baktım ki aslında bu
41:26
benim özel kat problemim. Hayatım boyunca maruz kaldığım
41:30
koşulu sevgilerin ve manipülasyonların sonucu bir
41:34
baktım ki yalnız değilim bu kitabı bu yüzden yazdım.
41:37
Ve bir sürü insan bana hala 2 sene oldu sanırım senesi bu sene
41:43
kitabın geçen sene çıkmıştı. Hala bana mesajlar atan insanlar
41:47
var. Yalnız olmadığımızı görmek çok
41:49
güzel diye ve sana çok acayip bir şey söyleyeyim, ölçülebilir.
41:52
Başarı söyleyen arttıkça imposter seryan yükseliyor.
41:57
Mesela en yüksek evet mesela en yüksek kimlerde var biliyor
42:01
musun? Bizim ölçümlerimizde ph'si olan
42:03
kadınlarda var. Yani bilgi seviyesi ve akademik
42:08
kuvveti de arttıkça kendini baskılaması daha da yükseliyor.
42:12
Bu çok acayip bir şey. Erkekte ise böyle olmuyor bu o
42:17
yüzden toplumsal cinsiyet eşitliği meselesi türkiye'ye has
42:21
bir mesele değil, bütün dünyada var.
42:22
Bu o yüzden kitapta da bütün dünyada Michel obama'dan lady
42:26
gaga'ya varana kadar ummadığımız o şaşaalı kadınların derinde ne
42:30
kadar imposter yaşadıklarını anlatan örnekler de var.
42:33
Kendilerini ifadeleri de var zaten.
42:35
Dolayısıyla bu küresel bir problem çünkü kadın sevgiyi ve
42:39
övgüyü hak etmek için çok uğraşıyor.
42:42
Erkek ise doğuştan hak ediyor aslan oğlum olarak.
42:46
Evet ya şu an böyle gerçekten yani her kadının bence
42:50
terapisinin bir konusu olmuştur. Bu ııı benim de bu aralar
42:53
konuştuğum şey aslında farklı formda.
42:56
Işte şans faktörü görülmeme çok daha fazla çabalama ihtiyacı ve
43:02
etmemesi o kadar böyle. Gerçekten ortak konular ki
43:07
maalesef. Ama bir yandan kız
43:09
kardeşlerinize selam gönderdiğiniz için de şunu da
43:11
merak ediyorum, biz kadınlar olarak bu sendromla baş etmek
43:15
adına birbirimize nasıl destek olabiliriz?
43:18
Birincisi birbirimize destek olmak zorundayız.
43:21
Yeterince destek olduğumuzu düşünmüyorum.
43:24
Bu da zaman zaman çelişki ve çatışma yaşadığım konulardan
43:29
biri toplumsal cinsiyet çalışmalarında kraliçe arı
43:33
sendromu diye bir sendrom olduğunu söylediğimde bazen
43:36
kızıyorlar bana işte bunu söyleme diyorlar ama ben kadın
43:42
dayanışmasını çok önemsiyorum. Fakat iş dünyasında yeterince
43:45
olduğunu düşünmüyorum. Kadın dayanışması kapsayıcı bir
43:48
dayanışma olmak zorunda. Sadece kendi mahalleninden olan
43:51
kadınlarla dayanışıyorsan sen ayrımcısın.
43:54
Dayanışmacısı falan değilsin ve bunların külliyen karşısındayım.
43:57
Biz bunu nasıl aşabiliriz? Ben kız kardeşlerim derken benim
44:01
mahallemden olan kız kardeşlerime benim sosyoekonomik
44:03
seviyem der. Benimle aynı duygu ve düşüncede
44:05
olanlardan bahsetmiyorum bu dünyaya.
44:09
E kadın olarak gelmiş veya kadın olarak yaşama.
44:13
Kararı vermiş bütün kadınlardan bahsediyorum.
44:16
Tamamını kız kardeşlik müessesesine çağırıyorum ama biz
44:20
özellikle iş dünyasına girdiğimizde.
44:23
Bu sadece plazalar dünyasında değil, bu medyada da böyle
44:26
sanatsal üretimlerde de böyle sinemada da böyle teknolojide de
44:29
böyle. Bir kadın.
44:32
Başarı merdivenlerinize tırmanmış ve tırnaklarıyla bir
44:36
yere gelmişse geldiği yürüdüğü yolları unutmamalı ve
44:39
diğerlerinin önünü açmalı. Bunun çok önemli olduğunu
44:42
düşünüyorum. Ve onun hangi mahalleden
44:45
olduğuna bakmaksızın kapsayıcı olmalı.
44:47
Bir kadın bizim bu mücadeleyi devam ettirebilmek için
44:51
öncelikle kadın dayanışmasına çok ihtiyacımız var.
44:54
Ikincisi de erkek müttefikliğine çok ihtiyacımız var.
44:59
Bir numarada kadın dayanışmasını çok önemsiyorum. 2 numarada
45:02
erkek müttefikliğini ben kız kardeşlik müessesesine inanmayı
45:06
çok istiyorum. Ama ben çok az kız kardeş
45:09
desteği görmüş biriyim. Bir girişimci kadın olarak da.
45:15
O yüzden de kendi işimi kurarken.
45:18
Çok gençliğimde kendi yolumda gitmeye karar verdiğimde hiç
45:23
kimse elimden tutmadığı zamanlarda bir söz vermiştin.
45:27
Bir gün ben. Bu patikaları geçersem.
45:32
Ve işte kendi yağımla kavrulur, kendi ayaklarının üzerinde durur
45:35
hale gelirsem. E kadınlara ve gençlere ve genç
45:40
kadın girişimcilere destek olmak için elimden geleni yapacağım
45:42
diye. O yüzden şimdilerde bu bu
45:45
geçtiğim yolları unutmamaya çok gayret ediyorum.
45:49
Ama genel olarak bir mahallecilik, bir lobicilik
45:52
maalesef var. Kadın dayanışması içerisinde de
45:55
bunu dinleyenler bazıları bana kızacaklar ama içten içe hak
45:58
verecekler, onu da biliyorum. Ki burada da böyle hikayeler de
46:03
dinledik ki, ece hanım'la sizin de olan bölümünüzde de ikinizin
46:08
de bundan bahsettiğini de hatırlıyorum.
46:10
Maalesef her ne kadar yurdu yapmaya çalışsak da hala kurdu
46:15
olduğumuz çok nokta var. Kadın dayanışmasında ama
46:19
gerçekten hepimiz o sessiz sırrı paylaşıyoruz.
46:22
Burdan özlem gürses böyle bir şeyden bahsetmişti.
46:24
Selam olsun 10'a çıkart da gerçekten öyle.
46:27
O yüzden o sessiz sırrımızı birlikte paylaşmamız ve belki de
46:30
hafifletmemiz gerekiyordur. Bir de tabii şöyle de bir şey
46:33
var ııı. Şimdi bak, toplumsal cinsiyet
46:36
hakkında konuşmak, kadın mücadelesi hakkında konuşmak.
46:41
Eee, çok seksiydi bir şey bir noktada biliyor musun?
46:44
Çok hassas bir nokta bu. Buraya çok dikkat etmek lazım.
46:48
Yani gerçekten ne kadar içselleştirdiğimiz gerçekten
46:51
kadın dayanışmasına ne kadar önem verdiğimiz, gerçekten
46:55
birbirimizin kız kardeşi olup olmadığımızın basit kanıtları
46:58
var aslında. Çok basit kanıtları var.
47:01
Dolayısıyla siz bir tane kız kardeşinizin arkasından
47:05
dedikodusunu yapıyorsanız kuyusunu kazıyorsanız.
47:10
Onun başarılarını alkışlamaktan. Kendinizi alıkoyuyorsanız.
47:16
Siz. Yurt olamazsınız kurt
47:19
olabilirsiniz. En fazla ve tarih sizi yazar
47:22
unutmaz. Evet.
47:26
Ve özellikle işte sosyal medyada da hala özellikle işte beden
47:31
görünüş, hayat tarzı gibi konularda bile kadınların
47:35
birbirine ne kadar ağır konuşabildiğini görmek beni
47:38
gerçekten çok yer alıyor maalesef değil mi?
47:41
Yani değil. Mi bu çok enteresan, yani ben
47:44
hani böyle bir srebriti falan değilim.
47:45
Yani bir miktar sosyal medyada işte birbirimizi takip ettiğimiz
47:49
insanlar var ama. Sıradan bir insanım ya ben
47:53
sıradan bir var oluş olarak yani film yıldızı falan değil mi ya
47:55
hani? Bazen sosyal medyadaki
47:58
fotoğraflarımla ilgili o kadar sert eleştiriler geliyor ki
48:01
kadınlardan geldiğini gördüğümde hayretler içinde kalıyorum.
48:06
Evet. Yani biz bayağı bayağı ağır
48:09
geliyor. Yani bunları bunu dur demeliyiz.
48:11
Ondan sonra bu kadınların gelip de orta ortamlarda kadın kadının
48:16
yurdudur falan demesi bana pespayilik olarak geliyor
48:19
açıkçası. Biz şimdi bak manz playna'nın
48:22
yani eee erkekleme veya Erbil güçlük demeyi seviyorum.
48:27
Biz mensplayın yani erbilgilikle mücadele ediyoruz.
48:31
Mensplayın bir mobing yöntemi, bir manipülasyon yöntemi yani
48:34
erkeği kadına bilgiçlik taslaması, kadının uzmanlık
48:38
alanı olan konularda. Ama biz bunun bir benzerini
48:42
kadın kadına olan ilişkimizde de görüyoruz.
48:47
Hayret ediyorum ya buraya hala şaşırıyorum.
48:50
Mesela çok şaşırdığım konulardan biri ama umudunu kaybetmedim.
48:53
Türkiye'de kız kardeşlik bünyesinin olması gerektiği
48:55
yerde olduğunu düşünmüyorum. Kesinlikle düşünmüyorum.
49:00
Ama sizi jenerasyondan senden sonra jenerasyondan çok
49:05
umutluyum ya. Yani bizim başaramadığımız bir
49:08
şey vardı orda ama statükocuyuz bizim biz bir taraftan çünkü
49:12
öyle bir gökten mi öyle bir ülkenin öyle bir geçişinden
49:15
geldik. Genç kuşakta usta çukuluk yok ve
49:18
onların daha kapsayıcı olduğunu hem veri gösteriyor bana.
49:22
Hıhı eee hem de ııı anekdodal olarak gördüklerimle de böyle
49:27
değerlendiriyorum. Evet, umudumuz gençliktedir
49:32
falan. Valla benim öyle ya yani çok
49:36
umutlu. Yani.
49:37
Çok umutluyum. Yani dünyanın tüm meselelerine
49:40
verdikleri seslerden ötürü umutluyum.
49:42
Bu sadece Türkiye için geçerli değil.
49:44
Yani dünyada birinin bir yerde bir meselesi olduğu zaman.
49:49
Bunun kelebek etkisi yaratabileceğini.
49:52
Bilecek kadar bilgiye erişimi demokratik olan bir gençlik var.
49:55
Çünkü ne kadar yoksul da olsa ne kadar işsiz de olsa ne kadar biz
49:59
onları tiktok'ta takılıyorlar diye küçümesek de.
50:02
Eee başka bir yer vereydik de oralarda takılsalardı.
50:07
Evet, aynen ya tabii. Şimdi ben butik var
50:10
ınstagram'lar bir girsem oraya buradaki hani konudan çok
50:14
saparız ama bir şey verseydik diye o kadar katılıyorum ki.
50:18
Yani insanoğlunun nasıl dikkatini dağıtıldığı
50:21
uyuşturuldu gibi konulara o algoritmalara falan hiç
50:24
girmiyorum şu an ama aynen öyle. Genç şefkat yüklenmemek lazım
50:28
yani. Neden böyle oldukları onların
50:32
suçları da değil o konuda yani bence evet.
50:36
Peki şimdi son olarak size şunu sormak istiyorum, bugünün iş
50:41
dünyasında böyle. Bu konuyu da özellikle araçtan
50:44
üzerine aktif çalışan bir kadın girişimci olarak çalışanlara
50:47
buradan nasıl bir mesajla bu bölümü bitirmek istersiniz?
50:53
O kadar zorlanıyorum ki özellikle genç arkadaşlarıma
50:56
akıl verirken yani 19 yaşında bir oğlum var. 10'a çıkart da
51:00
imtina ediyorum. Akıl vermemeye çalışıyorum hep
51:03
hep böyle yapmaya çalışırım. Yani hiçbir zaman şu bölümü okur
51:06
şununla git. Şimdi kariyerini böyle
51:07
şekillendirelim. Hadi gel yavrum'cım ben bu
51:09
işleri bilirim falan neden biliyor musun?
51:11
Çünkü ben çok asi bir çocuktum ve gençtim be hep bornumun
51:14
dikine gittim. O yüzden de genelde söylediğim
51:16
şey bir kez daha burada bu vesileyle de söyleyeceğim.
51:19
Çalışanlara da şunu söylerim, biraz asya olmakta sakınca yok,
51:23
biraz asi olabilirsiniz ve burnunuzun dikine gidebilirsiniz
51:27
ama burnumuzun dikine gidebilmek için bir şeye çok ihtiyaç var.
51:32
O da burnumuzu iyi tanımanız gerekiyor.
51:34
Nasıl bir burun sizin burun? Nasıl koku alıyor?
51:38
Ne kadar yatırım yaptınız? Burnunuzun daha iyi koku alması
51:41
için. Bunları bu şartları sağladıktan
51:44
sonra biraz asya olmakta sıkıntı yok.
51:47
Eee ben gerçek yeteneklerin zaten bir parça asya olduklarına
51:51
da eminim. Seslerini yükseltmelerinde
51:53
sıkıntı olduğunu düşünmüyorum. Organizasyonlarda da öyle
51:56
çalışma hayatında hiçbir şeye ses çıkarmayan insanları ne
52:00
kadar uyumlu diye alkışlıyorsak organizasyonda bir problem
52:03
olduğunu düşünüyorum. Ya evet kesinlikle öyle.
52:09
Gerçekten mi? Davetimizi kabul edip buraya
52:11
geldiğiniz için? Deneyiminize bilgilerinize o
52:15
güzel dünya görüşünüzü paylaştığınız için ve bize umut
52:19
olduğunuz için size de aramıza hoş geldiniz demek.
52:22
Istiyorum çok teşekkür ediyorum. Ben de davet için yaşısı
52:25
bağımsız medya umarım uzun yıllar devam eder, pot kestim
52:28
de. A teşekkür ederim, ben de zevkle
52:32
dinlemeye devam ediyorum. Sizi 3 + 3 bence inanılmaz güzel
52:35
bir konsept gerçekten çok keyifli.
52:38
Size de iyi yayınlar diliyorum. O zaman iyi ki geldiniz, iyi ki
52:41
varsınız. Çok teşekkür ederim.
52:44
Evet, bugün evrim hanımı dinledik ve bence bir kere daha
52:48
dayanışmanın önemine burada da vurguladık.
52:50
Gerçekten hani sesimizin illa bağırarak çıkmasına da gerek
52:55
yok. Bazen ufak bir fısıltı da
52:56
olabilir. Bazen bir araya gelebileceğimiz
52:59
35 insan bile o kadar kıymetli ki bu bir araya gelmek.
53:02
Umarım bir araya geldiğimiz günlerimiz olur.
53:04
Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.