Latest / BNR Nieuws Vandaag / Ochtendnieuws: Gemeenten kopen actiever grond op dankzij voorkeursrecht
Transcript
- 0:10Speaker 1: Goedemorgen en goed dat je luistert naar de podcast Ochtendnieuws
- 0:13Speaker 1: op vrijdag 27 februari 2026. De laatste werkdag van de maand, dat
- 0:19Speaker 1: er maar wel, en bijna weekend. En naast mij, want
- 0:21Speaker 1: het is vrijdag, Nina van den Dungen. Goedemorgen
- 0:23Speaker 2: en ook de laatste dag weer, laatste werkdag van februari. Ja,
- 0:27Speaker 2: dat zei ik al, van de maand. Ja, gelijk
- 0:32Speaker 1: Goedemorgen. Het is zes uur deze ochtend. Hele week avondspits gedaan.
- 0:36Speaker 1: Ochtendspitsje erbij nog.
- 0:37Speaker 2: Weet je hoe wij dat hier op de vloer noemen?
- 0:39Speaker 2: De graveyard shift.
- 0:41Speaker 1: Dat je van
- 0:41Speaker 2: de avond naar de hele vroege ochtend door tikt
- 0:43Speaker 1: Je hebt ook op werk geslapen, of niet?
- 0:45Speaker 2: Nee.
- 0:46Speaker 1: Maar het scheelt niet veel. Nee, het scheelt niet veel. Oké,
- 0:48Speaker 1: we gaan je het laatste nieuws brengen. Alles wat je
- 0:50Speaker 1: moet weten om je werkdag goed te beginnen. Wat hebben
- 0:51Speaker 1: we allemaal?
- 0:52Speaker 2: Nou, het datalek bij Odido. Dat blijft natuurlijk maar daarover gaan.
- 0:55Speaker 2: Want het wordt ook steeds groter. Want wat blijkt nu,
- 0:57Speaker 2: RTL Nieuws zegt dat er ook... BSN-nummers toch wel zijn gelekt.
- 1:01Speaker 2: Terwijl er was echt sprake van, zei Odido, dat dat
- 1:03Speaker 2: niet zo was. Dat was niet... Jad door de hackers,
- 1:06Speaker 2: maar het ligt dus wel degelijk op straat. Dus de
- 1:08Speaker 2: autoriteit persoonsgegevens eist daar opheldering over. En autofabrikanten zijn mogelijk
- 1:13Speaker 2: al veel eerder begonnen... met al die geheime prijsafspraken in
- 1:17Speaker 2: het Dieselgate-schandaal. Blijkt allemaal nu uit onderzoek van Follow the Money.
- 1:21Speaker 2: We spreken zo meteen met de auteur van het stuk.
- 1:23Speaker 1: We geven je inzicht in de dag die komt hier
- 1:25Speaker 1: op BNR. Nederland, het Binnenhof, de rest van de wereld...
- 1:27Speaker 1: en de vliegende start van je werktacht... die beginnen we
- 1:29Speaker 1: vandaag in Pakistan en Afghanistan. Want Pakistan heeft de Taliban
- 1:34Speaker 1: in Afghanistan... Oorlog verklaart een open war. De twee buurlanden
- 1:39Speaker 1: zijn al dagenlang in een bloederige strijd... met elkaar verwikkeld,
- 1:42Speaker 1: waarbij dus dodelijke aanvallen... over en weer worden uitgevoerd. En
- 1:45Speaker 1: de Pakistanse minister van Defensie schrijft op X... dat ons
- 1:49Speaker 1: geduld zijn limiet heeft bereikt
- 1:50Speaker 2: En de Pakistanse premier Sharif waarschuwt nu... dat de strijdkrachten
- 1:54Speaker 2: van zijn land ten volle in staat zijn... om elke
- 1:57Speaker 2: agressieve ambitie de kop in te drukken. Dus het is
- 1:59Speaker 2: echt ook wel oorlogstaal die wordt... Eerder kwamen er volgens
- 2:04Speaker 2: de Afghaanse defensieminister... al 55 Pakistanse soldaten om. En ook acht
- 2:08Speaker 2: Afghaanse strijders om. Pakistan meldde 133 strijders te hebben gedood. Het
- 2:13Speaker 2: Pakistanse leger heeft ook aanvallen uitgevoerd... op de Afghaanse hoofdstad, Kabul.
- 2:18Speaker 2: En de escalatie komt dus nu na een slepende strijd...
- 2:20Speaker 2: die al maanden aan de gang is. En dat is
- 2:22Speaker 2: vooral aan de grens tussen de twee landen. Sinds oktober
- 2:25Speaker 2: zijn er al gevechten over en weer... waarbij zeker 70 mensen omkwamen.
- 2:29Speaker 2: Grensovergangen zijn nu ook voor het grootste deel dicht. Pakistan
- 2:33Speaker 2: zegt dat Afghanistan te weinig doet... tegen de militante groeperingen
- 2:36Speaker 2: die allerlei aanslagen plegen... op het Pakistanse grondgebied. Taliban ontkent dat.
- 2:41Speaker 2: Eerder probeerde Qatar al te bemiddelen, Turkije ook... Er waren
- 2:45Speaker 2: ook meerdere onderhandelingsrondes. Er was zelfs even een staakt het vuren.
- 2:48Speaker 2: Maar dat is duidelijk dus tot geen oplossing gekomen. En
- 2:50Speaker 2: nu is de situatie serieus aan het escaleren
- 2:53Speaker 1: Ja, veel onduidelijkheid over nog. We blijven dat voor je
- 2:55Speaker 1: in de gaten houden. En de hele ochtend updates daarover,
- 2:58Speaker 1: mocht dat nodig zijn. Ander nieuws komt tot eigen land.
- 3:01Speaker 1: Want gemeenten zijn weer veel actiever bezig met het kopen
- 3:04Speaker 1: van grond. Bewijs daarvoor is de massale inzet van het
- 3:07Speaker 1: zogeheten voorkeursrecht... dat eigenaren van grond verplicht om die grond...
- 3:11Speaker 1: eerst aan de gemeente aan te bieden als ze willen verkopen.
- 3:14Speaker 1: Gemeenten kochten de afgelopen jaren ook jaarlijks meer grond dan voor 2019.
- 3:18Speaker 1: Blijkt allemaal uit onderzoek van BNR. Samen met vastgoedadviseur Seffels.
- 3:23Speaker 1: Bart van Rijswijk is van de BNR onderzoeksredactie. Bart, goedemorgen. Goedemorgen.
- 3:28Speaker 1: Grondhandel dus, de horror uit de financiële crisis. Wat is
- 3:31Speaker 1: de reden dat de gemeenten nu dat voorkeursrecht maar weer
- 3:35Speaker 1: massaal inzetten?
- 3:37Speaker 3: Nou, dat duidt er natuurlijk op dat ze eigenlijk weer
- 3:40Speaker 3: meer grond willen. In ieder geval beter willen kunnen beslissen
- 3:44Speaker 3: wat er met die grond gaat gebeuren. Wat er precies
- 3:47Speaker 3: op gebouwd gaat worden. Een stukje meer regie. Als je
- 3:51Speaker 3: de grond bezit, dan kun je bijvoorbeeld ook afspraken maken
- 3:54Speaker 3: met projectontwikkelaars. over betaalbare koopwoningen, over sociale huur... een bepaald
- 3:59Speaker 3: percentage afdwingen. Dus dat is eigenlijk de reden dat de
- 4:02Speaker 3: gemeenten weer actiever zijn geworden. En dat heeft natuurlijk alles
- 4:07Speaker 3: te maken met de woningnood.
- 4:08Speaker 1: Ja, precies. Dus die gemeente heeft dan plannen met die grond.
- 4:11Speaker 1: Dan moet die eigenaar als eerste aanbod doen aan de gemeente...
- 4:16Speaker 1: om dat te kunnen kopen. Weten we hoe vaak dat
- 4:17Speaker 1: ook daadwerkelijk leidt tot een aankoop?
- 4:21Speaker 3: Nou ja, wat natuurlijk eigenlijk ook al in de intro
- 4:24Speaker 3: werd gezegd... die inzet van het voorkeursrecht is echt geëxplodeerd.
- 4:29Speaker 3: Als je kijkt naar bijvoorbeeld hoe vaak het nu wordt gebruikt...
- 4:32Speaker 3: bijna driekwart van de gevallen sinds 1990... vond plaats in de
- 4:36Speaker 3: afgelopen vijf jaar. En dan heb je het echt over
- 4:40Speaker 3: iets van 13.000 hectare grond. Dat betekent natuurlijk nog niet dat
- 4:43Speaker 3: de gemeente die grond... een soort eerste recht van koop afdwingen.
- 4:51Speaker 3: Maar kijk je naar kadassengegevens, dan zie je ook wel...
- 4:53Speaker 3: dat gemeenten steeds vaker een kopende partij zijn. Het is
- 5:00Speaker 3: alleen wel een beetje lastig in te schatten... hoeveel grond
- 5:03Speaker 3: het gaat, omdat gemeenten die aankoop van grond... niet altijd
- 5:07Speaker 3: onder hun eigen naam doen... maar vaak ook met een
- 5:09Speaker 3: soort van losstaand bv'tje ervoor... Ja, die zijn moeilijk op
- 5:14Speaker 3: te snoren, zeg maar
- 5:15Speaker 1: Ja, maar het voordeel voor de gemeente is dat ze
- 5:16Speaker 1: dan hopen... dat ze een beetje een aantrekkelijke prijs daarvoor
- 5:19Speaker 1: weten te krijgen. Zodat ze bijvoorbeeld ook de prijzen van
- 5:23Speaker 1: die te bouwen woningen... dat ze die ook beperkt weten
- 5:24Speaker 1: te houden. Ja, nou weet ik, ik zei het al, grondbeleid...
- 5:29Speaker 1: een soort horror uit de financiële crisis bij veel gemeenten.
- 5:33Speaker 1: Jarenlang waren gemeenten daar terughoudend mee. Ik geloof bijvoorbeeld dat
- 5:37Speaker 1: de VNG, de Vereniging Nederlandse Gemeenten... nu weer actief grondbeleid
- 5:40Speaker 1: aan het promoten is. Waarom zie je een soort omslag daarin?
- 5:44Speaker 3: Het kabinet wil het ook natuurlijk. Ook in het laatste coalitieakkoord.
- 5:47Speaker 3: Het is eigenlijk al een wens van opeenvolgende kabinetten. Dat
- 5:50Speaker 3: gemeenten weer te actiever worden op de grondmarkt. En met
- 5:55Speaker 3: het voorkeursrecht kan er dus ook een beetje een soort iets.
- 5:58Speaker 3: Het is meer een marktconforme prijs. Maar je kunt in
- 6:00Speaker 3: ieder geval wel speculanten tegen gaan. En dat is eigenlijk
- 6:03Speaker 3: ook een wens. Niet alleen van projectontwikkelaars. Want die hebben
- 6:08Speaker 3: ook baat bij relatief goedkope grond. Want dan kun je ook...
- 6:12Speaker 3: goedkopere huizen afleveren, is het afzetrisico een stuk kleiner. Dat
- 6:16Speaker 3: is natuurlijk ook een wens van de politiek... die vaak
- 6:19Speaker 3: tandenknarsend heeft moeten toezien... dat projectontwikkelaars grond voor veel geld kochten...
- 6:25Speaker 3: en voor nog meer geld konden verkopen. Dus na de
- 6:32Speaker 3: financiële crisis was er koud watervrees bij gemeenten... en dat
- 6:36Speaker 3: begint nu een beetje weg te eppen.
- 6:38Speaker 1: Nou, grondbeleid dus terug van weg geweest. Dank je wel,
- 6:40Speaker 1: Bart van Rijswijk van de BNR-onderzoeksredactie. In de ochtendspit praten
- 6:43Speaker 1: we nog verder met Frank ten Haven. Hij is lid
- 6:45Speaker 1: van het expertteam woningbouw bij de RVO, de Rijksdienst voor
- 6:48Speaker 1: onderneming in Nederland. Daar hebben we het over de voor-
- 6:50Speaker 1: en nadelen, de risico's ook van dat grondbeleid. En ook
- 6:54Speaker 1: wat daar, nou ja, dit was natuurlijk eigenlijk maar een
- 6:55Speaker 1: deeltje daaruit, hè, dat we voorkeursrechten spelen nog meer op
- 6:57Speaker 1: dat dossier. Het hele verhaal van de hand van Bart
- 6:59Speaker 1: kan je lezen via bnr.nl en de BNR-app. MUZIEK En
- 7:03Speaker 1: dan zijn er twee dingen zeker in het leven. Dat
- 7:05Speaker 1: je belasting moet betalen. Zondag aangifte doen, hè. En dat
- 7:09Speaker 1: je doodgaat. Alleen doodgaan hoeft niet meer in stilte. Want
- 7:12Speaker 1: je moet niet raar opkijken als je binnenkort dit hoort...
- 7:15Speaker 1: als je langs zo'n urnemuur loopt.
- 7:20Speaker 2: Wat er
- 7:21Speaker 1: precies speelt, hoor je over een minuutje of dertien. Ochtendnieuws.
- 7:30Speaker 2: Naast persoonsgegevens zoals namen, bankrekeningnummers, woonplaatsen... adressen blijken er bij
- 7:36Speaker 2: het datalek bij Odido... ook allerlei BSN-nummers te zijn buitgemaakt.
- 7:40Speaker 2: De burgerservice-nummers, dat blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. Odido
- 7:44Speaker 2: zei eerder dat er geen BSN-nummers bij het lek zaten.
- 7:47Speaker 2: Maar ja, dat blijkt dus niet waar. De autoriteit persoonsgegevens
- 7:50Speaker 2: eist nu opheldering van Odido. Klantgegevens zouden ook mogelijk te
- 7:54Speaker 2: lang bewaard zijn gebleven... En dan kan je dus dit
- 7:57Speaker 2: soort enorme datalekken krijgen... met tussen de 6 en 8 miljoen gegevens
- 8:01Speaker 2: van Nederlanders die zijn gelekt. We gaan over praten met
- 8:04Speaker 2: Menno Weij, privacyadvocaat bij de Data Lawyers. Menno, goedemorgen.
- 8:08Speaker 4: Goedemorgen Nina en Iwan.
- 8:09Speaker 2: Ja, de zaak was natuurlijk al serieus. En nu dus
- 8:12Speaker 2: die BSN-nummers. Ja, dat is iets wat niemand fijn vindt.
- 8:16Speaker 2: Als je BSN-nummers er ook nog bij staan.
- 8:18Speaker 4: Nee, die mag je rustig in een van de hoogste
- 8:20Speaker 4: categorieën scharen. Het is een uniek nummer, je kunt het
- 8:24Speaker 4: maar één keer krijgen. Een paspoort in een rijwijs doet pijn,
- 8:26Speaker 4: maar dat verloopt een keer... dat vervang je een keer,
- 8:29Speaker 4: dan verandert dat.
- 8:30Speaker 2: Maar daar staat ook je BSN-nummer op, dus dan denk je... ja,
- 8:32Speaker 2: als je paspoort op straat ligt, dan is het toch
- 8:34Speaker 2: al bekend.
- 8:34Speaker 4: Ja, nu gaat het bij Odiro meer om wat coördinaten
- 8:37Speaker 4: van je paspoort. Dus we hebben niet echt
- 8:38Speaker 2: de
- 8:38Speaker 4: hele kopieën. Maar je BSN-nummer verandert dus nooit. En die
- 8:44Speaker 4: mag ook niet zomaar verwerkt worden. Dus daar zitten hele
- 8:46Speaker 4: strenge eisen aan. Het moet eigenlijk gewoon in de wet staan.
- 8:49Speaker 4: Zelfs toestemming is eigenlijk niet genoeg. En daarmee is natuurlijk
- 8:53Speaker 4: de kans dat het allemaal nog echter lijkt... als cybercuminele,
- 8:58Speaker 4: nu het ook op straat ligt voor een deel... het
- 8:59Speaker 4: is begonnen helaas. De kans dat het nog echter lijkt
- 9:03Speaker 4: dat iemand zich vanuit een bank voordoet... Dus het is
- 9:07Speaker 4: vaak ook
- 9:08Speaker 2: iets om naar overheden
- 9:09Speaker 4: binnen te komen. Dus in de mix van al die
- 9:12Speaker 4: gegevens en deze erbovenop is pijnlijk. En
- 9:15Speaker 1: nog pijnlijker. Het gaat om met name ondernemers. Die hebben
- 9:18Speaker 1: een BTW-nummer. En vroeger was dat gelijk aan je BSN-nummer.
- 9:21Speaker 1: Dus je BTW-nummer, als dat gelekt is van een paar
- 9:24Speaker 1: jaar geleden... is dat je BSN-nummer tegelijk. Het
- 9:26Speaker 4: gaat met name om ZZP'ers, dat soort partijen. Dat is
- 9:29Speaker 4: dus afgeschaft. Maar zoals Maxima zou zeggen, wel een beetje
- 9:33Speaker 4: dom van Odido... dat je dit... Dit had je natuurlijk,
- 9:37Speaker 4: je had je opaf moeten zijn met...
- 9:38Speaker 2: Oh, wacht even, dat kan
- 9:39Speaker 4: er echt wel tussen zitten.
- 9:40Speaker 2: Dat is echt heel erg pijnlijk, dat Odido zegt... Nee,
- 9:43Speaker 2: er zitten geen BSN-nummers tussen. Denk je dat ze dat
- 9:45Speaker 2: niet wisten? Of is dit... Is hier gewoon gelogen?
- 9:50Speaker 4: Nou, ik mag hopen het eerste, maar er zijn meer aanwijzingen.
- 9:53Speaker 4: Dus dat ze het niet wisten... Aantekeningen van jou en
- 9:57Speaker 4: mij als wij met ze bellen over onze gesteldheid. Zijn
- 10:00Speaker 4: we misschien onder invloed? Het gaat niet zo goed met ons.
- 10:03Speaker 4: We zitten financieel in problemen. Dat is natuurlijk ook één
- 10:05Speaker 4: of twee dagen geleden bekend geworden. En daar heeft Odile
- 10:10Speaker 4: van gezegd... dat wisten we eigenlijk niet dat het in
- 10:11Speaker 4: dat lek zat. Ik denk dat ze zich dit gewoon
- 10:13Speaker 4: totaal niet gerealiseerd hebben. Of... de link niet hebben gemaakt met... oh,
- 10:17Speaker 4: wacht even, een tijdje geleden was dat BTW-nummer... ook nog
- 10:21Speaker 4: een BSN-nummer.
- 10:21Speaker 2: Ja, oké. En denk je dat als Odido dit wel
- 10:24Speaker 2: had geweten... dat het misschien een andere afweging had gemaakt...
- 10:26Speaker 2: in het betalen aan de hackers? Want de deadline was gisterochtend.
- 10:29Speaker 4: Nou, dat vraag ik me wel af. Kijk, ze zitten
- 10:31Speaker 4: er volgens mij vrij principieel in... en zeggen in een
- 10:35Speaker 4: officieel statement... dat het advies van alle experts is niet betalen.
- 10:39Speaker 4: Er zijn hier heel duidelijk twee lijnen. Er zijn experts
- 10:41Speaker 4: die roepen, ook bij jullie, je moet niet betalen. Er
- 10:43Speaker 4: zijn experts die roepen, ook bij jullie... Je moet wel betalen.
- 10:46Speaker 4: Ik zit overigens ook in die categorie. In wel betalen?
- 10:50Speaker 4: De afweging. Met wie heb ik te maken? Waar gaat
- 10:54Speaker 4: het om? Welke gegevens zitten erin? En ik leg de optie.
- 10:57Speaker 4: Ik ben even geen overheid. Dat die naar buiten roept.
- 11:00Speaker 4: Wij onderhandelen niet met criminelen. Die snap ik. Maar Odido
- 11:03Speaker 4: is een commerciële instelling. Dus de afweging met leg ik
- 11:06Speaker 4: dit serieus op tafel... vanuit het belang van de echte gedupeerden...
- 11:10Speaker 4: als je dus hier in dit lek zit... tot en
- 11:12Speaker 4: met misschien wel je BSN-nummer... draait het om jouw gegevens,
- 11:15Speaker 4: Odido is daarvoor verantwoordelijk... dan vind ik dat je die
- 11:19Speaker 4: optie heel serieus op tafel moet leggen. En als je
- 11:22Speaker 4: dan je adviezen krijgt van mensen die ik respecteer... doe
- 11:26Speaker 4: het niet, maar dat is dus op basis van feiten...
- 11:29Speaker 4: wat die Odido kennelijk zelf ook niet weet. Daar vind
- 11:33Speaker 4: ik wel echt iets van. En zij zeggen, wij staan
- 11:35Speaker 4: voor de mensen, voor onze klanten... en onze gegevens, ook
- 11:38Speaker 4: in hun officiële statement gisteren. Maar dan denk ik, als
- 11:41Speaker 4: je echt daarvoor staat... dan doe je gewoon heel hard
- 11:43Speaker 4: je best. Leg je dit op tafel en in een
- 11:45Speaker 4: mix van gegevens... het schijnt op het laatst een half
- 11:48Speaker 4: miljoen geweest te zijn in het los geld. Misschien moet
- 11:51Speaker 4: je dan je ethische principes iets opzij zetten... en gewoon
- 11:54Speaker 4: echt aan je klanten denken.
- 11:55Speaker 1: Onbegrijpelijk
- 11:56Speaker 1: want die shiny hunters, die hackers... die zeggen dat we
- 11:58Speaker 1: de komende 16 dagen elke dag... een miljoen records uit een
- 12:01Speaker 1: database gaan lanceren. Gisteren hebben we de eerste gezien, vandaag
- 12:04Speaker 1: komt de tweede. En Odido laat die dus gewoon gebeuren...
- 12:07Speaker 1: terwijl voor een half miljoen of een miljoen... of desnoods
- 12:09Speaker 1: vijf of acht miljoen kan je het voorkomen. Hoe dan? Ja. Inderdaad,
- 12:14Speaker 1: principeel snap ik het. Je wil geen criminelen faciliteren. Je
- 12:17Speaker 1: wil je niet laten afpersen. Nee, natuurlijk niet. Aan de
- 12:19Speaker 1: andere kant, je laat nu gewoon elke dag klantdata lekken.
- 12:23Speaker 4: Hoe? Ja, totaal gestoord. Iwan, het laatste woord is er
- 12:26Speaker 4: toen nog niet over gezegd. En je kunt denk ik
- 12:29Speaker 4: wachten op dat er links of rechts... om een keer
- 12:31Speaker 4: partijen gaan opstaan en zeggen... we gaan iets met een
- 12:33Speaker 4: schadeclaim
- 12:33Speaker 2: doen. Ik wou zeggen, want dat is de volgende stap.
- 12:35Speaker 2: Als onze BSN-nummers zometeen op straat liggen en op het
- 12:38Speaker 2: darkweb staan... Dan is het eerste wat je gaat doen
- 12:40Speaker 2: uiteindelijk een massaclaim starten tegen Odido. In de hoop dat
- 12:44Speaker 2: het nog iets uit te halen
- 12:46Speaker 4: valt. Ik ben eigenlijk wel een beetje verrast. Ze zeggen
- 12:49Speaker 4: wel eens een advocaat die laat zich niet verrassen. Maar
- 12:51Speaker 4: verrast dat dat nog niet gebeurd is bij dat vorige hek.
- 12:55Speaker 4: Over dus kanker bij het bevolkingsonderzoek was dat vrij snel
- 12:59Speaker 4: het geval. Dit is eentje van een veel grotere orde,
- 13:01Speaker 4: maar het zou zomaar kunnen dat het ook nog gaat gebeuren.
- 13:05Speaker 4: Waar het dan om draait is natuurlijk, is er een
- 13:07Speaker 4: schending van de AVG? Ik denk met de optelsom dat
- 13:10Speaker 4: we daar wel ja tegen kunnen zeggen. Het is via
- 13:13Speaker 4: een omzeiling van protocollen zijn ze binnengekomen. Nou, Odido weet
- 13:16Speaker 4: helemaal niet welke gegevens in dat lek zitten... Dus ik
- 13:20Speaker 4: schat in, die schenning is er wel. Dat is tegenwoordig
- 13:23Speaker 4: niet genoeg. Je moet wel je schade aantonen. Dat is
- 13:25Speaker 4: door het hoofdste gerecht in Europa, het Europese Hof, gezegd.
- 13:29Speaker 4: Dus het zit hem in die aantoonbaarheid. Dat kan ook
- 13:31Speaker 4: zijn immateriële schade. Als ik heb zorg, ik heb angst.
- 13:35Speaker 4: Dat er iets met mijn
- 13:36Speaker 5: gegevens gebeurt. Dat is
- 13:37Speaker 4: even psychisch. Maar je moet het wel kunnen aantonen. Daar
- 13:40Speaker 4: zit natuurlijk wel, zeker in je eentje, wel de uitdaging.
- 13:42Speaker 4: Nog even over die gelekte data
- 13:44Speaker 1: Iedereen zal natuurlijk weten, zit mijn gegevens daarbij? Nou, er
- 13:46Speaker 1: zit al een websiteje, geloof ik, waar je dit kan checken. Datagelekt.nl.
- 13:49Speaker 1: Have I Been Pwned? Daar zou het inmiddels ook in
- 13:51Speaker 1: staan in die database. Maar je kan natuurlijk ook vrij
- 13:54Speaker 1: makkelijk naar het darkweb gaan... en die hele database zelf downloaden.
- 13:56Speaker 1: Het is 10 gigabyte, geloof ik. Kan je allemaal uitlezen en inlezen.
- 13:59Speaker 1: Hartstikke simpel. Maar
- 14:01Speaker 4: is wel strafbaar, hè? Ja, dat begreep ik ook. Dus
- 14:03Speaker 4: ik zou dat eerlijk gezegd niet zo snel doen. Nee,
- 14:07Speaker 4: je kunt zeker... BSN zou identiteitsdiefstandenhoek kunnen komen. Dus een
- 14:13Speaker 4: stap richting politie, aangifte... of naar speciale overheid-websites. Ik zou
- 14:18Speaker 4: niet zelf gaan beunen, om het zo maar even te zeggen.
- 14:21Speaker 4: En de komende 15 dagen gaan we
- 14:23Speaker 1: dus elke dag zien... dat er een miljoen records worden vrijgegeven.
- 14:26Speaker 4: Als er niks gebeurt. Nee, als er niks gebeurt, dat klopt.
- 14:28Speaker 4: Ik hoorde gisteren bij Hart voor Nederland, dacht ik, een initiatief...
- 14:34Speaker 4: om te kijken, kunnen we voor die gedupeerden het geld
- 14:36Speaker 4: gaan inzamelen? Dus wellicht, ik zal het zo nog even
- 14:39Speaker 4: hier bij jullie aan de redactie doorgeven... dat er wat
- 14:41Speaker 4: meer nieuws over is. Dat zou dan iets kunnen zijn,
- 14:44Speaker 4: maar dat is misschien ook niet helemaal... zoals het eigenlijk
- 14:46Speaker 4: zo moet
- 14:47Speaker 2: maar goed, ik snap het wel. We hebben er in
- 14:48Speaker 2: elk geval nog lang niet het laatste woord over gezegd.
- 14:51Speaker 2: Dank je wel voor nu, Menno Wij, privacyadvocaat bij de
- 14:53Speaker 2: Data Lawyers.
- 14:54Speaker 1: Ja, de beursweek is ook weer bijna achter de rug.
- 14:56Speaker 1: Nog één dagje te gaan. Joris die woonde des van
- 14:58Speaker 1: BNR Beurs vertelt wat je kan verwachten vandaag.
- 15:00Speaker 6: Je krijgt nog een aantal jaarcijfers van remmerspecialist Kendrion... en
- 15:04Speaker 6: softwarebedrijf C-Tech bijvoorbeeld. Of van bodemonderzoeker Fugro. En dat aandeel
- 15:09Speaker 6: had de bodem ook gevonden. Het kelderde eind vorig jaar
- 15:11Speaker 6: naar een absoluut dieptepunt. Maar in dit nieuwe jaar is
- 15:14Speaker 6: Fugro aan een comeback bezig. Het kregen de afgelopen twee
- 15:16Speaker 6: maanden al bijna 40% bij... Het bedrijf had last van
- 15:19Speaker 6: tegenvallers in de offshore wind... maar analisten voorzien juist een
- 15:22Speaker 6: herstel van die markt. En beleggers zagen begin dit jaar
- 15:25Speaker 6: dus een koopje... toen ze naar de koers van Fugro keken.
- 15:28Speaker 6: Kijken we nog even naar over de grens. Daar kun
- 15:29Speaker 6: je letten op Delivery Hero, de grote concurrent van Just
- 15:32Speaker 6: Eat Takeaway. Dat is inmiddels overgenomen door Prozis natuurlijk. En
- 15:36Speaker 6: Prozis wilde Just Eat zo graag hebben... dat ze een
- 15:38Speaker 6: deel van Delivery Hero ervoor wilden afstaan. Ze bouwden hun
- 15:41Speaker 6: belang in het Duitse bedrijf af... om niet te groot
- 15:43Speaker 6: te worden in die thuisbezorgd wereld. Dat was een wens
- 15:46Speaker 6: van Brussel. Nou, kijken of ze daar spijt van gaan krijgen...
- 15:48Speaker 6: Al lijkt het er niet op, want Delivery Hero moest
- 15:51Speaker 6: zijn verwachtingen eind vorig jaar al naar beneden bijstellen.
- 16:10Speaker 1: Autofabrikanten zijn mogelijk eerder begonnen met samenwerken met elkaar... in
- 16:14Speaker 1: wat later is geworden Dieselgate. Het schandaal rondom de schommelsocht weer...
- 16:19Speaker 1: blijkt uit onderzoek van Follow the Money. In 2021 kregen BMW,
- 16:23Speaker 1: Daimler Chrysler en Volkswagen... torenhoge boetes voor verboden afspraken vanwege emissietechnologie...
- 16:29Speaker 1: Die afspraken waren officieel van 2009 tot 2014... maar uit e-mails blijkt
- 16:33Speaker 1: nu dat er in 2006 al over is gesproken. Oftewel gaat
- 16:38Speaker 1: dit schandaal verder terug dan we tot nu toe wisten.
- 16:40Speaker 1: Ik ga erover praten met Peter Teffer, journalist bij Follow
- 16:42Speaker 1: the Money. Peter, goedemorgen. Ja, goedemorgen. We moeten toch even
- 16:47Speaker 1: terug naar Dieselgate. Draait dit inderdaad daarom om wat bij
- 16:51Speaker 1: ons bekend is komen te staan als Dieselgate? Want dat
- 16:53Speaker 1: speelde in 2015, toen hoorden we daarvan. Maar is het inderdaad
- 16:57Speaker 1: nu de vraag, speelde dit al veel eerder?
- 17:00Speaker 7: Nou, het heeft ermee te maken, maar het is ook
- 17:02Speaker 7: weer net een beetje anders. Dieselgate, dat is vooral dat
- 17:05Speaker 7: autofabrikanten hun auto's zo beontworpen... dat in het laboratorium ze
- 17:08Speaker 7: super schoon leken... maar eenmaal op de weg, waar andere
- 17:11Speaker 7: omstandigheden zijn... die auto's veel viezer waren. Dit gaat echt
- 17:16Speaker 7: over de samenwerking, het kartel... tussen BMW, Daimler en Volkswagen...
- 17:21Speaker 7: waarin ze afspraken om een bepaalde technologie... eigenlijk niet tot
- 17:25Speaker 7: zijn volste te benutten... Er was een nieuwe technologie, ik
- 17:28Speaker 7: zal de technische details... de luisteraar besparen, maar die kon
- 17:31Speaker 7: je gebruiken... en die wordt ook gebruikt in dieselauto's... om
- 17:35Speaker 7: de schadelijke uitslag te verminderen. En ze hebben afgesproken om
- 17:39Speaker 7: maar een bepaalde manier... van toepassing toe te passen. Waardoor
- 17:44Speaker 7: eigenlijk het milieu meer wordt geschaad... en ook onze volksgezondheid,
- 17:47Speaker 7: dan als je dat volledig zou gebruiken. En daar heeft
- 17:50Speaker 7: de Europese Commissie een boete voor gegeven. Want de Commissie zei, luister, jullie...
- 17:55Speaker 7: hebben niet geconcureerd op milieuvriendelijkheid... wat jullie hadden kunnen doen.
- 17:59Speaker 7: En dat is absoluut tegen de metedingingsregels. Ja, en als
- 18:02Speaker 1: ik het even informeel samenvat... dan gaat het eigenlijk om AdBlue,
- 18:05Speaker 1: ik zou je kunnen zeggen.
- 18:07Speaker 7: Ja, voor de luisteraars die het kennen inderdaad... het gaat
- 18:08Speaker 7: om het inspuiten van AdBlue-ureum in de uitstoten van de auto.
- 18:13Speaker 7: En daar
- 18:13Speaker 1: hebben die bedrijven afspraken over gemaakt. En dat weten we.
- 18:16Speaker 1: Hoe weten we dat?
- 18:18Speaker 7: Dat weten we al sinds 2021. De Europese Commissie heeft onderzoek gedaan...
- 18:22Speaker 7: en een kartelboete opgelegd. Maar nu, en dat is het
- 18:25Speaker 7: unieke aan dit artikel bij Follow the Money... is dat
- 18:29Speaker 7: ik inzicht heb gekregen in e-mails van de bedrijven. En daarin, uit 2006,
- 18:37Speaker 7: staan best wel sappige quotes... waarin ze bespreken hoe ze
- 18:44Speaker 7: de technologie samen zouden gaan gebruiken. En daar zitten dan
- 18:48Speaker 7: citaten in, je kunt dat nalezen in het artikel. Niemand
- 18:51Speaker 7: wil de echte reden aan de autoriteiten bekendmaken, bijvoorbeeld. En
- 18:56Speaker 7: we willen geen all-in-gang van een autofabrikant. Dus daar proef
- 19:00Speaker 7: je al heel erg in dat ze een gezamenlijk verhaal willen...
- 19:03Speaker 7: over hoe ze die technologie gaan toepassen.
- 19:06Speaker 1: Nou weten we dat Dieselgate in Europa een groot deel
- 19:09Speaker 1: is geschikt met die bedrijven. Deze mails komen geloof ik
- 19:11Speaker 1: van een rechtbank in Londen. Dat
- 19:15Speaker 7: klopt, er is nu een rechtszaak gaande in Londen. En
- 19:19Speaker 7: in het kader van het Engelse principe van toegang tot bewijsmateriaal...
- 19:24Speaker 7: heb ik een deel van het bewijsmateriaal kunnen inzien.
- 19:27Speaker 1: In andere landen is geloof ik al wel vastgesteld... dat
- 19:30Speaker 1: dit samenspannen eerder plaatsvond dan we tot nu toe wisten.
- 19:34Speaker 1: Bijvoorbeeld in Korea, dacht ik?
- 19:37Speaker 7: Ja, nou kijk, ook goed om te weten... is dat
- 19:39Speaker 7: het besluit van de Europese Commissie... waarin ze zeiden het
- 19:42Speaker 7: gaat om een periode vanaf 2009... dat is een schikking. Dat
- 19:45Speaker 7: is niet een boete die de Commissie heeft opgelegd eenzijdig.
- 19:50Speaker 7: Dus die periode hebben ze eigenlijk afgesproken met de autofabrikanten.
- 19:54Speaker 7: En ja, blijkbaar, dit weet ik natuurlijk niet... Ik schat
- 19:59Speaker 7: ook een expert in die ik hierover sprak. Blijkbaar wilden
- 20:02Speaker 7: de fabrikanten niet akkoord gaan met 2006 als startpunt. En dacht
- 20:05Speaker 7: de commissie, misschien is dat te lastig. Maar inderdaad, in
- 20:09Speaker 7: Zuid-Korea hebben ze ook een boete gekregen. Dezelfde fabrikanten voor
- 20:13Speaker 7: hetzelfde vergrijp. En de Zuid-Koreanen spreken van 2006 als startpunt. En
- 20:18Speaker 7: als dat ook om deze e-mails gaat, dan kan ik
- 20:20Speaker 7: dat goed begrijpen. Maar goed, ik ben geen jurist, dus
- 20:23Speaker 7: ik kan niet beweren als simpele jurist... toen is het
- 20:26Speaker 7: kartel begonnen. Maar die e-mails geven wel een uniek inkijkje
- 20:29Speaker 1: Tot slot, wat kan daar nu in Brussel verder mee gebeuren, bijvoorbeeld?
- 20:33Speaker 1: Gaat dit weer een nieuw onderzoek openen, denk jij?
- 20:36Speaker 7: Dat denk ik eigenlijk niet, want als je een schikking hebt...
- 20:40Speaker 7: dan heb je gewoon afgesproken, de zaak is hiermee afgedaan.
- 20:42Speaker 7: En de fabrikanten die ik om een reactie vraag, die
- 20:44Speaker 7: zeiden dat... voor zover ze commentaar wilden geven, ook de
- 20:47Speaker 7: zaak is afgedaan. Maar we gaan wel op maandag verder
- 20:50Speaker 7: kijken wat er in Londen gebeurt... met die andere rechtszaak
- 20:54Speaker 1: Dank je wel, Peter Treffer, journalist bij Follow the Money.
- 20:56Speaker 1: Artikel is te lezen bij jullie op de website, inclusief
- 20:58Speaker 1: de onderliggende mails. Dan kan je die zelf doorspitten. Dank
- 21:00Speaker 1: je wel.
- 21:01Speaker 2: Eerste week van het nieuwe kabinet. Jetten zit erop. Wat
- 21:04Speaker 2: gebeurt er nog vandaag in Den Haag? Dat zegt onze
- 21:06Speaker 2: politiek verslaggever Lener Beekman.
- 21:07Speaker 5: Het is weer een ouderwetse vrijdag in politiek Den Haag.
- 21:12Speaker 5: En wat bedoel ik daar nou mee? Voor het eerst
- 21:14Speaker 5: in maanden is er een missionair kabinet. Dus in de
- 21:17Speaker 5: ministerraad kan er gesproken worden... over de plannen uit het coalitieakkoord...
- 21:22Speaker 5: en kunnen ze daar ook daadwerkelijk een klap op gaan geven.
- 21:26Speaker 5: Met hoeveel plannen dat gaat gebeuren bij de eerste ministerraad...
- 21:30Speaker 5: dat is natuurlijk maar de vraag. Maar goed, een missionair
- 21:33Speaker 5: kabinet en een minister-president... die daarna, ook na maanden afwezigheid...
- 21:39Speaker 5: weer een persconferentie geeft in Nieuwspoort. Wat is er verder
- 21:44Speaker 5: dan nog? Nou, dit weekend eigenlijk alleen nog maar... het
- 21:48Speaker 5: D66-verkiezingscongres voor de gemeenteraadsverkiezingen. Daar is een speech van de partijleider,
- 21:55Speaker 5: Rob Jetten... en dat zal wel een klein feestje worden.
- 21:58Speaker 5: Want na 60 jaar heeft D66 voor het eerst de minister-president geleverd.
- 22:07Speaker 1: We gaan koppersnellen, interessante verhalen uit de kranten.
- 22:09Speaker 2: In de Telegraaf lezen we dat Nexperia af wil van
- 22:11Speaker 2: zijn Chinese eigenaar. Bronnen melden aan de krant dat grote
- 22:15Speaker 2: investeerders het wel zien zitten... om het aandelenpakket van de
- 22:18Speaker 2: Chinezen over te nemen. De eigenaar Wingtech weigert tot nu
- 22:21Speaker 2: toe wel om daarop in te gaan.
- 22:23Speaker 1: Thales, New Ways en NXP hebben samen succesvol een nieuwe
- 22:26Speaker 1: microchip voor radars ontwikkeld, schrijft het Financiële Dagblad. Doel is
- 22:30Speaker 1: daarmee dat Nederland wereldwijd koploper wordt in de opsporing van
- 22:34Speaker 1: ongewenste drones. En vandaag kondigen Thales en New Ways opnieuw
- 22:37Speaker 1: een samenwerkingsverband aan voor de komende tien jaar.
- 22:40Speaker 2: In Trouw lezen we dat Hillary Clinton geen idee had
- 22:43Speaker 2: van de misdaden van Jeffrey Epstein. Clinton moest gisteren getuigen
- 22:47Speaker 2: tijdens een hoorzitting in het huis van de afgevaardigde. En ja,
- 22:49Speaker 2: ze zei zes uur lang tegen de commissieleden hield ze
- 22:52Speaker 2: vol dat ze er dus geen idee van had wat
- 22:54Speaker 2: hij allemaal op zijn kerstdok had
- 22:55Speaker 1: En tot slot in de Volkskrant en ook andere media
- 22:57Speaker 1: die koppen dat Nederlandse schrijvers, vertalers en journalisten meta-summeren om
- 23:02Speaker 1: te stoppen met het gebruik van hun werk voor het
- 23:04Speaker 1: trainen van AI-modellen. Het gaat om auteursrechtelijk beschermd werk, denk
- 23:09Speaker 1: aan boeken en dergelijke... waar zij door Meta geen vergoeding
- 23:12Speaker 1: voor ontvangen. Dat stellen de Auteursbond, de NVJ, de Journalistenvereniging...
- 23:16Speaker 1: en Stichting Lyra in een gezamenlijke verklaring. En dan, ik
- 23:20Speaker 1: weet niet of je wel eens nadenkt over het hiernamaals.
- 23:23Speaker 1: En misschien ook welke muziek daarbij hoort. Maar als het
- 23:25Speaker 1: aan Spotify ligt, doe je dat wel. Zij komen samen
- 23:29Speaker 1: met een drankmerk, dat heet Liquid Death. Ja, fijne naam wel.
- 23:33Speaker 1: Met een wel heel opvallend product op de markt. Namelijk
- 23:35Speaker 1: een crematieurn. Met ingebouwde bluetooth speaker. De zogenaamde eternal playlist urn. Oké.
- 23:43Speaker 1: Kost 495 dollar. Verschijnt in Amerika in slechts 150 stuks oplagen. En
- 23:49Speaker 1: het idee is simpel. In de deksel van de urn
- 23:52Speaker 1: zit een draadloze speaker. Dan koppel je je smartphone via bluetooth.
- 23:55Speaker 1: Druk je op play. En dan gaat de muziek dus
- 23:58Speaker 1: spelen op die urn. En je kan de urn opladen
- 24:01Speaker 1: met USB-C.
- 24:01Speaker 2: Ja, ik wou zeggen, als je hem op een begraafplaats zet...
- 24:05Speaker 2: dan moet je er dus wel in de buurt zijn,
- 24:06Speaker 2: wil je gaan spelen.
- 24:07Speaker 1: Dus
- 24:08Speaker 2: het is niet dat ik er langs
- 24:09Speaker 1: loop en
- 24:09Speaker 2: dat er gewoon random iets begint. Dat is eng
- 24:11Speaker 1: Ja, dat is een beetje eng, ja. Het ding is
- 24:13Speaker 1: verder vrij dom. Er zit geen wifi in, geen spraakassistent, gelukkig.
- 24:16Speaker 1: Geen abonnement. Het is gewoon eigenlijk een bluetooth speaker in
- 24:18Speaker 1: een urn. Geen AI. Spotify en Liquid Death zeggen... dit
- 24:22Speaker 1: is de eerste muziekstreaming urn ter wereld. En ja, ze
- 24:26Speaker 1: zeggen ook, muziek hoort niet alleen bij het leven... Het
- 24:30Speaker 1: is een beetje raar. Spotify kondigt er ook een digitale campagne.
- 24:33Speaker 1: Koppelen ze eraan. Gebruikers kunnen via een speciale eternal playlist generator...
- 24:37Speaker 1: een afterlife playlist maken. Je moet wat vragen beantwoorden en
- 24:41Speaker 1: dan krijg je dus een playlist.
- 24:42Speaker 2: Maar je hebt hele rare vragen.
- 24:44Speaker 1: Hoe
- 24:45Speaker 2: zou je gaan spoken bij iemand? Zeg je dan woehoe?
- 24:47Speaker 2: Of zeg je boe
- 24:49Speaker 1: Dat zijn de vragen die je dan krijgt. In mijn
- 24:51Speaker 1: playlist staan Sommieu, Akda en de Munnik dus. Dat luister
- 24:54Speaker 1: ik nooit. Douwebop, Rihanna, Alex Warren. Een hele rare playlist.
- 24:58Speaker 1: Nou ja, whatever. Het zal wel. Ze hebben trouwens vaker
- 25:00Speaker 1: dat liquid def rare producten. Bijvoorbeeld brachten ze eerder een
- 25:04Speaker 1: doodskistvormige coolbox op de markt. Die uiteindelijk voor 68.000 dollar werd
- 25:09Speaker 1: verkocht na allerlei biedingen. Het is natuurlijk gewoon een marketingstunt.
- 25:13Speaker 1: Maar voor 150 mensen geldt dus zometeen... dat zelfs na de
- 25:17Speaker 1: dood Spotify geld aan je blijft verdienen. En dat lijkt
- 25:20Speaker 1: me nou een briljant verdienmodel.