Latest / Comprehensible Tagalog Podcast / #279 - Interview - Karanasan Sa Mental Health Sa Pilipinas (ft. Beth, 2/2)
Transcript
- 0:00Content warning so yung episode na to tungkol sa mental health.
- 0:06Tungkol sa abuse depression. Self harm na pwedeng maging
- 0:11distressing sa mga nakikinig. So kung ayaw mo mapakinggan yung
- 0:15ganung tema. Pwede mong i skip itong episode
- 0:18na to? Salamat.
- 0:22Ano po yung kinakatakot nyo nung time na yun?
- 0:28Kasi di ba? Hindi ko baliw parang ganun yung
- 0:32nasa isip ko non parang. Ah.
- 0:37Kasi yung idea ko ng mental hospital satin.
- 0:40Hindi maganda. Eh hnd.
- 0:46Ang totoo hindi talaga sya maganda.
- 0:49So hinatid ah hanggang dun lang ako nila sa e r nakita tapos ah
- 0:57naka wheelchair ko dinala ako doon sa ano na.
- 1:00Sa sa loob na ng ward ng psych ward mga siguro ilan yung mga
- 1:06nakita ko daw pasyente mga thirty tapos yung size ng room
- 1:11is ah. Kunyari twenty five square
- 1:16square meters ng condo unit studio type ah e times two o
- 1:22times three mo lang ganun siya na may thirty patience.
- 1:27Tas ilang beds walang unan. Walang matris kasi ang paliwanag
- 1:32sa akin wala siyang matris kasi nag.
- 1:36Papatayin yung mga pasyente sa loob kasi sari sari kami dun eh.
- 1:40May schizophrenic ska survey niya na condition multiple
- 1:45personality disorder may bipolar nung napasok ako dun ah weekly
- 1:52you ay weekly every three days yung interview sa psychiatrist
- 1:57doon na yun nga government iba yung nagpe pay yung diagnosis sa
- 2:03akin ng psychiatrist doon ay bipolar disorder ako.
- 2:08Yun yung sinabi sakin hindi ng doktor nung nakalabas na ako.
- 2:13Alam mo yung mga doktor don um. Hindi ko maano yung treatment
- 2:20nila pero. I felt na parang.
- 2:24Yung treatment nila sa lahat ng pasyente.
- 2:27Pare pareho na parang. There's something wrong with
- 2:30you. Oh my parang oo nga may problema
- 2:33kami pero we're all different. Kasi ako depression lang yung
- 2:37naramdaman ko saka anxiety pero hindi nila nire reveal sakin na
- 2:42kung ano yung diagnosis nila sakin.
- 2:44Ano ba yung problema nila sakin? Tapos ah namimigay sila ng gamot
- 2:49sa amin wala ng pakete pakete di ba naka ano na sya wala na sa
- 2:54pakete nakaalis na siya sa rapper so iba iba ng color
- 2:58itatanong ko para saan to para santo para santo hindi nila
- 3:02pinapaliwanag general lang para sa sakit mo yan ganon tapos ah
- 3:09yung tubig namin hindi gali hindi purified hindi distilled.
- 3:15Pinapa pinapainom nila kami pinapakuha nila kami ng tubig
- 3:18galing sa gripo. Ganun yung gripo namin is yung
- 3:23nasa c r. Okay lang yon kasi kung sa gripo
- 3:28ng bahay namin baka mainom hindi pa ako mandiri eh.
- 3:32Kaso sir. Yung ibang pasyente dun ang ba.
- 3:38Syempre nga kasi may sakit sila. Alam mo yung laging dun ko nga
- 3:42na realize na ang mga mental health patients ang pinaka
- 3:45vulnerable. Most vulnerable na mga ah
- 3:49citizens dito sa bansa natin kasi ano eh.
- 3:54Kawawa sila. Kawawa talaga sila yung mga
- 3:59sobrang ano na grabehan na yung kondisyon tumatae sila hindi na
- 4:04sa abol sa lapag sa lapag sila maano tapos alam mo yun sari
- 4:12sari sila may mga moments nila lalo na mga scoot reply nya na
- 4:15kondisyon. Ano bigla na lang sisigaw yan
- 4:19tas biglang may kaaway yan yung one moment nag uusap kayo.
- 4:24Kasi nandun na ako di ba? So enjoyin ko na lang kako sabi
- 4:27kong ganyan makaka papalabasin din ako dito pag na pag nakitang
- 4:31okay naman ako di nagkukwentuhan nakikipagkwentuhan ako.
- 4:36Tinatanong ko kung ano anong nangyari sayo bakit ka napasok
- 4:38dito parang one moment ang ayos niya kausap like sasabihin nya
- 4:43yung sabi niya ewan ko ba ano ah naka kasama ko lang naman mga
- 4:49anak ko eh tatlo anak ko eh may bahay kami ganun tas ang ganda
- 4:52ganda nung usap parang oh parang aha.
- 4:55Finally may maka tito na akong kausap tas biglang magbabago na
- 4:59sasabihin niya na may hacienda ako eh maaga ako ng farm mga
- 5:03ganun dun na napapaano na ako parang.
- 5:06Na papalit na parang nade depress na naman ako na
- 5:08napalitan na naman nung lungkot kasi wala.
- 5:11Ang hirap pala ng. Ah parang ah dun sa maliit apat
- 5:18na sulok ng kwarto ng ward ng ng mental hospital.
- 5:22Dun ko na view yung. Life na pag.
- 5:27Hindi mo maka relate yung mga taong kausap mo ang lungkot.
- 5:34Bawat isa pa na pasyente kinakausap ko parang feeling ko
- 5:38nga psychiatrist na ko sa loob kasi tinitingnan ko kung maayos
- 5:41ba to tas ito a friend ko. Pero lagi ako nadi disappoint
- 5:45kasi. Hindi pala matono yung kausap ko
- 5:49ganun. Tapos ah.
- 5:53May isa akong naka close. Tapos parang nakita nya rin na
- 5:57parang hindi ko alam pero nag nagdepensa sa akin kasi.
- 6:03Kasi nag observe ako eh sinasabi ko, teka yung room na yun yung
- 6:07room sa kabila lumilipat sila o siguro yun na yung next level.
- 6:11Gumaganun pa ako para akong lider lideran sa word na yon na
- 6:15parang ah siguro yun na yung next level yun na yung parang
- 6:18ano na makakalabas ka na. So meron akong parang naging
- 6:20close don. Tapos lagi niyang tinatanong na
- 6:24kailan tayo lalabas? Kailan malapit na malapit na
- 6:27lagi ko lang siyang ginaganon kasi hindi ko rin alam.
- 6:31Pero yun nga lang din yung parang sya na lang din yung
- 6:35naging strength ko dun kaso may problem siya kasi ang problem
- 6:38nya paulit ulit siya sa kwento na madumi daw yung hangin sa
- 6:43labas. Lagi niyang sinasabi na ayoko
- 6:46ayoko lumabas eh kasi ang dumi ng hangin mamamatay tayo sa
- 6:50maduming hangin mga ganun mga ganung mga anecdote nila.
- 6:54So. Yung ako naman nag o observe
- 6:58lang ako pero gusto ko nga mag note kaso di ba bawal kami bawal
- 7:02talaga doon alam mo yung damit namin yung patient dress namin
- 7:07may meron siyang kulay pag orange yung ano mo yung patient
- 7:13ah ano ba yun hospital dress mo ah ano ka ah um may schizo ka
- 7:21tsaka disorder mga ganyan. Pero kapag ang color ng damit mo
- 7:27is blue ibig sabihin nagha harm ka na.
- 7:31Ah either nag ka harm ka ng sarili mo at ibang tao or nagha
- 7:36harm ka ng ibang tao or nagha harm ka sa sarili mo.
- 7:40So guess kung ano yung naging kulay ng damit ko.
- 7:42Hinam ko kasi yung sarili ko so blue so pag mga ganun ang mga
- 7:46ano mo ibig sabihin kailangan mas pagtuunan ka ng pansin ng
- 7:51mga staff dun ano sige last na yung basis yung mga nurses ayos
- 7:56yan ano yan nagsu suicide yan ganyan.
- 8:00Kasi akala ko dati madadaya ko yung kulay ng damit ko kasi mas
- 8:04maraming orange nun eh. So gusto ko din mag orange
- 8:07parang ganun. Ewan ko ba parang nag ano na
- 8:10lang ako ng sarili kong entertainment habang nasa loob
- 8:13ako. So dinaya ako sabi ko orange po
- 8:16tapos naka eh yung nurse hindi siguro nagpe pay attention,
- 8:20binigyan niya ako ng nurse ay ng orange na dress tapos yung isang
- 8:24nurse siguro na mas alerto sabi niya huy nagsisisi dyan ni blue
- 8:28ang damit nyan ganon tapos. Walang unan ganun di ba sinabi
- 8:33ko tapos ah hindi kami wala kaming sepilyo kasi yun nga
- 8:40basta kahit anong mahawakan kasi ng mga pasyente ginagawa nilang
- 8:43weapon eh. May tsinelas pwedeng tsinelas.
- 8:47Pero. Ilang beses akong nawalan ng
- 8:50tsinelas kasi may isang pasyente doon kino collect niya yung
- 8:53tsinelas tapos. Ihahagis nga palabas.
- 8:58Ah tapos. Ang paglilinis ng ward namin one
- 9:02once daily lang gabi lang kaya imaginin mo pagbaboy yung ano
- 9:09nung gusto kong sabihin baboy yung ano kasi pag kumakain sila
- 9:12ang kalat nilang kumain yung bawal kasi kami mag kutsara
- 9:16tinidor kasi nga di ba so nagkakamay kami kamay yung iba
- 9:21ang baboy magkamay or hindi marunong magkamay talagang
- 9:26makalat ang kalat talaga sa ward tapos yung banyo pinaka worse.
- 9:31Tapos ah umiihi kahit saan. Tapos matutulog kahit saan may
- 9:36kama hindi sila matutulog dun sa lapag.
- 9:40Saan saan sila matatagpuan pero alam mo kung saan yung
- 9:43pinakamadalas na mga pwesto ng mga ng mga pasyente.
- 9:45Nasa door gate kasi parang alam mo yun.
- 9:49Siguro isa din ako sa mga yun. Lagi akong nasa gate din kasi
- 9:53pag may daan dumaan na nurse tatanong ko ah makakalabas na ba
- 9:57ako ganyan or or tumawag ba yung family ko ay naiyak na naman po
- 10:03di nila nire report din kung tumatawag actually nalalaman
- 10:07nalaman ko na lang nung nakalabas na ako parang.
- 10:10Dumalaw ba kayo sakin or tumawag ba kayo kasi.
- 10:14Yung may duration ng stay doon walang bisita tapos nagsabi nga
- 10:19sila pinadalhan ka namin ng food.
- 10:21Sabi ko walang nakarating sa aking food.
- 10:23Ano yung mga food na yon? O hindi si hindi nila karating
- 10:27kahit yung ano mali yung mineral water na jug hindi nakarating sa
- 10:32akin. Sabi ko sino ang mga nakinabang
- 10:34nun? Anyway ayoko na bumalik dun kasi
- 10:38nga kapag naaalala ko yung mga ganung moment alam mo akala ko
- 10:43nung mga unang panahon akala ko yung mental hospital is parang
- 10:48yung alam mo sa amerika na makakalabas ka sa garden diba?
- 10:52Yung pelikula ni ano leonardo dicaprio parang nasa island sila
- 10:56tapos merong mga nasa nakakulong yung mga worst cases pero diba
- 11:02yung iba nakakalabas sila tapos may bahay sila ang cozy may
- 11:05furniture ganyan. Wala dun wala as in parang
- 11:10kulungan mas worst pa sa kulungan.
- 11:13Tapos ang trato din sayo baliw. Kulang na lang talaga nga i word
- 11:18nila yun eh i verbal nila na baliw kami tapos um nung mga
- 11:25third day ko madali na akong naka adjust kumbaga sa parang
- 11:29kulungan or bilibid. Nalaman ko na agad yung routine
- 11:34tas kung paano ka makakalabas kasi may unang nakalabas.
- 11:37So sinabi niya lang sa akin yung mga dapat gawin.
- 11:40Sabi niya sa akin just do errand for them.
- 11:43Ganon mag ano ako mag parang volunteer ng lahat kasi kunyari
- 11:49sasabihin tumai si ganito ay tumae.
- 11:52Si ano kunyari si acosta ganyan tumayo si acosta dun sa ano doon
- 11:58sa labas ng ng c r di kami makapasok naiyak gaganon yung
- 12:03mga pasyente sa bayan yan basta may mag ingay parang
- 12:05kindergarten. Kapag may nagsalita lahat.
- 12:08Eepal lahat may say sila sigawan tas mga walang ano sense din.
- 12:14Tapos nung time na yon ay parang inaano ko na na ako yung pinaka
- 12:20sane ganyan parang ako yung naging errand girl ng mga nurses
- 12:25don walisin mo nga yon i ano mo nga walisin tingin mo nga yung
- 12:29tae ganyan ano buhusan mo ng tubig ah ganyan o ito sabon
- 12:34gaganon ako taga linis tapos pag kunyari may pasyenteng hindi
- 12:39kumakain kasi may ganun eh hindi kumakain walang nararamdamang
- 12:43gutom na nakatulala lang sasabihin sakin subo subuan mo
- 12:48nga si ano patient kuno. Hindi malyari subuan mo nga
- 12:52parang di pa yan kumakain kanina pa ganon lalo pag may nakita
- 12:56kasi sakto lang sa amin yung food yung plate pag may isang
- 12:59plate na hindi nagalaw tatanungin kung kaninong
- 13:01pasyenteng plate yan papakain so papakainin mo para lang ma
- 13:06survive niya yung araw na yun magkaroon lang ng laman yung
- 13:10tiyan niya. Tapos may ibang mga bigla na
- 13:14lang ha. At ma madudulas na parang sa
- 13:19sarili gawa nila gawa lang nila yung pagkadulas naghahanap pa ng
- 13:23atensyon mga ganyan tapos nag aaway biktima din ako nyan pero
- 13:29um ito ang gusto kong masabi na gusto kong ma echo din hindi
- 13:35lahat nananakit yung mga nakikita nating mga taong grasa.
- 13:39Majority ng pasyente sila yung mga taong grasa pero pumapasok
- 13:44silang ganyan sa loob. Imagine mo ang baho kasi mga
- 13:47pinick up sila ng d s w d tapos nakitang may sakit sa pag iisip
- 13:52automatic dadalhin sa mental hospital yan yung paglalagakan
- 13:55nila so imaginin mo ang baho natutulog sa kalye papasok
- 14:01ganyan yung tapos yan yung tatabi sayo pag natulog ka kasi
- 14:04wala silang fix na wala sa kanilang oy ito yung tinulugan
- 14:08ko kagabi dito ako matutulog. Makikita mo tutulugan din ulit
- 14:12nila walang save save o save to ha akin tong kama na to walang
- 14:16ganun sa kanila walang rule hindi mo ma explain sa kanila
- 14:21yun or hindi mo manen negotiate sa kanila na ito yung tulugan ko
- 14:26bukas ako dito ulit tutulog ulit sila dun so magugulat nalang ako
- 14:30may katabi na ako alam mo nagkakuto ako ng sobrang dami
- 14:32paglabas ko. Anyway ngayon wala na sya na
- 14:36dahil nga sa kanila kaya napapansin mo pag kunyari.
- 14:40Ah mga galing sa mental hospital naka groom as in naka cut parang
- 14:45shade kasi dahil kutuhin sila marami silang kuto.
- 14:50Ang ayoko lang talaga yung mga ganun.
- 14:52Hindi nililinis yung ward hindi ineexplain samin yung kung ano
- 14:56yung tine take naming gamot kasi iba iba kami ng gamot eh.
- 14:59So yung mga ibang patients nagtataka sila bat sakin sampu
- 15:02ba't sa kanya tatlo lang. Yun ganun tapos uso din yung ano
- 15:07nandadaya sila. So ako naman ano din ako pa epal
- 15:11nga rin ako ire report ko sabi ko uy si ano niluwa niya yung
- 15:16gamot nya nurse niluwa ni ano yung gamot nya.
- 15:19Susumpungin na naman yan mga ganyan tapos ako din yung
- 15:24nagdadala ng tubig sa pang lagok nila ganyan ako yung nag re
- 15:28refill kasi hindi papasok yung mga nurse minsan lang sila
- 15:31papasok pag talagang ah when the situation na talagang
- 15:36unmanageable na naming mga patients.
- 15:39Saka lang sila papasok pero as much as possible di sila
- 15:42pumapasok kasi sino ba namang papasok ang baho tapos may
- 15:45mananakit pa sayo so hindi ako nakaligtas sa sa mga nananakit
- 15:50na po yung chance na nasaktan din ako.
- 15:52Nasabunutan ako bigla na natutulog ako parang kalaliman
- 15:58ng tulog ko biglang may sumabunot sa akin.
- 16:00Parang feeling ko matanggal yung yung buhok sa anit ko.
- 16:03Sinabunutan ako pag ganun nire report nire report namin tas
- 16:07tinatali sila nakakaawa kasi tatali sila.
- 16:11Halos buong araw hindi sila makakakain.
- 16:14Hindi sila makainom tubig umiihi sila ng nakatali.
- 16:18Pag sinabi kong tali ang imaginin mo sa kama alam mo yung
- 16:22parang yung sa mga actual na sex yung mga ganun pero hindi yun
- 16:25kasi tinatali kasi to restrain dem so tinatali sila yung kamay
- 16:30nakahiwalay paa nakahiwalay ang higpit ng tali as in hindi namin
- 16:35yun makakalas sila lang nakakaalam nung time meron
- 16:38silang meron silang alam na yung mga nurses na yon alam nila yung
- 16:42time kasi minsan triny ko nung ako nung nung ako nakatali
- 16:46tinitignan ko rin paano ba to maaantay?
- 16:48Mahirap sya ang hirap nung bohol nya.
- 16:51Tas nakakaawa kasi nga hindi sila hindi nakakaihi dun na sila
- 16:55umiihi. Ang baho na naman.
- 16:57So yun yung problema ko smell pero ito one one good thing na
- 17:03only good thing ng ng ward na yun is yung food yung food is
- 17:08laging on time tapos three times three times a day so breakfast
- 17:13land shop dinner. Masarap din yung pagkakaluto.
- 17:16Okay yung ano ino order sya daw sa ano eh.
- 17:20Sa catering kasi catering yung nagdadala so yun lang yun lang
- 17:27yung maganda pero yung trato yung lugar.
- 17:32Ah parang para sakin imbis na gumaling yung pasyente hindi
- 17:36gagaling ako na yung magsasabi kasi lumabas ako.
- 17:39I still had my episodes. Nagkaroon pa rin ako ng mga epis
- 17:44so after more than a week, lumabas na ako umokey na yung
- 17:48psychiatrist doon tapos ang diagnose is very bipolar.
- 17:52Tinanong sa kapatid ko, anong sinabi sakin?
- 17:54Anong problema ko? By polar daw ako ang.
- 17:58Ah ang binigay ang protocol is kapag na na confine ka sa mental
- 18:06yung gamot mo na free medications na mo ay good for
- 18:11three months. So ang dami kong gamot valproic
- 18:14acid yung ina na sakin ni research ko siya.
- 18:17Yes pang bipolar sya pati pang epileptic iba't ibang klase ng
- 18:20mental health condition na ginagamot nun and yung ulan
- 18:24sapin olanzapine na naman ah. Pero hindi ako gumagaling.
- 18:30Nagkaroon pa rin ako ng mga episodes like.
- 18:34Um naghuhubad ako. Na kahit na may tao ganun ganon
- 18:40siya kalala. That time alam ko naghubad ako
- 18:44pero hindi ko alam bakit ko ginagawa yoon.
- 18:48Di ba ngayon nahihiya ako pag naaalala ko basta ka nako bad so
- 18:53naghubad ako tapos ah. Ilang beses ako laging nag
- 18:58nagsha shower. Parang yung ano ko yung reliever
- 19:03ko ng kung ano man yung nararamdaman ko that time nung
- 19:05nakalabas ako ano ah na parang feeling ko ang solusyon o ang
- 19:11gamot ko is yung tubig. Soligo ako ng ligo tapos syempre
- 19:16yung tuwa to the point na yung towel ko pag piniga mo tubig na
- 19:20hindi na siya towel ganun na siya kasi sa sobrang everyday
- 19:24tapos yun. Bumalik ulit ako binalik ulit
- 19:28nila ako yun pero one week na lang ako don.
- 19:33So yun po nakwento niya yung sitwasyon sa n c m h gusto ko
- 19:38pong malaman yung yung ngayon pong nakalabas na po kayo.
- 19:42Kamusta naman po yung parang suporta po ng gobyerno sa
- 19:47bilang? Kayo po na nakalabas na po sa
- 19:50mental health pero kailangan pa din po ng of course ng suporta
- 19:55at meron pong meron po kayong anak na meron din pong meron po
- 19:59siyang disability sabi niyo po tapos na naman po yung support
- 20:02na nakukuha niyo. Ang ano eh.
- 20:07Ah pangit siguro kung ire rate ko bagsak.
- 20:13Pero alarming sya parang sana pagtuunan na siya ng pansin wala
- 20:18walang suporta. Ah buti na lang may p w d kasi
- 20:22nga nakakabili kami ng murang gamot like sakin pag pag sa mga
- 20:27kasi ang mahal ng mga ang mahal din ng mga psych meds.
- 20:31Pinakamababa na ang two hundred pesos sa isang tablet.
- 20:35So kung four thirty days yan irereseta sayo ng doktor two
- 20:39hundred times thirty is nasa six six thousand pesos di ba?
- 20:44Hindi ko siya nabibili ng ganun talaga.
- 20:49Tapos ah umaasa ako sa bigay ng gamot ng ng n c m mage pero
- 20:56hindi siya enough to the point na hindi konsistent o hindi.
- 21:02Ah hindi ko nasusunod talaga yung gamutan ganyan tapos ah
- 21:08liit kong bumalik kailangan follow up so nagre na si chelle
- 21:13ako pwede kong isend sayo yung email ng ang schedule ko ay for
- 21:18twenty twenty six pa. Ano po yung consulta po?
- 21:23Consultation. Baba yung babalik ulit
- 21:26consultation is twenty twenty twenty six february binuo ko sya
- 21:31binuko sya siguro ano three months ago, three months ago ako
- 21:37nag book ang schedule ko ay twenty twenty six ng sa email
- 21:41ko. Akala nga ng mga kaibigan ko
- 21:43nung family ko nagloloko ako. Sabi ko sabi nila, kailan na ba
- 21:46yung next check up mo? Sabi ko twenty twenty six pa yun
- 21:50yung binigay saking schedule, ganun siya ka worse ah ganun
- 21:54siya. I don't know kung sa sobrang
- 21:57dami ba ng patience o kulang ba tayo ng doctor.
- 22:00Pero yun twenty twenty six pa so yung akin is.
- 22:05Nag aano na lang ako kumbaga. I just i'm just getting by.
- 22:09I'm normal and sometimes not normal na pag na trigger na
- 22:15inaatake ng anxiety. Pero what pano yung mga talagang
- 22:19worst case? Di ba yung mga urgent case hindi
- 22:24mo pwedeng isang taon mo yan pag aantayin bago mo i check up or i
- 22:30resolve yung condition. Lalo na yung mga scoot reply nya
- 22:34mga ganon kailangan right away sila ma address kailangan
- 22:39nagagamot na sila alam dapat yung family alam na kung ano
- 22:42yung gamot para kumalma sila one year baka nakapatay na yan or
- 22:48one year baka nagpakamatay na yan or one year baka.
- 22:52Ano na yan. Problema na yan ng community.
- 22:56Kailangan ang kailangan lang naman ng mga pamilya is yung
- 23:01malaman nila kung ano yung pano nila matutulungan yung ano nila.
- 23:05Pero kung pag aantayin mo sila ng one year ang dami ng
- 23:08magaganap niya. Isang linggo nga lang ang dami
- 23:10ng ganap one year pa sobrang kawawa tapos yung mga pasyente
- 23:16dun kung saan saang sulok ng pilipinas as far as visayas
- 23:20meron akong kasamang pasyente ganun ka kulang yung mental
- 23:24health centers natin sabi ko wala bang mental health hospital
- 23:28dun? Wala.
- 23:30Ganun siya so lahat nagsisiksikan sa mandaluyong.
- 23:34Alam ko meron na sa ibang bayan pero hindi siya ganun kasi alam
- 23:38mo yun siguro kasi pinaka vulnerable siya siguro kasi alam
- 23:42mo yung baliw naman yang mga yan eh di naman nakakaintindi bumoto
- 23:46yan. Hindi naman nakakaintindi yan ng
- 23:49ng ano. Ng rights nila parang wala na
- 23:54lang so hindi katulad ng mga na nabibigyan ng four p s or tupad.
- 24:00Kumbaga there are on their right mind parang nagbebenefit yung
- 24:05mga politicians pero sa mga mental health patients wala
- 24:09silang benefit kung iisipin nila kung magiging selfish or greedy
- 24:14sila or i don't know. Ang maiisip nila is walang
- 24:18pakinabang sa akin yang ah minority na yan.
- 24:21So why would i make laws or projects or or something that
- 24:26would benefit them that can benefit me?
- 24:30Somehow to parang ganyan kaya kawawa talaga.
- 24:33Kaya nga nung paglabas ko sabi ko.
- 24:36Pinaka most akala ko yung mga pilay mga ganun yung mga
- 24:40disabled physically disabled mga nakikita nating disabled visible
- 24:44disable. Kala ko sila na yung pinaka
- 24:46vulnerable. Pero nung after ko dun narealize
- 24:50ko they're the most vulenerable people.
- 24:53In the philippines or in in this world kasi ganun na ganun yung
- 24:57trato sa kanila. Parang ganun na nga sila ganun
- 25:00pa yung trato sa kanila. So yun lang hindi talaga okay
- 25:04kahit saan ako sa autism naghihingi ako ng mga ang
- 25:08therapy sa ah sa sa national children hospital kasi kami
- 25:12nagpapa assessment sa kanya. Medyo mabilis dun.
- 25:15Three months ang pagitan ng follow up check ups nga pero
- 25:19yung therapist nga is years din yung tipo bang ah twenty twenty
- 25:24five ka magpapasa magpapa schedule ng therapy mo twenty
- 25:28twenty six or twenty twenty seven ka na mate therapy ang
- 25:32lalaanan ng bata no ng autism. Yon super delay na sya non delay
- 25:38na delay na wala na useless na sya sa society noon.
- 25:41Hindi mo na siya mapapagaling eh hindi ang autism.
- 25:45Ano hindi siya yung makakapag antay.
- 25:48Kailangan mo syang habang lumalaki siya habang nasa
- 25:51formative years yung bata kailangan ina address mo na yung
- 25:54problema niya kasi pag pinalipas mo pag matanda na yang batang
- 25:58autistic na yan hindi mo na yan mababa.
- 26:00Di mo na yan ma bebend hindi na yan mali, malleable na yung
- 26:05personality nya yung wala ka ng magagawa so another another
- 26:09pabigat na naman sa society kasi nga ganun eh.
- 26:13Ganun yung ano ko kaya nag nag nag aano na lang kami nagkakasya
- 26:18kami sa mga sa mga mumurahing therapy.
- 26:22Na actually hindi siya yung talagang rin.
- 26:27Recommended ng mga ng mga developmental pedia yung aba
- 26:31therapy kasi seven hundred pesos lang siya.
- 26:33Actually one k seven hundred pag may p w d so dun kami nagkakasya
- 26:37dapat ah three times a week yung recommended sa kanya.
- 26:41Once a week lang kami tas pupunta kami sa mga sa d s w two
- 26:45ask for financial help. Sobrang konti lang ha two
- 26:49hundred lang yung ibibigay na. Parang ang dami dami nilang nire
- 26:55request na mga requirements to ask for help like medical
- 26:59certificate. Syempre may halaga din yun pati
- 27:02na masahe kami pupunta pa kami sa opisina tapos ang matatanggap
- 27:06mo lang ganung amount parang parang sana na nag baka
- 27:11namalimos ka na lang baka mas malaki pa dun yung makuha mo mga
- 27:15ganun so hindi talaga sya okay. Parang feeling ko nga hindi ko
- 27:20na masyadong na emphasize yung tool pag tulong pero ayun lang
- 27:24sana lang na na maging aware yung bansa natin na kailangan na
- 27:31siyang ma address. Kasi marami nang nagsa suffer na
- 27:35tao, family society sa problema ng mental health.