Latest / Zakendoen | BNR / Sytze Zuidema (Joulz) over kansen op vastlopend stroomnet

Transcript

Sytze Zuidema (Joulz) over kansen op vastlopend stroomnet · Zakendoen | BNR

• 0:00
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Atradius en Numbers. Numbers,
• 0:05
  Speaker 1: de business software voor facturatie, boekhouding, salaris en rapportages. Wil
• 0:11
  Speaker 1: je weten wat er speelt en of waarom?
• 0:13
  Speaker 2: In de BNR app. Kun je
• 0:14
  Speaker 3: ook kijken naar de laatste videofragmenten. Download de BNR app.
• 0:18
  Speaker 3: En blijf
• 0:19
  Speaker 2: scherp
• 0:21
  Speaker 3: BNR Nieuwsradio. Zaken doen. Thomas van Zijl.
• 0:29
  Speaker 4: Welkom bij BNR Zaken doen voor economisch nieuws en zakelijke inzicht.
• 0:32
  Speaker 4: Zometeen hoor je meer over een omstreden dividenduitkering... van de
• 0:35
  Speaker 4: NAM met het Boardroompanel. Om twaalf uur Edem Moejekies met
• 0:38
  Speaker 4: het laatste macro-economische nieuws. En Sietse Zuidema komt langs. Hij
• 0:41
  Speaker 4: is dan weer de CEO van Jules... over hun alternatieve
• 0:43
  Speaker 4: oplossingen voor het volle stroomnet. Maar nu eerst naar andere
• 0:46
  Speaker 4: economisch nieuws van vandaag. De afgelopen jaren zijn er tussen
• 0:48
  Speaker 4: de 6.000 en de 11.000 woningen gekocht... met vervalste papieren,
• 0:52
  Speaker 4: meldt de NOS. Criminelen frauderen bij de aanvraag van de hypotheek...
• 0:56
  Speaker 4: en krijgen zo huizen in handen waar ze illegale activiteiten verrichten.
• 0:59
  Speaker 4: Dat staat in een rapport van het Financiële Expertisecentrum. En
• 1:03
  Speaker 4: volgens Inge Weijden ligt dat rapport al maanden in de
• 1:05
  Speaker 4: la bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Volgens directeur
• 1:08
  Speaker 4: Eelco Dubbeling van de Nederlandse Vereniging van Banken hoeft het
• 1:11
  Speaker 4: niet ingewikkeld te zijn om die fraude tegen te gaan.
• 1:14
  Speaker 5: Wij hebben een hele goede samenwerking met alle partners in
• 1:17
  Speaker 5: de keten. Volgende week debatteert de Tweede Kamer over dit onderwerp.
• 1:21
  Speaker 5: De bestand van de AEX ondertussen op 1115 punten... levert
• 1:24
  Speaker 5: twee tiende van een procent in.
• 1:49
  Speaker 4: Duitsland zet een streep door het contract met de dame Shipyard.
• 1:52
  Speaker 4: Er zit wel een stevig prijskaartje aan. En twee dagen
• 1:54
  Speaker 4: in de week op kantoor zijn, dat is volgens Boeking
• 1:56
  Speaker 4: een redelijke eis. Maar bij de rechter moest het nog
• 1:59
  Speaker 4: worden uitgevochten, want de OR ziet het anders. Ik bespreek
• 2:03
  Speaker 4: het met de leden van het Boardroompanel. Joen Verkouteren is
• 2:06
  Speaker 4: de social partner bij Qfinity. En ook specialist op het
• 2:09
  Speaker 4: gebied van visies en overnames. Rob Oudman is er ook.
• 2:11
  Speaker 4: Hoofdbenelux van de zakenbank, Julian Loki. En Jeroen, ik begin
• 2:14
  Speaker 4: bij jou, want jij bent het slachtoffer van vanochtend. Schippeltunnel
• 2:16
  Speaker 4: was het, of niet? Maar het wordt fantastische radio, want
• 2:28
  Speaker 4: jij zit nu nog in de auto en je rent
• 2:29
  Speaker 4: zometeen de studio in. En dan merken we dat we
• 2:32
  Speaker 4: allemaal verwarmd worden door jouw aanwezigheid. Rob, goed dat jij
• 2:35
  Speaker 4: al vast in de studio bent. Ja, ik had mazzel
• 2:37
  Speaker 6: met het verkeer
• 2:39
  Speaker 4: En weet je wanneer je dat allemaal niet nodig hebt,
• 2:41
  Speaker 4: dit soort mazzel of pech? als je gewoon thuis werkt.
• 2:43
  Speaker 6: Dat kan ook,
• 2:44
  Speaker 4: ja. De medewerkers van Boeking houden het graag zo... maar
• 2:47
  Speaker 4: het management van Boeking zegt twee dagen op kantoor... dat
• 2:50
  Speaker 4: lijkt me alleszins redelijk. Dat is nu voor de rechter gekomen.
• 2:53
  Speaker 4: De rechter heeft ook al een klein beetje kleur bekend.
• 2:55
  Speaker 4: Geeft in het pleidooi aan dat het wellicht toch niet
• 2:58
  Speaker 4: te veel gevraagd is. Martijn de Rijk, onze verslaggever, volgde
• 3:01
  Speaker 4: die zaak... en legt uit waarom Boeking toch zegt kom
• 3:03
  Speaker 4: maar naar kantoor.
• 3:04
  Speaker 7: Nou, dat is eerst natuurlijk het al oude traditionele argument...
• 3:08
  Speaker 7: van de bedrijfscultuur... die op die manier doorgegeven kan worden.
• 3:11
  Speaker 7: En de opleiding van jongeren, die hebben natuurlijk voorbeelden nodig.
• 3:15
  Speaker 7: Die willen met mensen praten. En ook de effectieve samenwerking,
• 3:19
  Speaker 7: die zou het te goede komen. Dat zijn gewoon zaken
• 3:23
  Speaker 7: die hoor je vaak in dit verhaal. Maar wat heel
• 3:26
  Speaker 7: opvallend was, is dat ze het vandaag ook hadden uitgebreid...
• 3:29
  Speaker 7: met onderzoeken, wetenschappelijke onderzoeken... dat het ook beter is voor
• 3:33
  Speaker 7: de mensen.
• 3:34
  Speaker 4: Maar die mensen zeggen dan zelf, dan komen we naar kantoor...
• 3:36
  Speaker 4: en dan hebben we daar Zoom-meetings met mensen uit Mumbai.
• 3:38
  Speaker 4: Kom ik daar vooruit Almere? Rob, snap jij dat standpunt?
• 3:41
  Speaker 6: Dat begrijp ik. Het is natuurlijk een super internationaal bedrijf.
• 3:44
  Speaker 6: En eigenlijk ook heel opvallend dat dit natuurlijk via de rechter...
• 3:47
  Speaker 6: en via de OR in Nederland allemaal gaat. Ik denk
• 3:49
  Speaker 6: dat de Amerikanen denken, wat is dit voor idiotie allemaal.
• 3:53
  Speaker 6: En het is ook... dit valt onder de ondernemingsraad adviesrecht.
• 3:59
  Speaker 6: Dus het moest langs die kant. Nou, en volgens zegt
• 4:02
  Speaker 6: die ondernemingsraad... ja, wij zien het anders. Vrij uniek ook
• 4:06
  Speaker 6: dat dit gebeurt. Dat zegt ook wel iets over de verhoudingen.
• 4:09
  Speaker 6: Maar ja, ik begrijp natuurlijk heel goed... dat ze twee dagen,
• 4:14
  Speaker 6: vind ik ook totaal niet onredelijk... als je daarvoor vijf
• 4:16
  Speaker 6: dagen wordt betaald.
• 4:18
  Speaker 4: Dat zegt het recht. Dat stond keurig in het verslag
• 4:20
  Speaker 4: van het FD. Ook voor de internationale media. Wij in
• 4:23
  Speaker 4: Nederland vinden het echt niet zo dol... als je zegt
• 4:25
  Speaker 4: twee dagen naar kantoor. Dat moet toch kunnen?
• 4:27
  Speaker 6: Dat moet toch kunnen. Daar werk ook heel veel jonge
• 4:33
  Speaker 6: techmensen uit de hele wereld. Die ook in Amsterdam werken.
• 4:35
  Speaker 6: En inderdaad ook internationaal. Maar ze hebben uiteindelijk 7000 man
• 4:39
  Speaker 6: hier via Amsterdam werken. Dus ik... Ja, ik kan me
• 4:42
  Speaker 6: voorstellen dat ze daar ook wel enige cultuur in willen
• 4:44
  Speaker 6: gaan aanbrengen. En dat kan ook alleen maar als je
• 4:47
  Speaker 6: regelmatig bij elkaar
• 4:48
  Speaker 4: zit. Maar het is dan ook weer niet zo, Jeroen,
• 4:50
  Speaker 4: dat ze bij boeking de afgelopen tijd slechte resultaten hebben geboekt.
• 4:53
  Speaker 4: Daar wordt alweer op gewezen door de advocaat van de OR.
• 4:55
  Speaker 4: En die zegt, nou, het gaat toch hartstikke goed. Kijk
• 4:57
  Speaker 4: naar de winst, kijk naar de omzet. Dat doen al
• 4:59
  Speaker 4: die mensen die thuiswerken. Waarom zou je ze naar kantoor willen? Sorry,
• 5:04
  Speaker 4: ik laat net mijn auto uit. Ik hoorde de vraagstelling
• 5:07
  Speaker 4: niet helemaal. Vertel even waar je bent en hoe lang
• 5:09
  Speaker 4: het duurt... voordat je deze studio in komt rennen. Want
• 5:11
  Speaker 4: het is gewoon allemaal
• 5:12
  Speaker 8: live. Ik ben letterlijk over de minuut bij jou.
• 5:15
  Speaker 4: Ik hoor wel dat je hoog in je adem zit. Rustig, rustig.
• 5:21
  Speaker 4: Maar Rob, mag je
• 5:22
  Speaker 9: zeggen als advocaat van de
• 5:23
  Speaker 4: OR... het ging toch goed de afgelopen maanden... de resultaten
• 5:27
  Speaker 4: geven dat aan. Waarom zou je dit beleid
• 5:29
  Speaker 6: wijzigen? Ik denk dat dat een vrij zwak argument is.
• 5:31
  Speaker 6: Je kunt zeggen als mensen kantoor waren geweest... had het
• 5:33
  Speaker 6: nog veel beter kunnen zijn. Ik vind dat een zwak argument.
• 5:39
  Speaker 6: Ik kan me voorstellen dat de OR denkt... het is
• 5:41
  Speaker 6: een verworven recht en we hangen al vol aan die
• 5:43
  Speaker 6: verworven rechten... Ik vraag me af of je langetermijn ook
• 5:46
  Speaker 6: het bedrijf... en daarmee de werknemers zelf ook beter af zijn.
• 5:49
  Speaker 4: Ja, want je hebt ook nog als werkgever, las ik
• 5:51
  Speaker 4: dan weer ergens anders... een instructierecht. Je kunt wel degelijk zeggen...
• 5:55
  Speaker 4: wij willen dat jij je werk zo op deze manier
• 5:57
  Speaker 4: en hier op deze plek verdient
• 5:59
  Speaker 6: Dat is wat natuurlijk al mis is gegaan uiteindelijk. Kijk,
• 6:01
  Speaker 6: in de arbeidscontracten staat duidelijk waar je werkt... en hoeveel uren,
• 6:04
  Speaker 6: et cetera, et cetera. Vervolgens heb je natuurlijk door covid...
• 6:06
  Speaker 6: een beetje een cultuur van verworven recht ontstaan. Dat staat
• 6:09
  Speaker 6: nergens meer... Zoals je ziet op papier. En vandaar dat
• 6:11
  Speaker 6: we nu aan alle kanten dit soort dossiers hebben. Bij
• 6:14
  Speaker 6: allerlei bedrijven. Waarbij de discussie is. Is dit nou verworven
• 6:17
  Speaker 6: recht geworden? En dan zeggen ze. Ja nee maar inderdaad.
• 6:19
  Speaker 6: We hebben een arbeidscontract. We hebben instructierecht. Etcetera. En die
• 6:22
  Speaker 6: gaan dan inderdaad nu voor de rechter verschijnen. En vandaar
• 6:24
  Speaker 6: deze discussies. Ja, want het
• 6:27
  Speaker 4: is een van de vele discussies. Bij ABN AMRO liep
• 6:29
  Speaker 4: het ook al hoog op. Daar willen ze het in
• 6:30
  Speaker 4: de CAO
• 6:31
  Speaker 6: opnemen. Ja, dit zijn allemaal post-corona-effecten. Want iedereen denkt dat
• 6:34
  Speaker 6: het nu een verworven recht is. En hé, dat wordt
• 6:36
  Speaker 6: van me afgepakt. Maar
• 6:37
  Speaker 4: hoe formeel is een verworven recht?
• 6:39
  Speaker 6: Nou ja, dat is dus waarom je naar de rechten gaat.
• 6:41
  Speaker 6: Je denkt dat je daarmee kan aantonen. Het is een
• 6:43
  Speaker 6: verworven recht. En vervolgens moet er dan ook een specifiek
• 6:45
  Speaker 6: worden gemaakt. Dus het is heel interessant uiteindelijk of de
• 6:47
  Speaker 4: rechten... De rechter zegt, beste partijen, natuurlijk neem ik jullie
• 6:50
  Speaker 4: zaak in behandeling... maar ik geef jullie ook nog een
• 6:51
  Speaker 4: week om er onderling uit te komen. Uiteraard, een goede
• 6:54
  Speaker 4: rechter doet het altijd dat hij zegt... probeer er onderling
• 6:56
  Speaker 4: uit te komen. Het is al namelijk verzuurd geraakt, anders
• 6:58
  Speaker 4: was het geen rechtszaak geworden. Dus we hebben nog een
• 7:00
  Speaker 6: week om de vredespijp te roken. Ja, en dat moet ook. Kijk,
• 7:03
  Speaker 6: uiteindelijk is het ook heel raar... dat je met de
• 7:06
  Speaker 6: ondernemingsraad dit soort discussies via de rechter voert. Ik kom
• 7:08
  Speaker 6: dat zelden tegen, want bijna altijd kom je er wel
• 7:11
  Speaker 6: op een of andere manier uit... En gaat het niet
• 7:13
  Speaker 6: via de rechter. Dus dat is een mooie casus voor
• 7:16
  Speaker 6: de liefhebbers wat dat betreft.
• 7:17
  Speaker 4: Jeroen, Jeroen, zit je nog in de
• 7:19
  Speaker 10: auto?
• 7:19
  Speaker 4: Nee, ik ben er. Je moet gewoon binnen komen sluiten. Ja,
• 7:23
  Speaker 4: heel goed. Nou, Rob heeft weinig compassie met die medewerkers...
• 7:25
  Speaker 4: die het niet thuis merken. Dan mag ik... Ik vind
• 7:29
  Speaker 4: het toch heel erg mooi. We houden er nog drie
• 7:31
  Speaker 4: dagen over
• 7:32
  Speaker 8: Het mooie is ook nog eens een keer. Eigenlijk wat
• 7:34
  Speaker 8: de boeking zegt. Je moet eigenlijk twee dagen op kantoor komen.
• 7:37
  Speaker 8: Eén dag samen met het team. En die andere dag
• 7:40
  Speaker 8: mag je nog zelf invullen ook. Dus eigenlijk is het
• 7:42
  Speaker 8: maar één verplichte dag. Om het maar zo te zeggen.
• 7:46
  Speaker 8: Het is natuurlijk wel... Aan de ene kant kan je
• 7:48
  Speaker 8: spreken over verworven rechten, maar tegelijkertijd als je werkgever, overigens,
• 7:55
  Speaker 8: het was een aanbeveling en nu zeggen ze van ja,
• 7:57
  Speaker 8: we merken dat er weinig mensen... Het is maar een
• 7:59
  Speaker 8: kleine stap. Het is maar een kleine
• 8:00
  Speaker 4: stap. Van een
• 8:01
  Speaker 8: aanbeveling naar een verplichting. Ja, nou ja, dat vind ik
• 8:03
  Speaker 8: zelf wel persoonlijk inderdaad. En het is twee dagen, het
• 8:06
  Speaker 8: is ook niet vier dagen of wat dan ook.
• 8:07
  Speaker 4: Het is wel belangrijk voor de rest van het grotere
• 8:10
  Speaker 4: Nederlandse bedrijfsleven, denk ik. Dit
• 8:11
  Speaker 8: kan
• 8:11
  Speaker 4: een toon
• 8:12
  Speaker 8: zetten. Klopt, klopt. En dat is ook wel een beetje
• 8:14
  Speaker 8: wat natuurlijk ook Booking.com naar kijkt. Maar ook gewoon de
• 8:18
  Speaker 8: andere werkgevers. Van ja, wat gaat de rechter hierin beslissen?
• 8:22
  Speaker 8: Want het vervelende is, door jurisprudentie en rechtspraak... is het
• 8:26
  Speaker 8: geen adviesrecht meer geworden... maar het is een instemmingsrecht geworden.
• 8:29
  Speaker 8: Dus je hebt de OR echt nodig. Die moet hierin
• 8:32
  Speaker 8: akkoord bevinden. En als ze dat niet doen... dan heb
• 8:35
  Speaker 8: je dus als bedrijf, als werkgever wel een probleem. En
• 8:37
  Speaker 8: dan moet je langs de rechter. Ja, dat is het
• 8:39
  Speaker 8: enige alternatief.
• 8:42
  Speaker 6: weer? Ze komen allemaal heel graag naar kantoor. We hebben
• 8:44
  Speaker 6: het ook fantastisch verbouwd. Dus je bent echt knettergek als
• 8:47
  Speaker 6: je niet komt. Bij twee dagen, drie dagen
• 8:49
  Speaker 4: vier dagen?
• 8:49
  Speaker 6: Ze zijn er alle
• 8:50
  Speaker 4: dagen van de week. Ze zijn er alle vijf
• 8:54
  Speaker 6: dagen van de week. Maar als iemand om wat voor
• 8:57
  Speaker 6: reden ook graag thuis wil werken, dan maken we dat
• 8:59
  Speaker 6: zeker mogelijk. Maar ze komen uit zichzelf heel graag naar
• 9:02
  Speaker 6: kantoor om te leren.
• 9:03
  Speaker 4: Leden van het Bortompanel zijn namens een paar keer genoemd.
• 9:05
  Speaker 4: Jeroen van Koutenwijzer, echt, van QVNT en Rob Alpen van
• 9:07
  Speaker 4: Hoenie en Loki. De Nederlandse aardoliemaatschappij, kennen we als de NAM...
• 9:11
  Speaker 4: keert de moeders van die maatschappij, Shell en ExxonMobil... een
• 9:15
  Speaker 4: dividend uit van 1,4 miljard euro... en zou daarmee de
• 9:19
  Speaker 4: afspraak schenden met het Rijk. Blijkt dat het jaarverslag van
• 9:21
  Speaker 4: de NAM begin deze week die afspraak is gemaakt... zodat
• 9:24
  Speaker 4: de NAM voldoende geld in het potje heeft... om de
• 9:26
  Speaker 4: rekening in Groningen te kunnen betalen. Maar de afspraak was ook...
• 9:30
  Speaker 4: dat de solvabiliteit van de NAM nooit onder de 25%
• 9:33
  Speaker 4: uit zou kunnen komen, mogen komen, en dat gebeurt nu wel.
• 9:36
  Speaker 4: Volgens hoogleraar bestuursrecht Herman Breuring gaat het om een harde afspraak.
• 9:40
  Speaker 11: Ja, dat is een soort van convenans, maar kun je
• 9:43
  Speaker 11: best als een harde juridische afspraak zien, hoewel er altijd
• 9:47
  Speaker 11: wat royaal wordt opgeschreven, wat vaag wordt opgeschreven, dit soort afspraken,
• 9:54
  Speaker 11: wat ruimte nog is. Maar op zichzelf kun je de
• 9:56
  Speaker 11: aandeelhouders er wel aan houden. Het punt is alleen Harde
• 9:50
  Speaker 11: afspraken die vaag en royaal worden opgeschreven... waarvan de minister
• 9:53
  Speaker 11: Heerma inmiddels wel heeft gezegd... dit kan zo eigenlijk niet
• 9:57
  Speaker 11: zo'n superdividend uitkeren.
• 10:16
  Speaker 4: Dat is niet meer in verhouding met de winst die
• 10:18
  Speaker 4: gemaakt wordt. We hebben het er nu over. Het is
• 10:20
  Speaker 4: op verschillende plekken al over gegaan. Jeroen, is dit een
• 10:22
  Speaker 4: misser
• 10:24
  Speaker 8: Ik denk wel dat ze een groot probleem hebben. En
• 10:27
  Speaker 8: dat de nieuwe directeur van de NAM... ook wel even
• 10:29
  Speaker 8: achter zijn oren moet krabbelen... of hij dit wel inderdaad
• 10:32
  Speaker 8: gaat toetsen.
• 10:33
  Speaker 4: De vraag is wel, sorry dat ik je onderbreek... hoeveel
• 10:36
  Speaker 4: kan die directeur daaraan doen... als ook deze hoogleraar zegt...
• 10:39
  Speaker 4: als nam niet eens officieel partij?
• 10:41
  Speaker 8: Nou ja, kijk, het gaat om de uitkering van het dividend...
• 10:45
  Speaker 8: aan de aandeelhouders. En als bestuur van een bedrijf, van
• 10:48
  Speaker 8: een BV... moet je een uitkeringstoets doen. En dan moet
• 10:51
  Speaker 8: je kijken van... oké, is mijn balans voldoende? En kan
• 10:55
  Speaker 8: ik aan mijn verplichtingen voldoen binnen een jaar... als ik
• 10:58
  Speaker 8: deze uitkering doe naar de aandeelhouders? En het vervelende is
• 11:01
  Speaker 8: dat als je gaat praten over de balans... zouden, dacht ik,
• 11:04
  Speaker 8: 600 miljoen over als eigen vermogen. Maar als de voorziening...
• 11:09
  Speaker 8: hoger uitvalt, gaat dat zelfs naar negatief eigen vermogen. En
• 11:12
  Speaker 8: als je dat doet, dan heb je een probleem. Stel
• 11:15
  Speaker 8: dat het bedrijf de NAM failliet gaat... of dat er
• 11:17
  Speaker 8: andere problemen komen, dan is hij persoonlijk aansprakelijk.
• 11:20
  Speaker 4: Mocht dat een probleem worden, dus het gebrek aan geld
• 11:23
  Speaker 4: bij de NAM... dan heeft de NAM tot nu toe gezegd,
• 11:25
  Speaker 4: ook in de verdediging... en staat formeel ook in het jaarverslag...
• 11:28
  Speaker 4: dat ze dat geld, dat superdividend, kunnen terugvragen. Er staat
• 11:31
  Speaker 4: dit recht is onvoorwaardelijk, onherroepelijk, direct opeisbaar... en heeft een
• 11:34
  Speaker 4: looptijd tot en met september 2031. Is dat een garantie
• 11:38
  Speaker 4: dat het toch wel goed gaat komen? Als ik
• 11:39
  Speaker 6: directeur zou zijn, zou ik die garantie wel willen hebben, ja.
• 11:41
  Speaker 4: Maar ook
• 11:41
  Speaker 6: echt zwart op wit
• 11:43
  Speaker 6: Want anders loop je als directeur hier een hele bijzondere
• 11:46
  Speaker 4: afspraak weer. Maar die garantie
• 11:47
  Speaker 6: is er dan toch? Dat zit je
• 11:48
  Speaker 4: toch niet allemaal in je jaarverslag?
• 11:50
  Speaker 6: Ja, maar als je dan het goed leest, dan zijn
• 11:52
  Speaker 6: er toch wel wat haken en ogen aan. Kijk, als je...
• 11:55
  Speaker 6: Dus als bestuurder ben je naar sprake. Maar ook als,
• 11:58
  Speaker 6: zeg maar, de Nederlandse staat. Ja, er is wel een garantie,
• 12:01
  Speaker 6: maar probeer het maar eens te halen met garanties. Dus
• 12:03
  Speaker 6: dan ga je daar natuurlijk weer over depen. En er
• 12:05
  Speaker 6: is natuurlijk al een heel lange gewapende strijd gaande. Kijk...
• 12:09
  Speaker 6: Die gaat ook over voor
• 12:10
  Speaker 4: welke schade is de NAM verantwoordelijk? Ja, maar
• 12:12
  Speaker 6: goed, we hebben het alleen maar over de NAM. Maar
• 12:13
  Speaker 6: er is ooit een maatschap Groningen opgericht, samen met de EBN.
• 12:16
  Speaker 6: Die krijgt 40% van alle winsten, 60% gaat naar de NAM.
• 12:19
  Speaker 6: Dus eigenlijk is het een samenwerking, we doen 60-40. Maar
• 12:22
  Speaker 6: als er een bonnetje komt, wat heel vervelend is... dan
• 12:24
  Speaker 6: gaat die 100% naar diegene die 60% heeft gegaan. Dus
• 12:27
  Speaker 6: hier is al jarenlang een gewapende strijd gaande... Ja, want
• 12:31
  Speaker 6: uiteindelijk heeft BV Nederland 40% van alle winsten gehad tot
• 12:34
  Speaker 6: nu toe. Ook niet 40% van het bonnetje. Dus je
• 12:36
  Speaker 6: kunt je nagaan, hier speelt nog veel
• 12:38
  Speaker 4: meer op de achtergrond. De vraag in hoeverre jij verantwoordelijk
• 12:42
  Speaker 4: bent voor de schade... of je je verantwoordelijk voelt voor
• 12:44
  Speaker 4: de schade... is denk ik ook wel bepalend voor een
• 12:46
  Speaker 4: bedrag dat je in kas wil houden.
• 12:48
  Speaker 6: Jazeker.
• 12:48
  Speaker 4: En de NAM zegt, wij zijn maar voor een deel
• 12:50
  Speaker 4: van die schade verantwoordelijk... dus we hebben misschien wel de
• 12:52
  Speaker 4: ruimte om meer uit te keren
• 12:53
  Speaker 6: Ze hebben een voorziening van 1,8 miljard. Maar het zou
• 12:57
  Speaker 6: 3,8 kunnen zijn. Nou, daar ga je al. Er zit
• 12:59
  Speaker 6: dan een verschil tussen 2 miljard... wat de potentiële claim
• 13:02
  Speaker 6: zou kunnen zijn. Dus op alle niveaus speelt dit.
• 13:05
  Speaker 8: Ja, en dat is inderdaad ook het probleem. De NAM zegt, ja,
• 13:07
  Speaker 8: maar wij zijn alleen maar voor dat stukje... zijn wij aansprakelijk.
• 13:11
  Speaker 8: Dus daar nemen we een voorziening voor. Terwijl juridisch gezien
• 13:14
  Speaker 8: zou je ook kunnen zeggen... misschien NAM, luister eens, als
• 13:16
  Speaker 8: het voor de rechter komt... want dat is het allemaal
• 13:18
  Speaker 8: nog niet gebeurd natuurlijk.
• 13:19
  Speaker 4: Nou, er zijn verschillende rechtszaken
• 13:23
  Speaker 8: Dat klopt, maar tegelijkertijd... het is nog niet duidelijk wat
• 13:25
  Speaker 8: de schade
• 13:26
  Speaker 4: daadwerkelijk wordt
• 13:27
  Speaker 8: Wat de uitkering wordt. En als het dan blijkt dat
• 13:29
  Speaker 8: jij meer moet betalen... dan heb je wel een probleem.
• 13:31
  Speaker 8: En dan kan je inderdaad zeggen... een garantie van mijn aandeelhouders...
• 13:35
  Speaker 8: dat ze terug gaan betalen. Maar ja, weet je, als
• 13:37
  Speaker 8: die aandeelhouders zeggen... ja, sorry, ik heb het geld niet.
• 13:40
  Speaker 4: Maar als ExxonMobil en Shell zeggen... wij verlangen een superdividend...
• 13:44
  Speaker 4: en dat is nu anderhalf miljard. Het is vorig jaar
• 13:47
  Speaker 4: nog veel meer geweest. Het gaat om 4,5 miljard de
• 13:49
  Speaker 4: afgelopen jaren
• 13:51
  Speaker 4: Zou je dan als NAM-formule kunnen zeggen... U mag het
• 13:54
  Speaker 4: wel willen, maar wij keren het niet uit. Exact. Als
• 13:56
  Speaker 4: directie kan je gewoon
• 13:58
  Speaker 8: zeggen van luister eens... aandeelhouder, u neemt de dividendbesluit... maar
• 14:02
  Speaker 8: wij als directie vinden het niet verantwoord... voor de continuïteit
• 14:04
  Speaker 8: van de onderneming... en de verplichtingen die we hebben in
• 14:07
  Speaker 8: de toekomst. Wij gaan het niet doen. En dat had
• 14:08
  Speaker 8: die directie al moeten doen, wat jou betreft? Ik persoonlijk
• 14:11
  Speaker 8: denk inderdaad van wel.
• 14:12
  Speaker 6: Het is in de handen van die aandeelhouders... dus die
• 14:15
  Speaker 6: kunnen benoemen en ontslaan. Dus die kunnen ook ontslaan en
• 14:17
  Speaker 6: een nieuwe directie benoemen. Ja, maar dan wordt het wel
• 14:20
  Speaker 6: lelijk van, toch? Als we een superdividend niet krijgen, dan
• 14:22
  Speaker 6: moet je hangen. Nou ja, goed, daarom is het een
• 14:24
  Speaker 6: heel interessante casus. En hoe schat zo'n directie dat dan in?
• 14:28
  Speaker 6: En hoe gaat dan directie inderdaad echt hier zeggen... ja,
• 14:31
  Speaker 6: ik vind het onverantwoord.
• 14:32
  Speaker 4: Maar dat hebben ze dus niet
• 14:32
  Speaker 6: gezegd. Nog niet, nee. Of niet. Of nog niet
• 14:36
  Speaker 4: Jeroen zegt, dat punt was in mijn ogen al bereikt.
• 14:40
  Speaker 4: Wat denk jij van een afstandje?
• 14:43
  Speaker 6: Nou, ik weet niet of het geld al over is gemaakt.
• 14:47
  Speaker 6: Maar als het nog niet is overgemaakt... dan zou ik
• 14:49
  Speaker 6: in ieder geval wel zorgen dat ik zwart op wit heb. Inderdaad,
• 14:52
  Speaker 6: mocht er toch meer dan die 1,8 miljard nodig zijn...
• 14:57
  Speaker 6: dat de aanhouders dat bonnetje oppakken. Daar zou ik als
• 14:59
  Speaker 6: directie wel dat zwart op wit willen hebben. En dat
• 15:01
  Speaker 6: de minister zich tegen de haren ingestreken voelt... is dat
• 15:03
  Speaker 6: nog een probleem of niet? Uiteindelijk, de NAM is niet
• 15:08
  Speaker 6: van de Nederlandse staat. Dus die neemt hun eigen besluiten.
• 15:11
  Speaker 6: Dus Heerma
• 15:12
  Speaker 4: kan zeggen wat hij wil
• 15:13
  Speaker 6: Ja. Zoveel effect heeft het. Ja, en uiteindelijk hebben ze
• 15:15
  Speaker 6: natuurlijk binnen Maatschap Groningen... nog wel wat appeltjes met elkaar
• 15:17
  Speaker 6: te schillen... vanwege EBN-NAM-verhoudingen. Nou, nu
• 15:20
  Speaker 4: we toch in de 9-0 zitten... kunnen we ook maar
• 15:22
  Speaker 4: net zo goed Damen er even bij nemen. Die willen
• 15:24
  Speaker 4: 4,7 miljard van de Duitse overheid... omdat er schade is geleden.
• 15:29
  Speaker 4: Ze zouden daar fragatten gaan bouwen... maar die opdracht is
• 15:32
  Speaker 4: inmiddels terechtgekomen bij een concurrent. Dus zegt nu de Damen...
• 15:36
  Speaker 4: ik wilde zeggen de NAM, maar dat is het niet...
• 15:38
  Speaker 4: wij willen geld terug. Ze hebben daar ook... overeenkomsten gesloten
• 15:42
  Speaker 4: met leveranciers, met partners. Die hebben ook nog vorderingen op damen.
• 15:45
  Speaker 4: In Duitsland zijn ze een beetje geschrokken van dat bonnetje. Ja,
• 15:48
  Speaker 4: 4,7 miljard is best
• 15:50
  Speaker 8: wel een hoog bonnetje, om het maar zo te zeggen. Overigens,
• 15:53
  Speaker 8: daarvan is van damen zelf maar iets van 380 miljoen
• 15:58
  Speaker 4: Talus hebben ze voor meer dan een miljard. Rijmiddel heeft
• 16:00
  Speaker 4: een scheepswerf overgenomen... omdat ze dachten dat daar de komende
• 16:03
  Speaker 4: jaren werk zat.
• 16:06
  Speaker 8: Maar dat is wel grappig. Je vraagt van de Duitse
• 16:11
  Speaker 8: regering dus 4,7 miljard... waarvan ongeveer 3 miljard eigenlijk Duitse
• 16:15
  Speaker 8: bedrijven zijn. Dus dat komt weer via de achterkant weer
• 16:17
  Speaker 8: terug op die manier. Maar het is natuurlijk, ja, weet je,
• 16:20
  Speaker 8: er is al een tegenclaim... niet ingediend, maar geroepen van
• 16:24
  Speaker 8: 2,3 miljard. Nou ja, goed, een
• 16:26
  Speaker 4: miljard, daar vlieg je omhoog. Met name zeggen ze vertraging. Ja,
• 16:30
  Speaker 4: vertraging omdat u de overheid voortdurend de eisen heeft aangepakt.
• 16:33
  Speaker 4: Nou ja,
• 16:34
  Speaker 8: dat is een beetje inderdaad ook het onderzoek blijkt... dat
• 16:36
  Speaker 8: de Duitse overheid elke keer de specificaties van uw vergat...
• 16:39
  Speaker 8: en zelfs de naam van uw vergat hebben ze, dacht ik,
• 16:41
  Speaker 8: twee jaar overgedaan
• 16:42
  Speaker 8: om hem te
• 16:43
  Speaker 6: veranderen. En ook de informatie die ze zouden moeten aanleveren...
• 16:45
  Speaker 6: daar twee jaar mee geduurd heeft voordat ze die informatie leverde...
• 16:48
  Speaker 6: Wij zijn team dame, begrijp ik hier. Nou,
• 16:51
  Speaker 4: dat is de reden van de conclusie. Maar er is
• 16:53
  Speaker 6: natuurlijk van alles misgegaan. En kijk, het feit dat er
• 16:56
  Speaker 6: met de Belgen ook een enorme discussie speelt... dat maakt
• 16:59
  Speaker 6: natuurlijk wel duidelijk dat er iets aan de hand is
• 17:03
  Speaker 4: En toch nog eventjes hoe dat qua structuur zit. Want
• 17:05
  Speaker 4: bij damen zelf... of bij dit onderdeel van Damen, deze dochteronderneming...
• 17:09
  Speaker 4: daar valt heel weinig te halen. Damen, Schelden, Naval, Shipbuilding.
• 17:13
  Speaker 4: Dat is nagenoeg leeg. Daar hebben ze heel weinig in kassen.
• 17:15
  Speaker 4: Is dat nou bewust gedaan om het te isoleren van
• 17:18
  Speaker 4: de rest van het
• 17:18
  Speaker 6: bedrijf? Ja, nou ja, goed. Ik denk dat ze bij
• 17:21
  Speaker 6: Damen de nodige lessen hebben geleerd... over het ringfencen, zoals
• 17:24
  Speaker 6: dat zo mooi heet, van verschillende onderdelen. Omdat er van
• 17:26
  Speaker 6: alles en nog wat kan gebeuren. Want je hebt inderdaad
• 17:28
  Speaker 6: flinke aansprakelijkheden die op kan lopen. Dus dat lijkt me
• 17:31
  Speaker 6: inderdaad eigenlijk verstandig beleid... om in ieder geval te zorgen
• 17:34
  Speaker 6: dat alles wat gezond is, dat het afgezonderd is... van
• 17:37
  Speaker 6: hetgeen wat geraakt zou kunnen worden.
• 17:38
  Speaker 4: Maar als je nu een leverancier bent van Damen, dus
• 17:41
  Speaker 4: een partner in dit project... en je ziet dat daar
• 17:43
  Speaker 4: niks van terecht gaat komen... hoe kom je dan toch
• 17:46
  Speaker 4: nog aan je geld?
• 17:46
  Speaker 8: Nou ja, dat is ook een mooie vraag, maar ook
• 17:48
  Speaker 8: een lastige vraag natuurlijk. Want inderdaad, er is precies zo'n
• 17:51
  Speaker 8: project BV opgezet. Daar zit verder helemaal niks in. Maar
• 17:55
  Speaker 8: dit is wel de contractpartner. Dus we hadden het al
• 17:57
  Speaker 8: met de NAM over... is de overheid dan inderdaad een
• 18:00
  Speaker 8: juridische partner van de NAM... Ja, dat is ook een
• 18:02
  Speaker 8: heel lastig verhaal. En hier is dat ook heel lastig.
• 18:05
  Speaker 8: Want ja, de lege huls, daar zit verder
• 18:09
  Speaker 4: niks in. Het gaat hier
• 18:12
  Speaker 9: om
• 18:12
  Speaker 4: miljarden.
• 18:13
  Speaker 6: Van Rijnmetaal, van
• 18:15
  Speaker 4: alles
• 18:16
  Speaker 6: Hoe komen die aan hun geld? Dan moet je diep
• 18:17
  Speaker 6: het contract induiken. En als onduidelijkheid is over het contract...
• 18:20
  Speaker 6: dan moet de rechter zich daarover uitspreken.
• 18:22
  Speaker 4: Uiteraard,
• 18:23
  Speaker 6: als het vaag is en het gaat om veel geld...
• 18:25
  Speaker 6: dan gaat het daar uiteindelijk over die interpretatie van de afspraken...
• 18:29
  Speaker 6: En de feitelijke en de oordeel van de rechter... over
• 18:32
  Speaker 6: welke wilsovereenstemming er was en wie daarvoor aansprakelijk is... dat
• 18:35
  Speaker 6: komt dan uiteindelijk bij de rechter.
• 18:36
  Speaker 8: En overigens, het is een claim. En we weten allemaal
• 18:39
  Speaker 8: een claim die je zo hoog mogelijk in
• 18:41
  Speaker 6: Ja, dan doe je wel een
• 18:43
  Speaker 8: miljardje bovenop
• 18:44
  Speaker 8: Ja,
• 18:44
  Speaker 4: dan hou je er
• 18:45
  Speaker 6: iets aan over, hopelijk
• 18:46
  Speaker 4: Ondertussen zijn ze bij de dame trouwens ook niet te spreken...
• 18:49
  Speaker 4: over hoe het dan verder gegaan is met die opdracht.
• 18:51
  Speaker 4: Want die is nu... gegund aan ThyssenKrupp Marine Systems. Dat
• 18:55
  Speaker 4: ging heel snel. Dat ging heel snel. Dat ging niet
• 18:57
  Speaker 4: volgens de aanbestedingsregels. Dat is ook weer heel bijzonder. Is
• 19:01
  Speaker 4: het goed om dat dan toch ook maar meteen... in
• 19:03
  Speaker 4: dezelfde week naar buiten te brengen? Dat je daar vraagtekens
• 19:06
  Speaker 6: bij zet? De Duitse overheid moet natuurlijk wel laten zien...
• 19:10
  Speaker 6: dat ze doen wat nodig is in het defensiebelang van
• 19:14
  Speaker 6: het land. Dus ik denk dat ze ook wel moesten
• 19:16
  Speaker 6: laten zien politiek... dat ze wel doorschakelen. Dat er vervolgens
• 19:19
  Speaker 6: niet zo kan zijn dat er helemaal niks gebeurt. Dus...
• 19:21
  Speaker 6: Ik denk dat ze zich om die reden ook gedwongen voelden...
• 19:24
  Speaker 6: om door te schakelen. Want ze hadden al een paar
• 19:26
  Speaker 6: schepen besteld. Toen kwamen er nog een paar bij.
• 19:28
  Speaker 4: Nog bijbesteld? Zeg eens, wij staan er nu ook van.
• 19:30
  Speaker 4: Als je zo ontevreden bent,
• 19:31
  Speaker 6: waarom
• 19:31
  Speaker 4: heb je dan meer gevraagd
• 19:32
  Speaker 6: Meer bijbesteld en vervolgens weggehaald. En onderhals ergens anders weggezet.
• 19:38
  Speaker 6: Dus aan alle kanten zijn het hele rare moves geweest.
• 19:43
  Speaker 8: Maar tegelijkertijd, die ze nu kopen, zijn bestaande fregatten. Of
• 19:46
  Speaker 8: althans bestaande ontwerpen. En dan heb je dus die ontwerpen...
• 19:50
  Speaker 8: van drie, vier, vijf jaar. Maar het
• 19:52
  Speaker 4: is omdat ze de dreiging ook acuut beginnen te voelen.
• 19:55
  Speaker 8: Ja, dus vandaar is het ook dan een makkelijke weg.
• 19:58
  Speaker 8: En tegelijkertijd inderdaad, al de aanbestedingsregels zijn alweer de deur uit.
• 20:03
  Speaker 6: Ik ken één persoon die dit allemaal heel vermakelijk vindt.
• 20:05
  Speaker 6: Poetin
• 20:07
  Speaker 4: Die nodigen we voorlopig niet uit, denk ik. Ik dank
• 20:10
  Speaker 4: jullie voor jullie aanwezigheid. Soms is de weg moeilijk, soms makkelijk. Jeroen,
• 20:13
  Speaker 4: jij kan erover meepraten. Toch fijn dat je het gered
• 20:15
  Speaker 4: hebt hier in de studio in Amsterdam. Van Qfinity, specialist
• 20:18
  Speaker 4: op het gebied van fysies en overnames. Rob Oudman was
• 20:20
  Speaker 4: er ook van Hooli en Loki. Tot de volgende keer weer. Dankjewel.
• 20:24
  Speaker 4: Kopers hadden het afgelopen kwartaal meer ruimte om te onderhandelen
• 20:27
  Speaker 4: op de woningmarkt. En toch blijft de krapte wel aanhouden.
• 20:30
  Speaker 4: Wat kunnen we voor de rest van het jaar verwachten?
• 20:31
  Speaker 4: Je hoort het zo.
• 20:33
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius,
• 20:39
  Speaker 1: verzekerd van betaling. BNR Nieuwsradio
• 20:45
  Speaker 1: Zaken doen.
• 20:52
  Speaker 4: Het is misschien even wennen, maar woningkopers hadden het afgelopen
• 20:56
  Speaker 4: kwartaal meer keuze en soms zelfs ruimte om te onderhandelen,
• 21:00
  Speaker 4: blijkt uit de marktcijfers van makelaarsvereniging NVM. En toch houdt
• 21:04
  Speaker 4: de krap op de woningmarkt nog steeds aan. Martijn Rijk,
• 21:07
  Speaker 4: onze verslaggever, is bij de presentatie van die laatste woningmarktcijfers
• 21:10
  Speaker 4: van de NVM. Martijn, goedemorgen. Goedemorgen, Thomas. Ik zeg het wel,
• 21:15
  Speaker 4: maar ik begrijp er niks van. Het is aan het veranderen.
• 21:18
  Speaker 7: Ja, dat is toch ook altijd wel weer een hele
• 21:21
  Speaker 7: filosofische vraag. Of het goed gaat op de woningmarkt. Want
• 21:25
  Speaker 7: er is nooit zo dat iedereen echt blij is. Er
• 21:29
  Speaker 7: is altijd wel iemand die het nakijken heeft. Maar je
• 21:32
  Speaker 7: mag wel zeggen dat de koper de laatste jaren... het
• 21:36
  Speaker 7: wel heel erg zwaar gehad heeft... En dat dat nu
• 21:39
  Speaker 7: een klein beetje de goede kant uit aan het gaan is.
• 21:43
  Speaker 7: Dus een klein beetje minder negatief voor de kopers. Want
• 21:46
  Speaker 7: die nuance moet je er wel bij aanbrengen. Het is
• 21:49
  Speaker 7: echt heel relatief hoe het... hoe het de goede kant
• 21:53
  Speaker 7: uit aan het gaan is. En je moet je ook
• 21:56
  Speaker 7: afvragen overigens... of dat in het volgende kwartaal nog steeds
• 21:59
  Speaker 7: het geval is. Maar nu, nou ja, ik sprak in
• 22:01
  Speaker 7: ieder geval zojuist met Lana Gerssen... de voorzitter van de NVM.
• 22:06
  Speaker 7: Voor nu voelt het in ieder geval een stukje beter.
• 22:09
  Speaker 7: Luister maar even.
• 22:10
  Speaker 12: We zien inderdaad dat het totaal aantal woningen wat te
• 22:13
  Speaker 12: koop staat, dat neemt wat toe. Daardoor is er meer
• 22:16
  Speaker 12: keuze voor kopers, wat minder bezichtigingen, wat minder biedingen. En
• 22:20
  Speaker 12: dat heeft zo zijn effect op die prijs. Dus we
• 22:21
  Speaker 12: zien eigenlijk nog een hele lichte prijsstijging.
• 22:24
  Speaker 7: Ja, en die prijsstijging is zelfs heel laag dat die
• 22:26
  Speaker 7: de inflatie niet overtreft.
• 22:28
  Speaker 12: Ja, het is nu jaar op jaar maar 1,8 procent.
• 22:31
  Speaker 12: En de inflatie ligt inderdaad op ruim 3 procent
• 22:34
  Speaker 7: Maar wat betekent dat nou voor de koper van een
• 22:36
  Speaker 7: nieuwe woning?
• 22:37
  Speaker 12: Het voordeel voor de koper is dat hij wat meer
• 22:39
  Speaker 12: keuze heeft. Dus ondanks dat er nog steeds veel overboden wordt,
• 22:43
  Speaker 12: bij twee op de drie woningen wordt nog steeds meer
• 22:45
  Speaker 12: betaald dan de vraagprijs, zal hij ervaren dat er minder
• 22:48
  Speaker 12: bezichtigingen zijn, minder concurrentie aanbieders. En dat maakt dat dat
• 22:52
  Speaker 12: verkoopproces of dat koopproces wat rustiger verloopt, dat hij dus
• 22:56
  Speaker 12: wat minder concurrentie heeft
• 22:57
  Speaker 7: Ja, dus gewoon wat relaxter allemaal, maar uiteindelijk, er wordt
• 23:01
  Speaker 7: nog steeds fix overboden.
• 23:02
  Speaker 12: Ja, en de verschillen zijn groot. Dus we zien maar
• 23:05
  Speaker 12: bij één op de vijf woningen dat er eigenlijk niet
• 23:07
  Speaker 12: of nauwelijks belangstelling is. We zien woningen waar dat natuurlijk
• 23:10
  Speaker 12: heel gemiddeld is, maar we zien nog steeds ook huizen
• 23:12
  Speaker 12: waar ontzettend veel belangstelling is. Dus je moet ook nog
• 23:15
  Speaker 12: kijken naar de regio, het type woning, staat van onderhoud. Ja,
• 23:18
  Speaker 12: dan kan die koper natuurlijk toch nog wel in een
• 23:20
  Speaker 12: overspannen situatie terechtkomen.
• 23:23
  Speaker 7: Wat is eigenlijk de invloed van de onzekerheid in de
• 23:25
  Speaker 7: wereld op dit moment en de rentestijgingen?
• 23:28
  Speaker 12: Ja, die invloed zien we wel. Dus we merken dat
• 23:30
  Speaker 12: kopers door die stijgende rente ook wat minder kunnen lenen. Nou,
• 23:34
  Speaker 12: dat zie je natuurlijk in de afnemende vragen in die zin.
• 23:38
  Speaker 12: En je merkt ook dat ze wat onzekerder zijn. En
• 23:40
  Speaker 12: dat maakt dat er al met al wat minder concurrentie
• 23:43
  Speaker 12: is op dit moment.
• 23:44
  Speaker 7: Tegelijkertijd de periferie, de gebieden aan de randen van het land,
• 23:50
  Speaker 7: die trekken het been een beetje bij. En dan gaat
• 23:51
  Speaker 7: het eigenlijk best wel goed.
• 23:53
  Speaker 12: Ja, je ziet in regio's als Noord-Limburg, maar ook Zuidwest-Drenthe,
• 23:57
  Speaker 12: dat de prijzen heel erg hard stijgen. Dat kan soms
• 23:59
  Speaker 12: ook te maken hebben met bijvoorbeeld een nieuwbouwplan wat opgeleverd wordt,
• 24:02
  Speaker 12: waardoor duurdere woningen verkocht worden. Maar daar zie je inderdaad
• 24:06
  Speaker 12: dat die prijzen soms nog behoorlijk hard stijgen.
• 24:08
  Speaker 7: Acht procent in Drenthe, zeg ik.
• 24:11
  Speaker 12: Klopt. Ja, 8,3 procent geloof ik. Een behoorlijke stijging ten
• 24:14
  Speaker 12: opzichte van het landelijke gemiddelde
• 24:16
  Speaker 7: De nieuwbouw dan. Daar is nog steeds het nodig aan
• 24:19
  Speaker 7: de hand. Crimflatie, daar hebben we al een tijdje last
• 24:22
  Speaker 7: van
• 24:22
  Speaker 12: Ja, we zien daar eigenlijk twee bewegingen. Enerzijds gelukkig wat
• 24:25
  Speaker 12: meer nieuwbouwwoningen die te koop worden aangeboden. Anderzijds worden ze
• 24:29
  Speaker 12: wat minder goed verkocht. En dat maakt dus ook dat
• 24:33
  Speaker 12: kopers gaan heel kritisch kijken. Die kijken ook naar de bouwtijd.
• 24:35
  Speaker 12: Maar die merken ook dat ze voor dezelfde prijs steeds
• 24:38
  Speaker 12: minder huis krijgen. En dat is wat we krimflatie noemen.
• 24:42
  Speaker 7: Is dat dan ook de reden waarom het minder verkocht wordt?
• 24:45
  Speaker 7: Zijn het de verkeerde huizen die worden gebouwd?
• 24:48
  Speaker 12: Het vervelende is natuurlijk dat nieuwbouw duurt en soms heel lang.
• 24:52
  Speaker 12: Het kost soms ook heel veel geld aan overbruggingskosten. Maar
• 24:55
  Speaker 12: daarbij zien we nu ook dat er steeds meer appartementen
• 24:57
  Speaker 12: verkocht worden. Dus 55% van de verkoop aangeboden nieuwbouwwoningen is
• 25:03
  Speaker 12: een appartement. Dat worden er straks 70%. En we merken
• 25:07
  Speaker 12: dat mensen gewoon niet zoveel appartementen willen. Dat maakt dat
• 25:10
  Speaker 12: er een mismatch ontstaat tussen vraag en aanbod. En dat
• 25:13
  Speaker 12: vertraagt
• 25:14
  Speaker 7: Dan zegt u eigenlijk, bouw maar wat anders alsjeblieft... Daar
• 25:18
  Speaker 7: zou de markt goed mee opschieten
• 25:20
  Speaker 12: Wij vinden vooral dat je per plek, als je ergens
• 25:22
  Speaker 12: gaat nieuwbouwen... vooral moet kijken waar is nou behoefte aan
• 25:26
  Speaker 7: Maar waarom wordt dat niet gedaan? Want je zou zeggen,
• 25:29
  Speaker 7: als je woningen gaat bouwen... dan bouw je naar behoefte,
• 25:32
  Speaker 7: want dan verkoop je beter.
• 25:34
  Speaker 12: Het ingewikkelde is natuurlijk dat er ook gewoon landelijke afspraken
• 25:36
  Speaker 12: zijn gemaakt over de betaalbaarheid. En als je ziet hoe
• 25:39
  Speaker 12: de arbeidskosten voor mensen die een nieuwbouwwoning moeten bouwen, die
• 25:43
  Speaker 12: worden steeds duurder. De bouwmaterialen worden steeds duurder. En dan
• 25:47
  Speaker 12: ga je op een gegeven moment kijken, wat kan ik
• 25:48
  Speaker 12: dan bouwen binnen die betaalbaarheidsgrenzen die zijn afgesproken. Nou, dat
• 25:52
  Speaker 12: worden dus steeds kleinere woningen. En dat zijn dus ook
• 25:54
  Speaker 12: veel kleine appartementen.
• 25:56
  Speaker 7: Ja, nog een keer krimplatie eigenlijk
• 25:59
  Speaker 12: Ja, nou ja, en dat maakt de keuze steeds beperkter.
• 26:02
  Speaker 4: Lana Gersen, NVM-voorzitter in gesprek met Martijn
• 26:05
  Speaker 12: Rijk
• 26:10
  Speaker 4: Van koop naar huur, dat kan gewoon, want we gaan
• 26:12
  Speaker 4: het met Eduard Schaapman hebben... over huurwoningen in de vrije
• 26:15
  Speaker 4: sector die duurder zijn geworden... volgens Pararius en huurwoningen.nl, 4,4
• 26:18
  Speaker 4: procent op jaarbasis. Het is tijd voor advies, ongevraagd advies
• 26:22
  Speaker 4: aan de leider van de oppositie... dat is Jesse Klaver
• 26:25
  Speaker 4: van Pro. Eduard Schaapman is van het vastgoedplatform The Experience Net... serieondernemer,
• 26:29
  Speaker 4: lid van onze bedrijvenpanel. Eduard, goedemorgen.
• 26:33
  Speaker 13: Goedemorgen Thomas. Ja, het is inderdaad waar. De huurwoningen worden
• 26:37
  Speaker 13: steeds moeilijker te krijgen en steeds duurder. Je hoorde het
• 26:40
  Speaker 13: net al over koop. Waarom gaat dat beter? Omdat er
• 26:44
  Speaker 13: in de afgelopen halfjaar gewoon 76.000 huurwoningen verkocht zijn. En
• 26:49
  Speaker 13: de ramingen zijn dat in het derde kwartaal er gaat
• 26:53
  Speaker 13: groeien tot 90.000 stuks. Het aanbod om te kopen wordt
• 26:58
  Speaker 13: steeds groter. En ook als je kijkt naar die huurmarkt...
• 27:01
  Speaker 13: wat je net al zegt, het is 4,5% duurder geworden
• 27:04
  Speaker 13: dan dat het was. En met de gebruikelijke inkomenseis van
• 27:08
  Speaker 13: drie keer de huur... moet je daarvoor nu al zo'n
• 27:11
  Speaker 13: 5750 euro bruto per maand gaan verdienen. Hallo, expert. Hallo expert,
• 27:18
  Speaker 13: die kan het nog betalen. Ja, die misschien wel. Maar
• 27:21
  Speaker 13: uiteindelijk hebben we natuurlijk ook mensen nodig. De politie, de verpleegster, etc.
• 27:26
  Speaker 13: Die iets moet kunnen huren. En ondertussen neemt het betaalbaarste
• 27:31
  Speaker 13: aanbod af... We huurden steeds vaker
• 27:33
  Speaker 14: de woningen
• 27:34
  Speaker 13: En op 6 oktober, de afgelopen dinsdag, is in de
• 27:37
  Speaker 13: Tweede Kamer... ook nog een motie over de voorgenomen belastingverzwaring...
• 27:40
  Speaker 13: in Boks 3 totaal teruggedraaid. Dus wat je nu ook
• 27:45
  Speaker 13: gaat zien, is dat we uiteindelijk nog meer woningen... die
• 27:49
  Speaker 13: in de verhuur zijn, gaan verkopen.
• 27:51
  Speaker 4: Een kans om het over Boks 3 te hebben, die
• 27:53
  Speaker 4: kan ik niet laten schieten. Dus Ederward, wat is er
• 27:55
  Speaker 4: precies gebeurd eerder deze week?
• 27:58
  Speaker 13: Eerder deze week zie je dat een motie van André
• 28:02
  Speaker 13: Vlag van de SGP... samen met Tieter Grimwis van de ChristenUnie...
• 28:06
  Speaker 13: en Michel Hogeveen van Jaar 21... waarin tot dan toe
• 28:11
  Speaker 13: alle Kamerleden zeiden... nee, we moeten hier wat aan doen.
• 28:14
  Speaker 13: Zij wilden afzien van de halvering van het heffingsvrije vermogen...
• 28:18
  Speaker 13: en de verhoging van het forfait... over overige bezittingen. En
• 28:22
  Speaker 13: die is toch niet aangenomen. Tegenstemden onder andere Pro, de
• 28:28
  Speaker 13: partij van Jesse Klaver... maar ook de regeringspartij D66. Dus
• 28:32
  Speaker 13: dat betekent uiteindelijk dat je zult zien... dat in de
• 28:34
  Speaker 13: aankomende tijd nog meer huurwoningen zullen verkocht worden. Nou
• 28:38
  Speaker 4: heeft de verantwoordelijke minister... die zich ook al heeft mogen
• 28:41
  Speaker 4: veugen op jouw ongevraagde adviesboek... gezegd over mogelijke partijen die
• 28:45
  Speaker 4: nieuwbouw kunnen realiseren. Weet je wat? Doe het nou maar gewoon.
• 28:49
  Speaker 4: Neem genoegen met iets minder rendement of neem iets meer risico.
• 28:52
  Speaker 4: Je bent weer van harte welkom om het hier in
• 28:53
  Speaker 4: Nederland te gaan proberen. Zit daar een oplossing?
• 28:56
  Speaker 13: Nou
• 28:56
  Speaker 4: ja,
• 28:56
  Speaker 13: dat heeft ze inderdaad geprobeerd in Duitsland... waar ik ook was,
• 28:59
  Speaker 13: op de Expo Riaal... om inderdaad deze buitenlandse investeerders aan
• 29:03
  Speaker 13: te trekken. En die zijn heel aardig tegen haar op
• 29:05
  Speaker 13: het moment dat ze spreken. Maar als je daarna met
• 29:07
  Speaker 13: deze mensen spreekt... dan vragen ze aan mij van... bouwen
• 29:10
  Speaker 13: jullie ook in andere landen dan in Nederland? Dan is
• 29:12
  Speaker 13: het rendement hoger. Dus ja, dat gaat niet echt werken.
• 29:15
  Speaker 13: We zullen echt iets moeten gaan doen aan die box 3.
• 29:19
  Speaker 13: En de enige die dat kan helpen voorkomen... is op
• 29:22
  Speaker 13: dit moment de oppositie, de oppositieleider Jesse Klaver. Want uiteindelijk
• 29:26
  Speaker 13: wil hij natuurlijk ook zorgen... dat er woningen komen waarin
• 29:30
  Speaker 13: mensen kunnen huren. En dat is heel erg noodzakelijk, omdat
• 29:33
  Speaker 13: 27.000 woningen... die verhuurd worden als sociale woningen... worden bezet
• 29:40
  Speaker 13: door mensen die dat eigenlijk niet mogen doen. Niet mogen
• 29:43
  Speaker 13: hebben omdat ze veel meer verdienen. Dus die moet je
• 29:45
  Speaker 13: wel een doorstroming gunnen. En die is er op dit
• 29:47
  Speaker 13: moment niet als die verhuurmarkt steeds kleiner wordt.
• 29:50
  Speaker 4: Het is tijd dat Jesse Klaver goed naar jou gaat luisteren.
• 29:53
  Speaker 4: Zeker als het op jouw ongevraagde advies aankomt. Dus Eduard,
• 29:55
  Speaker 4: steek van wal.
• 29:57
  Speaker 13: Ja, inderdaad, maar het is niet aan de minister gericht...
• 30:00
  Speaker 13: want het is een minderheidskabinet. Dus we moeten gaan kijken
• 30:02
  Speaker 13: of we de oppositie zo ver kunnen krijgen... dat ze
• 30:04
  Speaker 13: ook gaan meedenken hierover. Dus Jesse Klaver, wie opkomt voor huurders...
• 30:08
  Speaker 13: moet zorgen dat er woningen te huur blijven. Help de
• 30:11
  Speaker 13: box drieverzwaring terug te draaien... en maak langdurige verhuur aantrekkelijk.
• 30:15
  Speaker 13: Want een huurder kan echt niet wonen
• 30:18
  Speaker 4: in een belastingopbrengst. Hé, Noord-Zaapman. Het is net geen Jan Schever,
• 30:22
  Speaker 4: maar het komt in de buurt. Van de Experience net. Daarom.
• 30:25
  Speaker 4: Dank voor jouw ongevraagde advies
• 30:30
  Speaker 3: Je
• 30:32
  Speaker 4: ziet het niet als je de grafiek bekijkt... maar in
• 30:34
  Speaker 4: de S & P 500 is het al maanden... Een
• 30:37
  Speaker 4: stille correctie. 80% van de bedrijven in de index staan 10%
• 30:41
  Speaker 4: lager dan hun hoogste punt van het afgelopen jaar. Het
• 30:43
  Speaker 4: is een mooie inleiding voor wat zo meteen gaat volgen,
• 30:45
  Speaker 4: namelijk het expose van onze beursdirt. Ik stel Jochem Visser,
• 30:48
  Speaker 4: redacteur Financiële Markten. Fijn
• 30:50
  Speaker 10: dat je er bent
• 30:50
  Speaker 10: Goedemorgen. Wat is daar aan de hand? Nou, het beste
• 30:53
  Speaker 10: is eigenlijk een visuele metafoor. Dat helpt altijd wel, hou
• 30:55
  Speaker 10: ik ook van, want ik denk in plaatjes. Je kan
• 30:58
  Speaker 10: deze belangrijkste beursindex op aarde voorstellen als een soort zee.
• 31:01
  Speaker 10: En dan is het oppervlak echt ontzettend kalm als je
• 31:03
  Speaker 10: er doorheen gaat varen. Dan kan je wijdbeens op het
• 31:05
  Speaker 10: dek gaan staan, piraten verder kijken tevoorschijn halen. Niks aan
• 31:08
  Speaker 10: de hand, mooi briesje. Maar als je dan een duikpak
• 31:11
  Speaker 10: aantrekt en je zuurstofflesje pakt en erin springt... dan zie
• 31:13
  Speaker 10: je onder de oppervlakte allemaal bloedende vissen, oftewel aandelen, zwemmen.
• 31:17
  Speaker 10: Maar je moet er nog wel een klein beetje je
• 31:18
  Speaker 10: best voor doen. Ja, je moet onder water gaan. Maar
• 31:21
  Speaker 10: dat op maar, dat is natuurlijk grappig. Want het oppervlakte,
• 31:24
  Speaker 10: daar wordt het zicht jou ontnomen voor de bodem... door
• 31:26
  Speaker 10: die
• 31:27
  Speaker 9: walvissen
• 31:27
  Speaker 10: Nvidia, Microsoft, Apple en Amazon en zo. En daardoor zie
• 31:30
  Speaker 10: je die hele bloederige bende op de zeebodem niet. En
• 31:32
  Speaker 10: dat is echt best wel heftig. Ik ga voor een
• 31:35
  Speaker 10: beursnoord XL een wel heel simpele vraag stellen. Maar we
• 31:37
  Speaker 10: hebben het over een index. Wat is een index ook alweer? Nou,
• 31:40
  Speaker 10: dat is dus even goed om uit te leggen. Want
• 31:41
  Speaker 10: een beursindex is dus een lijstje aandelen natuurlijk. Dat hebben
• 31:43
  Speaker 10: we samengesteld. Meestal omdat we een soort weergave willen... van
• 31:46
  Speaker 10: wat er in een economie of een land gebeurt op beursgebied...
• 31:49
  Speaker 10: En dan stel je regels op voor dat lijstje... en
• 31:51
  Speaker 10: dan vul je hem meestal met aandelen die voldoen aan regels.
• 31:54
  Speaker 10: In het geval van de S & P 500, dus
• 31:56
  Speaker 10: de 500 grootste Amerikaanse bedrijven... gemeten naar beurswaarde. Tegenwoordig moet
• 32:00
  Speaker 10: je daar overigens minstens 23 miljard dollar voor meenemen. 22,
• 32:03
  Speaker 10: nog wat is het officieel. Met een paar kwartalen zwarte
• 32:06
  Speaker 10: cijfers op rij. Publiek verhandelbaar deel natuurlijk. Je moet minstens 10%
• 32:10
  Speaker 10: publiek verhandelbaar zijn... want anders kan Dagobert Dux een pakhuisje
• 32:13
  Speaker 10: voor 1% op de beurs aanbieden... en 99% zelf houden.
• 32:18
  Speaker 10: sneller toegang te verlenen. En binnenkort ook Anthropic en Nasdaq
• 32:22
  Speaker 10: gingen overstap. Hoezo kwartalen op rij? Dat zegt ook wat
• 32:26
  Speaker 10: over hoe lang grote bedrijven privaat blijven. En overigens, de
• 32:31
  Speaker 10: S & P 500 heeft uiteindelijk afgewezen, die wijziging. Dus
• 32:33
  Speaker 10: dat is ook wel een puntje. Maar goed, dan is
• 32:35
  Speaker 10: het volgende ding natuurlijk. Die 500 bedrijven krijgen niet allemaal
• 32:38
  Speaker 10: evenveel gewicht in dat lijstje. Nvidia is niet 1 500ste
• 32:42
  Speaker 10: van de S & P 500. Nvidia is zo groot
• 32:45
  Speaker 10: dat het meer dan 8% van die hele index vormt.
• 32:48
  Speaker 10: Dus als Nvidia beweegt, beweegt dat de index veel meer...
• 32:50
  Speaker 10: dan American Airlines, één van de allerkleinste.
• 32:53
  Speaker 4: En
• 32:53
  Speaker 10: het past
• 32:53
  Speaker 4: in
• 32:53
  Speaker 10: de
• 32:53
  Speaker 4: lijn van de concentratie. Een paar bedrijven die wel heel
• 32:57
  Speaker 4: bepalend zijn... voor het sentiment en voor de
• 32:59
  Speaker 10: standen. Ja, ontzettend. Want wat je eigenlijk altijd ziet in hoogconjunctuur...
• 33:02
  Speaker 10: ook zoals degene die nu al jaren duurt... dat we
• 33:06
  Speaker 10: dan hele brede of smalle concentraties zien. Want daar gaan
• 33:12
  Speaker 10: we lijstjes aandelen uitvinden. Ooit was het de FANG-aandelen. Toen
• 33:16
  Speaker 10: werd het Magnificent Seven. In de jaren zeventig heetten ze
• 33:19
  Speaker 10: de Nifty Fifty. Toen waren het er wat meer. Soms
• 33:21
  Speaker 10: slaat echt alles uit het lood. Dus eind jaren tachtig
• 33:23
  Speaker 10: kan je naar de grootste beursbedrijven op aarde kijken. Dat
• 33:25
  Speaker 10: is alles Japans of een oliebedrijf. Echt bizar. Dat is
• 33:29
  Speaker 10: nog Netflix, toch? Facebook, Amazon, Apple, Netflix. Alibaba niet. Nee,
• 33:35
  Speaker 10: totaal verkeerd. Maar Netflix ook, toch? Ja, ook Netflix inderdaad
• 33:38
  Speaker 10: in die tijd. Groeibrouwjatjes. Het nieuwste concentratie-cliché is dus natuurlijk
• 33:43
  Speaker 10: dat alles AI is geworden. En daaromheen ook. Dus chips, vastgoed, gasturbines, cloudverkopers,
• 33:48
  Speaker 10: van alles. En die houden dat oppervlak van de S &
• 33:50
  Speaker 10: P 500 dus kalm. Maar als je dan naar de
• 33:52
  Speaker 10: zogeheten veilige aandeeltjes kijkt... PepsiCo, Home Depot, McDonald's, Walmart... dan
• 33:58
  Speaker 10: zie je echt alles waar de softwarebeleggers heen wilden vluchten...
• 34:01
  Speaker 10: voor AI begin dit jaar. Daar zetten we nu de
• 34:02
  Speaker 10: prik van Ozempic in. Nou, daar zie je allemaal 10, 20,
• 34:06
  Speaker 10: 50 procent in de min het laatste halfjaar... 80% van
• 34:09
  Speaker 10: het aantal bedrijven in de S & P 500... dus
• 34:10
  Speaker 10: niet 80% van de hele index, maar wel van die bedrijven...
• 34:13
  Speaker 10: dat staat gewoon meer dan 10% in de min... versus
• 34:15
  Speaker 10: de top in het vorige jaar. Dus 60%, meer dan 20%
• 34:20
  Speaker 10: in de min... en zo wordt dat steeds erger. En
• 34:22
  Speaker 10: als je nou de Russell 3000 pakt... waar 98% van
• 34:24
  Speaker 10: alle Amerikaanse aandelen in zit... dan staat 90% van dat
• 34:27
  Speaker 10: hele kreng... meer dan 10% in de min versus juni.
• 34:30
  Speaker 10: Dus die tijd waarin groeiende bedrijfswinsten... alle macro-economische narigheid afschudden... olie, rente, inflatie, bla, bla...
• 34:36
  Speaker 10: die is over gewoon. Dat is over.
• 34:37
  Speaker 4: Het is wel nieuw, die bloedende aandelen... om maar
• 34:39
  Speaker 10: even
• 34:39
  Speaker 4: in jouw beeldspraak
• 34:39
  Speaker 10: door te gaan onder het oppervlak. Waar komt het nou door? Nou,
• 34:42
  Speaker 10: ik noemde het al een beetje. Kijk, je kan het eigenlijk...
• 34:45
  Speaker 10: er zijn altijd tienduizend redenen, macro-economische dingen... maar je kan
• 34:48
  Speaker 10: die wel grof scheiden in aantasting van bedrijfswinsten. Dus dat
• 34:51
  Speaker 10: er echt iets mis is met die bedrijven. En in
• 34:53
  Speaker 10: dat beleggers er minder voor betalen. Nou, dat laatste is
• 34:55
  Speaker 10: nu aan de hand. Het gaat om aantasting van die waardering.
• 34:58
  Speaker 10: Want kijk, PepsiCo heeft natuurlijk last van Ozempic. Je noemde
• 35:01
  Speaker 10: het al. En allerlei andere details. Maar alle consumentenbedrijven op
• 35:05
  Speaker 10: een rij... die grafiekjes lijken verdraaid veel op elkaar de
• 35:07
  Speaker 10: laatste zes maanden. En olie, inflatie, de minder rijke consument
• 35:12
  Speaker 10: die daar wordt geraakt... dat heeft daar schuld aan. Maar
• 35:14
  Speaker 10: ook zijn er gewoon bedrijven die verhandelen als obligaties. Zo'n
• 35:17
  Speaker 10: Walmart bijvoorbeeld. Dividendrendement 0,9 procent. Je groeit je omzet per jaar,
• 35:22
  Speaker 10: laten we zeggen, 5, 6 procent. Nou, dan moet je
• 35:24
  Speaker 10: je marges wel omhoog gaan. Want op een gegeven moment
• 35:25
  Speaker 10: zie je een obligatie aan je linkerhand. Een Walmart in
• 35:27
  Speaker 10: je rechter. Dan denk je, nou, die staatsobligatie is veel veiliger.
• 35:29
  Speaker 10: Dan heb ik dat gezeur niet. En die gaat ook
• 35:31
  Speaker 10: richting de 6 procent op een gegeven moment. Daar zijn
• 35:33
  Speaker 10: we nog niet, hoor. Bij de tien jaar, maar alsnog.
• 35:35
  Speaker 10: En zo zijn er nog tig redenen te noemen. Wat
• 35:38
  Speaker 10: ik wel dan goed vind om daarbij nog even te
• 35:40
  Speaker 10: zeggen is... is dat men al heel snel zegt van...
• 35:44
  Speaker 10: Al die AI-bedrijven zijn dan waarschijnlijk duur. Maar ook dat
• 35:47
  Speaker 10: is niet zo. Want Nvidia is, als je gemeten kijkt
• 35:50
  Speaker 10: naar de winst... die volgend jaar op je afkomt, helemaal
• 35:53
  Speaker 10: niet zo heel duur. Maar de onzekerheid daar is heel
• 35:56
  Speaker 10: erg dat de markt denkt van... ja, ze beloven volgend
• 35:59
  Speaker 10: jaar 70% groei Nvidia... maar wat als dat een keer
• 36:02
  Speaker 10: afvlakt en 60, 50, 40 wordt? Daarom betaal je nu
• 36:05
  Speaker 10: ook relatief weinig... voor de toekomstige winst van Nvidia. Dus
• 36:08
  Speaker 10: dat is een kleine mooie nuance... En je ziet dus alsnog,
• 36:11
  Speaker 10: ondanks dat feit... een enorme versmalling in die hele S &
• 36:13
  Speaker 10: P 500. Echt heel extreem. Want als je de S &
• 36:16
  Speaker 10: P 500 als één bedrijf zou zien... dan zijn Nvidia
• 36:19
  Speaker 10: en Micron samen verantwoordelijk... voor ongeveer 35 tot 40 procent
• 36:22
  Speaker 10: van de stijging van de winst... per aandeel van de
• 36:24
  Speaker 10: S & P 500 als bedrijf. En dan roept de
• 36:26
  Speaker 10: één natuurlijk... Ja, bubbel.com. En de ander... Met zo'n stem
• 36:32
  Speaker 10: meestal ook. En de ander haalt zijn schouders op. En
• 36:34
  Speaker 10: die zegt, het kan best een bubbel zijn... maar ik
• 36:36
  Speaker 10: twijfel niet aan de chipverkoop van Nvidia komende jaar... En
• 36:39
  Speaker 10: het was macro-economisch gezien dit jaar ook echt een pokkenjaar.
• 36:42
  Speaker 10: Dus dat de S & P 500 dan versmalt met
• 36:45
  Speaker 10: al die bedrijven... die nu in de min staan onder
• 36:48
  Speaker 10: die walvissen... dat verbaast dan ook niks. Dus dan kun
• 36:50
  Speaker 10: je bubbel roepen of je kunt zeggen best verklaarbaar. Ik
• 36:53
  Speaker 10: zelf denk dat zo'n bubbelbarsting echt pas zichtbaar wordt... bij
• 36:55
  Speaker 10: de vastgoedleningen van datacenterboeren. Maar dat kan echt... Makkelijk twee
• 36:59
  Speaker 10: jaar duren. En dan komt de beurs daar nog zes
• 37:01
  Speaker 10: maanden achterna. Net als je in 2007 en 2008 merkte.
• 37:04
  Speaker 10: En zelfs dat hoeft ook niet meteen te betekenen... dat
• 37:06
  Speaker 10: Nvidia meteen toast is of zo. Want we zijn nog
• 37:09
  Speaker 10: nooit minder gaan computeren... of minder AI gaan gebruiken. Of
• 37:12
  Speaker 10: minder chips gaan
• 37:12
  Speaker 4: kopen, zeg maar. Jochem Visser, onze beursneurd. Ik zei al
• 37:15
  Speaker 4: over een uurtje of zo... dan heeft hij een jasje uitgedaan.
• 37:17
  Speaker 4: Is hij onze gewone beursneurd. Dus tot dan. Staal, dat
• 37:24
  Speaker 4: klinkt als een simpel materiaal, maar wie het op een
• 37:26
  Speaker 4: bijzondere manier ontwerpt, kan er een prijs mee winnen. Sinds
• 37:29
  Speaker 4: de jaren 70 al wordt namelijk eens in de twee
• 37:32
  Speaker 4: jaar de Nationale Staalprijs uitgereikt aan bedrijven die staal vormgeven
• 37:35
  Speaker 4: op een unieke manier. Contact met Pim Peters, partner van
• 37:39
  Speaker 4: IMD Raadgevende Ingenieurs, genomineerd voor de Nationale Staalprijs. Goedemorgen. Goedemorgen, Thomas.
• 37:46
  Speaker 4: Spannende dag. En waarmee heb je die nominatie in de
• 37:48
  Speaker 4: wacht gesleept?
• 37:50
  Speaker 15: Zeker. Het is zeker een spannende dag. En het zou
• 37:52
  Speaker 15: mooi zijn als ze de prijs ontvangst kunnen nemen. Maar ja,
• 37:55
  Speaker 15: dat is altijd nog in afwachting natuurlijk. Maar wij hebben
• 38:01
  Speaker 15: een gebouw in Rotterdam neergezet... waarbij we ongeveer 90 procent
• 38:05
  Speaker 15: van het staal hergebruikt hebben. Dus niet een nieuw gebouw
• 38:10
  Speaker 15: neerzetten met nieuw staal... maar een gebouw van elementen die
• 38:14
  Speaker 15: al in andere gebouwen zijn toegepast. En hoe
• 38:17
  Speaker 4: moeilijk... Hoe gecompliceerd is dat
• 38:22
  Speaker 15: Het is een puzzel. Het is erg leuk als constructief
• 38:26
  Speaker 15: ontwerper om daarmee bezig te zijn. En het is wel
• 38:30
  Speaker 15: van belang om de hele keten... die in de bouwproces
• 38:34
  Speaker 15: betrokken is, daarin mee te krijgen. Dus zowel op te
• 38:37
  Speaker 15: geven als architect, als aannemer, als staalleverancier... allemaal moeten zorgen
• 38:43
  Speaker 15: dat het hergebruik van stalen elementen... in de nieuwe projecten
• 38:48
  Speaker 15: goed wordt ingevoerd.
• 38:51
  Speaker 4: En je zegt het is een puzzel. Heb je wel
• 38:52
  Speaker 4: eens het gevoel gehad onderweg... het is een puzzel met
• 38:54
  Speaker 4: te veel stukjes, ik kom er niet uit? Of was
• 38:56
  Speaker 4: het wel duidelijk waar de oplossing lag?
• 38:59
  Speaker 15: Nee, er zijn altijd oplossingen te vinden als je maar
• 39:01
  Speaker 15: creatief denkt... en met elkaar oplossingen zoekt en de belangen
• 39:05
  Speaker 15: van elkaar ook begrijpt. Het is een hele mooie manier
• 39:10
  Speaker 15: om de CO2-footprint... van de bouwindustrie te reduceren. Dus wij
• 39:17
  Speaker 15: proberen altijd wel binnen onze projecten... zoveel mogelijk hergebruik en
• 39:21
  Speaker 15: gebruikte constructieve elementen... of gebouw onderdelen. Dus je
• 39:24
  Speaker 4: wint er nu misschien nog wel een prijs mee... maar
• 39:25
  Speaker 4: het zou de norm moeten worden?
• 39:28
  Speaker 15: Het zou in principe de norm moeten worden, ja. En
• 39:30
  Speaker 15: er zijn al hele mooie bewegingen in Nederland... zoals bijvoorbeeld
• 39:34
  Speaker 15: de Nationale Staalbank... waarbij heel veel partijen aangesloten zijn en
• 39:39
  Speaker 15: staal wordt aangeboden... maar je dus ook staal vandaan kan
• 39:41
  Speaker 15: halen om dat in nieuwbouw toe te passen
• 39:45
  Speaker 4: Merk ik het nog als ik er langs zou lopen
• 39:47
  Speaker 4: of overheen zou lopen... dat het hergebruikt staal is?
• 39:51
  Speaker 15: qua gebruik niet. Als het in het ontwerp zichtbaar wordt...
• 39:57
  Speaker 15: dan zie je dus dat er een oude staalconstructie is toegepast.
• 40:01
  Speaker 15: En juist het leuke, en dat is ook bij dat project...
• 40:05
  Speaker 15: waar we genomineerd voor zijn, zichtbaar. Er zit een QR-code
• 40:09
  Speaker 15: op en dan kan je kijken... waar het staal in
• 40:10
  Speaker 15: het verleden ook is toegepast, in welk gebouw.
• 40:13
  Speaker 4: Wim Peters, gaat er misschien wel die Nationale Staalprijs mee winnen...
• 40:17
  Speaker 4: van IMD-raadgevende ingenieurs? Succes! Ben je MKB'er, wil je meepraten
• 40:21
  Speaker 4: over de actualiteit... laat het weten via zaken.bnr.nl.
• 40:25
  Speaker 14: Het MKB Praat Mee wordt mede mogelijk gemaakt door Exact.
• 40:29
  Speaker 14: De bedrijfssoftware voor ondernemers en accountants.
• 40:32
  Speaker 4: Deze rubriek is te beluisteren als podcast, onder andere via
• 40:34
  Speaker 4: de app van BNR. Ongeveer 4000 militairen doen mee aan
• 40:38
  Speaker 4: een gezamenlijke oefening van de NAVO en de Verenigde Staten.
• 40:41
  Speaker 4: En dat terwijl de relatie tussen die twee te maken
• 40:43
  Speaker 4: heeft met oplopende politieke spanningen. Zo meteen een blik op
• 40:45
  Speaker 4: de wereld.
• 40:46
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius.
• 40:53
  Speaker 1: Wil je weten wat er speelt en of waarom? In
• 40:55
  Speaker 1: de BNR-app heb je ook altijd en overal breaking news.
• 40:58
  Speaker 1: Download de BNR-app en blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Zaken doen.
• 41:22
  Speaker 3: Thomas van Zijl
• 41:24
  Speaker 4: Tweede uur van BNR Zaken doen voor economisch nieuws en
• 41:26
  Speaker 4: zakelijk inzicht. Zometeen een uitgebreid gesprek met Sietse Zuidema, de
• 41:29
  Speaker 4: CEO van Jules, over het vastlopende stroomnet. Misschien de opkomst
• 41:33
  Speaker 4: van lokale stroomnetten, maar nu eerst.
• 41:35
  Speaker 3: Edi
• 41:38
  Speaker 4: Mojikic met het laatste macro-economische nieuws.
• 41:40
  Speaker 3: Edi,
• 41:40
  Speaker 4: goedemiddag. Je hebt je laten leiden door input van anderen
• 41:44
  Speaker 16: In de loop der tijd merk ik dat de stroomnetten
• 41:51
  Speaker 16: Echte mensen, Thomas. Je zou het bijna niet geloven, maar
• 41:54
  Speaker 16: echte mensen. Met echte vragen. Dus ik dacht, ik haal
• 41:57
  Speaker 16: er een aantal vragen. Drie, vier. En dan gaan we
• 42:00
  Speaker 16: die behandelen. Want die hebben ook iets met actualiteiten te maken.
• 42:02
  Speaker 16: Ik heb er vijf opgeschreven.
• 42:03
  Speaker 4: Ik weet niet of Jan uit Helmond nog mag rekenen
• 42:06
  Speaker 4: om een antwoord op zijn vraag
• 42:06
  Speaker 16: Die komt helemaal aan het eind. Dus we beginnen met
• 42:08
  Speaker 4: Ben
• 42:09
  Speaker 16: Wij beginnen met Ben. Ben zegt, ik ben geen econoom.
• 42:12
  Speaker 16: Luister met heel veel plezier naar de uitzendingen. En ik
• 42:16
  Speaker 16: had een vraag over het mechanisme. Als een centrale bank
• 42:19
  Speaker 16: de rente verhoogt, dat remt inflatie af. Maar, zegt Ben,
• 42:23
  Speaker 16: en niet onterecht. Als mensen een steeds groter deel van
• 42:27
  Speaker 16: hun inkomen kwijt zijn aan de... verplichte posten, dus eten, energie,
• 42:32
  Speaker 16: et cetera... en je houdt steeds minder over om uit
• 42:35
  Speaker 16: te geven... betekent dat ook dat die renteverhogingen... minder sterk
• 42:39
  Speaker 16: werken dan voorheen. En zegt Ben, moet ik dat als
• 42:44
  Speaker 16: de reden zien... waarom ondanks de renteverhoging van afgelopen tijd...
• 42:47
  Speaker 16: de inflatie nog steeds aan de hoge kant is? Een
• 42:49
  Speaker 16: zeer terechte vraag, vind ik dus. Ben, gefeliciteerd. Wij gaan
• 42:53
  Speaker 16: hiermee openen. Maar wat zeg jij als antwoord op de vraag?
• 43:00
  Speaker 16: Waar langs het zou moeten werken is... je verhoogt de
• 43:02
  Speaker 16: rente als centrale bank. Dat maakt lenen om uit te
• 43:05
  Speaker 16: geven minder interessant. En het maakt sparen interessanter. Dus als
• 43:12
  Speaker 16: je meer gaat sparen, geef je als huishouden minder uit.
• 43:16
  Speaker 16: Dat is hoe het normaal werkt. Waarom dat nu geen
• 43:19
  Speaker 16: zoden aan de dijk zet... is dat lenen niet zozeer
• 43:21
  Speaker 16: duurder wordt door die renteverhoging van de ECB... maar vooral
• 43:24
  Speaker 16: doordat de lange rentes oplopen... omdat de ECB zo lang
• 43:27
  Speaker 16: heeft gewacht met die renteverhogingen... Het betekent dus ook dat
• 43:32
  Speaker 16: sparen nog steeds niet aantrekkelijk is. Want na aftrek van
• 43:34
  Speaker 16: inflatie is je echte spaarrente negatief. Dus dat mechanisme is
• 43:38
  Speaker 16: enigszins stuk. Maar dat heeft te maken met inactie van
• 43:42
  Speaker 16: de ECB. Dus ik zou het feit dat onlangs de renteverhogingen...
• 43:46
  Speaker 16: de inflatie nog steeds te hoog is... zou ik vooral
• 43:49
  Speaker 16: zien als een bewijs, of het bewijs, hoe je het
• 43:52
  Speaker 16: wil noemen... dat de rente eigenlijk nog steeds veel te
• 43:55
  Speaker 16: laag is. We gaan door.
• 43:56
  Speaker 4: Martin, welke antwoord op zijn vraag... heeft ook te maken
• 43:58
  Speaker 4: met inflatie en gelukkig ook met box 3. Box
• 44:02
  Speaker 16: 3, zeer terechte opmerking van Martin. Hij zegt, nou, er
• 44:04
  Speaker 16: is een eindeloze discussie over box 3. Daar hebben wij
• 44:07
  Speaker 16: ons ook aan schuldig gemaakt... In deze minuten. Maar hij zegt...
• 44:14
  Speaker 16: dat je winst op je vermogen gaat belasten... dat is logisch,
• 44:19
  Speaker 16: zegt hij. Maar zou dat niet moeten gebeuren... na de
• 44:23
  Speaker 16: correctie voor inflatie? Want als je 8% rendement hebt gehaald...
• 44:27
  Speaker 16: en de inflatie is 4%... dan zou het eigenlijk eerlijk zijn...
• 44:31
  Speaker 16: om te gaan belasten die 4%. Maar je levert veel
• 44:33
  Speaker 16: minder op. Dus je gaat niet gedicht. Ik zou tegen
• 44:36
  Speaker 16: Martin willen zeggen... 300 procent met hem eens. Dat zou
• 44:40
  Speaker 16: inderdaad eerlijk zijn. Zeker omdat die inflatie voor een groot
• 44:44
  Speaker 16: deel veroorzaakt... door diezelfde overheid, om het nog zuurder te maken.
• 44:49
  Speaker 16: Maar dit is nou typisch, ben ik bang, het geval...
• 44:51
  Speaker 16: dat eerlijkheid het spreekwoordelijke onderspit deelt. Want het gaat uiteindelijk
• 44:55
  Speaker 16: om geld. De overheid heeft geld nodig. We gaan naar Christian,
• 44:58
  Speaker 16: want die luistert ook nog eens naar het grote plaatje.
• 45:00
  Speaker 16: Zit jij ook regelmatig in, hè? Dat is een echte fan.
• 45:03
  Speaker 16: En die zegt nou... Laatst was er in het nieuws
• 45:07
  Speaker 16: Amerikaanse staatsschuld... door de grens van 40.000 miljard dollar heen.
• 45:12
  Speaker 16: En dan zegt hij, het is algemeen bekend dat China...
• 45:14
  Speaker 16: een van de grootste bezitters is van Amerikaanse staatsobligaties. En
• 45:19
  Speaker 16: acht je het mogelijk of waarschijnlijk... dat China dit als
• 45:21
  Speaker 16: een soort perfect moment gaat zien... om die staatsobligaties te verkopen,
• 45:26
  Speaker 16: massaal te verkopen... om zo de lange rente in Amerika
• 45:29
  Speaker 16: nog verder aan te jagen... en toch in die
• 45:33
  Speaker 4: oorlog
• 45:35
  Speaker 16: extra
• 45:35
  Speaker 4: punten
• 45:35
  Speaker 16: te gaan scoren? Ik denk
• 45:36
  Speaker 4: dat Christian ook een antwoord wil van Stan. Stan houdt
• 45:38
  Speaker 4: het namelijk niet meer. Stan, doe even de microfoon aan.
• 45:40
  Speaker 4: Dat lukt. Die aanname
• 45:44
  Speaker 17: dat China de grootste houder is van de Amerikaanse staatsschuld...
• 45:47
  Speaker 17: die klopt maar geduldelijk. Sterker nog, die loopt ook terug.
• 45:50
  Speaker 17: De grootste houder van de Amerikaanse staatsschuld is Amerika zelf.
• 45:53
  Speaker 17: Via de centrale bank onder andere. En de municipalities, dus
• 45:56
  Speaker 17: de kleinere overheden. Dat is een aanvulling
• 45:58
  Speaker 16: van Stan Westerterp. Zeker. Neemt niet weg dat China wel
• 46:00
  Speaker 16: heel veel staatsobligaties van Amerika heeft. Dus zou het logisch
• 46:05
  Speaker 16: zijn voor China om dat als soort wapen te gaan gebruiken?
• 46:08
  Speaker 16: Ik begrijp die redenering, maar vergeet niet... het feit dat
• 46:12
  Speaker 16: China heel veel Amerikaanse staatsobligaties heeft... betekent als het land
• 46:17
  Speaker 16: veel van dat schuldpapier zou gaan verkopen... leidt China daar
• 46:20
  Speaker 16: zelf ook onder. Want als je de rente aanjaagt... gaat
• 46:24
  Speaker 16: de prijs van alle Amerikaanse staatsobligaties omlaag. Inclusief die die
• 46:28
  Speaker 16: in het bezit zijn van China zelf. Nou kun je
• 46:31
  Speaker 16: als land natuurlijk zeggen, die schade neem ik voor lief.
• 46:34
  Speaker 16: Dat zou in China kunnen gebeuren. Maar ik denk dat
• 46:36
  Speaker 16: dat alleen kan gebeuren in een echt regelrechte oorlog tussen
• 46:41
  Speaker 16: Amerika en China. En niet in omstandigheden zoals waar we
• 46:44
  Speaker 16: nu in zitten. Vraag van Herbert, maar dat ben je
• 46:45
  Speaker 16: volgens mij echt zelf. Nee, Thomas. Ik weet niet hoe
• 46:49
  Speaker 16: vaak ik het nog moet zeggen. Dit zijn gewoon echte mensen.
• 46:51
  Speaker 9: Ik zal de
• 46:52
  Speaker 16: achterliggende mails even doorsturen. Herbert zegt, je hebt het heel
• 46:58
  Speaker 16: vaak gehad over dat die overheid slagvaardiger moet. Dat die
• 47:02
  Speaker 16: ook wat kleiner moet. Maar de vraag blijft, zegt hij,
• 47:06
  Speaker 16: overeind staan. Hoe kan een slagvaardigere overheid dan wel... mooie voornemens,
• 47:12
  Speaker 16: maar het lukt maar niet. Dit is een hele makkelijke
• 47:16
  Speaker 16: vraag met een heel lastig antwoord... waar ik helaas ook
• 47:19
  Speaker 16: geen tijd voor heb, zie ik nu. Maar even heel kort.
• 47:23
  Speaker 16: Gegeven de omvang van onze overheid... zou het misschien goed
• 47:25
  Speaker 16: zijn om terug naar de basis te gaan... en jezelf
• 47:27
  Speaker 16: de basic vragen te gaan stellen van... wat vinden wij
• 47:30
  Speaker 16: als land dat de overheid zou moeten doen en wat niet?
• 47:32
  Speaker 16: En er zijn ongetwijfeld zaken die wij tegen zouden komen
• 47:35
  Speaker 16: dat het wat minder kan.
• 47:36
  Speaker 4: Oké, nou we hebben Jan uit Helmond
• 47:37
  Speaker 16: toch
• 47:38
  Speaker 4: wat een en ander beloofd. Dus die maar ook nog
• 47:39
  Speaker 16: eventjes. Even snel over het renteverschil tussen Frankrijk en... Duitsland
• 47:46
  Speaker 16: loopt natuurlijk behoorlijk op. Hij zegt nou even heel concreet,
• 47:49
  Speaker 16: stel dat het uit hand loopt... waar hebben we dan over?
• 47:51
  Speaker 16: Wat gebeurt er dan? En met name, wat doet de ECB?
• 47:55
  Speaker 16: De ECB kan zeggen, wij hebben er niks mee te maken...
• 47:58
  Speaker 16: we kijken wel hoe het afloopt, of die komt in actie.
• 48:01
  Speaker 16: Ik denk dat de ECB echt niet gaat denken... we
• 48:05
  Speaker 16: gaan wel kijken waar het spreekwoordige schipsrand... dus de ECB
• 48:08
  Speaker 16: zal in actie komen met alle instrumenten die ze hebben...
• 48:11
  Speaker 16: Dat gaan ze natuurlijk dan niet verkopen als wij helpen Frankrijk.
• 48:14
  Speaker 16: Maar dat zal onder de mom gaan van transmissiemechanisme werkt
• 48:18
  Speaker 16: niet optimaal. Dus dan moeten we gaan ingrijpen. Betekent wel
• 48:21
  Speaker 16: dat er een prijs voor ons allemaal zal zijn als
• 48:24
  Speaker 16: dat gebeurt. Namelijk dat je, dat zou inhouden dat je
• 48:27
  Speaker 16: nog minder streng bent tegen inflatie. En dat betekent langdurig
• 48:31
  Speaker 16: hoge inflatie in de hele eurozone. Inclusief Nederland. Het is
• 48:34
  Speaker 16: misschien niet het antwoord dat je wil horen. Maar je
• 48:35
  Speaker 16: hebt
• 48:36
  Speaker 4: het wel gekregen van Edi Moegic. Dankjewel. Blik op de wereld.
• 48:43
  Speaker 4: De NAVO houdt op dit moment zijn jaarlijkse tiendaagse militaire oefening.
• 48:46
  Speaker 4: En daaraan doen 4000 militairen mee van verschillende NAVO-lidstaten. Waaronder
• 48:50
  Speaker 4: 2000 Amerikanen. Op het moment dat de relatie tussen de
• 48:53
  Speaker 4: regering Trump en de rest van de NAVO flink onder
• 48:56
  Speaker 4: druk staat. Hans van der Lauwen is generaal-major buitendienst van
• 48:59
  Speaker 4: de Koninklijke Landmacht. En strategisch adviseur van het Den Haag
• 49:02
  Speaker 4: Centrum voor Strategische Studies. Goedemiddag. Goedemiddag. Wat is het doel
• 49:06
  Speaker 4: van die gezamenlijke oefeningen?
• 49:09
  Speaker 18: Nou, er zijn eigenlijk drie doelstellingen. Allereerst eenheid uitstralen. Eigenlijk
• 49:14
  Speaker 18: alle NAVO-landen doen mee. Amerika noemt u al, maar eigenlijk
• 49:18
  Speaker 18: alle andere landen doen ook mee. Dus die eenheid van
• 49:20
  Speaker 18: de NAVO, die wordt daarmee belichaamd, uitgestraald. Twee, paraatheid laten
• 49:26
  Speaker 18: zien aan tegenstanders, potentiële tegenstanders, landen. Bijvoorbeeld Rusland. Dat de
• 49:31
  Speaker 18: NAVO in staat is om, als er een aanval zou komen,
• 49:34
  Speaker 18: dat we ze kunnen... dat we die kunnen tegengaan. Dus
• 49:38
  Speaker 18: dat is het punt van afschrikking. En het derde is, ja,
• 49:41
  Speaker 18: zo'n oefening... elke oefening eigenlijk dient ervoor dat je beter wordt.
• 49:44
  Speaker 18: Je moet morgen beter zijn dan gisteren. En zo'n oefening,
• 49:48
  Speaker 18: er komen dan allerlei scenario's langs... uitdagingen langs en de
• 49:51
  Speaker 18: militairen die daaraan deelnemen... die leren beter samenwerken en betere
• 49:55
  Speaker 18: oplossingen te komen. Die drie dingen zitten erin. Nou ja,
• 50:08
  Speaker 18: er zijn zeker mensen, u noemde het al, 4000 ongeveer.
• 50:11
  Speaker 18: Dat zijn overal algemeen staven. Maar er zitten ook mensen
• 50:16
  Speaker 18: wat verder op afstand. Die kunnen wel degelijk gewoon oefenen.
• 50:19
  Speaker 18: Dat zie je vaker bij dit soort grote oefeningen. Recent
• 50:22
  Speaker 18: hebben we dat ook gehad. Een hele Nederlandse brigade, zo'n
• 50:25
  Speaker 18: 4000 man... hebben ook deelgenomen aan een grote oefening. En
• 50:28
  Speaker 18: die kent al verschillende niveaus en verschillende locaties. Deze specifieke oefening,
• 50:33
  Speaker 18: Steadfast Dual, waar u aan refereert... dat is vooral een commandopostoefening.
• 50:38
  Speaker 18: Maar dan nog steeds zijn de staven bij elkaar, ook
• 50:41
  Speaker 18: op verschillende plekken. En die communiceren dan via digitale middelen...
• 50:45
  Speaker 18: maar die kijken ook naar kaarten, die maken plannen... En
• 50:49
  Speaker 18: dat gaat dus vooral om het verder en beter maken...
• 50:51
  Speaker 18: van de staf-elementen die er zijn
• 50:54
  Speaker 4: En wat zegt het dat deze oefening toch nog plaatsvindt...
• 50:58
  Speaker 4: ondanks de spanningen tussen de NAVO en de regering Trump
• 51:03
  Speaker 18: Ja, dat is dan weer een heel ander... Kijk, er
• 51:05
  Speaker 18: zijn natuurlijk wel spanningen... maar die zie je vooral, laten
• 51:08
  Speaker 18: we zeggen, op regeringsniveau. Dus de Trump-administratie is kritisch... op
• 51:13
  Speaker 18: de inspanningen van de Europese landen. Aan verbonden zijn er
• 51:18
  Speaker 18: allerlei gesprekken geweest. Er zijn uitlatingen geweest. Maar het goede
• 51:22
  Speaker 18: wat je ziet is dat de NAVO-landen... de eenheden die
• 51:26
  Speaker 18: we hebben, de staven... die werken eigenlijk probleemloos samen. En
• 51:31
  Speaker 18: proberen beter te worden, beter aan elkaar te wennen. Maar
• 51:35
  Speaker 18: daar ligt niet de kern van de spanning. De militaire
• 51:39
  Speaker 18: eenheden kennen elkaar. We hebben procedures, gezamenlijke NAVO-procedures... En daar
• 51:45
  Speaker 18: aan de hand proberen ze beter te worden. Dus die
• 51:47
  Speaker 18: spanningen zijn er wel, maar eigenlijk meer op politiek en regeringsniveau.
• 51:51
  Speaker 18: En in mijn waarneming niet op militair niveau. Ook niet
• 51:56
  Speaker 18: tussen de hoogste militairen van de landen. Onze eigen commandanten strijdkrachten,
• 52:01
  Speaker 18: Onno Eichelsheim... Hij spreekt regelmatig zijn Amerikaanse counterpart... en daar
• 52:06
  Speaker 18: wordt prima zaken gedaan onder elkaar
• 52:08
  Speaker 4: Hans van der Lauw, generaal-major buitendienst van de Koninklijke Landmacht...
• 52:11
  Speaker 4: en strategisch adviseur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.
• 52:14
  Speaker 4: Dank voor uw blik op de wereld. Tijd om belangrijk
• 52:19
  Speaker 4: zakelijk nieuws van dit moment door te nemen. We staan
• 52:21
  Speaker 4: met Sietse Zuidema. Hij is de CEO van energie-infrastructuurbedrijf Jules.
• 52:24
  Speaker 4: En Stan Westerterp van Bond Capital Partners. Stan, goedemiddag. Goedemiddag.
• 52:28
  Speaker 4: Laten we maar weer eens beginnen met de geheugentjips. Met
• 52:30
  Speaker 4: Samsung in het bijzonder. Ja
• 52:31
  Speaker 17: Oeh, cijfers. Ja, en we zijn natuurlijk inmiddels al gewend...
• 52:34
  Speaker 17: als we kijken naar concurrenten als Micron en SK Hynix.
• 52:39
  Speaker 17: En nu kwam Samsung. En ja, enorme groei. Maar dat
• 52:43
  Speaker 17: kwam inderdaad niet door de telefoonjes of de wasmachines die
• 52:45
  Speaker 17: ze maken. Maar we kwamen op jaarbasis op een omzetgroei
• 52:50
  Speaker 17: van meer dan 126 procent. Vooral een van de grootste
• 52:53
  Speaker 17: bedrijven ter wereld. Zeker een van de grootste Koreaanse bedrijven
• 52:56
  Speaker 17: ter wereld. De groei ten opzichte van het tweede kwartaal
• 52:58
  Speaker 17: kwam daarmee op zo'n 14 procent uit. Maar dan met
• 53:00
  Speaker 17: name die operationele winst. En dat geeft ook die hefboom aan.
• 53:03
  Speaker 17: Bijna 800 procent stijging van de operationele winst. Ook weer
• 53:06
  Speaker 17: 20 procent meer dan het vorige kwartaal. Ja, dat geeft
• 53:09
  Speaker 17: dus aan, die geheugenchipmarkt is on fire. Nogmaals een... Dat
• 53:14
  Speaker 17: is de belangrijkste vraag. Maar ook de vooruitzichten, ook hier weer...
• 53:17
  Speaker 17: zijn nog steeds gewoon hartstikke goed te noemen. We doen
• 53:19
  Speaker 17: elke week een rondje langs de AI-velden. En elke week
• 53:23
  Speaker 17: worden we weer bevestigd. Wel een kleine kanttekening. TSMC kwam
• 53:26
  Speaker 17: ook met de maandelijkse omzetcijfers. En daar was een keer
• 53:28
  Speaker 17: geen groei, met andere woorden. Het was vlak voor deze maand.
• 53:31
  Speaker 17: Maar dat was eigenlijk nog steeds boven de consensus... en
• 53:33
  Speaker 17: de bandbreedte die TSMC zelf eerder had afgegeven. En we
• 53:36
  Speaker 17: zagen ook de afgelopen jaren... dat de maand september wel
• 53:39
  Speaker 17: vaker vlak is ten opzichte van augustus. Voor het hele
• 53:41
  Speaker 17: kwartaal zit er nog steeds een enorme groei in. En
• 53:44
  Speaker 17: volgende week wordt heel belangrijk, 15 oktober... want dan komt
• 53:46
  Speaker 17: TSMC met de definitieve cijfers... maar ook met de vooruitzichten
• 53:49
  Speaker 17: voor de komende periode. Ik
• 53:50
  Speaker 4: sprak eerder deze week met Karel Merks van Beleggersbelangen. Die
• 53:53
  Speaker 4: is al een hele tijd vertrokken bij Micron. Omdat hij zei, ja,
• 53:57
  Speaker 4: het is me toch te dol aan het worden. Uit
• 53:59
  Speaker 4: het aandeel
• 54:00
  Speaker 17: gegaan bedoel je? Ja, verkopen,
• 54:01
  Speaker 4: verkopen, verkopen. En hij was zelf al een hele tijd weg.
• 54:04
  Speaker 4: Is het nou nog verstandig om dit soort aandelen aan
• 54:07
  Speaker 4: te houden?
• 54:07
  Speaker 17: Kijk, het zijn aandelen. Eén met een hele hoge beta.
• 54:11
  Speaker 17: Dus een enorme volatiliteit. Dus we zien goed nieuws wordt
• 54:14
  Speaker 17: heel snel verwerkt. Dan zie je hele hoge koersstijgingen. Tegelijkertijd inderdaad,
• 54:18
  Speaker 17: het is heel erg hard gegaan. Dus als je... de
• 54:20
  Speaker 17: toekomst kan voorspellen en denkt dat deze groei aanhoudt... of
• 54:25
  Speaker 17: misschien zelfs nog versnelt, dan zou je er nog prima
• 54:27
  Speaker 17: in kunnen. Alleen als het tegen zit bij dit soort bedrijven...
• 54:31
  Speaker 17: dan kan het ook ineens heel erg hard gaan. Het
• 54:33
  Speaker 17: is ook nog eens ontzettend cyclisch, de geheugdchipmarkt. Dat zou
• 54:35
  Speaker 17: je niet zeggen aan de afgelopen jaren. Maar moet je
• 54:38
  Speaker 4: dan nu volle kracht vooruit werken... aan het uitbreiden
• 54:41
  Speaker 17: van je capaciteit
• 54:42
  Speaker 4: of
• 54:42
  Speaker 17: niet? Dat denk ik wel, want als je ziet hoe
• 54:45
  Speaker 17: groot de vraag is, dan lijkt het me logisch. Het
• 54:48
  Speaker 17: zal ongetwijfeld een varkenscyclus zijn, maar die gaat ook alweer
• 54:51
  Speaker 17: een keer door. Ik hoorde Jochem Visser net ook zeggen,
• 54:54
  Speaker 17: we gaan niet minder AI gebruiken, we gaan niet minder
• 54:56
  Speaker 17: technologie gebruiken. Zijn Jochem Visser dat? Dat zijn Jochem Visser.
• 54:59
  Speaker 17: Dan is het menens. En dan klopt het ook vaak,
• 55:01
  Speaker 17: dus
• 55:01
  Speaker 4: dat is nog belangrijker. Sietse, fijn dat je er bent.
• 55:05
  Speaker 4: Over diesel, sneller de markt op. Het internationaal energieagentschap meldt
• 55:09
  Speaker 4: dat de noodvoorraden voor olie, en dat gaat dan met
• 55:11
  Speaker 4: name over diesel, sneller de markt op moeten om de
• 55:13
  Speaker 4: prijs omlaag te brengen. Eerste bespiegelingen?
• 55:16
  Speaker 19: Ja, goed voor de transport- en logistieksector in Nederland. Die
• 55:21
  Speaker 19: staat enorm onder druk. Maar ook tegelijkertijd de strategische voorraden
• 55:25
  Speaker 19: onder een beetje druk van Trump. We zijn nog voor
• 55:28
  Speaker 19: een deel al de markt opgekomen. Volgens mij zijn we
• 55:32
  Speaker 19: daar heel langzaam in geweest in Europa. En dat was
• 55:36
  Speaker 19: ook zo'n punt. En nu mag de IAA het gaan doen.
• 55:40
  Speaker 19: En die zegt eerst maar diesel, want het is echt
• 55:42
  Speaker 19: te schaars momenteel. Maar ja, we zijn wel onze voorraden
• 55:44
  Speaker 19: aan het leegmaken. Ja, maar
• 55:46
  Speaker 4: die kun je op een beter moment misschien weer aanvullen
• 55:48
  Speaker 19: Ja, maar dat betere moment, ik weet
• 55:50
  Speaker 4: niet of jij er al zicht op hebt, maar ik
• 55:51
  Speaker 4: nog niet. Nou ja, we kijken hier regelmatig de toekomst in.
• 55:53
  Speaker 4: Stan probeerde net ook een poging te ondernemen. Maar wat
• 55:56
  Speaker 4: vind je er dan van? Nou
• 55:57
  Speaker 19: ja, de afhankelijkheid die we toch hebben van onze energievoorziening,
• 56:02
  Speaker 19: van de geopolitiek, is echt wel een probleem dat we
• 56:04
  Speaker 19: hebben in Nederland en in Europa, denk ik. Ja, dat
• 56:07
  Speaker 19: is denk ik het bericht. Er is een aanvullend bericht nog.
• 56:11
  Speaker 19: Dat had ik ook als je kijkt ergens in het liveblog...
• 56:14
  Speaker 19: over de oorlog van de Volkskrant. Daar kom je tegen
• 56:16
  Speaker 19: dat er onderhandeld wordt door Kushner en Dmitrieff... over het
• 56:21
  Speaker 19: weer in gebruik nemen van de Nord Stream pipeline voor Europa.
• 56:24
  Speaker 19: We zitten er niet eens bij. Daar gaat een Amerikaans
• 56:25
  Speaker 19: bedrijf instappen, is het idee. Nog wat mensen uit het Midden-Oosten...
• 56:29
  Speaker 19: We zijn compleet afhankelijk van eigenlijk de groei van onze economie.
• 56:32
  Speaker 19: Want dat zijn de beschikbaarheid en betaalbaarheid van energie. Ja,
• 56:35
  Speaker 19: terwijl het op alle niveaus ook wel
• 56:36
  Speaker 4: gaat over strategische autonomie. Toch probeer je die afhankelijkheden af
• 56:39
  Speaker 4: te bouwen. Maar dat gaat ook niet van vandaag op morgen.
• 56:43
  Speaker 19: Nee, dat gaat natuurlijk niet van vandaag op morgen. Maar
• 56:44
  Speaker 19: we zijn op dit moment wel echt helemaal aan de
• 56:46
  Speaker 19: receiving end zou ik zeggen. En niet op een goede
• 56:48
  Speaker 19: plek
• 56:48
  Speaker 9: in Europa
• 56:49
  Speaker 4: Maar dat betekent wel dat je daar nu op dit
• 56:50
  Speaker 4: moment nog naar moet handelen. Dus als dat betekent dat
• 56:52
  Speaker 4: je die strategische voorraden toch moet aanwenden. Doen of niet
• 56:55
  Speaker 4: doen
• 56:56
  Speaker 19: Ja, die moet je wel aanwenden nu. Ja. Ja, die
• 56:59
  Speaker 19: moet je zeker aanwenden, want het is onbetaalbaar. Anders ga
• 57:01
  Speaker 19: je op de korte termijn en heb je al zulke
• 57:02
  Speaker 19: grote continuïteitsproblemen. Dus het kan niet anders.
• 57:05
  Speaker 4: Stan, nog een blikje algemeen sentiment. Jochem Visser, je wilde
• 57:10
  Speaker 4: nog terugkomen op wat Edin gisteren heeft gezegd... over de
• 57:12
  Speaker 4: arbeidsproductiviteit
• 57:13
  Speaker 17: die
• 57:13
  Speaker 4: neemt toe in Nederland. 2,4 procent in de commerciële
• 57:16
  Speaker 17: sector. In de commerciële sector, ja. En dan met name
• 57:19
  Speaker 17: inderdaad door multifactor-eigenschappen, karakteristieken.
• 57:23
  Speaker 4: Multifactor-arbeidsproductiviteit, zoiets
• 57:25
  Speaker 17: Dat was hem inderdaad. Multiplier. En er kwam eigenlijk op neer,
• 57:28
  Speaker 17: we zijn steeds meer technologie aan het omarmen... en daarmee
• 57:30
  Speaker 17: gaat onze arbeidsproductiviteit, om het even vrij te vertalen. En
• 57:33
  Speaker 17: wat ik dan lees als optimist, is ik zie de
• 57:35
  Speaker 17: early warning signs... en dan het omgedraaide, zeg maar, de
• 57:38
  Speaker 17: positieve signalen... van het feit dat we allemaal steeds meer
• 57:42
  Speaker 17: die investeringen in AI aan het doen zijn... maar dus
• 57:44
  Speaker 17: ook aan het gebruiken zijn. We zien het dus niet
• 57:45
  Speaker 17: alleen in investeringen in de capaciteit... We zien het terug
• 57:48
  Speaker 17: in de winstgevendheid van de bedrijven die het uitrollen. Maar
• 57:51
  Speaker 17: we zien het nu ook langzaam maar zeker terugkomen in
• 57:54
  Speaker 17: echte daadwerkelijke groei. En dan even de koppeling met het
• 57:57
  Speaker 17: verhaal van Jochem. Dat die marktbreedte belegbaar, die index wordt
• 58:02
  Speaker 17: gedragen door een paar grote namen in de technologische sector. Ja,
• 58:05
  Speaker 17: dan zie je dus daadwerkelijk dat dat ook wel langzaam
• 58:08
  Speaker 17: maar zeker zo aan de dijk begint te zitten. Ja,
• 58:10
  Speaker 4: maar daarvan zegt Jochem net nog, citaat, de walvissen ontneem
• 58:13
  Speaker 4: je het zicht op wat er daaronder gebeurt
• 58:15
  Speaker 17: Ja, correct. Daar is het bloederig. Ja. Dan gaat het
• 58:16
  Speaker 17: minder goed. En dan lijkt het zo alsof die walvissen
• 58:19
  Speaker 17: zouden stoppen met zwemmen dat wat daaronder gebeurt dat dat
• 58:21
  Speaker 17: ineens weg zou zakken. Maar dat is ook niet altijd
• 58:23
  Speaker 17: het geval. Sterker nog, een... Een hele krappe markt zou
• 58:26
  Speaker 17: kunnen betekenen dat als dat stuk wegvalt... dat je juist
• 58:29
  Speaker 17: een mooie sectorretatie gaat krijgen... en dat we weer gaan
• 58:31
  Speaker 17: kijken naar wat meer de traditionele sectoren. Alleen het punt is,
• 58:34
  Speaker 17: en de rente is natuurlijk omhoog gegaan... dat maakt het lastiger,
• 58:37
  Speaker 17: maar de waarderingen zijn daardoor wel ook echt... Laag gekomen.
• 58:42
  Speaker 17: Corné van Zijl noemt het ook een correctie in slow motion.
• 58:44
  Speaker 17: Of eigenlijk is die al gaande. Dus je blijft op
• 58:47
  Speaker 17: dit niveau. Ondertussen stijgt je winstgroei. Maar je waarderingen gaan
• 58:49
  Speaker 17: dus naar beneden toe. Met andere woorden. Je komt ook
• 58:52
  Speaker 17: niet echt vooruit. Dus die stabilisatie is eigenlijk de soort
• 58:55
  Speaker 17: van correctie. En wanneer
• 58:56
  Speaker 4: voorzie je dan die rotatie? Want dit biedt kansen
• 58:57
  Speaker 17: Nou ja, als je gaat zien dat de AI-investeringen. We
• 59:01
  Speaker 17: hebben het net over TSMC of over Samsung. Als daar
• 59:03
  Speaker 17: wat vertraging in gaat komen. Of in ieder geval de
• 59:05
  Speaker 17: vooruitzichten daarvan. Dan kan het best wel eens even een
• 59:08
  Speaker 17: aardige correctie worden in technologie. Dan zal je ongetwijfeld gaan
• 59:11
  Speaker 17: zien dat de namen die net allemaal de revue passeerden, PepsiCo, McDonald's,
• 59:14
  Speaker 17: dat soort namen, gekoppeld aan een hopelijk wat lage rente
• 59:17
  Speaker 17: omdat de olieprijs misschien wat afkomt. Maar die
• 59:19
  Speaker 4: houden natuurlijk wel last van zaken die niet zomaar weg zijn.
• 59:20
  Speaker 4: Bijvoorbeeld de zucht naar afslankmedicatie.
• 59:24
  Speaker 17: Ja, maar dat is dan weer een heel ander en
• 59:28
  Speaker 17: specifiek onderdeel van de sector. Dat is de obesitas medicatie
• 59:32
  Speaker 17: die er voor het eerst sinds tientallen jaren voor zorgt...
• 59:35
  Speaker 17: dat Amerikanen minder obees worden dan dat ze zijn of waren.
• 59:40
  Speaker 17: Dat is een goede ontwikkeling uiteraard, want dat heeft ook
• 59:42
  Speaker 17: allerlei andere gevolgen
• 59:44
  Speaker 17: Maar niet voor als jij inderdaad chips en cola verkoopt.
• 59:49
  Speaker 17: Maar toch wel heel veel positiviteit, Stan. Ik ben oprecht
• 59:54
  Speaker 17: in die zin positief. Want je hebt allerlei negatieve signalen
• 59:57
  Speaker 17: in de markt. De hoge rente, staatsschulden zijn niet op orde.
• 1:00:00
  Speaker 17: We hebben overal brandhaarden in de wereld. En toch staan
• 1:00:03
  Speaker 17: we op deze niveaus. En dat heeft voor een groot
• 1:00:05
  Speaker 17: deel te maken met die winstgroei. En dat komt dus
• 1:00:08
  Speaker 17: voor een groot deel ook uit technologische innovatie. En hopelijk arbeidsproductiviteit. Nee,
• 1:00:12
  Speaker 17: ik ga het niet verpesten
• 1:00:15
  Speaker 19: Er zijn altijd mogelijkheden. En die moet je gewoon zien
• 1:00:18
  Speaker 19: te gebruiken. En ik denk dat... Natuurlijk, er zijn op
• 1:00:21
  Speaker 19: het energievlak en geopolitiek... Ja, ik zou willen dat het
• 1:00:25
  Speaker 19: daar opklaarde. En dat er een keer een eind aan komt.
• 1:00:27
  Speaker 19: Dan ben ik pas echt positief als je dat bedoelde
• 1:00:29
  Speaker 19: aan mijn gezichtsuitdrukking. Ja,
• 1:00:31
  Speaker 4: het verraden gewoon niet. dat er nog veel te winnen valt.
• 1:00:34
  Speaker 4: Maar daar gaan we het het komende half uur over hebben.
• 1:00:36
  Speaker 4: Stan Westerterp van Bond Capital Partners, dank voor je komst.
• 1:00:39
  Speaker 4: Stant van de AEX, drie tienen van een procent eraf.
• 1:00:41
  Speaker 4: 1114 punten blijven er dan over. Zometeen gaat het inderdaad
• 1:00:46
  Speaker 4: over dat volle stroomnet... maar ook de oplossing om daar
• 1:00:49
  Speaker 4: iets aan te doen. Misschien wel dat net slimmer te
• 1:00:50
  Speaker 4: gebruiken met de topman van Jules
• 1:00:53
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius,
• 1:00:59
  Speaker 1: verzekerd van betalings. BNR Nieuwsradio
• 1:01:07
  Speaker 3: Zaken doen. Thomas van Zijl. De top van Nederland.
• 1:01:20
  Speaker 4: Bedrijven staan jaren in de rij voor extra stroom, terwijl
• 1:01:23
  Speaker 4: verduurzaming en elektrificatie juist om steeds meer elektriciteitsvragen. Het energie-infrastructuurbedrijf
• 1:01:29
  Speaker 4: Jules denkt een alternatief te hebben, lokale stroomnetten waarmee bedrijven
• 1:01:32
  Speaker 4: voor een deel hun eigen energievoorziening regelen. Dat en meer
• 1:01:36
  Speaker 4: bespreek ik met iemand die een terugkerende gast is. Sietse Zuidema,
• 1:01:39
  Speaker 4: de CEO van Jules. Fijn dat je er bent. Ja,
• 1:01:41
  Speaker 4: dankjewel Thomas. Zeker leuk om hier weer te zijn. Ik
• 1:01:43
  Speaker 4: heb een klein beetje het archief opengetrokken. Ik kwam onder
• 1:01:46
  Speaker 4: andere tegen dat je hier een jaar of drie geleden was.
• 1:01:47
  Speaker 4: En toen hebben we het gehad over het volle stroomnet. Ja,
• 1:01:50
  Speaker 4: saai hè? Kunnen we gewoon een herhaling afspelen, of niet? Ja,
• 1:01:53
  Speaker 4: er is
• 1:01:54
  Speaker 19: per saldo nog niet heel veel veranderd, moet ik zeggen.
• 1:01:57
  Speaker 19: Nou ja, de wachtlijst is heel veel verder opgelopen. Maar
• 1:01:59
  Speaker 19: daar kunnen we het over hebben. Dus er is eigenlijk
• 1:02:01
  Speaker 19: nog steeds heel weinig handelingsperspectief. voor bedrijven als je het
• 1:02:05
  Speaker 19: verwacht uit het oude stroomnet. Dat stemt wel somber. Ik dacht,
• 1:02:08
  Speaker 19: de boel rolt toch van alles? Er is van alles aan.
• 1:02:10
  Speaker 19: Dat is natuurlijk waarbij... Want je opende net, denk ik, van...
• 1:02:13
  Speaker 19: is het nou een kans om dat andere te laten liggen?
• 1:02:16
  Speaker 19: Maar zo zien we het absoluut niet. Je wil gewoon
• 1:02:18
  Speaker 19: een handelingsperspectief bieden. En er zijn oplossingen en die werken.
• 1:02:23
  Speaker 19: En die bieden wij dus ook.
• 1:02:24
  Speaker 4: Nog even snelkeur zoals Jules, want sommige mensen hebben dat
• 1:02:27
  Speaker 4: misschien toch gemist een paar jaar terug. Wat doen jullie
• 1:02:29
  Speaker 19: precies? Nou, wat wij doen is eigenlijk voor zakelijke klanten,
• 1:02:32
  Speaker 19: ze helpen bij de energietransitie. En dat is vaak dus
• 1:02:34
  Speaker 19: lokale opwek, dus zon op je dak. Dat is een
• 1:02:37
  Speaker 19: van de bekendste. Dan ben je al een stuk minder
• 1:02:39
  Speaker 19: afhankelijk van het net, want dan heb je je eigen stroom.
• 1:02:42
  Speaker 19: Vaak kan je er maar een derde van je dak
• 1:02:43
  Speaker 19: vol leggen, want meer stroom gebruik je niet. Alleen, ja,
• 1:02:45
  Speaker 19: het probleem is dan natuurlijk wel als de zon niet schijnt.
• 1:02:48
  Speaker 19: Of de winter schijnt de zon ook niet voldoende. Dus ja,
• 1:02:50
  Speaker 19: dan moet je wat anders hebben. En daar hebben we
• 1:02:52
  Speaker 19: ook oplossingen voor inmiddels. Maar dat is eigenlijk wat we doen.
• 1:02:54
  Speaker 19: Dus helpen met je energievoorziening en eigenlijk je vermogensvoorziening. Dus
• 1:02:57
  Speaker 19: niet de stroom. We leveren niet de elektronen. Dat zijn
• 1:02:58
  Speaker 19: gewoon de vattenvals. Behalve als het je eigen elektronen zijn
• 1:03:01
  Speaker 19: geworden van je zonnedak natuurlijk. En dan heb je geen
• 1:03:04
  Speaker 4: belastingen erop. Maar inzetten op zonne-energie, dat is inderdaad toch
• 1:03:07
  Speaker 4: al niet zo oud als de weg naar Rome. Maar
• 1:03:09
  Speaker 4: dat kennen we al een tijd
• 1:03:10
  Speaker 19: Ja, en dat is eigenlijk ook gedaan in Nederland. Er
• 1:03:13
  Speaker 19: is geen toepassing meer voor. Je kan het niet terugleveren
• 1:03:16
  Speaker 19: naar het net, want daar heeft niemand het meer nodig.
• 1:03:17
  Speaker 19: Dan kun je het ook niet meer transporteren, dus je
• 1:03:19
  Speaker 19: moet het zelf gebruiken. Maar dat is nog steeds, maar
• 1:03:21
  Speaker 19: dat doen eigenlijk wel, dat is gewoon heel snel gegroeid
• 1:03:24
  Speaker 19: en heel hard gegroeid in Nederland. Als je nu kijkt
• 1:03:25
  Speaker 19: naar wat de uitdaging is, en dat is ook een
• 1:03:27
  Speaker 19: beetje ons thema, transport en logistiek Nederland. Die hebben het
• 1:03:32
  Speaker 19: echt heel zwaar, lage marges, moeten iets aan de productiviteit doen.
• 1:03:36
  Speaker 19: Heel veel moeite met sociale lasten en werkgevers. En ja,
• 1:03:40
  Speaker 19: dan moet je gaan automatiseren in je gebouwen. En dat
• 1:03:42
  Speaker 19: betekent dat je meer stroom nodig hebt. En dat is
• 1:03:45
  Speaker 19: natuurlijk het andere. Je ziet dat gewoon het transport zelf...
• 1:03:48
  Speaker 19: en diesel, we hadden het even over diesel in de introductie...
• 1:03:52
  Speaker 19: dat er diesel de markt op moet komen. Als die
• 1:03:54
  Speaker 19: diesel zo duur is als nu... dan kan je als
• 1:03:56
  Speaker 19: transportbedrijf eigenlijk bijna wel stoppen.
• 1:03:58
  Speaker 4: Als je als transportbedrijf je vloot gaat elektrificeren... dan gaat
• 1:04:01
  Speaker 4: het misschien wel om tien of twintig of dertig verschillende trucks. Zeker.
• 1:04:05
  Speaker 4: Wat voor aansluiting heb je dan wel niet nodig?
• 1:04:07
  Speaker 19: Ja, dat zijn flinke aansluitingen. Dus je ziet, dat ligt
• 1:04:09
  Speaker 19: er natuurlijk aan hoeveel... maar we hebben voor een klant
• 1:04:12
  Speaker 19: net een oplossing gemaakt die én automatiseert... dus een volautomatisch
• 1:04:17
  Speaker 19: magazijn eigenlijk aan het inrichten is... Plus 66 laadpunten voor trucks.
• 1:04:22
  Speaker 4: 66
• 1:04:23
  Speaker 19: laadpunten? 66 zwaardere trucks. Het is wel distributie in Nederland.
• 1:04:26
  Speaker 19: Dus relatief kleine afstanden. En ze zijn s'nachts niet aan
• 1:04:29
  Speaker 19: het rijden. Dus het is geen continu distributie. Dus ze
• 1:04:31
  Speaker 19: kunnen laden gedurende de hele nacht. Ja, dan moeten we
• 1:04:35
  Speaker 19: 5 megawatt bijplaatsen aan vermogen. Wat er niet is. En
• 1:04:39
  Speaker 19: wat we dus, dat noemen we microgrid. Wat we daar
• 1:04:42
  Speaker 19: dus op het terrein neerzetten... waarbij je eigenlijk onafhankelijk wordt
• 1:04:45
  Speaker 19: van het stroomnet. Kun je me dat toch eens uitleggen?
• 1:04:48
  Speaker 19: Want ik
• 1:04:48
  Speaker 4: kwam het mooi pakkend tegen in een zin... dat het
• 1:04:51
  Speaker 4: energierisico wegneemt, de verantwoordelijkheid overneemt... ook als het net faalt.
• 1:04:56
  Speaker 4: Maar jullie hebben toch niet ergens stiekem een reservoir... waar
• 1:04:58
  Speaker 4: de netbeheerder niet bij
• 1:04:59
  Speaker 19: kan? Nou, dat klopt. Je wekt het lokaal op, dat klopt.
• 1:05:05
  Speaker 19: En dat is ook deels met fossiele brandstoffen. Dat kan
• 1:05:08
  Speaker 19: niet anders in de winter. Dus we gebruiken, en dat
• 1:05:11
  Speaker 19: zijn vaak heel weinig draaiuren, dus je hebt altijd een batterij.
• 1:05:14
  Speaker 19: Dat kan niet anders, je hebt altijd lokale opwek in
• 1:05:16
  Speaker 19: de zin van zon. Dus je legt zoveel mogelijk zon
• 1:05:18
  Speaker 19: neer wat je echt serieus zelf kunt gebruiken. En voor
• 1:05:21
  Speaker 19: de winter, voor een aantal draaiuren, moet je als er
• 1:05:23
  Speaker 19: geen stroom is, de stroom aanvullen met stroom die je
• 1:05:26
  Speaker 19: zelf maakt. En dat doen we met gasgeneratoren. Maar het
• 1:05:29
  Speaker 19: wordt nooit een koude winter, je kunt altijd ergens op rekenen. Ja, zeker.
• 1:05:33
  Speaker 19: Je kunt altijd door. Want dat is wat bedrijven en
• 1:05:35
  Speaker 19: de economie nodig heeft. Je moet wel door kunnen. Dat
• 1:05:38
  Speaker 19: kun je dus echt goed lokaal neerzetten. Dat doen we
• 1:05:41
  Speaker 19: voor veel klanten. We hebben al een miljoen vierkante meter
• 1:05:43
  Speaker 19: voorzien van microgrid oplossingen in Nederland. En als je kijkt,
• 1:05:48
  Speaker 19: we doen dat wel in hetzelfde model als de netbeheerders.
• 1:05:50
  Speaker 19: Dus je kunt dat gewoon per maand afnemen. Maar dan
• 1:05:53
  Speaker 19: worden jullie de netbeheerders? Ja, dus daarom noemen we het
• 1:05:57
  Speaker 19: ook graag microgrid. Want dat zegt het al, een net
• 1:05:59
  Speaker 19: is een grid. En je wordt onafhankelijk van de netbeheerder.
• 1:06:02
  Speaker 19: En je hebt een lokale oplossing die je zelf hebt.
• 1:06:04
  Speaker 19: Maar die betaal je op dezelfde manier als zou het
• 1:06:07
  Speaker 19: uit het net komen. En dat komt omdat jullie dan
• 1:06:08
  Speaker 19: hebben geïnvesteerd in de infrastructuur. Exact, ja. En daarom kunnen
• 1:06:11
  Speaker 19: we ook de investeringen relatief laag houden. We nemen alle risico's.
• 1:06:13
  Speaker 19: We gebruiken altijd dezelfde spullen. We gebruiken dezelfde mensen. Dus ja,
• 1:06:17
  Speaker 19: wij kunnen dat gewoon. En is
• 1:06:17
  Speaker 4: dit nog
• 1:06:18
  Speaker 19: steeds, want je zegt... het
• 1:06:19
  Speaker 4: gaat
• 1:06:19
  Speaker 19: over een
• 1:06:19
  Speaker 4: serieus aantal bedrijven die we hebben aangesloten. Maar moet je
• 1:06:22
  Speaker 4: nog altijd missiewerk verrichten of... Begrijpen mensen inmiddels beter hoe
• 1:06:25
  Speaker 4: het werkt
• 1:06:26
  Speaker 19: Nou ja, het is deels missiewerk, maar voor sommigen... dat
• 1:06:29
  Speaker 19: ligt aan de segmenten, denk ik. Dus we zien nu
• 1:06:31
  Speaker 19: in transport en logistiek dat het nu echt gaat spelen.
• 1:06:33
  Speaker 19: Dus dat het daar geen missiewerk meer is, want je
• 1:06:36
  Speaker 19: moet handelen. Dus je moet het nu wel doen. Maar
• 1:06:38
  Speaker 19: omdat we het allemaal hebben gezegd dat het tijdelijk zou zijn...
• 1:06:40
  Speaker 19: in het begin, en dat was wel drie jaar geleden...
• 1:06:42
  Speaker 19: was het allemaal volgend jaar lossen we het op en
• 1:06:43
  Speaker 19: dan lossen we het op. Nou, ik denk dat we
• 1:06:44
  Speaker 19: dat nu al weten. Dacht jij drie jaar geleden dat
• 1:06:46
  Speaker 19: het tijdelijk zou zijn? Nee, ik niet. Maar dat was
• 1:06:48
  Speaker 19: wel het missiewerk. Dat was wel het missiewerk. En ik
• 1:06:53
  Speaker 19: denk dat dat ook echt is wat er aan de
• 1:06:57
  Speaker 19: hand is. Dus wij springen niet in een gat van
• 1:06:59
  Speaker 19: andermans falen... maar we hebben een nieuwe structuur nodig voor
• 1:07:03
  Speaker 19: de energiehuizing
• 1:07:04
  Speaker 4: Maar dat falen is misschien ook aan de hand. Want
• 1:07:06
  Speaker 4: voor een deel zou je kunnen denken dat de problemen
• 1:07:08
  Speaker 4: waar we nu mee te maken hebben... wel hadden kunnen
• 1:07:10
  Speaker 4: zien aankomen. Ik denk dat je dat zo niet
• 1:07:13
  Speaker 19: moet zien. Het hele wettelijke kader van netbeheerders... tot 1
• 1:07:17
  Speaker 19: januari 2026... was je moet binnen 8 weken leveren. Als
• 1:07:21
  Speaker 19: iemand een aansluiting vraagt... moet je gewoon doen. Dat lukte
• 1:07:24
  Speaker 19: ook altijd de afgelopen 100 jaar. Schrijf ik maar even he? Ja.
• 1:07:27
  Speaker 19: En vervolgens moest je ook reserveren wat iemand aanvroeg. Ook
• 1:07:29
  Speaker 19: als je het niet gebruikte. Dat lukte ook de afgelopen
• 1:07:31
  Speaker 19: honderd jaar. Maar waarom lukte dat? Omdat je stuurbare productie had.
• 1:07:35
  Speaker 19: Grote gascentralen, kolencentralen. En dan vroeg je aan je afnemers
• 1:07:38
  Speaker 19: wat ga je morgen gebruiken. Dus een voorspellend model. En
• 1:07:40
  Speaker 19: dan moest je dat wel in balans houden. En dat
• 1:07:42
  Speaker 19: ging gewoon heel goed. Maar is die wettelijke verplichting dan
• 1:07:44
  Speaker 19: ook er debet aan... dat er de afgelopen jaren zo
• 1:07:47
  Speaker 19: weinig is veranderd? Nou, hij is wel veranderd nu, dus
• 1:07:50
  Speaker 19: dat hoeft niet meer. Maar ja, dat is eigenlijk wel jammer,
• 1:07:52
  Speaker 19: want het werkte wel lekker. Alleen, wat er veranderd is,
• 1:07:54
  Speaker 19: is natuurlijk dat die opwek van energie... is niet meer stuurbaar.
• 1:07:57
  Speaker 19: Als de zon schijnt, dan is hij er in één keer.
• 1:07:58
  Speaker 19: En als de wind waait, dan is hij er in
• 1:08:00
  Speaker 19: één keer. En dat is net niet het moment. Dus
• 1:08:02
  Speaker 19: je kunt het niet meer beïnvloeden. En dan verandert dat
• 1:08:03
  Speaker 19: hele systeem. En daar moeten we naartoe. We hebben het
• 1:08:06
  Speaker 19: net over gehad. We moeten niet meer dat Russisch gas hebben,
• 1:08:08
  Speaker 19: of in ieder geval minder. Dus je wil dat, maar
• 1:08:10
  Speaker 19: dan moet je dus je topologie... Als ik jou de
• 1:08:11
  Speaker 4: afgelopen drie jaar alleenheerser had gemaakt... met een oneindig budget... Ja, Sietse,
• 1:08:19
  Speaker 4: het
• 1:08:19
  Speaker 19: is je
• 1:08:19
  Speaker 4: geluksdag.
• 1:08:20
  Speaker 19: Wat had je dan gedaan? Ja, dan had ik wel
• 1:08:22
  Speaker 19: een integraal energieplan geschreven. En dan waren we verder met
• 1:08:25
  Speaker 19: die omwenteling. Wat is
• 1:08:26
  Speaker 4: dat dan, een integraal energieplan?
• 1:08:27
  Speaker 19: Nou ja, je moet dus bedenken, ik wil nog meer
• 1:08:30
  Speaker 19: windmolen parken. Ik wil nog meer onafhankelijkheid. Dat zou mijn
• 1:08:33
  Speaker 19: persoonlijke route zijn. Ik had ook zeker een aantal kerncentrales aanbesteed.
• 1:08:37
  Speaker 19: Je hebt je
• 1:08:38
  Speaker 4: tijd wel benut
• 1:08:39
  Speaker 19: Ja, ik heb mijn tijd zeker benut. Want dat moet
• 1:08:42
  Speaker 19: je snel doen, want dat zijn long lead items zouden
• 1:08:44
  Speaker 19: wij zeggen. Dat heeft vijftien jaar doorlooptijd voordat je die hebt.
• 1:08:47
  Speaker 19: En in de tussentijd ga je toch meer inzetten op
• 1:08:50
  Speaker 19: hernieuwbare brandstoffen. Die kan je niet aan en uit zetten,
• 1:08:54
  Speaker 19: dat is het probleem.
• 1:08:55
  Speaker 4: Maar had er, ook als je geen alleenheerser was geweest...
• 1:08:57
  Speaker 4: toch meer kunnen gebeuren en moeten gebeuren dan er is gebeurd?
• 1:09:01
  Speaker 4: Als je het alleen voor het zeggen hebt. is natuurlijk
• 1:09:05
  Speaker 4: wel dat er voortdurend wordt gezegd... we moeten tempo maken
• 1:09:08
  Speaker 4: met het uitbreiden en het verzwaren van het net. Daar
• 1:09:10
  Speaker 4: hebben we heel veel geld voor nodig. Er zijn er
• 1:09:11
  Speaker 4: net meer dus ook druk mee bezig. Dat is een
• 1:09:13
  Speaker 4: beetje de woede.
• 1:09:14
  Speaker 19: Het gevestigde systeem is veel sterker en trager dan je denkt.
• 1:09:18
  Speaker 19: En dat is echt wel een probleem. En dat is
• 1:09:21
  Speaker 19: het eigenlijk nog steeds. Dus de beweging is langzaam om
• 1:09:25
  Speaker 19: die systeemverandering... we vragen aan de bestaande partijen binnen hun
• 1:09:28
  Speaker 19: bestaande rollen... om iets heel nieuws te gaan doen...
• 1:09:32
  Speaker 4: Vragen we ze om iets nieuws te doen? Of vragen
• 1:09:34
  Speaker 4: we toch vooral
• 1:09:35
  Speaker 19: om dat net te verzwaaien? Laat ik zo zeggen. De
• 1:09:37
  Speaker 19: klanten en de economie en de bedrijven... waar ik dan
• 1:09:40
  Speaker 19: ook even voor spreek... die hebben behoefte aan verandering. Die
• 1:09:44
  Speaker 19: willen die stroom hebben. En die willen die stroom niet
• 1:09:46
  Speaker 19: meer uit gas halen. Maar een netbeheerder is gewend te
• 1:09:49
  Speaker 19: werken aan het net. En als dat net niet meer voldoet...
• 1:09:52
  Speaker 19: dan verzwaai je dat. Maar dat is niet de oplossing.
• 1:09:55
  Speaker 19: Want als je lokaal het kan opwekken... je hebt lokaal
• 1:09:57
  Speaker 19: een zonnepark en een windpark... en je hebt lokaal bedrijven,
• 1:09:59
  Speaker 19: dan kun je dat daar... realtime vraag en aanbod bij
• 1:10:02
  Speaker 19: elkaar brengen. En dat is precies wat die microgrids
• 1:10:04
  Speaker 4: doen. Maar jij hebt die netbeheerders in een eerder interview...
• 1:10:06
  Speaker 4: in de Volkskrant One Trick Ponies genoemd. Dat is omdat
• 1:10:09
  Speaker 4: ze dit nu eenmaal kunnen. En doen en al jaren doen.
• 1:10:11
  Speaker 19: Ja, en ik denk dat ik dat wel goed genuanceerd
• 1:10:13
  Speaker 19: heb toen. Dat heeft te maken met die wettelijke rol.
• 1:10:15
  Speaker 19: En de rol die ze, laat maar weer even zeggen...
• 1:10:17
  Speaker 19: honderd jaar al heel goed doen. Alleen, dat is een
• 1:10:19
  Speaker 19: rol waar we... waar we niet meer zoveel aan hebben...
• 1:10:22
  Speaker 19: want we moeten het op een andere manier indelen, dat
• 1:10:24
  Speaker 19: hele stroomnet. Dus dat heeft niets te maken met de mensen,
• 1:10:27
  Speaker 19: niets te maken met de intentie... maar heeft te maken
• 1:10:29
  Speaker 19: met het hele systeem. In het systeem is de netbeheerder
• 1:10:33
  Speaker 19: degene die de kavels legt. Maar je
• 1:10:34
  Speaker 4: zegt
• 1:10:34
  Speaker 19: dat
• 1:10:35
  Speaker 4: moeten we dan niet meer doen, want dat is een
• 1:10:36
  Speaker 4: oude oplossing. Klopt. De situatie van vandaag vraagt iets anders...
• 1:10:40
  Speaker 4: maar daar gaan de komende jaren wel honderden miljarden in
• 1:10:42
  Speaker 4: om
• 1:10:42
  Speaker 19: Ja, dus dat zie ik natuurlijk wel met leden ogen aan.
• 1:10:46
  Speaker 19: En dat is geen goede... een goede oplossing. Er moeten
• 1:10:49
  Speaker 19: andere oplossingen in de mix komen. Je ziet dat de
• 1:10:51
  Speaker 19: kosten enorm toenemen... terwijl de wachtlijst tegelijkertijd ook toe is genomen.
• 1:10:55
  Speaker 19: En die kabels komen te laat. Maar pleit je nu
• 1:10:57
  Speaker 19: ook een beetje voor eigen parochie? Nee, dit doe ik
• 1:11:00
  Speaker 19: echt serieus. Omdat ik meen dat dat niet het goede
• 1:11:02
  Speaker 19: is om te doen. Het goede is wel die microgrid...
• 1:11:05
  Speaker 19: waar jij toevallig erg... Ja, maar die hoef ik niet
• 1:11:08
  Speaker 19: excessief of zelf te doen. Er moet handelingsperspectief zijn... voor
• 1:11:12
  Speaker 19: onze economie en voor de bedrijven... die het nodig hebben
• 1:11:14
  Speaker 19: en om willen. En dat... die eindigen, ik spreek best
• 1:11:21
  Speaker 19: wel veel met wethouders... en ook met mensen op bedrijvenparken.
• 1:11:23
  Speaker 19: Die bedrijven zijn echt aan het weggaan. Er zijn wethouders
• 1:11:27
  Speaker 19: die zijn ten einde eruit... omdat er ook gewoon werkgelegenheid vertrekt.
• 1:11:30
  Speaker 19: Energie is sowieso al heel duur. Nou, dat is één.
• 1:11:32
  Speaker 19: Maar ten tweede, het is er niet. En dan kun
• 1:11:35
  Speaker 19: je niet door. Het is er toch wel als je
• 1:11:37
  Speaker 19: dat net uitbreidt en verzwart? Ja, maar wanneer dan
• 1:11:40
  Speaker 4: Zeg het maar.
• 1:11:41
  Speaker 19: Nou, over tien jaar denk ik. Het wordt steeds uitgesteld,
• 1:11:43
  Speaker 19: nog een uur later. Dus het komt niet door die kabels.
• 1:11:46
  Speaker 19: Is
• 1:11:46
  Speaker 4: er dan geen enkel gevoel van urgentie? In het regeren
• 1:11:48
  Speaker 4: kort is volgens mij een crisiswet opgenomen
• 1:11:50
  Speaker 19: Nee, ik denk dat dat, als je nou wil zeggen
• 1:11:52
  Speaker 19: wat ontbreekt. Wij spreken veel op allerlei niveaus met de netbeheerders.
• 1:11:57
  Speaker 19: Over wat kunnen we doen? Kunnen we jullie helpen? Wat
• 1:11:59
  Speaker 19: kunnen we betekenen? En als je die urgentie ziet daar,
• 1:12:02
  Speaker 19: van de vergaderingen. Dus niet de intentie, maar wel de urgentie.
• 1:12:06
  Speaker 19: En je spreekt met een ondernemer. die niet door kan,
• 1:12:09
  Speaker 19: dat is een urgentieverschil. Dat is ongelooflijk.
• 1:12:11
  Speaker 4: Dat kan toch niet? Je struikelt in de kranten over berichtgeving...
• 1:12:14
  Speaker 4: over wachtlijsten die nog steeds groeien. Iets minder snel dan voorheen.
• 1:12:17
  Speaker 4: Maar toch, dat zullen netmeerders toch ook wel weten? Die
• 1:12:19
  Speaker 4: weten dat.
• 1:12:19
  Speaker 19: Je hebt gezien, vorige week was er nog een bericht...
• 1:12:22
  Speaker 19: van we zijn voorzichtig positief, want hij is niet harder toegenomen. Ja, precies.
• 1:12:27
  Speaker 19: Maar werken ze daar niet hard genoeg dan? Ze werken keihard.
• 1:12:30
  Speaker 19: Alleen in een oud systeem waar niet de oplossing ligt...
• 1:12:34
  Speaker 19: voor de nieuwe wereld van de energiedistributie en huishouding. En
• 1:12:36
  Speaker 19: dat is denk ik het probleem. Daar kunnen die instanties
• 1:12:39
  Speaker 19: op zich niks aan doen. Maar we moeten niet meer
• 1:12:41
  Speaker 19: alle oplossingen van die instanties veroordelen.
• 1:12:43
  Speaker 4: Vind jij dan, dat is misschien een zijpaartje bij deze discussie...
• 1:12:46
  Speaker 4: maar dat er vanuit de overheid... Goede wordt voorgesteld. Ook
• 1:12:50
  Speaker 4: deze week de hybride warmtepomp. Dat gaat een norm worden.
• 1:12:52
  Speaker 4: Het gaat niet over bedrijven, maar over huishoudens. Het is
• 1:12:55
  Speaker 4: ook veel gegaan over de pseudo-eindheffing. Dat raakt wel aan
• 1:12:58
  Speaker 4: wat we eerder bespraken. Het elektrificeren van wagenparken. Daarvan zeggen
• 1:13:02
  Speaker 4: ook mensen die dit kritisch bezien... Ik dacht dat we
• 1:13:06
  Speaker 4: het al best wel druk hadden op dat stroomnet. En
• 1:13:07
  Speaker 4: dan zeggen jullie ook nog, hybride warmtepompen, ruimbaan... elektrificatie van
• 1:13:11
  Speaker 4: het wagenpark, graag doen.
• 1:13:13
  Speaker 19: Nou ja, dat is denk ik ook wat je vroeg.
• 1:13:16
  Speaker 19: Dus als je alleen eerst bent, maak je een masterplan.
• 1:13:18
  Speaker 19: Ik heb wel het idee dat je er zin in hebt.
• 1:13:22
  Speaker 19: Welke
• 1:13:23
  Speaker 4: periode kan morgen beginnen?
• 1:13:24
  Speaker 19: Ik denk dat ik ook drie jaar geleden al wel
• 1:13:26
  Speaker 19: heb gezegd... je legt dus ook een dak van een
• 1:13:28
  Speaker 19: logistiek centrum, maar voor een derde vol... Dat is heel
• 1:13:31
  Speaker 19: interessant om te zien wat er dan gebeurt. Omdat dat
• 1:13:33
  Speaker 19: de zon die je zelf kunt gebruiken. Maar er is
• 1:13:36
  Speaker 19: een andere regel. Dus als je een groen gebouw wil hebben.
• 1:13:39
  Speaker 19: En dat willen alle ontwikkelaars. Want dan is het meer waard.
• 1:13:42
  Speaker 19: Dan moet je het helemaal vol leggen met zon. Dus
• 1:13:45
  Speaker 19: wij komen altijd in de klem dat we zeggen. Nou
• 1:13:46
  Speaker 19: wij leggen voor dit energiesysteem. In het microgrid leggen we
• 1:13:48
  Speaker 19: het dak voor een derde vol. Maar dan zegt de projectontwikkelaar. Nee, nee, nee.
• 1:13:52
  Speaker 19: Ik wil dat je het helemaal vol legt. Anders krijg
• 1:13:53
  Speaker 19: ik mijn groene label niet. Ja, maar wie gaat dat betalen?
• 1:13:56
  Speaker 19: Want niemand kan iets met die stroom. Dus er zijn
• 1:13:59
  Speaker 19: zoveel regels die tegen elkaar inwerken in Nederland... die niet
• 1:14:01
  Speaker 19: goed op elkaar zijn afgestemd.
• 1:14:04
  Speaker 4: Dat kan beter. We gaan naar een dilemma in dit gesprek.
• 1:14:07
  Speaker 4: Als je wil kiezen, heel graag, dan mag je dat
• 1:14:08
  Speaker 4: achteraf toelichten
• 1:14:11
  Speaker 3: Het dilemma
• 1:14:12
  Speaker 4: Een bedrijvenpark in Tiel, waar wij bij betrokken zijn... waar
• 1:14:15
  Speaker 4: geen capaciteit beschikbaar was, maar waar nu wel volle bedrijvigheid is...
• 1:14:19
  Speaker 4: dat kan overal, of die situatie in Tiel, dat was
• 1:14:21
  Speaker 4: buitengewoon uitzonderlijk? Nee, dat kan overal. Natuurlijk niet precies zo,
• 1:14:27
  Speaker 4: maar het kan overal. Sietse Zuidema is hier de CEO
• 1:14:30
  Speaker 4: van Jools. Voor de mensen die dat bedrijvenpark niet voldoende kennen...
• 1:14:33
  Speaker 4: die de aanleiding hebben gemist, maar dat was een bijzonder project.
• 1:14:37
  Speaker 4: Daar was eigenlijk alles in gereedheid gebracht... om daar bedrijvigheid
• 1:14:40
  Speaker 4: tot dan te brengen, maar... Aansluiting Homaar. En toch is
• 1:14:44
  Speaker 4: dat tot stand gebracht.
• 1:14:45
  Speaker 19: Ja, en laat me daar ook als eerste bij zeggen...
• 1:14:47
  Speaker 19: dat is echt in samenwerking gedaan. Een hele positieve, goede
• 1:14:50
  Speaker 19: samenwerking met Liander, de netbeheerder daar. Hé, dat kan. Zeker, zeker.
• 1:14:55
  Speaker 19: Alleen hoe herhaalbaar en schaalbaar kun je het dan doen
• 1:14:57
  Speaker 19: met elkaar? Dus dat was een uitzondering en een pilot.
• 1:14:59
  Speaker 19: Maar ja, ik denk dat heel veel mensen zijn daar geweest.
• 1:15:02
  Speaker 19: We hebben ook heel veel mensen uit de politiek meegenomen.
• 1:15:04
  Speaker 19: Was en Learn, hoe ging het daar? Hoe het daar
• 1:15:06
  Speaker 19: ging is een greenfield situatie. Dus een logistiek bedrijfcentrum. Dus
• 1:15:11
  Speaker 19: ook wel weer mooi in de transport en logistiek. Met
• 1:15:14
  Speaker 19: een gebiedsontwikkelaar die heel graag die grond ook beschikbaar stelde.
• 1:15:18
  Speaker 19: Het zit in de transport en logistiek corridor van Europa.
• 1:15:21
  Speaker 19: Die loopt een beetje van de havens van Rotterdam en
• 1:15:23
  Speaker 19: Amsterdam via Tiel, Venlo, zo Europa in. Dus daar worden
• 1:15:27
  Speaker 19: heel veel logistieke centra gebouwd. Ja, en dat was dus
• 1:15:30
  Speaker 19: belangstelling voor die grond, omdat het op die dingen ligt,
• 1:15:32
  Speaker 19: maar geen stroom. En daar hebben we gewoon een microgrid
• 1:15:35
  Speaker 19: gebouwd voor die acht bedrijven tegelijkertijd. Om te kijken wat
• 1:15:39
  Speaker 19: wordt je profiel, hoe werkt dat, wat wil je hebben.
• 1:15:41
  Speaker 19: En dat hebben wij omgezet in dus een microgrid, wat
• 1:15:46
  Speaker 19: we daar neer hebben gezet. Waarmee we met Leander hebben
• 1:15:48
  Speaker 19: afgesproken dat we wel koppelen aan het net, maar niets
• 1:15:50
  Speaker 19: gaan gebruiken. En
• 1:15:54
  Speaker 4: daar gebruiken we de stroom van... de potentiële winst voor
• 1:15:59
  Speaker 4: Liander nog in
• 1:16:00
  Speaker 19: Nou, eigenlijk ook om het toch te laten doorgaan. Er
• 1:16:03
  Speaker 19: zit geen winst in voor Liander, behalve dat er handelingsperspectief is...
• 1:16:05
  Speaker 19: en de economie door kan en bedrijven door kunnen. Maar
• 1:16:07
  Speaker 19: daar gebruikt u dus ook
• 1:16:08
  Speaker 4: de
• 1:16:08
  Speaker 19: infrastructuur...
• 1:16:09
  Speaker 4: die er al
• 1:16:09
  Speaker 19: ligt van die netbeheerder? Dat is in Nederland verplicht. Tot
• 1:16:13
  Speaker 19: aan de aansluiting moet het van de netbeheerder zijn. Dat
• 1:16:14
  Speaker 19: is denk ik een beetje precies ons punt. Dus Liander
• 1:16:16
  Speaker 19: heeft er ook een ring gelegd. En ook de aansluitingen
• 1:16:19
  Speaker 19: met die bedrijven heeft Liander. En daaroverheen hebben wij een
• 1:16:21
  Speaker 19: virtueel energiesysteem gebouwd... waarvan eigenlijk niks erin en niks eruit gaat...
• 1:16:27
  Speaker 19: Een heel klein beetje om de spanning. En dat is
• 1:16:28
  Speaker 19: fijn als je wel aan het grote net kan koppelen.
• 1:16:30
  Speaker 19: Dat het allemaal op de juiste spanning blijft. Maar daar
• 1:16:32
  Speaker 19: gaat geen stroom in en uit. Maar dat is dus
• 1:16:34
  Speaker 19: eigenlijk toch ook wel een bittere noodzaak. Nee, dat hoeft niet.
• 1:16:37
  Speaker 19: Je kunt ze ook off-grid bouwen. Dan zijn ze helemaal losgekomen.
• 1:16:39
  Speaker 19: Maar dan moet je extra maatregelen nemen om het duurder.
• 1:16:41
  Speaker 19: Om die spanning goed te blijven balanceren.
• 1:16:44
  Speaker 4: Maar ik begrijp, iedereen was hier van goede wil. Heeft
• 1:16:48
  Speaker 4: zijn nek uitgestoken. Was ervan overtuigd dat dit moest slagen?
• 1:16:52
  Speaker 4: Had het ook
• 1:16:53
  Speaker 19: kunnen mislukken? De rekening voor de stroom en de investering...
• 1:16:56
  Speaker 19: komt natuurlijk ook terecht bij die bedrijven. Dus die bedrijven
• 1:16:59
  Speaker 19: hebben dit ook vrijwillig betaald. En die betalen dus een
• 1:17:01
  Speaker 19: stukje aan Liander voor de aansluiting... en voor ons voor
• 1:17:03
  Speaker 19: de transportcapaciteit. Maar die moeten toch altijd ergens afrekenen voor
• 1:17:06
  Speaker 19: hun stroom? Nee, maar dit is dus ook iets waar
• 1:17:08
  Speaker 19: dus wel zwaar geld voor nodig is... om het te realiseren.
• 1:17:11
  Speaker 19: Maar dat geld is er ook, want die bedrijven willen door.
• 1:17:13
  Speaker 19: En het zijn ook bedrijven met een energieprofiel... die dat
• 1:17:15
  Speaker 19: ook kunnen dragen. Het zijn geen hoogovens waar je continu
• 1:17:18
  Speaker 19: heel veel energie nodig hebt... als onderdeel van je toegevoegde waarde... Alleen,
• 1:17:22
  Speaker 19: zoals ik net al zei, ze gaan ook steeds meer.
• 1:17:24
  Speaker 19: Er zit er eentje bij, er is een heel groot,
• 1:17:26
  Speaker 19: totaal geautomatiseerd magazijn gebouwd. En die gebruikt best wel veel stroom.
• 1:17:32
  Speaker 19: Maar
• 1:17:32
  Speaker 4: de samenstelling
• 1:17:33
  Speaker 19: van dat bedrijvenpark doet er dan dus toe? Want je
• 1:17:35
  Speaker 19: moet het in eerste instantie kunnen oplossen? Ja, en dat
• 1:17:36
  Speaker 19: is denk ik ook de nuance dat jij zei, kan
• 1:17:37
  Speaker 19: dit overal? Ja, het hangt wel af van ook het
• 1:17:40
  Speaker 19: echte profiel. Als jij iemand bent die heel veel stroom gebruikt,
• 1:17:44
  Speaker 19: en dat zie je ook, dus de grote industriele complexen
• 1:17:46
  Speaker 19: in Nederland, dat is iets waar wij ook geen oplossingen
• 1:17:48
  Speaker 19: voor kunnen
• 1:17:48
  Speaker 4: bieden. Oké.
• 1:17:51
  Speaker 19: Die verdienen een bijzondere aandacht in het masterplan dat we
• 1:17:54
  Speaker 19: moeten maken.
• 1:17:56
  Speaker 4: Ik vroeg net, had het kunnen mislukken
• 1:18:00
  Speaker 19: Nee, het had kunnen mislukken als je er niet ondernemend
• 1:18:03
  Speaker 19: in had gezeten. Wij hebben daar ook gewoon zelf heel
• 1:18:06
  Speaker 19: ondernemend in gezeten... door risico te nemen, want je wist
• 1:18:08
  Speaker 19: niet zeker hoeveel er mee gingen doen van tevoren. Je
• 1:18:10
  Speaker 19: wist ook niet precies voor welk vermogen. En dat is
• 1:18:13
  Speaker 19: denk ik, we hebben een heel mooi schaalbaar concept... waarbij
• 1:18:15
  Speaker 19: we heel ver kunnen schalen en ook heel flexibel zijn geweest...
• 1:18:18
  Speaker 19: in het meeveren en terugveren. van wat er wel en
• 1:18:21
  Speaker 19: niet werd afgenomen. Ik denk dat we dat drie jaar
• 1:18:23
  Speaker 19: geleden ook wel hadden gezien. Op het moment dat je
• 1:18:25
  Speaker 19: dan echt moet gaan betalen voor die beschikbaarheid... ook als
• 1:18:27
  Speaker 19: je hem niet gebruikt, dan zie je dat ook de
• 1:18:29
  Speaker 19: aanvraag vanzelf... wel wat naar beneden ging, want misschien gebruiken
• 1:18:31
  Speaker 19: we het toch wat minder. En dat is natuurlijk ook
• 1:18:33
  Speaker 19: goed voor die energietransitie.
• 1:18:34
  Speaker 4: Is het vaak zo dat mensen toch het zekere voor
• 1:18:36
  Speaker 4: het onzekere nemen...
• 1:18:37
  Speaker 19: en kiezen voor een fikse aansluiting? In het oude systeem
• 1:18:40
  Speaker 19: kon je gewoon een aansluiting aanvragen. Hoefde je niet te gebruiken,
• 1:18:42
  Speaker 19: moest wel gereserveerd worden. Dat gaf ik net al aan.
• 1:18:45
  Speaker 19: Dat hoeft nu niet meer, dat kan ook niet meer.
• 1:18:47
  Speaker 19: Maar er was wel heel veel overcapaciteit... Ik wil wel zeggen,
• 1:18:50
  Speaker 19: die is wel verdwenen inmiddels. Die hebben we echt wel
• 1:18:52
  Speaker 19: uit het net. En zeker die logistieke partijen. We hebben
• 1:18:54
  Speaker 19: toevallig ook een onderzoekje naar gedaan. Dus gemiddeld is al 16%
• 1:18:57
  Speaker 19: van de bedrijven gaat al over zijn aansluiting heen. Die
• 1:19:00
  Speaker 19: die heeft bij de netbeheerders. Omdat ze toch een beetje
• 1:19:02
  Speaker 19: doorgroeien en doorgaan. In de logistieke en transportsector is dat
• 1:19:06
  Speaker 19: het dubbele. Die zitten al bij 30% die over de
• 1:19:09
  Speaker 19: huidige aansluitingen heen gaan.
• 1:19:11
  Speaker 4: En wat gebeurt er als je over je huidige aansluitingen
• 1:19:13
  Speaker 19: heen gaat?
• 1:19:13
  Speaker 4: Dan krijg
• 1:19:14
  Speaker 19: je in principe een brief met een waarschuwing. En de
• 1:19:17
  Speaker 19: tweede keer zou er in principe een boete op moeten volgen.
• 1:19:19
  Speaker 19: Heel veel in principe. Wat ik ervan begrijp wordt dat
• 1:19:22
  Speaker 19: voorlopig nog niet toegepast die boetes
• 1:19:25
  Speaker 4: Het klinkt wel het afgelopen half uur alsof er werk
• 1:19:27
  Speaker 4: zat in Nederland. En toch kijken jullie ook al over
• 1:19:28
  Speaker 4: de grens. Klopt. Is het veel prettiger ondernemen in België?
• 1:19:31
  Speaker 4: Hebben ze daar beter voor elkaar
• 1:19:34
  Speaker 19: Nou, de situaties zijn verschillend, dus dat klopt. Maar wij
• 1:19:37
  Speaker 19: hebben denk ik wel gezien dat wij eigenlijk wel iets
• 1:19:40
  Speaker 19: te bieden hebben ook in andere landen in Europa. Dus
• 1:19:43
  Speaker 19: gaan we een heel klein beetje richting de geopolitiek. Dat
• 1:19:45
  Speaker 19: is niet zo, maar in alle landen zie je eigenlijk
• 1:19:47
  Speaker 19: dat deze trend ontstaat. In de industrie, dat het moeilijker
• 1:19:51
  Speaker 19: wordt om stroomaansluitingen te vinden. Dat daar ook nog heel
• 1:19:56
  Speaker 19: veel zon wordt
• 1:19:56
  Speaker 4: aangelegd. Maar het speelveld wordt voor een deel bepaald door
• 1:19:59
  Speaker 4: wat netbeheerders wettelijk wel of niet kunnen. Klopt. Hebben ze
• 1:20:02
  Speaker 4: bijvoorbeeld in een land als België dan meer ruimte? Is
• 1:20:05
  Speaker 4: daardoor ook jullie eigen situatie
• 1:20:06
  Speaker 19: wat anders? Ja, ze
• 1:20:06
  Speaker 4: hebben daar
• 1:20:07
  Speaker 19: denk ik meer ruimte nog op het net. De achtergrond
• 1:20:09
  Speaker 19: daarvan weet ik niet, maar daar speelt de netcongestie veel minder. Heerlijk. Ja, heerlijk. Hoewel,
• 1:20:15
  Speaker 19: minder noodzaak om met Jules in zee te gaan. Nu nog, ja.
• 1:20:19
  Speaker 19: Maar kijk, die systeemverandering die ik net al zei, die
• 1:20:21
  Speaker 19: is onvermijdelijk. Die gebeurt overal. Dus overal waar je meer
• 1:20:24
  Speaker 19: zon legt en meer wind gaat gebruiken... en meer opwek
• 1:20:27
  Speaker 19: van energie die je lokaal doet, maar niet kan controleren...
• 1:20:31
  Speaker 19: Dus dat komt vanzelf. En dat is denk ik ook
• 1:20:32
  Speaker 19: precies wat we zien. In België hebben we heel veel
• 1:20:35
  Speaker 19: zon nu op dak bij bedrijven. Daar moeten nu batterijen bij.
• 1:20:38
  Speaker 19: Omdat je niet meer kan terugleveren. Of negatieve uren. Dus
• 1:20:41
  Speaker 19: dat begint daar gewoon. En België heb je gekozen omdat
• 1:20:43
  Speaker 19: het lekker dichtbij is? Nou het is lekker dichtbij. Dus
• 1:20:46
  Speaker 19: dat is behapbaarder dan andere landen. Dat begrijpen we nog.
• 1:20:49
  Speaker 19: Een deel van België begrijpen we denk ik. Maar we
• 1:20:50
  Speaker 19: doen het ook echt met lokale mensen. En ook omdat
• 1:20:53
  Speaker 19: het zich natuurlijk voordoet. Zo werkt het ook. Je moet
• 1:20:55
  Speaker 19: ook de gelegenheid hebben. En dit was een mooie gelegenheid.
• 1:20:57
  Speaker 19: Jammer dat het maar een gedachte-experiment was. Die alleenheerschappij. Ja
• 1:21:00
  Speaker 19: dat is wel jammer. Dat is wel jammer, maar dat
• 1:21:02
  Speaker 19: is het leven. Daar ben ik wel aan gewend in.
• 1:21:04
  Speaker 19: Het blijft ook wel prettig om de topman van Jules
• 1:21:06
  Speaker 19: te zijn, denk ik. Er blijft heel veel over wat
• 1:21:08
  Speaker 19: je wel kan doen met elkaar. En dat is ook
• 1:21:09
  Speaker 19: gewoon heel
• 1:21:09
  Speaker 4: leuk om te doen. En dat doen we ook graag.
• 1:21:11
  Speaker 4: Siet de Zuidema, dank voor je komst. Graag gedaan, Thomas.
• 1:21:14
  Speaker 4: Wil je meer gesprekken luisteren met de top van het bedrijfsleven...
• 1:21:17
  Speaker 4: of andere leiders van dit moment? Bijvoorbeeld het gesprek dat
• 1:21:19
  Speaker 4: ik gisteren... van uitzendbureaus. Het zou kunnen zijn dat er
• 1:21:28
  Speaker 4: wel een paar omvallen. Dus kan hij misschien ook wel
• 1:21:30
  Speaker 4: een paar van die bedrijven overnemen. Je hoort het in
• 1:21:32
  Speaker 4: de top van Nederland. Je kunt je zelfs abonneren, dan
• 1:21:34
  Speaker 4: hoef je geen aflevering te missen. Samsung is hard op
• 1:21:41
  Speaker 4: weg naar de grootste kwartaalwinst... die een techbedrijf ooit behaalde.
• 1:21:45
  Speaker 4: Straks meer in BNR Zaken doen
• 1:21:47
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt... door Numbers en Atradius. Atradius.
• 1:21:53
  Speaker 1: Verzekerd van betaling. BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt
• 1:21:58
  Speaker 1: door Atradius en Numbers. Numbers, de business software voor facturatie, boekhouding,
• 1:22:04
  Speaker 1: salaris en rapportages. Wil je weten wat er speelt en
• 1:22:08
  Speaker 1: of waarom?
• 1:22:09
  Speaker 3: In de BNR app. Lees je ook de laatste artikelen.
• 1:22:12
  Speaker 3: Download de BNR app. En
• 1:22:14
  Speaker 2: blijf scherp
• 1:22:17
  Speaker 3: BNR Nieuwsradio. Zaken doen. Thomas van Zijl.
• 1:22:25
  Speaker 4: Laatste half uur van BNR Zaken doen. Tijd voor een
• 1:22:27
  Speaker 4: analyse van de financiële markten. Want daar is hij weer,
• 1:22:32
  Speaker 4: onze beursnerd van vandaag. Jochem Visser. Jochem, goedemiddag. Goedemiddag. De
• 1:22:35
  Speaker 4: stand van de AEX is
• 1:22:37
  Speaker 10: als volgt. Hij is als volgt. De AEX staat op
• 1:22:39
  Speaker 10: dit moment op 1115 punten. Twee tiende van een procent
• 1:22:43
  Speaker 10: in de min. Ook van een proces overigens. En laten
• 1:22:45
  Speaker 10: we maar even knikken naar onze geslagen softwarejongens Thomas. Want
• 1:22:49
  Speaker 10: Wolters Kluwer, aanvoerder van de stijgers. Dat is toch wel
• 1:22:52
  Speaker 10: weer eens een keertje nieuw. Drieënhalf procent in de plus.
• 1:22:55
  Speaker 10: Is al een tijdje bezig met voorzichtig herstel natuurlijk. Onze softwarebroeder.
• 1:22:58
  Speaker 4: Emmertje softwarebedrijven. Emmertje
• 1:23:00
  Speaker 10: softwarebedrijven. Jawel, zeker. Ja, oké, ook Brainread, Elsevier, 2,1% erbij.
• 1:23:05
  Speaker 10: Ja hoor, het emmertje gaat omhoog. Is al een tijdje
• 1:23:08
  Speaker 10: bezig met voorzichtig herstel natuurlijk. Wolters Kluwer specifiek staat op
• 1:23:10
  Speaker 10: half jaarbasis, 14% in de plus. Wel nog min 33
• 1:23:14
  Speaker 10: op jaarbasis, maar goed, mag geen naam hebben. Maar dan
• 1:23:17
  Speaker 10: naar de geslagen chipbroeders deze week. Want dat andere emmertje, hè.
• 1:23:20
  Speaker 10: Want bezig beleggers kregen er ongenadig van langs deze week.
• 1:23:26
  Speaker 10: De anderen werden ook meegetrokken door al die verlaagde koersdoelen...
• 1:23:29
  Speaker 10: concurrentievrees enzovoort. Ik zie je schoens, ik zie een half
• 1:23:33
  Speaker 10: procent erbij. Ja, je gelooft het niet, jongen. Maar dat
• 1:23:36
  Speaker 10: is dan een beetje hoop van de lange termijn. Want
• 1:23:38
  Speaker 10: dat komt natuurlijk uit Zuidoost-Azië weer. In dit geval Zuid-Korea
• 1:23:41
  Speaker 10: en Taiwan. Samsung is op weg naar de grootste kwartaalwinst...
• 1:23:44
  Speaker 10: die een techbedrijf op aarde dus ooit heeft behaald. Meer
• 1:23:47
  Speaker 10: dan 80 miljard dollar. Operationele winst keer negen op jaarbasis.
• 1:23:52
  Speaker 10: Bedrijven hebben het wel eens slechter gedaan. Vrij vertaald, dat
• 1:23:55
  Speaker 10: tekort aan geheugenchips is nog niet over. De Zuid-Koreaanse Kospie-index
• 1:23:59
  Speaker 10: staat nog altijd 53% in de plus... sinds begin dit jaar.
• 1:24:02
  Speaker 10: Ondanks dat rode geintje eind juni. En de huizenprijs in
• 1:24:05
  Speaker 10: bepaalde wijken van hoofdstad Seoul... die gaat voorlopig niet omlaag.
• 1:24:09
  Speaker 10: Met die Samsung-bonussen. Dat is ook weer een half miljoen? Ja,
• 1:24:13
  Speaker 10: meer dan 4 ton. En volgend jaar nog meer. Volgend
• 1:24:16
  Speaker 10: jaar worden er volgens mij 6 ton per medewerker van Samsung.
• 1:24:19
  Speaker 10: En ook TSMC, onze Taiwanese chipfabriek van de wereld... die
• 1:24:22
  Speaker 10: heeft nog wat geld in de melk te brokkelen. De
• 1:24:24
  Speaker 10: omzet in het derde kwartaal gaat 50% hoger uitvallen op jaarbasis.
• 1:24:28
  Speaker 10: Met 47 miljard dollar afgerond... Nou, daar gaan ze nog
• 1:24:31
  Speaker 10: meer behalen dan analisten al verwachten. En dat is misschien
• 1:24:33
  Speaker 10: niet meteen zalf voor de wond... van de gemiddelde Bezi-belegger...
• 1:24:36
  Speaker 10: die in chipverpakkingsmachines investeert... en drie keer geschoren, geknipt werd...
• 1:24:41
  Speaker 10: door Bank of America, UBS en anderen... die het koersboel
• 1:24:44
  Speaker 10: naar beneden gingen. ASML had plannen in dezelfde richting als Bezi,
• 1:24:47
  Speaker 10: geloof ik. Het kon niet op deze wegen. Zeker, zeker.
• 1:24:49
  Speaker 10: Maar goed, het helpt wel een beetje. En goed, laten
• 1:24:52
  Speaker 10: we ook even helder zijn. Als je nou een beetje
• 1:24:54
  Speaker 10: uitzoomt bij plekken als... BASY, ASML, ASM. Dat zijn nog
• 1:24:58
  Speaker 10: steeds mooie winsten op jaarbasis hoor. Daar hoef je niet
• 1:25:01
  Speaker 10: over te zeuren. Dan over die geheugenchips
• 1:25:03
  Speaker 4: Want het verhaal is bekend. Varkenscyclus treedt zo meteen weer in.
• 1:25:06
  Speaker 4: En dan over een paar jaar heb je wel de productiecapaciteit.
• 1:25:09
  Speaker 4: Maar niet meer de vraag. Dus geniet ervan zolang het
• 1:25:11
  Speaker 4: kan
• 1:25:12
  Speaker 10: Ja, dat was het verhaal. Maar er zijn twee versies
• 1:25:14
  Speaker 10: van eigenlijk. En de waardering is... zijn het belangrijkst om
• 1:25:17
  Speaker 10: te beginnen met die twee versies. Of die varkenscyclus die
• 1:25:20
  Speaker 10: zorgt ervoor dat alles weer terugkomt bij het oude. Nou,
• 1:25:22
  Speaker 10: dan zijn de Samsung-geheugenchipfabrieken... de SK Hynix-geheugenchipfabrieken, die zijn er
• 1:25:26
  Speaker 10: allemaal bijgebouwd. En dan gaat de prijs weer omlaag, kunnen
• 1:25:28
  Speaker 10: de aandeelprijzen ook weer... in elkaar donderen allemaal. Of er
• 1:25:32
  Speaker 10: is daadwerkelijk, zoals de topman van de concurrent Micron... ook
• 1:25:35
  Speaker 10: recent zei, een Amerikaan, een permanent hoger plateau. Nou, dan
• 1:25:39
  Speaker 10: hoef je niet Nvidia te zijn om veel te verdienen
• 1:25:41
  Speaker 10: aan chips. Dan gaat de taart voor iedereen, die wordt groter...
• 1:25:42
  Speaker 10: en neemt iedereen een grotere hap eruit... Nou, koffiedik kijken
• 1:25:45
  Speaker 10: natuurlijk welke van de twee het wordt... en hoe de
• 1:25:48
  Speaker 10: datacentergeheugenbehoefte zich ontwikkelt de komende jaren. Maar laat ik voor
• 1:25:51
  Speaker 10: het gemak gokken op een waarheid die in het midden ligt.
• 1:25:54
  Speaker 10: Omdat meer geheugen nog altijd meer training en meer inference
• 1:25:56
  Speaker 10: van AI oplevert. Dus het draaien en het trainen van
• 1:25:59
  Speaker 10: die modellen. Interessanter vind ik vooral wat de markt er
• 1:26:02
  Speaker 10: nou over zegt... door de prijzen van deze aandelen. Want
• 1:26:05
  Speaker 10: wat je betaalt voor de verwachte winst is eigenlijk betrekkelijk laag...
• 1:26:07
  Speaker 10: voor zowel Nvidia als voor Samsung als voor SK, Hynix
• 1:26:10
  Speaker 10: en Micron. Logisch, want of je zegt ik betaal zes
• 1:26:12
  Speaker 10: keer de winst van volgend jaar... Of je zegt, ik
• 1:26:15
  Speaker 10: betaal 24 keer de winst na de varkenscyclus over twee jaar.
• 1:26:17
  Speaker 10: Of iets dergelijks. Nou, nogmaals, stel dat de waarheid in
• 1:26:20
  Speaker 10: het midden ligt... dan denk ik dat je nog steeds
• 1:26:22
  Speaker 10: best weinig betaalt voor... in ieder geval Samsung en SK Hynix.
• 1:26:25
  Speaker 10: Want die gaan in de komende twee jaar, als je
• 1:26:26
  Speaker 10: een beetje rekent... de helft van hun huidige beurswaarde verdienen
• 1:26:30
  Speaker 10: in pure winsten. Nou, we geven geen adviezen hier, maar nogmaals...
• 1:26:34
  Speaker 10: want niemand weet hoe zich dit ontwikkelt. En juist die onzekerheid...
• 1:26:39
  Speaker 10: Die zet die prijzen op dit lage niveau... waarvan ik
• 1:26:41
  Speaker 10: zeg dat het lager is... als je de waarheid over
• 1:26:43
  Speaker 10: de varkenscyclus in het midden laat. Maar het is geen advies.
• 1:26:45
  Speaker 10: Maar het is geen advies. Nog even een proces. Ja,
• 1:26:49
  Speaker 10: ik moest lachen. Just Eat Takeaway, dat vertegenwoordigt wat mij betreft...
• 1:26:52
  Speaker 10: een van de grootste miljarden kapitalen... die ooit in de
• 1:26:55
  Speaker 10: oven zijn geschoven door een stel mensen... Maar er is
• 1:26:58
  Speaker 10: een opsteker, want dan ga ik even klinken als vetbaas
• 1:27:00
  Speaker 10: Kevin Warsh over inflatie. Na 55 maanden krimp is er
• 1:27:05
  Speaker 10: eindelijk weer groei in het aantal bestellingen. Want na de
• 1:27:07
  Speaker 10: overname door Prozis is het aantal bestellingen bij Just Eat
• 1:27:10
  Speaker 10: Takeaway met 9% gedaald op jaarbasis. Ik moest vroeger altijd
• 1:27:13
  Speaker 10: lachen aan de telefoon als ik daar analisten over voorsprak.
• 1:27:16
  Speaker 10: Dan vroeg ik van, ja, maar is het nou een
• 1:27:18
  Speaker 10: goed businessmodel? En dan zeiden ze, nou, als je hebt
• 1:27:20
  Speaker 10: gewonnen en de markt voor maaltijdbezorging in een land is
• 1:27:24
  Speaker 10: voor jou, dan kan je de marketingkosten uitzetten. En die
• 1:27:26
  Speaker 10: zijn nu torenhoog. Weet je waarom dat was, die hoge marketingkosten?
• 1:27:30
  Speaker 10: Omdat je die markt moest winnen en gewonnen moest houden.
• 1:27:32
  Speaker 10: Want er waren genoeg spelers en types die wel even
• 1:27:34
  Speaker 10: gingen proberen om immigranten met slechte arbeidsvoorwaarden rond te laten
• 1:27:37
  Speaker 10: rijden op elektrische fietsen. Dus zie hier nog een nieuwe
• 1:27:40
  Speaker 10: stuiptrekking van maaltijdbezorging. En dat is gewoon een van die
• 1:27:42
  Speaker 10: businesses die nooit leuk zou worden. Andere tip wilde ik
• 1:27:45
  Speaker 10: even geven. Lees vooral die column van Corné van Zijl
• 1:27:47
  Speaker 10: over Frankrijk nog even. Want die weet dan Frankrijk weer
• 1:27:50
  Speaker 10: te vergelijken met de baron van Münchhausen... die zich uit
• 1:27:52
  Speaker 10: de schuldenmoeras moet trekken. En dat vond ik erg grappig.
• 1:27:55
  Speaker 10: Wel opgepast, onze ultralage staatsschuld in Nederland... die gaat zich
• 1:27:58
  Speaker 10: een keer wreken. Want we hebben hier in Europa één munt.
• 1:28:01
  Speaker 10: En wie weet wie er dan bij mag gaan storten...
• 1:28:03
  Speaker 10: als de leider van Latijns-Europa echt wegzakt in dat moeras.
• 1:28:06
  Speaker 10: Dus dat als nuance. Jochem Visser,
• 1:28:09
  Speaker 4: niet van de adviezen, wel van de waarschuwingen. Onze beursnerd
• 1:28:12
  Speaker 4: van vandaag. Wil je meer nieuws en inzicht over de
• 1:28:14
  Speaker 4: financiële markt? Abonneer je op de podcast Beursnerd. Wat drijft
• 1:28:21
  Speaker 4: een ondernemer om internationaal aan de slag te gaan? Waar
• 1:28:24
  Speaker 4: moet je als bestuurder van een multinational op letten als
• 1:28:26
  Speaker 4: je je producten verkoopt in Afrika, Azië of Oost-Europa? En
• 1:28:30
  Speaker 4: hoe neem je de culturele achtergrond van je handelspartners mee
• 1:28:33
  Speaker 4: in je strategie? Antwoorden op deze en nog veel meer
• 1:28:36
  Speaker 4: vragen hoor je in Internationaal Ondernemen. Dat is een serie
• 1:28:39
  Speaker 4: gesprekken over zaken doen in het buitenland. Het gast Thomas
• 1:28:42
  Speaker 4: Segers van Front Materials. Welkom, goed dat je er bent
• 1:28:45
  Speaker 20: Ja, dankjewel voor de uitnodiging. Leuk om hier te zijn
• 1:28:48
  Speaker 4: En je hebt maar eens meegenomen het product waar het
• 1:28:50
  Speaker 4: om draait. Of één van de producten waar het om draait.
• 1:28:54
  Speaker 4: Dit is net het geluid van Qmusic. Wat was het?
• 1:28:58
  Speaker 20: Wat hebben we gehoord? Je hebt het geluid gehoord van
• 1:29:00
  Speaker 20: twee bakstenen die gemaakt zijn van 60% afval. En dat
• 1:29:05
  Speaker 20: is eigenlijk het product waar wij ooit als toen nog
• 1:29:08
  Speaker 20: onder de naam Stone Cycling mee begonnen zijn. En inmiddels
• 1:29:13
  Speaker 20: hebben wij ons doorontwikkeld tot een platform voor duurzame bouwmaterialen.
• 1:29:18
  Speaker 20: Waar we enerzijds voor onze klanten, dus denk aan architecten, aannemers, ontwikkelaars...
• 1:29:24
  Speaker 20: een collectie met duurzame materialen aanbieden. En waar we anderzijds
• 1:29:28
  Speaker 20: voor onze leveranciers... denk aan fabrikant van bakstenen... diensten aanbieden
• 1:29:34
  Speaker 20: zoals ergens een internationale markt ontwikkelen.
• 1:29:37
  Speaker 4: Maar jullie zijn de marktplaats, jullie zijn niet de fabrikant zelf.
• 1:29:39
  Speaker 20: Wij zijn niet de fabrikant zelf, nee. We hebben wel
• 1:29:42
  Speaker 20: aan de kinderschoenen gestaan van de baksteen van afval. Die
• 1:29:44
  Speaker 20: hebben wij uitgevonden, om het zo maar te zeggen. Maar
• 1:29:48
  Speaker 20: wij zijn niet de fabrikant zelf, inderdaad
• 1:29:49
  Speaker 4: Maar vertel dan eens, want ik neem aan dat je...
• 1:29:55
  Speaker 20: Is het een lastig product om te maken, om te ontwikkelen?
• 1:29:57
  Speaker 20: Het is best wel een lastig product om te ontwikkelen.
• 1:30:00
  Speaker 20: Onze oprichter Tom van Soest heeft destijds vanuit de Design
• 1:30:03
  Speaker 20: Academy bedacht... kan ik ook een keramisch product maken vanuit afval?
• 1:30:11
  Speaker 20: En zonder gehinderd te zijn door enige kennis... heeft hij
• 1:30:13
  Speaker 20: daar gelijk 60% afval in gegooid. Wat voor deze industrie
• 1:30:17
  Speaker 20: gewoon eigenlijk... altijd werd bestempeld als dat is niet mogelijk.
• 1:30:21
  Speaker 20: Want er
• 1:30:21
  Speaker 4: werd wel meegewerkt, maar met aanzienlijk
• 1:30:23
  Speaker 20: andere percentages. Ja, dan moet je denken aan 2%, 3%, 5%,
• 1:30:27
  Speaker 20: misschien maximaal. Hij is daar gelijk 60% in gaan doen.
• 1:30:31
  Speaker 20: En toen hebben wij dus met die receptuur wat hem
• 1:30:34
  Speaker 20: lukte in een klein overtje te maken. Hebben we een
• 1:30:37
  Speaker 20: fabrikant in Nederland gevonden, Dirk Silverschoon. En Dirk wilde wel
• 1:30:42
  Speaker 20: gaan proberen om op grotere schaal ook die stenen te
• 1:30:44
  Speaker 20: gaan maken. En eigenlijk samen met hem hebben we het
• 1:30:48
  Speaker 20: doorontwikkeld naar een product... grotere schaal gemaakt kon worden. En
• 1:30:54
  Speaker 20: inmiddels zijn we vanuit zijn fabriek... die misschien 2 miljoen
• 1:30:57
  Speaker 20: stenen per jaar kon maken... ook naar nog een grotere
• 1:31:00
  Speaker 20: fabriek gegaan. Die heet DC Bricks en die kan 25
• 1:31:02
  Speaker 20: miljoen stenen maken. Maar als
• 1:31:03
  Speaker 4: het over 25 miljoen stenen gaat... waarom boel je dan
• 1:31:05
  Speaker 4: toch de noodzaak om... jullie assortiment zoveel uit te breiden.
• 1:31:09
  Speaker 4: Want dan kun je toch zeggen, met die gerecyclede baksteen...
• 1:31:11
  Speaker 4: of deels gerecyclede baksteen, kunnen wij al de wereld veroveren.
• 1:31:14
  Speaker 4: Maar blijkbaar doe je er ook nog, wat doe je
• 1:31:16
  Speaker 4: er allemaal bij? Plasticfacades, vloertegels, je komt een hele waaier
• 1:31:20
  Speaker 4: aan producten tegen.
• 1:31:21
  Speaker 20: Waarom dan? Wij werken heel veel met architecten. Architecten die
• 1:31:26
  Speaker 20: willen heel graag verduurzamen... omdat hun opdrachtgevers dat willen... maar
• 1:31:29
  Speaker 20: ook omdat ze zelf intrinsiek gemotiveerd zijn... En architecten vroegen
• 1:31:34
  Speaker 20: aan ons van... leuk die baksteen, die gaan we toepassen.
• 1:31:38
  Speaker 20: Maar heb je niet nog meer materialen die we ook
• 1:31:40
  Speaker 20: toe zouden kunnen passen? En kun je ons helpen met
• 1:31:43
  Speaker 20: een selectie maken van wat nou echt duurzaam is? Waar
• 1:31:46
  Speaker 20: zit een goed verhaal achter? Wat klopt wel? Wat klopt niet?
• 1:31:49
  Speaker 20: Wat is... Wel beschikbaar, wat is niet beschikbaar
• 1:31:51
  Speaker 4: Jullie laten je nooit in de luren leggen. Wat bij
• 1:31:53
  Speaker 4: jullie in de collectie zit, dat is ook echt duurzaam.
• 1:31:56
  Speaker 20: Nu wel, maar door schade en schande zijn we daar terechtgekomen.
• 1:32:02
  Speaker 20: Wij hebben een passie voor duurzaamheid. En we willen heel
• 1:32:06
  Speaker 20: graag de bouw verduurzamen. Ja, wij hebben ook wel eens
• 1:32:09
  Speaker 20: producten toegevoegd... waar wij superenthousiast over waren. En die verkocht
• 1:32:14
  Speaker 20: aan hele belangrijke klanten. Zoals de Bijenkorf bijvoorbeeld. En toen
• 1:32:18
  Speaker 20: bleek uiteindelijk dat die fabrikant helemaal geen idee had... wat
• 1:32:20
  Speaker 20: hij aan het doen was en dat hij het product
• 1:32:21
  Speaker 20: helemaal niet kon leveren
• 1:32:23
  Speaker 20: Maar jullie
• 1:32:23
  Speaker 4: hadden dat idee blijkbaar ook niet
• 1:32:25
  Speaker 20: Dat idee hadden wij ook niet destijds. Dus wat we
• 1:32:28
  Speaker 20: nu hebben gedaan, ja, is dat we wel hele... Ja,
• 1:32:31
  Speaker 20: we hebben onze processen aangescherpt... waardoor we nu wel echt
• 1:32:34
  Speaker 20: weten van, oké, dit is een leuk product... Komt het
• 1:32:37
  Speaker 20: zijn beloftes ook echt naar het gebied van duurzaamheid? Maar
• 1:32:41
  Speaker 20: ook op het gebied van productie. Is het echt beschikbaar?
• 1:32:44
  Speaker 20: Voldoet het aan de normen? En daardoor zijn we ook
• 1:32:46
  Speaker 20: voor onze klanten... voor ontwikkelaars, aannemers, architecten... een belangrijke kennispartner geworden.
• 1:32:50
  Speaker 4: En wanneer springt iets voldoende over de hoorden? Want ik
• 1:32:53
  Speaker 4: begrijp hier 60% recycling in een baksteen. Dat is behoorlijk.
• 1:32:57
  Speaker 4: Dat is meer dan je destijds dacht. Want je komt
• 1:32:59
  Speaker 4: van 2 tot 3%. Maar als je toch toomloos ambitieus bent...
• 1:33:02
  Speaker 4: dan kun je ook denken 60%. 60%? We gaan naar
• 1:33:06
  Speaker 20: 100%! Ja, ja. Ja, goed, dat zou ook het doel
• 1:33:09
  Speaker 20: moeten zijn. Maar om je eerste vraag te beantwoorden... wanneer
• 1:33:14
  Speaker 20: springt iets over de hoorde... is wij kijken eigenlijk altijd naar...
• 1:33:18
  Speaker 20: klopt het verhaal achter een product? Dus is het niet
• 1:33:22
  Speaker 20: alleen maar greenwashing... maar als je je boerenverstand gebruikt... lost
• 1:33:27
  Speaker 20: het dan ook echt een probleem op. Bijvoorbeeld in dit
• 1:33:29
  Speaker 20: product zit een afvalstroom... die komt uit de glasrecyclingindustrie. Dus jouw... wijnflessen, bierflesjes, mayonaisepotjes...
• 1:33:38
  Speaker 20: die komen uiteindelijk weer in dit product terecht. En daarmee
• 1:33:41
  Speaker 20: lossen we een afvalstroom op waar echt geen bestemming voor was.
• 1:33:45
  Speaker 20: Heel veel glas wordt wel gerecycled... maar dat stof wat
• 1:33:48
  Speaker 20: overblijft en er nu in zit, is een probleem. Werd
• 1:33:50
  Speaker 20: op de maasvlakte ingezet, zoals we dat noemen. Dus dat
• 1:33:55
  Speaker 20: boerenverstand is een hele belangrijke. En daarnaast kijken we ook
• 1:33:58
  Speaker 20: nog naar de data achter de materialen. Dus als je
• 1:34:01
  Speaker 20: kijkt naar de CO2-uitstoot... heeft het echt een positief effect.
• 1:34:05
  Speaker 20: Want je hebt
• 1:34:05
  Speaker 4: cement nodig en dat krijg je door...
• 1:34:07
  Speaker 20: Voor baksten heb je geen cement nodig. Voor heel veel
• 1:34:09
  Speaker 4: anderen heb je natuurlijk cement nodig. Dat kan ik me
• 1:34:11
  Speaker 4: zo voorstellen. En de verhitting, daar komt CO2 bij vrij. Ja, klopt.
• 1:34:17
  Speaker 4: Dan toch nog even naar wat je allemaal meeneemt... als
• 1:34:19
  Speaker 4: je dat duurzame plaatje rond wil krijgen. Je bent de
• 1:34:22
  Speaker 4: gast in de rubriek internationaal ondernemen. Ik heb begrepen dat
• 1:34:24
  Speaker 4: een van jullie eerste grote orders... ging om 400.000 bakstenen
• 1:34:28
  Speaker 4: naar de Verenigde Staten. Ja,
• 1:34:29
  Speaker 20: klopt
• 1:34:30
  Speaker 4: Ja. Duurzaam? Logisch? Ik zou zeggen
• 1:34:34
  Speaker 20: nee. Nee, zeker niet. Dus dan ben ik het helemaal
• 1:34:36
  Speaker 20: met je eens. Kijk, wij waren destijds... zaten we echt
• 1:34:40
  Speaker 20: in de start-up fase van het bedrijf. Die zijn
• 1:34:42
  Speaker 4: gewoon overal
• 1:34:44
  Speaker 20: jou op. Ja, dat is wel wat het is. Kijk,
• 1:34:47
  Speaker 20: we hebben natuurlijk ook wel onszelf de vraag gesteld... van
• 1:34:49
  Speaker 20: gaan we dit doen? 400.000 stenen naar New York. Want
• 1:34:53
  Speaker 20: wat doet dat met duurzaamheid? Als je dat in een
• 1:34:56
  Speaker 20: schip zet. Maar ja, het is onze eerste echt hele
• 1:34:59
  Speaker 20: grote order. Dus... En destijds was ook onze overtuiging nog
• 1:35:03
  Speaker 20: wel van nou, stel we hebben één project in de
• 1:35:05
  Speaker 20: Verenigde Staten, dan krijgen we er meer en dan kunnen
• 1:35:08
  Speaker 20: we ook overwegen om daar een fabriek neer te zetten.
• 1:35:11
  Speaker 20: Dus dan zet je daar die duurzaamheidsambitie ook neer, zeg maar.
• 1:35:16
  Speaker 20: En dan zou dit alleen maar het eerste project zijn
• 1:35:19
  Speaker 20: in een hele...
• 1:35:21
  Speaker 4: Maar het is bij dat eerste enige project gebleven, of niet?
• 1:35:24
  Speaker 20: Nou, er zijn nog wel twee projecten bijgekomen. Maar wij
• 1:35:28
  Speaker 20: werden ook niet gehinderd door enige kennis... van internationaal zaken doen,
• 1:35:32
  Speaker 20: destijds nog. En dachten ook, we gaan gewoon alle landen doen.
• 1:35:36
  Speaker 20: Alles wat er op ons afkomt, pakken we op.
• 1:35:38
  Speaker 4: Maar als die vraag nu komt, 400.000 bakstenen... nog steeds
• 1:35:40
  Speaker 4: een serieuze order naar New York en Amerika... Zeg je
• 1:35:44
  Speaker 4: nu nee?
• 1:35:44
  Speaker 20: We zeggen nu wel nee tegen opdrachten in Amerika, ja.
• 1:35:47
  Speaker 20: Omdat wij merken dat... Kijk, we hebben wel vaker nog
• 1:35:52
  Speaker 20: potentiële opdrachten in Amerika doorontwikkeld. Maar we merken nu ook... Kijk,
• 1:35:57
  Speaker 20: dat zijn lucky shots als ze langskomen. Ze worden ook
• 1:36:00
  Speaker 20: heel vaak in de laatste fase nog... afgeschoten als je
• 1:36:03
  Speaker 20: er al heel veel energie in hebt gestoken. En dat
• 1:36:05
  Speaker 20: komt met name omdat we daar gewoon de lokale markt
• 1:36:07
  Speaker 20: niet goed genoeg kennen. Wat we toch wel vaak zien,
• 1:36:11
  Speaker 20: en dat is in andere landen ook... als je de
• 1:36:12
  Speaker 20: markt niet kent en je hebt geen boots on the ground...
• 1:36:16
  Speaker 20: dan lopen daar mensen rond, die komen een keer op bezoek...
• 1:36:19
  Speaker 20: bij een architectenkantoor van een andere lokale leverancier. En dan
• 1:36:23
  Speaker 20: lig je er zo uit. Dus... Dus je bent
• 1:36:25
  Speaker 4: voorzichtiger geworden?
• 1:36:26
  Speaker 20: We zijn wel voorzichtiger geworden. En we weten gewoon, het
• 1:36:28
  Speaker 20: werkt eigenlijk echt alleen maar... als je daar aanwezig bent
• 1:36:31
  Speaker 20: met Boots on the Ground. En je weet wat je
• 1:36:34
  Speaker 20: moet doen om architecten en aannemers te overtuigen. Maar Boots
• 1:36:38
  Speaker 20: on the
• 1:36:38
  Speaker 4: Ground, dat doe je pas als je enige zekerheid denkt
• 1:36:42
  Speaker 4: te hebben... over wat er daar te halen is.
• 1:36:44
  Speaker 20: En toevoeg is aan de markt. Nee, zeker. Dus we
• 1:36:47
  Speaker 20: zijn nu bijvoorbeeld ook in de UK bezig... om te
• 1:36:50
  Speaker 20: kijken of we daar Boots on the Ground willen zetten...
• 1:36:52
  Speaker 20: voor een bepaald product... En dat betekent dat we daar
• 1:36:55
  Speaker 20: eerst aan de slag gaan met wat content. Dus we
• 1:36:58
  Speaker 20: gaan wat adverteren. We gaan architecten triggeren om met ons
• 1:37:03
  Speaker 20: project of product te werken. Hoe nieuw is
• 1:37:05
  Speaker 4: dit nog?
• 1:37:07
  Speaker 20: Ja, heel nieuw. Dus we zijn al meer dan tien
• 1:37:10
  Speaker 20: jaar bezig. Maar nog steeds zie je dat het duurzame
• 1:37:13
  Speaker 20: alternatief voor bakstenen... dat is nog geen 2 tot 3
• 1:37:16
  Speaker 20: procent van de totale markt voor bakstenen. En dat zit
• 1:37:20
  Speaker 20: hem in verschillende factoren, maar het is nog heel nieuw
• 1:37:23
  Speaker 4: Dus voordat je zegt, we openen daar een kantoortje... we
• 1:37:26
  Speaker 4: zijn daar echt fysiek aanwezig, moet je eerst de geest
• 1:37:29
  Speaker 4: rijp maken. Is het ook wel eens gebeurd dat je dacht...
• 1:37:31
  Speaker 4: we gooien er een campagne tegen aan, resultaten niet afdoende,
• 1:37:35
  Speaker 4: we zien er vanaf? Of weten ze nu in het
• 1:37:40
  Speaker 4: Verenigd Koninkrijk ook wel... die komen eraan
• 1:37:42
  Speaker 20: Nou, we hebben wel bijvoorbeeld in de Verenigde Staten... daar
• 1:37:45
  Speaker 20: zijn we echt naartoe geweest een keer met het hele team...
• 1:37:48
  Speaker 20: een week om daar alleen maar architecten en aannemers te bezoeken.
• 1:37:51
  Speaker 20: En toen kwamen we er ook wel echt achter... dat
• 1:37:53
  Speaker 20: zij daar gewoon nog niet aan toe zijn. Aan dat aan...
• 1:37:57
  Speaker 20: Want in duurzaamheid in gebouwen zie je heel erg van...
• 1:37:59
  Speaker 20: de focus is eerst op energie... en daarna pas op
• 1:38:04
  Speaker 20: de materialisering van gebouwen. En in de Verenigde Staten zagen
• 1:38:07
  Speaker 20: wij gewoon... dat ze nog niet eens dubbel glas hebben,
• 1:38:09
  Speaker 20: zeg maar. En midden in de winter met min 10
• 1:38:13
  Speaker 20: de verwarming op 30 staat. Nou ja... Daar waren ze
• 1:38:16
  Speaker 20: nog niet eens aan toe. Laat staan aan de materialisering.
• 1:38:18
  Speaker 4: Hoeveel moet je, voordat je dit soort beslissingen neemt... weten
• 1:38:21
  Speaker 4: van hoe aanbestedingen in elkaar zitten? De wet en regelgeving.
• 1:38:24
  Speaker 4: Ik neem het toch ook zo aan dat er protocollen gelden...
• 1:38:28
  Speaker 4: overal en ergens op de hele wereld. En dat die
• 1:38:29
  Speaker 4: toch ook weer van geval tot geval kunnen verschillen.
• 1:38:32
  Speaker 20: Ja, dus het is heel belangrijk om te weten... wat
• 1:38:36
  Speaker 20: de lokale wet en regelgeving is op het gebied van duurzaamheid.
• 1:38:40
  Speaker 20: Dan maak je gewoon meer kans om een opdracht over
• 1:38:42
  Speaker 20: de streep te trekken. En zodra je dat niet weet
• 1:38:45
  Speaker 20: en je wordt verrast door... een wet of bepaalde regelgeving
• 1:38:49
  Speaker 20: waar concurrenten... die wel lokaal georiënteerd zijn, wel op inspelen...
• 1:38:52
  Speaker 20: dan ben je gewoon kansloos.
• 1:38:54
  Speaker 4: Maar de periode waar je het net over had, namelijk
• 1:38:56
  Speaker 4: zonder enig verstand van zaken... toch proberen de hele wereld
• 1:38:59
  Speaker 4: te veroveren. Als je daar nu aan terugdenkt,
• 1:39:02
  Speaker 20: was dat een mooie tijd? Het was een hele mooie tijd.
• 1:39:05
  Speaker 20: We hebben ontzettend veel leuke avonturen beleefd. Ja, maar het
• 1:39:08
  Speaker 20: heeft
• 1:39:08
  Speaker 4: natuurlijk heel veel geld gekost.
• 1:39:10
  Speaker 20: Ja, maar goed, misschien heb je dat leergeld ook wel nodig...
• 1:39:13
  Speaker 20: om te komen waar je nu bent. Dus ja, ik
• 1:39:16
  Speaker 20: denk dat dat superwaardevol was geweest. En nu kunnen wij
• 1:39:18
  Speaker 20: onze producenten echt helpen... met de kennis en de ervaring
• 1:39:24
  Speaker 20: die we daarover hebben opgeruimd. Om
• 1:39:25
  Speaker 4: eruit te gaan, grootste blunder van die tijd?
• 1:39:28
  Speaker 20: Nou, wat ik wel een heel grappig verhaal vond... is
• 1:39:31
  Speaker 20: dat wij op een gegeven moment pallets met stenen... naar
• 1:39:34
  Speaker 20: New York aan het sturen waren. En op een gegeven
• 1:39:36
  Speaker 20: moment was er volgens de aannemer... een probleem met die stenen. Ja,
• 1:39:43
  Speaker 20: toen zijn we daar naartoe gegaan. En... daar op de
• 1:39:48
  Speaker 20: agenda stond... op het lijstje wat wij in de mail
• 1:39:51
  Speaker 20: voorbij zagen komen... de lawsuit.
• 1:39:54
  Speaker 9: En wij dachten
• 1:39:54
  Speaker 20: gelijk...
• 1:39:56
  Speaker 9: daar
• 1:39:56
  Speaker 20: gaan we. Maar achteraf stuurde zij ook nog een e-mail...
• 1:40:01
  Speaker 20: met een bevestiging van het gesprek. En daar stond iemand
• 1:40:03
  Speaker 20: in de cc die ik niet kende. Dus toen ben
• 1:40:06
  Speaker 20: ik die even gaan googlen. En toen kwam ik terecht
• 1:40:09
  Speaker 20: op de website... van de meanest legal eagle van Manhattan.
• 1:40:13
  Speaker 20: En toen dachten wij wel even van... Wat gaan we
• 1:40:16
  Speaker 20: nu aan onze broek krijgen? Maar achteraf blijkt dat ze
• 1:40:19
  Speaker 20: dat toch gedaan hebben... om wat druk op te voeren
• 1:40:22
  Speaker 20: op ons. Is gelukt. En de lawsuit staat daar standaard
• 1:40:26
  Speaker 20: op de agenda. Dus dat is altijd een onderwerp wat
• 1:40:28
  Speaker 20: besproken wordt. Dat komt er gewoon veel vaker voor
• 1:40:32
  Speaker 20: Dat was wel even zweten om één uur s'nachts. Want
• 1:40:35
  Speaker 20: dan krijg je in Amerika die mailtjes binnen... Dus niet
• 1:40:39
  Speaker 20: echt een blunder, maar wel een memorabel verhaal.
• 1:40:43
  Speaker 4: Thomas Segers van Front Materials. Dank. Wat gek en de
• 1:40:46
  Speaker 4: bakstenen natuurlijk
• 1:40:48
  Speaker 21: Internationaal ondernemen wordt mede mogelijk gemaakt door Atradius. Atradius. Verzekerd
• 1:40:53
  Speaker 21: van betaling.
• 1:40:54
  Speaker 4: En het goede nieuws is, internationaal ondernemen kun je terugluisteren
• 1:40:57
  Speaker 4: als podcast
• 1:41:00
  Speaker 4: Mark Beekhuis, Lisbeth Straat, duo voor de avondspits. Goedemiddag
• 1:41:05
  Speaker 22: Mark
• 1:41:06
  Speaker 4: leuk dat je er
• 1:41:07
  Speaker 23: bent. Voor mij onverwacht, maar niet een minder groot plezier.
• 1:41:10
  Speaker 23: Het is altijd een plezier om hier te mogen staan.
• 1:41:12
  Speaker 23: Jongens
• 1:41:13
  Speaker 22: jongens, wat fijn. Het
• 1:41:15
  Speaker 23: is heel leuk om een programma te mogen maken, Lisbeth.
• 1:41:17
  Speaker 23: Dat weet jij
• 1:41:18
  Speaker 22: want je doet dat elke dag.
• 1:41:19
  Speaker 23: We gaan het vanmiddag bijvoorbeeld hebben over de politieke cultuur.
• 1:41:22
  Speaker 23: In Den Haag hoor je de oproep om meer terug
• 1:41:24
  Speaker 23: te gaan naar het compromis. Behalve dat een van de
• 1:41:27
  Speaker 23: grotere partijen, namelijk een van de coalitiepartners, juist constant de
• 1:41:31
  Speaker 23: confrontatie met pro blijft opzoeken, de VVD. En daar rommelt
• 1:41:34
  Speaker 23: het ook binnen de achterban, dus misschien kunnen ze niet anders.
• 1:41:37
  Speaker 23: Wat moeten we met de compromissen die je nodig hebt
• 1:41:39
  Speaker 23: op het moment dat je een minderheidsregering hebt en een
• 1:41:42
  Speaker 23: partij die daar gewoon echt niet van gediend is? Gaan
• 1:41:44
  Speaker 23: we het over hebben?
• 1:41:45
  Speaker 22: In Amerika zijn ze ook niet goed in compromis. Wij
• 1:41:49
  Speaker 22: buigen ons over de bokkensprongen die de Republikeinen maken... in
• 1:41:52
  Speaker 22: de laatste weken voor de midterms. Het Amerika-duo Bernard Hamelburg
• 1:41:57
  Speaker 22: en Jan Posma schijnt hun licht daarover. Bijvoorbeeld, er zou... Althans,
• 1:42:01
  Speaker 22: in de geruchtermachine horen we berichten... over een mogelijk nieuwe
• 1:42:04
  Speaker 22: aanval op Iran. En dat leidt natuurlijk heel mooi de
• 1:42:07
  Speaker 22: aandacht af... van de hoge prijs bij de pomp, bijvoorbeeld...
• 1:42:10
  Speaker 22: of de dalende populariteitscijfers van de Republikeinse partij.
• 1:42:13
  Speaker 23: En ik hoop dat wij het gaan hebben vanmiddag... over
• 1:42:15
  Speaker 23: de reddingspoging van de Rotterdamse haven met konijnen. Ik weet
• 1:42:18
  Speaker 23: niet helemaal zeker of het gaat lukken... maar ik hoop
• 1:42:20
  Speaker 23: toch
• 1:42:21
  Speaker 4: serieus
• 1:42:21
  Speaker 23: dat we een paar konijnen...
• 1:42:23
  Speaker 4: die morrel aan het slot. Mark en Lisbeth in de avondspit.
• 1:42:25
  Speaker 4: Veel plezier alvast. Om vier uur dan begint het. Ik
• 1:42:28
  Speaker 4: ben er morgen weer met Claudia Helmer... als mijn gast
• 1:42:30
  Speaker 4: van Momentum Family Office... over haar eerste dagen als CEO...
• 1:42:34
  Speaker 4: en over hoe vermogende families omgaan met de huizen... Boeken
• 1:42:39
  Speaker 4: zijn in de wijk en om vier uur dus Lisbeth
• 1:42:40
  Speaker 4: en Mark. Tot morgen
• 1:42:43
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius,
• 1:42:49
  Speaker 1: verzekerd van betaling.