Latest / Anlamak+ / Hristiyanlık Yahudilikten nasıl ayrıldı? (Gentile kavramı ve Aziz Pavlus)

Transcript

Hristiyanlık Yahudilikten nasıl ayrıldı? (Gentile kavramı ve Aziz Pavlus) · Anlamak+

• 0:00
  Herkesi tekrardan merhabalar bugün Yahudi olarak başlayan
• 0:04
  hristiyanlık aleminin nasıl farklı bir din fraksiyonu haline
• 0:07
  dönüştüğünü detaylıca irdeleyeceğiz.
• 0:10
  Çok temel bir kavram var ve bu kavram üzerinden işlenen bir
• 0:14
  sosyal hiyerarşik düzen var. Aslında birazcık bunu
• 0:18
  anlayacağız. Tabii hazreti isa tarih boyunca
• 0:21
  hep en çok tartışılan varlığı tartışılan varlığıyla beraber
• 0:24
  taşıdığı mesajlar tartışılan ve bugün itibariyle milyarlarca
• 0:29
  inanı olan bir dinin peygamber statüsünde hazreti isa hayata
• 0:34
  geldiği zaman insanların nezdinde en azından havaleler
• 0:37
  çerçevesinde çok temel bir yargı olarak aslında çok da farklı bir
• 0:42
  şeyler anlatan kimse değildi. Bir Yahudi mesihiydi ve mesih
• 0:46
  mesajlarını taşıyordu ve Yahudilerin beklediği tekrardan
• 0:50
  yüceltilmiş Yahudi krallığının oluşumusuydu aslında.
• 0:54
  Ancak gerçek böyle sirayet etmede zam içerisinde söylemler
• 0:58
  çok fazla değişti. Romalıların çok hızlı bir
• 1:02
  devinime girdikleri hep anlatılır.
• 1:04
  Ancak bu durum tam olarak da öyle değildir.
• 1:07
  Bununla da değineceğiz ama burada en önemli konu tabii ki
• 1:10
  cental kelimesidir. Gençl diye de
• 1:13
  türkçeleştirebilirsiniz. Herhâlde centilmen değildir.
• 1:16
  Aslında. Kelime köken olarak etolojik
• 1:18
  olarak tam bu etimolojik kavrama denk gelmeyebilir ancak daha
• 1:23
  önemli bir kavramı karşılar. Biliyorsunuz sette aginta
• 1:26
  dediğimiz latince bir çevirisi var.
• 1:28
  Eski ahitin ibraniceden ilk çeviri olarak değerlendirilen
• 1:32
  bir kitap. Aslında bu kodekste cenil
• 1:35
  kelimesine denk düşüyoruz. Centayda aslında ibrahimce de
• 1:40
  goeyim kelimesine karşılık gelir.
• 1:43
  Yani Yahudi olmayan, Musevi olmayan herhangi bir kimseye
• 1:47
  verilen isime Özdeş düşer. Tabi ki tarihte her zaman cem
• 1:51
  Tahir kelimesi bu şekilde. Kullanılmadı.
• 1:55
  Eee tabii ki aziz paulus döneminde çok hızlı bir
• 1:58
  biliyorsunuz. Hristiyanlık reforma girer.
• 2:00
  Çünkü 12 hawaii'nin. Hayattaki misyonu bellidir.
• 2:05
  Isa'nın öğretilerine anlatmaya geldiler ama madde'da isa'nın
• 2:09
  söylediği ben bu kitabı inkar etmeye değil tamamlamaya geldim
• 2:13
  sözünün burada bir karşılığı yoktur.
• 2:16
  Çünkü dünyaya bir şey anlatacaksınız.
• 2:18
  Yahudi'nin nasıl olabileceği belli.
• 2:21
  Nasıl bir insanın Yahudi olabileceği belli.
• 2:23
  Anne familyasından takip ederek gidilen bir soy ağacı olduğu
• 2:26
  belli ve bu goimlerin nasıl Hristiyan olabilecektir.
• 2:30
  Daha doğrusu nasıl Yahudi olabilecekleri hep tartışma
• 2:33
  konusu. Aziz pavlus bu konuda ilk
• 2:36
  misyoner faaliyetleri yürüten aslında hristiyanlının temel
• 2:39
  teolojik unsurlarını ilk şekillendiren kişi olarak
• 2:41
  karşımıza çıkıyor. Aziz paltus'un çok büyük bir
• 2:44
  problemi var. Yani dile getirdiği çok büyük
• 2:46
  bir problem var. Biliyorsunuz pavlosun çok
• 2:49
  kıymetli bir Hristiyan teolog olduğunu söylemek lazım.
• 2:52
  Çok ciddi bir misyonerlik faaliyeti var ve gerçekten de
• 2:56
  bugün hristiyanlığın bu noktaya erişmesinde pavlosun aziz
• 3:00
  pavus'un çabalarına inkar etmek neredeyse imkansızdır.
• 3:04
  O bu Center kelimesi üzerinden farklı bir söyleme gidiyor.
• 3:07
  Çünkü en önemli problemlerden bir tanesi havalar, farklı
• 3:10
  yerlerin mesajları taşınmaya çalıştıklarında aslında bir
• 3:14
  kavimin, bir bölgenin, bir lokasyonun söylemleri taşıyıp
• 3:17
  bir lokal tanrının inanışlarını. Aksettirdiklerini hissettiler.
• 3:23
  Ve gerçekten de enteresan gelecek ama bir çok bölgede
• 3:27
  lokal tanrılar olmasına rağmen o zaman için Yahudi tanrısı
• 3:31
  yahudilin temel misyonları koşan yemek, sünnet olmak, şabat
• 3:37
  gününe inanmak ve günlük rutindeki takip edilmesi gereken
• 3:41
  Yahudi geleneklerini düşündüğümüz zaman çok sert
• 3:44
  birinde ve insanlar aslında hem sosyalist olarak bir goim bırak
• 3:49
  yani bir cental olarak değerlendirmek zaten hem
• 3:52
  zorlarına gidiyordu. Hem de bu Yahudi geleneklerine
• 3:54
  çok daha sert olduğunu düşündü isa'nın mesajı musa'nın mesajına
• 3:59
  göre çok daha evrenseldi ve bu mesajın taşınması için aslında
• 4:04
  bu goim denilen sosyal sınıfın ayrı ayırt edilmesi gerekiyordu.
• 4:08
  Ceniller ilk defa kullanıldığında bulgata da
• 4:11
  görüyoruz. Biz bu kelimeyi.
• 4:14
  Daha doğrusu hristiyanolojisi, cem tayil hristiyanlar
• 4:16
  kelimesini ilk defa burada görüyoruz çünkü cental daha
• 4:19
  öncesinde Yahudi olmayan herhangi bir kimseye verilen bir
• 4:21
  isimken daha sonrasında teolojik olarak cental hristiyanlığı diye
• 4:26
  bir hristiyanları diye bir bir kelime.
• 4:30
  Karşımıza çıkıyor. Buradaki işte centy
• 4:34
  hristiyanlardan önce cenliler aslında paganları da kapsayan
• 4:38
  bir söylemdi. Yani Yahudi olmayan herhangi bir
• 4:41
  kimseyi karşılıyordu ve bu da işte dediğim gibi bir ilk başta
• 4:45
  bir defisit bir handikap oluştururken aziz pallus'un özel
• 4:49
  çabaları ve girişimleriyle özellikle Kudüs konsoliasında
• 4:53
  yaptığı havallerle beraber yaptığı görüşmeler sonucunda
• 4:56
  bambaşka bir yere evrilecek. Cen aylık bir dezavantajken bir
• 5:00
  anda avantaja dönüşecek. Nasıl olacak şimdi onu konuşalım
• 5:02
  biliyorsunuz milattan sonra 40. Dokuzla ellili yıllarda bir
• 5:05
  Kudüs konsulü toplanıyor ve Kudüs konsüllü en önemli konusu.
• 5:10
  Yahudi olmayan kimselere isa'nın mesajını nasıl aktarılacağı?
• 5:14
  Tabii burada cenk'i kelimesinin antipatikliğe ilk başta
• 5:17
  konuşulması gereken unsurken bir anda bu işin bir avantaj
• 5:21
  olduğunu fark ediyorlar ve aslında cem tâl olmanın Yahudi
• 5:25
  öğretilerinden bir nebze arafta kalma, birazcık onlardan istisna
• 5:29
  tutulacak imtiyazlar elde edebilecek bir statüye
• 5:32
  evrilebileceğini gördüler. Sünnet olmak gibi temel
• 5:36
  ritüeldeki faaliyetleri bile aslında ekart ettiler.
• 5:39
  Yani yahudiliğin temelinde olan ilk 8 gün içerisindeki sünnet
• 5:42
  olma faaliyeti. Eee ne biliyim şabat gücüne
• 5:46
  uymak. Ve fısı devam ettiriliyordu.
• 5:50
  Isa döneminde olduğu için. Bu tarz temel yasalar birazcık
• 5:55
  bloglarını engellendi. Daha doğrusu centerlere karşı
• 5:59
  bunlar dikte edilmedi. Bir insanın isa'nın mesajlarını
• 6:02
  öğrenmesi için bunlara uyması beklenmedi ve hudus konsunun en
• 6:07
  önemli anekdotlarından bir tanesi de tarihte budur.
• 6:11
  Hristiyanlık da zaten yahudilikten söylemsel ve
• 6:14
  ritüellik açıdan böyle farklılaşmaya başladı.
• 6:17
  Aziz pavlus cental olan kimselerin Yahudilerin mesajını
• 6:22
  isa ile geliştirilmiş tırnak içinde bir formunu dünyaya
• 6:26
  anlatmayı kendine misyon edindi. Tabii ki bu söylemler çok hızlı
• 6:30
  gelişmede, tarihte her şey böyle oldu bitti, sekansı ile okunduğu
• 6:35
  zaman insanlar zannediyor ki. Aziz pavlus'un mesajları
• 6:38
  anlattığında roma'nın tamamı Hristiyan olmuştu, zannediyor.
• 6:41
  Hayır, bu süreç zannedildiği gibi çok basit ve hızlı geçişli
• 6:46
  bir süreç olmadı. Biliyorsunuz milattan sonra
• 6:50
  beşinci yüzyıla kadar konstantin çabaları dördüncü yüzyıla kadar
• 6:53
  konstantin'in çabalarına gelene kadar aslında rom içerisinde çok
• 6:57
  ciddi ayaklanmalar ve problemler var.
• 6:59
  Özellikle barkow bayaklanması, Yahudi temelli dini temelli bir
• 7:03
  ayaklanma olması sebebiyle Kudüs bölgesinde oldukça önemlidir.
• 7:07
  Burada cenillere bir takım imtiyazlar gene veriliyor ki bu
• 7:10
  çok enteresandır. Yani Yahudiler bu isyanlardan
• 7:13
  sonra dün tileların birazcık daha imtiyaz edilebilmesi
• 7:17
  açısından. Onlara bir takım ritüellerde
• 7:20
  serbestlik tanınıyor ve bu da cental hristiyanlık kavramının
• 7:24
  çok temelde gelişmesine vesile olacak.
• 7:27
  Milattan sonra ikinci yüzyılın ortalarındaki isyanın bir sonucu
• 7:30
  olarak karşımıza çıkıyor. Bar code ayaklanmalarından sonra
• 7:34
  romayla araları tabii her zaman çalkantılı olan Yahudiler bir
• 7:38
  bakımdan aslında kendilerini birazcık daha.
• 7:42
  Ötekileştirilmiş olmanın bir haklı seromisini de sağlıyorlar.
• 7:47
  Çünkü hani baskı gören belleği isyan eden belleğe isyanı
• 7:51
  bastırılan belli roma'ya karşı büyük savaşlar verenler belli ve
• 7:55
  bu mücadelenin yalnız olduğu da kesin.
• 7:59
  Jön Taylor istiyanları bu dönem içerisinde çok ciddi ayrışmalara
• 8:02
  giderken aslında bir yandan Yahudilerin barkop
• 8:06
  ayaklanmasıyla beraber aldıkları imtiyazlardan fazlasını da
• 8:09
  alarak bir takım roma imparatorluğuna karşı sempatiyi
• 8:14
  de kendi içinde besliyorlar. Ancak bu dönem içerisinde çok
• 8:17
  fazla çalkantılı dönem var. Nöro dönemi bunlardan bir tanesi
• 8:22
  nöro biliyorsunuz çok büyük yangınla uğraşırken
• 8:24
  hristiyanlara özellikle. Ve aynı şekilde yahudileri bu
• 8:28
  yangınların başlangıcı olarak başlatıcısı olarak.
• 8:32
  Veya yangınların durdurulması önündeki güç olarak sembolize
• 8:35
  ettiği için onlara çok ciddi baskılar yapmıştır ve sonrasında
• 8:40
  hani tarih hep böyle dedik ya düz okunmuyor.
• 8:42
  Oldu bittiler değil de sius ve Marcus aleyus'un da yine bu 2
• 8:47
  dini gruba çok ciddi baskıları var.
• 8:49
  Aziz pavlus, hristiyanlığın ve isa'nın mesajının daha
• 8:53
  evrenselliğine yönelik bir takım atıflarda bulunurken aslında.
• 8:58
  Bir takım ceniller üzerinde de aslında hristiyanlıkla
• 9:01
  yahudi'nin ayrılıştaki teolojik unsurlarında şekillendirmiş
• 9:05
  oldu. Her ne kadar isa matladı,
• 9:07
  söylediğim gibi kitabın tamamlayıcısı olarak geldiğini
• 9:09
  söylese de farkında olmadan başkaları tarafından farklı bir
• 9:13
  anlatının başrolü haline getirdiler.
• 9:16
  Konstantin döneminin toplanan izledik konusunu çok meşhurdur
• 9:19
  ve son zamanlarda ülkemizde de biliyorsunuz tekrar hani orayı
• 9:23
  ziyaret etme durumu söz konusu oldu.
• 9:25
  Bu iznik konsulü sonrasında roma.
• 9:28
  Hristiyan olduğu zannedilir çok büyük bir yanlıştır.
• 9:30
  Çünkü aslında serbesttiste sağlanır ve sadece iznik
• 9:34
  konusuyla değildir. Milano fermanıyla beraber
• 9:38
  aslında hristiyanlara nane özgürlüğü getirilir.
• 9:40
  Bu desius zamanında pagan tanrılara ibadet etme emrini
• 9:45
  içerildiği birtakım ritüellerden sonra gelen bir rahatlama
• 9:48
  dönebilir aslında. Ama o zaman içinde de roma'nın
• 9:52
  tamamının Hristiyan olduğunu söylemek mümkün değildir.
• 9:55
  Konstantin'in ve annesinin çok ciddi biliyorsunuz şey.
• 9:58
  Var destekleri var ancak o da bir yere kadar gider.
• 10:02
  Bu baskılar iyice artması 300 doksanlı yıllarda tedosuz ikinci
• 10:06
  zamanında hem Selanik fermanı hem de daha sonrasında pagan
• 10:10
  tanrılara inanmanın yasaklanmasıyla beraber
• 10:13
  hristiyanlığın devletin resmi dini haline gelmesiyle
• 10:16
  özdeşleşir. Dolayısıyla buradaki hikayenin
• 10:19
  okunacak kısmı cem tayların Yahudi temel öğretilerinden.
• 10:25
  Mahrum bırakılması demeyelim ama orada bir imtiyaz elde
• 10:28
  edebilmeleri ve oriitelileri uymak zorunda bırakılmamaları
• 10:32
  aslında yahudilik ve hristiyanlığın temeldeki
• 10:34
  ayrışmasının siyasi temelli için bir altyapı oluşturmuştur.
• 10:38
  Ceniller yani Yahudiler tarafından Yahudi olmayan
• 10:42
  kimselerin uzaklaştırılması ve dinin sadece ibrani kökenli
• 10:47
  kimselere atfedilmesi sonucunda gelişen hadiseler aziz palus ve
• 10:51
  birçok. Dini önlerin ruhban sınıfındaki
• 10:55
  insanların da şekillendirmesiyle beraber isa'nın temel mesajının
• 10:59
  evrenselliğinden aldığı güçle beraber aslında eski aytin
• 11:03
  üstüne yeni bir katman ekleyerek daha sempatik ve daha evrensel
• 11:08
  bir mesaj doktrinleri üzerinde bir sistem inşa edebilmenini
• 11:12
  sağlamıştır. Buradaki temel suçlunun,
• 11:14
  Yahudilerin kendi içine kapalı ferisiler gibi ııı Esenler gibi
• 11:18
  karim toplulukları içerisinde olmasından mütevellik değildir.
• 11:22
  Tabii ki bu ritüellik olarak kendi belli ritüellerini takip
• 11:27
  eden kapalı cemaatler içerisinde kabul zor olduğu için ve zaten
• 11:32
  dediğim gibi anne soyundan takip edildiği için bir israiloğlu'nun
• 11:35
  israiloğlu olabilmesi için annesinin israil ile olabilmesi
• 11:39
  çok önemlidir biliyorsunuz. Onu da sağlayamadıkları için
• 11:42
  Center kelimesi üzerinden yürütülen bir algıyla beraber
• 11:46
  hristiyanlık kendi temel doktrlerini inşa etmiştir ve bu
• 11:50
  inşa süreci roma imparatorluğu'nda desteğiyle
• 11:53
  beraber roma'nın evrensel dini haline dönüşmüştür.
• 11:58
  Roma'nın hemen hristiyanlığa dönmemesinin ve halen parganik
• 12:02
  inanışlarını devam etmesinin çok fazla tartışılan unsurları
• 12:05
  vardır biliyorsunuz. Bir dönem özellikle bu ceniller.
• 12:10
  Cental hristiyanlar baskın bir popülasyonu elde ettiklerinde
• 12:14
  dahi agora da kütüphanesi'nin yıkılması gibi mesela paganimit
• 12:19
  bir takım eserlerin yok edilmesindeki temel mekanizma da
• 12:22
  bile aslında orada kölelerin genelde halk veya teba olarak
• 12:26
  görülen kimselerin Hristiyan olduğu ancak soylu statüde ki
• 12:29
  entelektüel entelijansın halen paganiic inançlara tabi olduğunu
• 12:34
  görebiliyoruz. Buradaki en temel sebeplerden
• 12:36
  bir tanesi. Hristiyanlığın doktrinlerini
• 12:39
  güçlü şekilde anlatmaktan, anlatamamasından ziyade.
• 12:43
  Eee, devletin çok ciddi toprak bütünlüğüne sahip olması ve
• 12:47
  neredeyse britanya'dan başlayıp mezopotamya'ya kadar giden geniş
• 12:51
  toprak ağlarının olmasa biliyorsunuz.
• 12:53
  Kartacı dediniz. Bir yerin merkezi yönetimde
• 12:55
  neredeyse hiçbir alakası yok ve bu süreç içerisinde herkesin
• 12:59
  ortak olarak hristiyanlığı benimsemesi neredeyse imkansız.
• 13:02
  Aziz pavlus, hawarilerin dünyanın her yerine yayılıp
• 13:05
  kataklar içerisinde hristiyanlığın temel
• 13:07
  doktrlerinin anlatmasını ve isa'nın mesajının eski eğitim
• 13:11
  mesajlarından ayrışmasını sağlamak için aslında.
• 13:14
  Farklı bir temel oluşturdu ve bu temel oluştururken de dediğim
• 13:17
  gibi Yahudilerin Yahudi olmayanları dışladıkları goiim
• 13:21
  kelimesi üzerinden bir hareketle devam ettirdi.
• 13:25
  Ve dördüncü yüzyılda bulgata yazıtlarında gördüğümüz cental
• 13:30
  hristiyanları aslında aziz pavlus'un milattan sonra ilk
• 13:34
  yüzyılda inşa etmeye çalıştığı temel bir doktrinin sonucuydu ve
• 13:38
  dolayısıyla. Tek başına bir aziz pavlus
• 13:41
  karakterinden bahsedemeyiz ama. Oradaki havalelerin üstlendiği
• 13:44
  misyonlar ve insanın temel öğretilerinin.
• 13:48
  Daha sevgi merkezli eee ve aslında eski ayıt veya
• 13:53
  torakülyatında olduğu üzere sert haşin ve sadece israil olanı
• 13:58
  koruyan tanrı kavramından daha evrensel bir mesaja
• 14:02
  indirgâlebilmesi veya daha doğrusu kapsamlı bir hale
• 14:04
  getirilebilmesi tabii ki büyük bir emek istemiştir.
• 14:08
  Büyük bir çalışma istemiştir. 10'a çıkart inanmayan birçok
• 14:11
  insan varken. Eee bütün kadim topraklarda bu
• 14:14
  öğretilerin anlatılması oldukça önemlidir.
• 14:16
  Monotreizm kelimesinden çokça bahsetmiştik.
• 14:19
  Aslında burada zaman içerisinde insanın tanrıyı taahhüt etme
• 14:22
  seviyesinde değiştiğinden söz etmek oldukça mümkün.
• 14:26
  Aziz pallus'un ve havalılerinin diğer havarilerini de bu mesajı
• 14:29
  güçlendirerek buradan çıkarması belki de isa'nın mesajı
• 14:34
  tamamlamak için geldiğindeki misyon olan evrensellik doktrini
• 14:37
  ile doğrudan ölçüyor olabilir. Belki de israiloğulları ilk
• 14:41
  etapta kendisine indirilen bu monoteistik dinin sadece lokal
• 14:47
  bir kalma ayı aidiyetliğini yanlış yorumladıkları için
• 14:52
  isa'nın mesajı gerçekten belki de evrenselliğe ulaşmak için bir
• 14:55
  çaba gerektiriyor olabilirdi. Aziz pavus'ta cental kelimesi ve
• 15:00
  cenil popülasyonu üzerinden inşa ettiği sistem içerisinde zamanın
• 15:05
  çok kısa bir süre içerisinde yani belki de 4 500 yıl kadar
• 15:07
  sayılabilecek kısa bir süre içerisinde.
• 15:11
  Eee tek tanrılı dönemi cen tayların baskınlığı haline
• 15:14
  getirmiştir ve cental hristiyanlara hristiyanlıkla
• 15:17
  özdeşleştiğinde ve roma imparatorluğu ikinci theodosuz
• 15:21
  zamanında hristiyanlık roma'nın resmi dini ilan edildiğinde
• 15:25
  artık cem tarih olanlar, paganlarda ve paganlarda ikinci
• 15:28
  terörsun baskıyla başlayan yönetimiyle beraber çok kısa
• 15:33
  sürede toplum içerisinde silindiler ve hristiyanlar.
• 15:37
  Artık toplumun temel yöneticileriydi.
• 15:39
  Kesinlikle sosyolojik anlamda çok güçlendirilmiş bir kelimeyle
• 15:42
  karşı karşıyayız. Hem bir dinin temellerini inşa
• 15:45
  etme hem de roma imparatorluğu'nun temel siyasal
• 15:48
  mosyonu oluştururken. Kullandığı çok güçlü bir
• 15:51
  argümana dönüşmesini bugün sizlerle konuşmak istedim.
• 15:55
  Eee yani aslında yahudilikler istiyanlığın temel anlamda
• 15:58
  öğretmenin temelde farklılaşmasının en önemli
• 16:00
  sebebi lokal bir yerden evrensel bir mesaja dönüşmesidir.
• 16:05
  Bu manada aziz palusun yaptığı belki misyonerlik olarak
• 16:08
  değerlendirilebilir ancak yeni bir dini inşa etmekten ziyade
• 16:11
  belki de gerçekten isa'nın kurtarıcı mesih rolünü çok ciddi
• 16:15
  bir şekilde. Anlamlandırmış olabilir.
• 16:19
  Beni dinledin. Şimdi çok teşekkür ederim.
• 16:20
  Herkese iyi haftalar dilerim.