Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / ISAKU DHE ABIMELEKU Puset, Gënjeshtra, dhe Premtimi i Ripohuar Zanafilla 26:1–35
Transcript
- Isaku dhe Abimeleku Vargjet Kyçe të Kapitullit "Atëherë Zoti i u shfaq dhe i tha: 'Mos zbrit në Egjipt; qëndro në vendin që do të të them. Çëndro në këtë vend dhe unë do të jem me ty dhe do të bekoj, sepse kam për të dhënë ty dhe pasardhësve të tu tërë këto vende; dhe do ta mbaj betimin që i kam bërë Abrahamit, babait tënd.'" — Zanafilla 26:2-3 "Dhe Isaku filloi të hapë puset e ujit që ishin hapur në kohën e Abrahamit, atit të tij, dhe filistejtë i kishin mbyllur mbas vdekjes së Abrahamit; dhe u dha atyre emrat që u kishte dhënë babai i tij." — Zanafilla 26:18 "Atëherë ata u përgjigjën: 'Ne e pamë qartë se Zoti është me ty; kështu thamë: Le të bëjmë një betim midis nesh, midis nesh dhe teje, dhe të përfundojmë një aleancë me ty; dhe kështu ti nuk do të na bësh asnjë të keqe, ashtu si ne nuk të kemi prekur, nuk të kemi bërë veçse të mira dhe të kemi lënë të ikësh në paqe. Ti je tani i bekuari i Zotit.'" — Zanafilla 26:28-29 Kapitulli 26 është i vetmi kapitull i Zanafillës ku Isaku është autori kryesor — pa Abrahamin, pa Jakobin. Dhe çfarë shohim? Një njeri që trashëgon besimin e atit, por edhe gabimet e tij: e njëjta gënjeshtër për gruan, e njëjta frikë, por edhe e njëjta besnikëri e Perëndisë (mbron, bekon, ripohon premtimin). Dhe pas gjithçkaje: puset, gërmimi i heshtur, i durueshëm, i qëndrueshëm, bën dëshmi të besimit të Isakut tek bota rreth tij. Konteksti Historik dhe Kulturor Sërish uri se buke: Sërish e njëjta provë si i Abrahamit (Kapitulli 12). Dhe Isaku fillon të bëjë të njëjtën gjë. Drejtimi i parë instinktiv ishte Egjipti: Por Perëndia e ndaloi: "Mos zbrit në Egjipt" (vargu 2), dhe i ripohon premtimin e Abrahamit fjalë për fjalë (pothuajse toka, pasardhësit, bekimi për kombet). Isaku trashëgoi jo vetëm pasurinë, por edhe thirrjen; premtimi nuk ishte vetëm i Abrahamit, ishte i linjës. Gerar, qyteti i Abimelekut: Ishte qytet filistin ku Abrahami kishte qëndruar më parë (Kapitulli 20). Prandaj gënjeshtra e Isakut për Rebekën nuk ishte thjesht frikë e çastit, ishte një model i trashëguar. Fëmijët mësojnë jo vetëm fjalët e prindërve, por edhe mënyrat e tyre të menaxhimit të frikës. Isaku kishte parë atë që kishte bërë Abrahami me Sarën, dhe kur erdhi çasti i frikës, doli i njëjti instinkt. Ky nuk është një justifikim, është realitet dhe na tregon se puna shpirtërore e prindërve ka nevojë të shkojë deri tek rrënjët, jo vetëm tek sjellja e jashtme. Analiza e Vargjeve Zanafilla 26:1-6 — Mos Zbrit: Mësimi i Parë i Isakut Zoti i tha Isakut: "Mos zbrit në Egjipt, rri këtu", dhe i dha arsyet: "se ty dhe farës sate do t'u jap të gjitha këto toka" (vargu 3). Isaku kishte zgjedhje: ta dëgjonte Perëndinë dhe të qëndronte, apo ta ndiqte instinktin dhe të zbriste. Zgjodhi ta dëgjonte: Isaku banoi në Gerar (vargu 6). Ky është testi i parë dhe Isaku e kaloi. Shënim: Perëndia nuk i tha "Do ta zhduk ujin", i tha "Rri dhe do të jem me ty". Prania e Perëndisë nuk premtom mungesën e vështirësisë, premtom shoqërinë e Tij brenda saj. Zanafilla 26:7-11 — E Njëjta Gënjeshtër, e Njëjta Mbrojtje "Ajo është motra ime" — fjalë për fjalë si Abrahami (Kapitulli 12:13, Kapitulli 20:2). Por kjo herë nuk ishte as gjysmë e vërtetë: Rebeka s'ishte motra e Isakut, ishte gruaja e tij. Frika kishte ndërtuar gënjeshtër të plotë, dhe kësaj here nuk ishte Perëndia që e zbuloi, ishte Abimeleku vetë, duke parë nga dritarja Isakun dhe Rebekën duke qeshur së bashku si çift (vargu 8). Fjala "qeshur" në origjinal është sërish Sahak — e njëjta rrënjë me emrin Isak. Isaku po bënte "Isak" me gruan e vet: gjëra të natyrshme mes bashkëshortësh, jo mes vëllezërish. Abimeleku e kupton menjëheri dhe sërish pagani qorton besimtarin: "Çfarë na ke bërë? Pak mungoi të shtrihej ndokush me gruan tënde" (vargu 10). Ky kapitull tregon se gabimet e prindërve, nëse nuk trajtohen, kalojnë tek fëmijët; por edhe mëshira e Perëndisë kalon. Zanafilla 26:12-17 — Bekimi që Shqetëson Isaku mbolli atë vit dhe korri 100-fish (vargu 12). Bekimi ishte i jashtëzakonshëm, pikërisht në vitin e zisë! Dhe pastaj "u bë i madh dhe vazhdoi të bëhet gjithnjë e më i madh, derisa u bë shumë i madh" (vargu 13). Teksti e thotë tri herë me radhë, siç bënin në hebraisht kur donin të theksonin diçka të rëndësishme. Por bekimi i madh solli probleme të mëdha: filistejtë u zunë me të, u tërbuan kundër tij (vargu 14). Bekimi i Perëndisë mbi besimtarin shqetëson botën rreth tij. Nuk është gjithmonë budallallëku ynë ose gabimet tona që krijojnë tension me botën, ndonjëherë është thjesht prania e bekimit. Dhe Abimeleku e kërkoi largimin e tij: "Je bërë shumë më i fuqishëm se ne" (vargu 16). Isaku iku pa grindje, pa debate, pa dritë të madhe — u largua me qetësi. Zanafilla 26:18-25 — Puset: Besimi i Durueshëm Dhe tani skena që e bën Isakun unik ndër etërit: gërmimi i pusetit. Ai gërmoi sërish puset që Abrahami kishte gërmuar dhe filistejtë i kishin mbyllur (vargu 18) — ruajti kujtesën e atit. Pastaj gërmoi puse të reja. Filistejtë i mbyllën përsëri dhe u grindën: Eseka (vargu 20) = Zënkë Sitna (vargu 21) = Armiqësi Isaku nuk luftoi, lëvizi dhe gërmoi sërish, dhe të tretin e quajti: Rehobot = Gjërësi, sepse "tani Zoti na ka bërë vend" (gjërësi). Ky është karakteri i Isakut: jo luftëtar, por durimtar. Nuk humbi kohë duke u zënë; ai shpenzoi energji duke gërmuar. Çdo grindje e re e çoi drejt gërmimit të ri. Dhe pusi i tretë qëndroi, sepse ishte larg grindjes. Ndonjëherë largësia nga konflikti është rruga drejt qetësisë. Dhe natën pas Bershevës, Perëndia i shfaqet: "Mos ki frikë, sepse unë jam me ty" (vargu 24) — fjalët e njëjta që i kishin thënë Abrahamit (15:1). Isaku ndërtoi altar dhe thirri emrin e Zotit — gjurmët familjare të trashëguara nga ai atë. Zanafilla 26:26-33 — Abimeleku Vjen dhe Njeh Bekimin Pastaj surpriza e madhe: Abimeleku vetë erdhi te Isaku — ai njeri që e kishte dëbuar! Ndaj këshilltarin e tij dhe kapitenin e ushtrisë, dhe tha qartë: "Jemi parë qartë se Zoti është me ty" (vargu 28). Edhe armiku e pa, dhe kërkoi paqe. Isaku mund të kishte thënë: "Ku ishe kur më dëbove?", por bëri darkë, u betuan, u ndanë miqësisht. Madhështia e Isakut nuk e mbajti mënjanë. Dhe atë ditë shërbëtorët i dhanë lajmin: "Gjetëm ujë!" Pusi i ri i kishte dhënë ujë. E quajti Sheva (Betim), dhe vendi u quajt Bersheva, si në kohën e Abrahamit (21:31). Historia përsëritet me besnikëri. Zanafilla 26:34-35 — Esau dhe Gratë: Dhimbja e Prindërve Kapitulli mbyllsh me dy vargje që shpesh humbasin pas historisë së pusetave, por janë shumë të rëndësishme: Esau në moshën 40-vjeçare mori dy gra hitite, dhe kjo "u bë hidhërim shpirti për Isakun dhe Rebekën" (vargu 35). Dy fjalë hebraike: Morat Ruah — fjalë për fjalë: hidhërim fryme, pikëllim shpirti. Njeriu që shiti të drejtën e të parëlindurit për supë, tani mori gra nga popujt e Kanaanit, duke injoruar gjithçka që kishte bërë Abrahami për të garantuar nuse nga familja e besimit (Kapitulli 24). Esau nuk e kuptoi rëndësinë as të së parëlindurit, as të martesës brenda linjës së besëlidhjes. Prindërit e paguan emocionalisht. Kjo skenë na e hap Kapitullin 27, kur Rebeka do të veprojë, ndër të tjera, sepse e dinte se cili djalë e meritonte bekimin. Fjalët Kyçe të Kapitullit Mos zbrit (vargu 2) — Dy fjalë për vendim të madh. Folja origjinale Yarad, e njëjta me zbritjen e Abrahamit në Egjipt (12:10) dhe zbritjen e Perëndisë në Babel (11:5). Por Perëndia thotë "Mos zbrit", ka arsye. Edhe kur arsyeja nuk shihet menjëherë, bindja ndaj "mos zbrit" shpesh kërkon më shumë besim sesa bindja ndaj "shko". Rehobot (vargu 22) — Emri origjinal Rehovot nga rrënja Rahav (gjërësi, hapësirë). "Tani Zoti na ka bërë një vend me gjërësi." Pas dy grindjeve, Isaku nuk dëshpërohet; emëron gëzimin e hapësirës së gjetur. Besimtari durimtar nuk e mat jetën nga grindjet, e mat nga Rehoboti që Perëndia i hap pas tyre. 100-fish (vargu 12) — Fjala origjinal Me'ah She'arim (100 herë). Korja mesatare ishte 10-fish, 100-fish ishte mrekullore dhe e dukshme! Perëndia e bekoi Isakun me bollëk të pamundur pikërisht në vitin e zisë, pikërisht tek fqinjët që dyshonin. Bekimi i Tij nuk fshihet, shfaqet para syve të të gjithëve. Eseka — Sitna — Rehobot (vargjet 20-22) — Tre puse, tre emra: Eseka (grindje), Sitna (armiqësi — e njëjta rrënjë me Satan), Rehobot (gjërësi). Rruga e besimtarit durimtar shpesh ka të njëjtën strukturë: zënkë, armiqësi, e pastaj gjërësi. Nuk kalohet te Rehoboti pa kaluar para te Eseka dhe Sitna. Lidhja me Krishtin dhe Dhjatën e Re Isaku gërmoi puset dhe ujin që gjeti e ndau me të tjerët. Jezusi, duke folur me gruan samaritane tek pusi i Sikarit, tha: "Kushdo që pi nga uji që unë do t'i jap nuk do të ketë kurrë më etje; do të bëhet burim uji që gurgullon për jetë të përhershme" (Gjoni 4:14). Isaku gërmoi puset; Krishti është uji i vërtetë. Isaku ndaloi konfliktet duke lëvizur. Jezusi uli murin e ndarjes së armiqësisë (Efesianëve 2:14) — jo duke u larguar, por duke qëndruar dhe duke dhanë veten. Isaku ishte hije, Krishti është uji i vërtetë. Dhe tema e zënkës, armiqësisë, gjërësisë gjendet edhe te Romakëve 5:1-5: "Duke qenë prandaj të shfajësuar me anë të besimit, kemi paqe me Perëndinë... dhe jo vetëm kaq, por gëzohemi edhe në mundime, duke ditur se mundimi prodhon durim, durimi prodhon karakter të provuar dhe karakteri i provuar prodhon shpresë." (vargjet 1, 3-4) Eseka, Sitna, Rehobot = Mundim, Durim, Karakter, Shpresë. Isaku nuk e dinte se po jetonte Romakëve 5, por po e jetonte. Çdo Eseka dhe Sitna e jetës sate s'është fundi i historisë; është mëngjesi para Rehobotit. Dhe Krishti, që kaloi nëpër kryqin e Sitnës së madhe, u ngrit në Rehobotin e ringjalljes dhe na hapi rrugën. Aplikimi për Ne Sot Në fshatra kishte dikur burra që gërmonin puse me dorë — punë muajsh, me lopatë e me durim, metër pas metri nëntokë. Nuk ishte garanci se do të gjenin ujë, por nuk ndaleshin dot nga gërmimi i kush ka etje. Isaku ishte ai lloj njeriu: gërmoi, u zu, lëvizi, gërmoi sërish, pa britmë, pa humbje kohe. Nga ky kapitull mësojmë: Dëgjo "Mos zbrit" para se të lëvizësh: Para çdo vendimi të madh (largimi, ndryshimi, ikja nga vështirësia), pyet: A është ky instinkt i frikës apo thirrje e Perëndisë? Isaku dëgjoi "mos zbrit" dhe qëndroi. Ndonjëherë besimi më i madh nuk është të shkosh, por të qëndrosh aty ku Perëndia të ka vendosur, edhe kur dhemb. Pranoje se mënyrat e frikës trashëgohen: Isaku e trashëgoi gënjeshtrën e Abrahamit. Nuk e bëri me qëllim, doli nga instinkti. Pyet veten: Cilat mënyra menaxhimi të frikës i kam marrë nga prindërit/rrethi shoqëror? Të ndaluarit e të qenit i pandershëm, manipulimi, terheqja — nuk ndodhin në mënyrë automatike. Kërkon vetëdije dhe punë; mësimet e Perëndisë janë të disponueshme, por duhen zgjedhur me vetëdije. Gërmo, lëviz, gërmo sërish: Isaku nuk humbi kohë duke debatuar me ata që i mbyllën pusin. Lëvizi dhe gërmoi tjetrin. Kjo ishte urtësi praktike e besimit. Ka konflikte që nuk ia vlen t'i luftosh; ia vlen të lëvizësh dhe të investosh energjinë diku tjetër. Jo çdo grindje meriton kohën tënde. Pyetje: A po gërmoj unë, apo po zihem? Emërto "Rehobotin" e jetës sate: Isaku i vuri emër pusetit të tretë: Gjërësi. Cilat janë periudhat e qetësisë dhe vështirësisë kur Perëndia hap rrugë? Shënoje, shkruaje, tregoja këtë bëj histori familjare! Emrat e pusetave të Isakut mbetën të shkruara sot, edhe Rehobotet e tua mund të bëhen trashëgimi për brezin tjetër. Dëshmo se bekimi yt është dëshmi para botës: "Ne e pamë qartë se Zoti është me ty." Abimeleku e pa; Isaku s'predikoi asgjë, gërmoi puset dhe mbolli. Por jeta e tij u bë predikim i gjallë. Besimi që jeton, jo vetëm i predikuar, është ai që ndryshon mendjen e armiqve. Fqinjët dhe kolegët janë Abimelekë të mundshëm duke parë si jetoni, duke parë bekimin e Perëndisë. Bëj paqe pa pështirësi: Abimeleku e kishte dëbuar Isakun, dhe Isaku bëri darkë me të. Pa qortim, pa "e mban mend çfarë më bëre?". Mëria e mbajtur është pusi i mbyllur, bllokon ujin. Njeriu që fal dhe bën paqe gjen dhe ujë. Paqja e bërë nuk thotë se padrejtësia ishte e mirë; thotë se bekimi i Perëndisë është më i madh se shpirtliqësia e njeriut. Vazhdohet përpara. Çfarë Mësuam? Zanafilla 26 na tregon Isakun protagonist të vetëm për herë të parë: me provën e zisë dhe "mos zbrit", gënjeshtrën e trashëguar dhe mbrojtjen e ripohuar, bekimin 100-fish që shqetëson fqinjët, tre puset (Eseka, Sitna, Rehobot), dhe karakterin e besimtarit që duron, gërmon, lëviz, gërmoi sërish, bekimin e Bershevës dhe Abimelekun që erdhi vetë: "E pamë se Zoti është me ty." Historia e Isakut nuk është aq dramatike sa e Abrahamit, por ka diçka të vetën: besnikëria e qetë, e heshtur, e vazhdueshme. Dhe kjo gjithashtu është besim. Mbaje mend këtë varg: "Rri në vendin që do të tregoj unë dhe unë do të jem me ty." — Zanafilla 26:3 Ndonjëherë Perëndia nuk të dërgon diku tjetër; të fton të qëndrosh dhe premton praninë e Tij aty ku je. Paqja dhe hiri i Perëndisë qoftë me ju! Zoti ju bekoftë!