Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / THIRRJA E ABRAMIT (ZANAFILLA 12:1-9)
Transcript
- Thirrja e Abramit: Largohu nga vendi yt (Besimi që niset pa hartë) Zanafilla 12:1–9 Le të lexojmë së bashku katër vargjet e para: "Por Zoti i tha Abramit: 'Largohu nga vendi yt, nga të afërmit e tu dhe nga shtëpia e babait tënd, dhe shko në vendin që do të të tregoj. Unë do të bëj prej teje një komb të madh, do të të bekoj dhe do të bëj të madh emrin tënd, dhe te ti do të jenë të bekuara tërë familjet e tokës.' Atëherë Abrami u nis, siç i kishte thënë Zoti." Vini re që me këto fjalë hapet kapitulli më i rëndësishëm i Dhjatës së Vjetër. Pas Zanafillës 3, 10 kapitujt e parë na treguan problemin: që ishte mëkati, gjykimi, shpërndarja. Tani fillon përgjigjja—dhe ajo nuk fillon me një ushtri, as me një ligj, as me një tempull, por fillon me një thirrje dhe fillon me një njeri të thjeshtë që niset. Gjithçka që quajmë histori shpëtimi—Izraeli, profetët, Krishti, kisha, edhe ne sot—rrjedh nga bindja e një burri 75-vjeçar që lë gjithçka mbi një fjalë të vetme. Ju ftoj që të shikojmë së bashku kontekstin historik dhe kulturor. Lind pyetja natyrshme për këtë tekst: Kush ishte Abrami para thirrjes? Tani Terahu, ati i Abrahamit, banonte që moti matanë lumit dhe u shërbenin perëndive të tjera (Jozueu 24:2). Abrami nuk u thirr se ishte i drejtë; u thirr nga një familje idhulltarësh në Ur të Kaldeasve, një nga qytetet më të mëdha e më të pasura të botës së atëhershme, qendër e adhurimit të perëndisë Hënë. Pra, thirrja e tij është hir i pastër. Perëndia nuk zgjodhi më të mirin e botës, zgjodhi një njeri të zakonshëm nga një shtëpi e zakonshme idhullisht dhe e bëri atin e besimtarëve. Kjo do të thotë se dera është e hapur edhe për ne. Dhe kuptojeni çfarë i kërkonte të linte. Në botën e lashtë: Vendi, Fisi, dhe Shtëpia e atit nuk ishin thjesht adresa; ishin identiteti i plotë i njeriut: mbrojtja, trashëgimia, emri, e ardhmja, madje varri ku do të prehej me etërit. Të largoheshe nga të tria do të thoshte të bëheshe askushi—pa mbrojtje ligjore, pa tokë, pa rrënjë. Perëndia po i kërkonte Abramit të hiqte dorë nga çdo sigurim tokësor dhe t'i merrte të gjitha nga duart e Tij: Vendi që do të tregoj, Kombi që do të bëj, Emri që do ta bëj të madh. Besimi është pikërisht ky shkëmbim: siguritë e dukshme për premtimet e Atij që nuk gënjen. Tani vlen të ndiqet edhe gjeografia e thirrjes. Stefani na tregon se thirrja e parë erdhi kur ai ishte në Mesopotami, para se të banonte në Haran (Veprat 7:2). Pra në Ur familja u nis, por Terahu ndaloi në Haran dhe vdiq atje (Zanafilla 11:31–32). Harani ishte gjysma e rrugës: jashtë Urit, por ende jo në Kanaan, dhe me sa duket sërish qytet i perëndisë Hënë, si Uri. Sa e lehtë është të nisesh nga thirrja dhe të ngecësh në gjysmën e saj! Mjaftueshëm larg së vjetrës për t'u ndjerë i lëvizur, jo aq afër premtimit sa të kemi mbërritur në destinacion. Zanafilla 12 është çasti kur Abrami lëshon edhe Haranin—gjysmat nuk mjaftojnë për besimin. Vargu 1: Urdhri (Tri lënie, asnjë hartë) Le të ndalemi pak më me detaje tek vargu i parë: "Largohu dhe shko në vendin që do të të tregoj." Vini re kohën e foljes: jo "që ta kam treguar", por "që do të të tregoj". Destinacioni do të zbulohet gjatë rrugës, jo para saj. Hebrenjve 11:8 e thekson pikërisht këtë: u nis pa ditur se ku po shkonte. Perëndia rrallë e jep hartën e plotë; Ai jep hapin e radhës dhe praninë e Vet. Sikur Abrami të priste itinerarin e detajuar, do të kishte vdekur në Ur. Besimi nuk është të shohësh gjithë shkallët e gjithë rrugën, por është të hedhësh hapin e parë mbi fjalën e Tij që i sheh të gjitha—mbi fjalën e Perëndisë, ti t'i besosh Zotit. Vargjet 2–3: Shtatë premtimet (Kthimi i Babelit përmbys) Numëroni premtimet: Do të bëj prej teje një komb të madh. Do të të bekoj. Do të bëj të madh emrin tënd. Ti do të jesh bekim. Do të bekoj ata që të bekojnë. Do të mallkoj atë që të mallkon. Te ti do të bekohen tërë familjet e tokës. Shtatë—numri i plotësisë. Si shtatë ditët e krijimit, kjo është një rikrijim me fjalë. Dëgjoni kundërpërgjigjen ndaj Babelit. Atje njerëzit mezinë thoshnin: "Të bëjmë emër për veten tonë" dhe humbën gjithçka. Këtu Perëndia thotë: "Unë do ta bëj të madh emrin tënd." Dhe fjala u mbajt: emri i Abrahamit nderohet sot nga miliarda njerëz, ndërsa emrat e ndërtuesve të kullës nuk i di askush. Emri që kërkohet humbet; emri që dhurohet qëndron përjetë. Dhe maja e premtimeve—e shtata: "Te ti do të jenë të bekuara tërë familjet e tokës." Kujtoni tabelën e 70 kombeve tek kapitulli 10, të shpërndarë e të ndarë në gjuhë. Perëndia nuk i harroi; gjithë plani me Abrahamin ekziston për ata. Izraeli nuk u zgjodh kundër kombeve, por për kombet. Zgjedhja e njërit është gjithmonë për bekimin e të shumtëve—parim që arrin kulmin te Një i Vetëm, te i Zgjedhuri përmes të cilit bekohen të gjithë. Vargjet 4–6: Bindja pa komente Pas shtatë premtimeve madhështore, përgjigja e Abramit jepet me një thjeshtësi që të lë pa frymë: "Atëherë Abrami u nis, siç i kishte thënë Zoti." Pa pyetje të regjistruara, pa kushte, pa vonesa. 75 vjeç—moshë kur njeriu normalisht mbjell rrënjë, jo t'i shkulë ato. Ai mori gruan, nipin, pasurinë dhe u nis drejt të panjohurës. Dhe kur mbërriti, vendi nuk ishte bosh: "Në atë kohë ndodheshin në atë vend Kanaanët" (v. 6). Premtimi kishte pronarë të tjerë mbi vete! Abrami nuk mori asnjë pëllëmbë tokë atë ditë, vetëm fjalën se pasardhësit e tij do ta merrnin (v. 7). Gjithë jetën do të jetonte si i huaj në vendin e vet të premtuar, duke pritur "qytetin që ka themelet" (Hebrenjve 11:9–10). Vargjet 7–9: Altarët (Gjurmët e besimit mbi hartë) Në çdo ndalesë të rëndësishme, Abrami bën të njëjtën gjë: ndërton një altar. Në Sikem, pastaj mes Betelit e Ait, dhe i bën thirrje emrit të Zotit (v. 8). Vini re kontrastin e heshtur: Kanaanët kishin qytetet, Abrami kishte altarët. Ai nuk ngriti asnjë kullë, asnjë mur, asnjë monument për veten—vetëm vende adhurimi për Perëndinë. Gjurma që la pas nuk ishte pushtim, por lutje. Dhe pikërisht ato altarë të thjeshtë prej guri jetuan më gjatë se çdo mur kanaanit; mbi ta u ndërtua historia e shpëtimit. Njeriu i Babelit lë pas kulla të rrënuara; njeriu i besimit lë pas altarë—vende ku brezat pas tij mësojnë të thërrasin emrin e Zotit. Ku e ngriti altarin e parë? "Deri te lisi i Morehut" në Sikem (v. 6)—sipas gjasave një vend i shenjtë kanaanit, qendër orakujsh paganë. Pikërisht aty, në zemrën fetare të vendasve, Abrami ndërton altarin e Zotit të vërtetë. Besimi i tij nuk u fsheh në ndonjë qoshe të sigurt, por u shpall në mes të kulturës. Kështu vepron edhe sot kisha e gjallë: nuk arratiset nga qendrat e botës, por ngre altarin e adhurimit të vërtetë aty ku bota ka altarët e vet. Fjalët kyçe të tekstit Largohu / Shko (Lekh-Lekha): Fjalë për fjalë "shko për veten tënde" ose "shko ti vetë". Urdhër thellësisht personal që s'mund ta kryejë askush për ty. E njëjta shprehje e rrallë do të përsëritet vetëm një herë tjetër në të gjithë Biblën: në Zanafillën 22:2, kur Abrahamit i kërkohet të shkojë në malin e flijimit të Isakut. I pari i kërkoi të lëshonte të shkuarën (vendin, mezin, atin); i dyti do t'i kërkojë të lëshonte të ardhmen (birin e premtimit). Besimi i thërret të dyja duart bosh. Bekoj / Bekim (Barak): Shfaqet 5 herë në dy vargje (v. 2–3), si kundërpeshë e saktë e 5 mallkimeve historike (Zanafilla 3:14, 3:17, 4:11, 5:29, 9:25). Aty ku mëkati mbolli 5 mallkime, hiri mbjell 5-fish bekim. Perëndia nuk barazon vetëm llogarinë, e tejkalon atë! Emër (Shem): Sërish Shem. Fjala e Babelit "të bëjmë emër për veten" këtu kthehet në "do ta bëj të madh emrin tënd". I njëjti mall i zemrës njerëzore, dy rrugë: vetëndërtimi që rrënohet dhe dhurata që qëndron përjetë. U nis (Halak): Folja origjinale do të thotë "të ecësh". E njëjta rrënjë e "eci me Perëndinë" të Enokut dhe të Noeut. Ajo që për ta ishte ecje shoqërimi, për Abrahamin bëhet ecje udhëtimi—besimi si rrugëtim i tërë jetës. Prandaj Dhjata e Re e quan jetën e të krishterëve thjesht "ecje" (Efesianëve 4:1) dhe besimtarët e parë "ata të Udhës" (Veprat 9:2). Lidhja me Krishtin dhe Dhjatën e Re Gjejmë Palin që bën një pohim befasues për këtë pasazh te Galatasve 3:8: "Dhe shkrimi, duke parashikuar se Perëndia do t'i shfajësonte kombet me anë të besimit, ia dha më përpara Abrahamit lajmin e mirë: 'Tek ty do të bekohen gjithë kombet.'" Sipas Palit, Zanafilla 12:3 është Ungjilli i predikuar paraprakisht—lajmi i mirë 2000 vjet para Betlehemit! Dhe fara përmes së cilës vjen bekimi, sqaron ai, është njëjës: që është Krishti (Galatasve 3:16). I gjithë premtimi i Abrahamit është shigjetë e drejtuar tek Jezusi. Dhe Jezusi vetë e pohoi: "Abrahami, ati juaj, u gëzua në shpresën që të shihni ditën time; e pa dhe u gëzua." (Gjoni 8:56) Nga lartësia e maleve të Kanaanit, me sytë e besimit, plaku i Urit shihte drejt ditës sonë. Dhe thirrja vazhdon të tingëllojë ashtu si Abramit i u dha: "Largohu dhe shko!" Jezusi u thotë peshkatarëve të Galilesë: "Ejani pas meje", dhe ata i lënë menjëherë rrjetat e ndjekin (Mateu 4:19–20). E njëjta strukturë: thirrje, lënie, ndjekje, premtim. Të krishterët janë bijtë e Abrahamit pikërisht në këtë kuptim (Galatasve 3:7)—njerëz që u nisën me një fjalë. Dhe destinacioni ynë është i njëjti që priste ai: atdheu më i mirë, domethënë qiellori (Hebrenjve 11:16). Çdo besimtar është një Abraham në rrugë, i thirrur nga Uri i vet drejt qytetit që ka themelet. Pali shkon edhe një hap më tej te Romakët 4: Abrami është ati i të gjithë atyre që besojnë (v. 11)—jo vetëm i një kombi sipas gjakut, por i një familjeje sipas besimit që përfshin edhe ne. Kjo do të thotë diçka të mrekullueshme për çdo besimtar këtu në Shqipëri e kudo në botë: premtimi "te ti do të bekohen tërë familjet e tokës" na përfshin dy herë—jemi ndër familjet e bekuara dhe jemi bijtë e bekuesit. Historia që filloi në Ur nuk është histori e huaj që e studiojmë nga jashtë; është historia e familjes sonë dhe Abrahami është stërgjyshi ynë i besimit. Zbatim praktik: Pesë hapat e besimit si Abrami Marinarët e vjetër tregonin se si mësojnë notin dikur në brigjet tona. Fëmija nuk mësonte dot kurrë duke u kapur pas shkëmbit, sado mësime të merrte në breg. Çasti i vërtetë vinte kur e lëshonte gurin dhe i besonte ujit. Dhe çudia e madhe: uji, që dukej rrezik, e mbante! Ndërsa shkëmbi, që dukej siguri, s'e mësonte kurrë të notonte. Kështu është besimi. Uri është shkëmbi ynë i njohur, dhe Perëndia na thërret ta lëshojmë—jo se uji është i sigurt në dukje, por se Ai na mban. Askush nuk ka mësuar të ecë me Perëndinë duke u mbajtur fort pas sigurive të veta. Nga thirrja e Abramit rrjedhin këtë mësime: Identifiko Urin tënd. Për Abrahamin ishte vendi, fisi, shtëpia e atit—siguritë që zinin vendin e Perëndisë. Për ne mund të jetë rehatia e një zakoni, një marrëdhënie që na largon nga Krishti, një vend i sigurt që na mban larg thirrjes. Pyetja e parë e besimit s'është "Ku po shkoj?", por "Çfarë duhet të lë?" Eci me hapin e radhës, jo me hartën e plotë. "Në vendin që do të të tregoj." Perëndia zbulon gjatë ecjes, jo para saj. Nëse po pret qartësi të plotë para se të bindesh, do të presësh gjithë jetën. Bindiu asaj që tashmë e di. Drita e hapit tjetër ndizet kur hidhet i pari (Psalmi 119:105—llambë për hapin, jo projektor për horizontin). Jesh i bekuar për të bekuar. "Do të të bekoj dhe ti do të jesh bekim." Bekimi që ndalon te ti është bekim i bllokuar. Puna jote, shtëpia jote, të ardhurat, dhuntitë—të gjitha të janë dhënë me drejtim drejt të tjerëve, deri te tërë familjet e tokës. Pyete veten çdo mbrëmje: Kë bekova sot me atë që më është dhënë? Ndërto altar kudo që ndalon. Abrami la gjurmë altarësh, jo monumentesh. Në çdo stacion të jetës—shtëpi e re, punë e re, qytet i ri—vendos së pari adhurimin. Koha me Fjalën, lutja familjare, bashkësia me kishën. Vendet ku kalon pa altar bëhen shpejt vende ku harron kujt i përket. Mosha nuk përjashton nga thirrja. Abrami ishte 75 vjeç kur nisi kapitullin më të madh të jetës së tij. Askush nuk është shumë i vjetër për t'u nisur me Perëndinë, dhe askush shumë i ri. Nëse mendon se koha ime kaloi, kujto plakun e Urit. Kapitujt më të mirë të Perëndisë shpesh fillojnë atje ku njeriu mendon se libri po mbyllesh. Përmbledhje Thirrja e Abramit hap përgjigjen e Perëndisë ndaj rrëmujës së botës: Një njeri i thirrur nga hiri mes idhulltarëve, Një urdhër me tri lënie dhe asnjë hartë, Shtatë premtime që e kthejnë Babelin përmbys, Një bindje pa komente në moshën 75-vjeçare, Dhe altarët si gjurmë besimi në një tokë të huaj. Dhe mbi të gjitha, premtimi i shtatë: bekimi për tërë familjet e tokës, që Pali e quan Ungjilli i shpallur paraprakisht—shigjeta 2000-vjeçare drejt Krishtit. Mbani mend këtë varg: "Atëherë Abrami u nis, siç i kishte thënë Zoti." (Zanafilla 12:4) Historia e shpëtimit ecën mbi hapa të tillë: të thjeshtë, të bindur, pa komente.