Latest / Bala Extra / 1975
Transcript
- 0:002025 non é unhaño cualquiera.
- 0:042025 é unhaño que,
- 0:08en medio, como éo nós vimos, é o ano final de semana
- 0:12e, según dicem, é unha encuesta.
- 0:15Em medio de unha uge da ultraderecha,
- 0:18também na España,
- 0:20não só na Estados Unidos,
- 0:23não só na muitos países da Europa,
- 0:26o ultimo de ellos a subirse a arcarro
- 0:30foi a Bélgica,
- 0:32onde curiosamente estão
- 0:34a sede das instituciones comunes
- 0:37da Unión Europea,
- 0:39meu Deus, onde quedó a Unión Europea,
- 0:41onde quedó aquele proyecto ilusionante,
- 0:44quando poníamos banderas de Europa
- 0:46ao lado das matrículas,
- 0:48antes de que as matrículas las llevaran,
- 0:51por defecto.
- 0:532025 é um ano importante
- 0:56na história da Espanha,
- 0:58porque se van a cumprir
- 1:01ao longo deste ano.
- 1:03E o que nós vimos,
- 1:0550 anos da morte do dicteador Francisco Franco.
- 1:10Pero o dicteador que moriu na cama
- 1:14não é o único que passou na 1975,
- 1:19e a história não é o todo,
- 1:22como contaron,
- 1:24quemes protagonizaron
- 1:26a transición,
- 1:28ou quemes agora governan
- 1:31e queren recordar exclusivamente
- 1:33a morte de um dicteador na cama,
- 1:36ou igual máis coisas,
- 1:38mas a mim se me queda un pouco a imagem
- 1:40da morte de um dicteador na cama.
- 1:431975, hace ya 50 anos
- 1:46eu estava vivo,
- 1:48não recuerdo apenas nada,
- 1:50que unha emisión en blanco e negro
- 1:53con un monton de gente
- 1:55pediendo o taxi
- 1:57delante de un señor muerto.
- 2:001975, digo,
- 2:02foi un ano por suerte,
- 2:04o por desgracia,
- 2:06moch o máis rico,
- 2:08moch o máis difícil,
- 2:10moch o máis complejo
- 2:12e moch o máis determinante,
- 2:14que é simplemente algo tan determinante
- 2:16como a morte de um dicteador.
- 2:20Comeza, bala extra
- 2:22con perros anches.
- 2:27Buenas dias, soy X Martes,
- 2:2911 de febrero de 2025
- 2:31e este é o capítulo
- 2:331397 de bala extra,
- 2:36un podcast sobre
- 2:38minhas coisas que en el fondo
- 2:40são las tuyas.
- 2:42E hoy vamos con ese 1.975.
- 2:45Tiempo habrá
- 2:4725 de septiembre, por exemplo,
- 2:51de acordarnos
- 2:53dos últimos fusilamientos,
- 2:5525, no, 27.
- 2:58Dos últimos fusilamientos,
- 3:00as últimas ejecucciones
- 3:02da dictadura franquista
- 3:04das pessoas
- 3:06do militar político militar
- 3:08Juan Paredes Manotas,
- 3:11eu diria que Manotas
- 3:13conhecido como Chiqui
- 3:16e o militar militar
- 3:20já, David,
- 3:21se había producido una excesión,
- 3:23agora hablamos de esto,
- 3:25Angel Otaegi,
- 3:26conhecidos aqui,
- 3:27digamos, na iconografía popular
- 3:29do País Vasco como Chiqui e Otaegi,
- 3:32non fueron asesinados solos,
- 3:36os asesinaron por fusilamiento
- 3:40teóricamente de manera legal,
- 3:42después de juicios sumarísimos
- 3:46os asesinaron
- 3:48as fuerzas de seguridad por desgracia,
- 3:51non estaban solos, digo,
- 3:53estaban tamén con 3 miembros
- 3:55do FRAP,
- 3:57do Frente Revolucionario Antifascista Patriótico,
- 4:01outra organización terrorista
- 4:04que operaba en aquel momento contra el franquismo.
- 4:09O dos grandes tapados de estos 50 anos,
- 4:14não vou dizer que non os asinarei nunca,
- 4:17quando os has hecho o relato da transición,
- 4:20pero o dos grandes tapados,
- 4:21sin ningún dubio,
- 4:22foi o Thor 4 Fernández Miranda,
- 4:24o decia el outro día,
- 4:26o dexían dos personajes,
- 4:28dos personajes máis distintos
- 4:30desde o punto de vista político,
- 4:32como Luis Marían,
- 4:33son director de,
- 4:36posiblemente, a melhor versión
- 4:38que ha tenido nunca
- 4:40o diario conservador ABC
- 4:42e o decia tamén Pablo Iglesias,
- 4:44en una conversación auspiciada
- 4:46por el diario online
- 4:48de Corte Liberal Conservador
- 4:50el español.
- 4:52Unha interesantísima charla
- 4:54que podéis buscar en YouTube,
- 4:56está completa,
- 4:58en donde dos interesantes
- 5:01personajes intelectuales
- 5:04de la España
- 5:06e dos últimos 50 anos,
- 5:08cada uno en sú momento
- 5:10e coincidiendo
- 5:12en este último momento,
- 5:14posiblemente, de Luis Marían,
- 5:16que Dios o guarde,
- 5:18a este señor monárquico e demócrata,
- 5:24digo que coincidiendo en este momento
- 5:26dá gusto escuchar a dos mentes
- 5:28privilegiadas desde o punto de vista intelectual
- 5:30e absolutamente contrarias
- 5:32desde o punto de vista político,
- 5:34hablar de cosas e entender
- 5:36algunos dos momentos de transición
- 5:38como momentos clave
- 5:40e personajes clave
- 5:42e digo, unha dos grandes tapados
- 5:44sa le en esa conversación
- 5:46interesante
- 5:48es Torcuato Fernández Miranda,
- 5:50Torcuato Fernández Miranda
- 5:52que venía de formar parte directamente
- 5:54del régimen,
- 5:56pero no ha escrito a ninguno
- 5:58de las corrientes que había dentro del régimen
- 6:00en esa fase final del régimen
- 6:02incluso ao principio
- 6:04onde también jugo alguns papeles
- 6:06ao principio, non esto refriendo un pouco antes
- 6:08no durante la guerra civil
- 6:10en la guerra civil
- 6:12ele era un estudiante e o que hizo
- 6:14fue alistarse entre
- 6:16entre las
- 6:18brigadas de estudiantes
- 6:20franquistas
- 6:22en aquel momento sub-levados
- 6:24non eran todavía franquistas puesto que Franco
- 6:26todavía no era el jefe del Estado
- 6:28para luchar en la batalla
- 6:30del hebro
- 6:32sin embargo este hombre de claras convicciones católicas
- 6:34e luego totalmente
- 6:36ha escrito al nación el catolicismo
- 6:38del franquismo
- 6:40pero ya digo sin formar parte de ninguno
- 6:42de las familias clásicas
- 6:44del franquismo
- 6:46ni de los
- 6:48ni de los falangistas
- 6:50ni del lopus
- 6:52ni este tipo de cosas
- 6:54este hombre
- 6:56bueno creo que non formo parte del lopus
- 6:58e que estuvo la visión
- 7:00de pensar en un país
- 7:02sin Franco
- 7:04algo que posiblemente
- 7:06nadie más o muy pocos más
- 7:08fueron capaces de visualizar
- 7:10antes de que o próprio Franco muriera en la cama
- 7:12un 20 de noviembre
- 7:14de hace 50 años
- 7:16mientras tanto estaban ocurriendo
- 7:18cosas
- 7:20estaban ocurriendo cosas importantes
- 7:22como digo
- 7:24ese año también fueron
- 7:26fusilados
- 7:28las últimas víctimas
- 7:30directas del franquismo
- 7:32con Franco vivo
- 7:34porque el franquismo no acaba con Franco en la cama
- 7:36esto é algo que debemos tener en cuenta
- 7:38seguimos teniendo
- 7:40determinados lugares
- 7:42de nuestra democracia
- 7:44en donde el franquismo tiene un peso
- 7:46poderoso
- 7:48no el franquismo auténtico sino
- 7:50a cultura política que el franquismo
- 7:52e la transición
- 7:54en nuestro ordenamiento jurídico
- 7:56e en nuestra política
- 8:00se había extendido
- 8:02porque etapa político militar
- 8:04que conocemos como os polimilis
- 8:06que mayoritariamente
- 8:08luego
- 8:10digamos
- 8:12ubicaron tras euscádico esquerra
- 8:16primeiro tras el partido EIA
- 8:18un partido que luego
- 8:20pues
- 8:22forma parte de la coalición euscádico esquerra
- 8:24que a su vez
- 8:26se había unido
- 8:28con el partido comunista de España
- 8:30aquí en euscádico
- 8:32de la mano del ginecólogo Roberto Lertzundi
- 8:38había una excesión
- 8:40una pequeña excesión
- 8:42sin apenas relevancia
- 8:44en aquel momento que era eta militar
- 8:46lo que luego llamamos eta militar
- 8:48en aquel momento era un poco má complexo
- 8:50se nombraban por el número
- 8:52de la asamblea
- 8:54en donde cada una de las organizaciones
- 8:56se había ido separando
- 9:02quizás una de las cosas que no supo ver
- 9:04Torcuato Fernández Miranda
- 9:06es que
- 9:08la eta auténtica
- 9:10la organización terrorista
- 9:12que había nacido contra Franco
- 9:14donde estaban
- 9:16a maioria de los militantes
- 9:18e foi lo que definitivamente se terminó
- 9:20llamando eta político militar o polimilis
- 9:24habían hecho unha tregua de un año
- 9:26terminaron rompiendo
- 9:28esa tregua para intentar
- 9:30condicionar al Estado
- 9:32en esa fase final en la que euscádico
- 9:34esquerra estava negociando
- 9:36una salida política para todos os miembros
- 9:40esa era la eta importante
- 9:42hemos asumido que eta nunca
- 9:44quiso tener en cuenta
- 9:46la transición e final de la dictadura
- 9:48e non é así
- 9:50que foi inicialmente
- 9:52eta mayoritaria
- 9:56finalmente terminó
- 9:58con os acuerdos de Juan María Ibandrés
- 10:00e Juan María Rosón
- 10:02ministro del interior de la UCD
- 10:04terminó integrando en la vida política
- 10:06sin demasiado ruido
- 10:08con algun extrañado
- 10:10fuera de España
- 10:12a la República Dominicana a Cuba
- 10:14porque tenían sus manos
- 10:16manchadas de sangre con delitos terroristas
- 10:18pero con a maior parte del resto
- 10:20que venían más de una cultura política
- 10:22que había ejercido la violencia
- 10:24que de una organización violenta
- 10:26con una ideología política
- 10:30eran más del frente obrero
- 10:32del movimiento inicial de eta
- 10:34el frente que no estaba tan de acuerdo
- 10:36con os assassinatos
- 10:38ou al menos no
- 10:40assassinatos de manera indiscriminada
- 10:42o que no os assassinatos
- 10:44sin consultarles
- 10:46porque claramente fueron conscientes
- 10:48desde o principio de una realidad
- 10:50e é que os assassinatos
- 10:52sempre dañaron ao movimento político
- 10:54que había entorno a eta
- 10:56en aquel caso
- 10:58un movimiento claramente obrerista
- 11:00moi en la margen izquierda
- 11:02também en el entorno de Donosti
- 11:04de San Sebastián
- 11:06que cada vez que había un asesinato
- 11:08como por ejemplo el de Carrero Blanco
- 11:10presidente del gobierno
- 11:12con Franco
- 11:14el tercer presidenta
- 11:16del gobierno
- 11:18en el orden
- 11:20a ver se lo digo
- 11:22en el orden alternativo
- 11:24foi ele, luego foi Torcuato Fernández Miranda
- 11:26que le sustituye durante unos meses
- 11:28e finalmente Carlos Arias Navarro
- 11:30el que incluso los máis jóvenes
- 11:32habéis podido ver
- 11:34en la tele en algún documental antiguo
- 11:36diciendo españoles Franco ha muerto
- 11:38e poniéndose a llorar
- 11:40quizás Torcuato
- 11:42lo que non supo ver
- 11:44en aquel momento se podia haber acabado
- 11:46con el terrorismo de Eta
- 11:48de hecho se acabó con la rama principal
- 11:50lo que
- 11:52al final
- 11:54llevo a que la rama minoritaria
- 11:56eta militar
- 11:58adquiriría un peso enorme
- 12:00se quedará con os medios de comunicación
- 12:02que ese entorno político había creado
- 12:04como el Egin
- 12:06e se hicieran con
- 12:08a bandera de la independencia
- 12:10e o independentismo político
- 12:12en Yuscari
- 12:14en buena medida por aquí entran
- 12:16los servicios secretos
- 12:18de Franco
- 12:20que habían
- 12:22metido
- 12:24en el ajo
- 12:26a un infiltrado en lo máis alto
- 12:28de Eta, de la Eta
- 12:30que luego seria Eta político militar
- 12:32la Eta grande, la Eta hegemónica
- 12:34como foi
- 12:36o Vasco Michael Leharza
- 12:38conocido como
- 12:40por su nombre clave
- 12:42en el CED
- 12:44conocido como el Lobo
- 12:46se foi a por esa Eta
- 12:48una Eta que estaba ya tocada
- 12:50e que estaba ya en vías
- 12:52de convertirse
- 12:54o de sumarse
- 12:56a la vida política
- 12:58mientras que de alguna manera
- 13:00la Eta militar minoritaria
- 13:02escindida
- 13:04non solamente foi creciendo sino que asumió
- 13:06a quienes en Eta político militar
- 13:08no quisieron
- 13:10hacer el camino hacia la política
- 13:12entre ellos
- 13:14non gente menor
- 13:16entre ellos
- 13:18gente como
- 13:20por ejemplo Paquito
- 13:22Móxica, Garmendia
- 13:24conocido luego tanbien
- 13:26junto con outros dirigentes de Eta
- 13:28como
- 13:30uno dos máximos dirigentes
- 13:32de Eta
- 13:34dos años duros
- 13:36bajo el colectivo Artapalo
- 13:40son momentos de la historia
- 13:42tanto la historia Vasca como la historia español
- 13:44se mezclan
- 13:46a dictadura llegaba a todas partes
- 13:48el terrorismo de Eta también
- 13:50empiezan a surgir os movimientos terroristas
- 13:52relacionados con
- 13:54os servicios secretos españoles
- 13:56se acaba
- 13:58con os denominados
- 14:00comandos Bresiak
- 14:02o comandos especiales
- 14:04que son una especie
- 14:06de grupúsculo creado
- 14:08como grupúsculo de él e dentro
- 14:10de Eta político militar
- 14:12pero que a maior parte de ellos luego ingresan
- 14:14como
- 14:16milikis que se les llamaba
- 14:18como polimilis en la Eta militar
- 14:20que duró hasta prácticamente
- 14:22o comienzo
- 14:24a década pasada
- 14:28e muchas historias dentro
- 14:30de esta Eta
- 14:32por exemplo
- 14:34Moreno por Pertur
- 14:36desaparece
- 14:38todos os indicios
- 14:40apuntan a Mújica
- 14:42Garmendia, conocio como Paquito
- 14:46parece que foi a última persona que le vio
- 14:48en el sur de Francia e luego ya nunca
- 14:50má se supo aunque os caricos
- 14:52que era estuvo durante muchos años
- 14:54intentando
- 14:56guardar su memoria
- 14:58e preguntar dónde estava
- 15:00unha os caricos que era
- 15:02que venía
- 15:04de llevar en su ADN
- 15:06a Eta político militar
- 15:08e que terminá
- 15:10desaguando en el partido socialista de uscadi
- 15:12con lo cual
- 15:14non voy a decir que se acierto lo de que te bote cha pote
- 15:16pero hay unha corriente
- 15:18cultural político cultural
- 15:20dentro del partido socialista de uscadi
- 15:24que non é
- 15:26ni mucho menos mayoritaria
- 15:28pero que bebe justamente
- 15:30de final de la Eta mayoritaria
- 15:32es curioso pero es así
- 15:34bueno un año 2025
- 15:36que viene muy interesante
- 15:38e en el que tendremos muchos momentos
- 15:40para acordarnos
- 15:42de que foi el año en el que Franco murió
- 15:44e el gobierno posiblemente hace bien en recordarlo
- 15:46pero empecemos a contar la historia tal
- 15:48e como foi
- 15:50empecemos a explicar
- 15:52que
- 15:54Suárez foi la gran figura
- 15:56pero que detrás de Suárez
- 15:58como se fuera un chon chon guillo
- 16:00como se fuera unha marioneta
- 16:02había unha mano que le metía la mano por la espalda
- 16:04un señor
- 16:06que le metía la mano por la espalda a Suárez
- 16:08que no era
- 16:10outro máx que el exejeta de Juan Carlos
- 16:12quien fuera logo Juan Carlos I
- 16:14de Borbón
- 16:16que había sido designado
- 16:18por el dictador
- 16:20como sucesor
- 16:22de la dictadura
- 16:24a título de rei
- 16:26e que no es outro que el torcuato Fernández
- 16:28Miranda profesor por outra parte
- 16:30non sé si de derecho constitucional
- 16:32non sé si había eso en aquel momento
- 16:34o de derecho político
- 16:36o de política
- 16:38non me acuerdo exactamente que porque este era un hombre
- 16:40que también fue catedrático universitario
- 16:42e jurista
- 16:44profesor de Juan Carlos I
- 16:46e realmente en quien Juan Carlos I
- 16:48se basa a la hora
- 16:50de saber como desmantelar
- 16:52o movimento desde dentro
- 16:54que como muy bien explican tanto
- 16:56el
- 16:58el periodista Luis Marianzón
- 17:02como el ex político
- 17:04por llamarlo de alguna manera
- 17:06Pablo Iglesias
- 17:08se hace desde la corrupción
- 17:10se hace diciéndole
- 17:12a los miembros del régimen
- 17:14de un régimen corrupto
- 17:16de un régimen en el que funcionaba
- 17:18el nebotismo
- 17:20e la cercanía al dictador
- 17:22que a su vez lucro
- 17:24se lucro el
- 17:26e lucro a toda su familia
- 17:28digo que
- 17:30torcuato Fernández Miranda
- 17:32supo como decirles
- 17:34a los grandes popes
- 17:36en aquel momento
- 17:38ya del final del franquismo
- 17:40se ocupéis
- 17:42vosotros vais a seguir
- 17:44en los puestos
- 17:46de poder
- 17:48e en los puestos
- 17:50de decisión
- 17:52en los puestos en donde se ganan grandes salarios
- 17:54e la presidencia de Camsa
- 17:56la presidencia telefónica
- 17:58en fin se fueron prometiendo
- 18:00de manera corrupta todos esos puestos
- 18:02para que las cortes franquistas
- 18:04aceptaran
- 18:06súpropio
- 18:08tal e como dice
- 18:10iglesias e como dice
- 18:12tan bianon son en este vídeo del español
- 18:14posiblemente
- 18:16no hubo outra manera razonable
- 18:18de hacer todo o que se hizo
- 18:20a pregunta é si 50 años
- 18:22después
- 18:24no tenemos que valorar
- 18:26a posibilidad de preguntarle al pueblo español
- 18:28como quiere que sea
- 18:30este país
- 18:32como quiere que sea
- 18:34esa España
- 18:36é difícil vivimos momentos complejos
- 18:38estamos sabiendo ahora que
- 18:40box suben
- 18:42as encuestas aupada por una tendencia mundial
- 18:44de auge de la ultraderecha
- 18:46e por las medidas absolutamente indiscriminadas
- 18:48e criminales
- 18:50en muchos casos
- 18:52del gobierno de tram
- 18:54muy venido arriba
- 18:58e ya digo seria un momento complejo
- 19:00muy complejo seguramente para plantear esto
- 19:02pero no son os momentos de tranquilidad
- 19:04ao mojo
- 19:06quando se plantean las cosas
- 19:08muy encontrada o que decía
- 19:10sanignacio de lo yola
- 19:12sino que en estos tiempos oscuros
- 19:14en donde en una gala
- 19:16de los goya
- 19:18con una cierta reivindicación
- 19:20muy sorda
- 19:22respecto ao genocidio palestino
- 19:24o que má se escucho
- 19:26a noite do sábado do domingo
- 19:28hasta bien entrada da madrugada do domingo
- 19:30foi
- 19:32a oscuridad que viene
- 19:34e os tiempos que viene
- 19:36frente a esa oscuridad
- 19:38un cierto repaso a la verdad
- 19:40sin
- 19:42ningún tipo de sectarismo
- 19:44conociendo os hechos
- 19:46e trascendendo las ideologías
- 19:48de cada uno para entender
- 19:50que efectivamente
- 19:52sí 2025 es un año en el que podemos
- 19:54recordar la muerte de un dictado en la cama
- 19:56pero en el que tenemos que poner
- 19:58tambien las bases
- 20:00para que eso nunca vuelva a ocurrir
- 20:02porque ese riesgo sempre existe
- 20:04isto ha sido todo por hoy
- 20:06en bala extra, una producción de milcarre cm
- 20:08puedes encontrar mis medios de contacto
- 20:10en las notas del programa
- 20:12unete a nuestra comunidad entelegra
- 20:14o busca nuestro canal
- 20:16en el discord de milcarre cm
- 20:18gracias por tu tiempo
- 20:20e xaniana miércoles