Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / Në Fillim Ishte Perëndia (Zanafilla 1) | Studim Biblik & Krijimi i Botës
Transcript
- SERIA: ZANAFILLA – THEMELET E BIBLËS Pjesa I: Historia Fillestare · Mësimi 1 KRIJIMI I BOTËS Gjashtë Ditët e Krijimit Zanafilla 1:1–31 1. Leximi i Tekstit Në fillim Perëndia krijoi qiejt dhe tokën. Toka ishte pa trajtë, e zbrazët dhe errësira mbulonte sipërfaqen e humnerës; dhe Fryma e Perëndisë fluturonte mbi sipërfaqen e ujërave. Pastaj Perëndia tha: «U bëftë drita!». Dhe drita u bë. Dhe Perëndia pa që drita ishte e mirë; dhe Perëndia e ndau dritën nga errësira. — Zanafilla 1:1–4 Pastaj Perëndia i pa të gjitha ato që kishte bërë, dhe ja, ishte shumë mirë. Kështu erdhi mbrëmja e pastaj erdhi mëngjesi: dita e gjashtë. — Zanafilla 1:31 Këto janë fjalët e para të Biblës — dhe fjalët më themelore që janë shkruar ndonjëherë. Para se të flasim për shpëtimin, për besimin, apo për jetën e krishterë, duhet të fillojmë aty ku fillon Perëndia: «Në fillim Perëndia krijoi». Gjithçka tjetër në Bibël — dhe gjithçka në jetën tonë — qëndron mbi këtë themel. Sot fillojmë një udhëtim të gjatë nëpër librin e Zanafillës — libri i fillimeve. Këtu fillon gjithçka: gjithësia, njeriu, martesa, mëkati, premtimi i shpëtimit, populli i Perëndisë. Çdo doktrinë e madhe e Biblës i ka rrënjët në këtë libër. Dhe nëse themeli nuk kuptohet mirë, gjithë ndërtesa e besimit tonë lëkundet. Prandaj do të ecim ngadalë, kapitull pas kapitulli, duke lejuar që vetë teksti të na flasë. Vini re gjithashtu se si e mbyll Moisiu çdo ditë të krijimit me të njëjtin refren: «Kështu erdhi mbrëmja e pastaj erdhi mëngjesi» — një ritëm i qetë, i sigurt, si rrahjet e zemrës së një Perëndie që nuk nxitohet dhe nuk vonohet. 2. Konteksti Historik dhe Kulturor Zanafilla u shkrua nga Moisiu për popullin e Izraelit, i cili sapo kishte dalë nga skllavëria e Egjiptit. Ky detaj është shumë i rëndësishëm. Izraelitët kishin jetuar 400 vjet në një vend ku dielli adhurohej si perëndia Ra, ku lumi Nil konsiderohej hyjnor, dhe ku faraoni quhej bir i perëndive. Rreth tyre, çdo komb kishte mitet e veta të krijimit — tregime ku bota lindte nga luftërat mes perëndive, dhe ku njeriu krijohej si skllav për t'u shërbyer atyre. Në këtë sfond, Zanafilla 1 tingëllon si një deklaratë revolucionare. Nuk ka luftë perëndish. Nuk ka kaos që mund Perëndinë. Ka vetëm një Perëndi të vetëm, sovran, i cili flet — dhe gjithësia bindet. Dielli dhe hëna, të cilat kombet i adhuronin, këtu nuk quhen as me emër: ato janë thjesht «dy ndriçues» (v. 16), llamba të varura në qiell nga Krijuesi. Zanafilla 1 nuk është vetëm një tregim krijimi — është një shpallje lufte kundër çdo idhulli. Kjo ka rëndësi edhe për ne sot. Edhe bota jonë ka «mitet» e veta të krijimit — tregime që na thonë se jemi thjesht rastësi kozmike, materie pa kuptim, kafshë më të zhvilluara. Dhe ashtu si izraelitët që dilnin nga Egjipti, edhe ne kemi nevojë që mendja jonë të çlirohet nga tregimet e gabuara dhe të formohet nga e vërteta: bota ka një Autor, dhe ti je pjesë e tregimit të Tij. 3. Shpjegimi i Tekstit Para se të hyjmë varg pas vargu, le ta shohim kapitullin nga lart. Zanafilla 1 është ndërtuar si një katedrale — çdo gur në vendin e vet. Vargu 2 na paraqet dy probleme: toka ishte pa trajtë dhe e zbrazët. Pjesa tjetër e kapitullit i zgjidh të dyja, në rend të përsosur: tri ditët e para Perëndia i jep trajtë botës (formimi), tri ditët e dyta e mbush atë (mbushja). Dhe mbi gjithçka qëndron refreni që përsëritet si këmbanë: «Dhe Perëndia pa që ishte e mirë». Kjo strukturë nuk është rastësi letrare — ajo vetë predikon: Perëndia ynë është Perëndi rendi, qëllimi dhe plotësie. Vargu 1–2: Fillimi dhe gjendja e parë «Në fillim Perëndia krijoi qiejt dhe tokën.» Dhjetë fjalë në shqip, dhe brenda tyre përgjigjja e pyetjeve më të mëdha të njerëzimit. Nga erdhëm? Nga Perëndia. A ka kuptim gjithësia? Po, sepse ajo është vepër, jo aksident. Vini re se Bibla nuk përpiqet ta provojë ekzistencën e Perëndisë — ajo e shpall atë. Toka në fillim ishte «pa trajtë dhe e zbrazët» — por edhe mbi atë errësirë, Fryma e Perëndisë fluturonte si shqiponja mbi folenë e saj (krahaso Ligji i Përtërirë 32:11). Perëndia nuk e braktisi asnjëherë kaosin; Ai ishte i pranishëm mbi të, gati për të sjellë rend. Ditët 1–3: Perëndia formon (v. 3–13) Tri ditët e para, Perëndia i jep trajtë asaj që ishte pa trajtë. Dita e parë: drita ndahet nga errësira. Dita e dytë: ujërat e sipërme ndahen nga të poshtmet. Dita e tretë: toka e thatë ndahet nga deti dhe mbulohet me bimësi. Perëndia punon me rend — Ai ndan, kufizon, organizon. Perëndia ynë nuk është Perëndi rrëmuje, por paqeje (1 Korintasve 14:33). Vini re gjithashtu mjetin e krijimit: fjala. Dhjetë herë në këtë kapitull lexojmë «Pastaj Perëndia tha». Perëndia nuk lufton për ta krijuar botën, nuk lodhet, nuk përdor materiale të gatshme — Ai thjesht flet, dhe realiteti bindet. Psalmisti e përmbledh kështu: «Qiejt u bënë me anë të fjalës së Zotit... sepse ai foli dhe gjëja u bë; ai urdhëroi dhe gjëja u shfaq» (Psalmi 33:6, 9). Kjo është fuqia e Fjalës që ne mbajmë në duar çdo herë që hapim Biblën. Ditët 4–6: Perëndia mbush (v. 14–31) Tri ditët e dyta, Perëndia e mbush atë që ishte e zbrazët — dhe struktura është e mrekullueshme: dita 4 mbush dritën e ditës 1 (diellin, hënën, yjet); dita 5 mbush qiellin dhe detin e ditës 2 (shpendët dhe peshqit); dita 6 mbush tokën e ditës 3 (kafshët dhe njeriun). Problemi i vargut 2 — pa trajtë dhe e zbrazët — zgjidhet plotësisht: Perëndia formon dhe Perëndia mbush. Dhe pikërisht në ditën e gjashtë, tregimi ndryshon ritëm. Për herë të parë, Perëndia nuk thotë thjesht «U bëftë», por flet me vetveten: «Ta bëjmë njeriun sipas shëmbëlltyrës sonë dhe në ngjasim me ne» (v. 26). Yjet u krijuan me një fjalë; njeriu u krijua me një këshillë hyjnore. Nga gjithë krijimi, vetëm njeriu mban shëmbëlltyrën e Krijuesit — vetëm ai mund ta njohë Perëndinë, ta dojë, t'i flasë dhe të sundojë mbi tokën si përfaqësues i Tij. Këtë temë madhështore do ta studiojmë thellësisht në mësimin e ardhshëm, kur të hyjmë në kapitullin 2. Refreni i kapitullit: «Dhe Perëndia pa që ishte e mirë» Shtatë herë në këtë kapitull dëgjojmë vlerësimin e Perëndisë: e mirë... e mirë... e mirë... derisa në vargun 31 arrin kulmin: «shumë mirë». Bota nuk doli nga duart e Krijuesit e prishur. E keqja që shohim sot nuk është pjesë e projektit origjinal — ajo hyri më vonë, siç do ta shohim në mësimin 3. Kjo do të thotë se materia, trupi, puna, pushimi, bukuria — të gjitha janë të mira në thelbin e tyre, sepse dolën nga një Perëndi i mirë. Drejt ditës së shtatë Kapitulli 1 nuk është fundi i tregimit të krijimit — ai ecën drejt një kulmi që gjendet në fillim të kapitullit 2: dita e shtatë, dita e pushimit. Gjashtë ditët e punës ekzistojnë për hir të së shtatës. Kjo na mëson diçka thelbësore: qëllimi përfundimtar i krijimit nuk është puna, por bashkësia me Perëndinë. Bota nuk u krijua thjesht për të funksionuar, por për të qenë vendtakimi i Perëndisë me njeriun. Këtë temë do ta prekim sërish në mësimin e ardhshëm. 4. Fjalët Kyçe të Tekstit «Krijoi» (v. 1). Fjala origjinale hebraike ka kuptimin e një krijimi që vetëm Perëndia mund ta bëjë. Në gjithë Dhiatën e Vjetër, kjo folje përdoret vetëm me Perëndinë si subjekt — asnjëherë me njeriun. Njeriu ndërton, formon, prodhon nga materialet që gjen; vetëm Perëndia krijon nga hiçi, me fuqinë e fjalës së Tij. «Pa trajtë dhe e zbrazët» (v. 2). Në gjuhën origjinale këto dy fjalë formojnë një shprehje ritmike që përshkruan diçka të shkretë dhe të pabanueshme. Gjithë kapitulli është përgjigjja e Perëndisë ndaj kësaj gjendjeje: ditët 1–3 i japin trajtë, ditët 4–6 e mbushin zbrazëtinë. «E mirë» (7 herë). Fjala origjinale nuk do të thotë vetëm «e bukur», por «e përshtatshme për qëllimin», «e plotë», «ashtu siç duhet të jetë». Çdo gjë funksiononte pikërisht ashtu siç e kishte menduar Krijuesi. «Shëmbëlltyrë» (v. 26–27). Fjala origjinale përdorej në botën e lashtë për statujat që mbretërit i vendosnin në krahinat e mbretërisë së tyre, si shenjë e pranisë dhe sundimit të tyre. Njeriu, pra, është «statuja e gjallë» e Perëndisë mbi tokë — përfaqësuesi i Tij, i thirrur ta pasqyrojë karakterin e Tij në botë. 5. Lidhja me Krishtin dhe Dhiatën e Re Dhiata e Re na zbulon diçka mahnitëse: Perëndia që krijoi në Zanafillën 1 nuk ishte i vetëm. Gjoni e fillon Ungjillin e tij pikërisht me fjalët e Zanafillës: Në fillim ishte Fjala dhe Fjala ishte pranë Perëndisë, dhe Fjala ishte Perëndi... Të gjitha gjërat u bënë me anë të tij, dhe pa atë nuk u bë asnjë nga ato që u bënë. — Gjoni 1:1, 3 Kur Perëndia tha «U bëftë drita», ajo Fjalë ishte Krishti. Pali e pohon qartë: «sepse në të u krijuan të gjitha gjërat... të gjitha gjërat janë krijuar me anë të tij dhe në funksion të tij» (Kolosianëve 1:16). Dhe ka edhe më shumë: i njëjti Perëndi që tha «U bëftë drita» në krijim, ndez dritë edhe në zemrat tona: «Perëndia që tha: “Le të ndriçojë drita nga errësira”, është i njëjti që shkëlqeu në zemrat tona» (2 Korintasve 4:6). Shpëtimi është një krijim i ri — dhe kryhet nga i njëjti Krijues, me të njëjtën fjalë të plotfuqishme. Prandaj Pali mund të shkruajë: «nëse dikush është në Krishtin, ai është një krijesë e re; gjërat e vjetra kanë shkuar; ja, të gjitha gjërat u bënë të reja» (2 Korintasve 5:17). Zanafilla 1 nuk është vetëm historia e fillimit të botës — është modeli i asaj që Perëndia bën në çdo zemër që i dorëzohet Krishtit: mbi kaosin tonë fluturon Fryma e Tij, Fjala e Tij flet dritë në errësirën tonë, dhe hap pas hapi Ai formon dhe mbush jetën tonë derisa një ditë të thotë edhe mbi ne: «shumë mirë». Dhe Bibla mbyllet ashtu siç fillon — me krijim: «Pastaj pashë një qiell të ri dhe një tokë të re» (Zbulesa 21:1). Historia që fillon në Zanafillën 1 përfundon në lavdi. Dhiata e Re na kujton edhe se si e pranojmë këtë të vërtetë: «Me anë të besimit ne kuptojmë se bota është ndërtuar me fjalën e Perëndisë, saqë ato që shihen nuk u bënë prej gjërave që shihen» (Hebrenjve 11:3). Askush nga ne nuk ishte i pranishëm në fillim. Krijimin nuk e vërtetojmë në laborator — e pranojmë me besim, ashtu si gjithçka tjetër në jetën e krishterë. Dhe ky besim nuk është i verbër: ai mbështetet në karakterin e Atij që foli, dhe që kurrë nuk ka gënjyer. 6. Zbatimi Praktik Imagjinoni një fëmijë që gjen në breg të detit një orë dore të punuar me mjeshtëri — me akrepa, ingranazhe dhe gur të çmuar. A do të mendonte ndonjëri prej nesh se ajo orë u formua vetvetiu nga dallgët dhe rëra, pas miliona vitesh rastësie? Sigurisht që jo — ora dëshmon për orëndreqësin. Po gjithësia, e cila është pafundësisht më e ndërlikuar se çdo orë? Edhe ajo dëshmon për Mjeshtrin e saj. Dhe nëse ka një Mjeshtër, atëherë kjo e vërtetë ka pasoja shumë praktike për jetën tonë të përditshme: Së pari — jeta jote nuk është aksident. Nëse bota ka një Krijues, atëherë ti nuk je produkt i rastësisë. Ke origjinë, ke qëllim, ke vlerë. Në një kohë kur shumë njerëz ndihen të humbur e pa kuptim, Zanafilla 1:1 është themeli i identitetit tonë. Vlera jote nuk varet nga çfarë prodhon, sa fiton, apo çfarë mendojnë të tjerët për ty — ajo u vendos në momentin kur Krijuesi vendosi që ti të ekzistoje. Askush nuk është «gabim» në këtë botë. Së dyti — Perëndia sjell rend në kaos. A ka fusha të jetës sate që duken «pa trajtë dhe të zbrazëta»? Familja, financat, shëndeti, e ardhmja? I njëjti Perëndi që fluturonte mbi ujërat e errëta, është i pranishëm edhe mbi kaosin tënd. Ai punon me rend, hap pas hapi, ditë pas dite — dhe nuk e lë punën përgjysmë. Vini re gjithashtu se Perëndia nuk e krijoi gjithçka në një çast, edhe pse mundej — Ai punoi ditë pas dite. Ndonjëherë ne duam që Perëndia ta rregullojë gjithçka menjëherë, por Ai shpesh punon me proces. Mos e përbuz punën e ngadaltë të Perëndisë në jetën tënde. Së treti — fjala e Perëndisë ka fuqi krijuese. Perëndia foli, dhe u bë. Kur ne lexojmë dhe dëgjojmë Fjalën e Tij, nuk po dëgjojmë thjesht informacion — po ekspozohemi ndaj së njëjtës fuqi që krijoi yjet. Lëre atë Fjalë të flasë çdo ditë mbi jetën tënde. Së katërti — pushimi është pjesë e projektit. Krijimi ecën drejt ditës së shtatë. Perëndia e ndërtoi ritmin punë–pushim në vetë strukturën e botës. Nëse Krijuesi i gjithësisë «pushoi», kush jemi ne që të jetojmë pa ndalur? Së pesti — krijimi na thërret në adhurim. Qëllimi përfundimtar i Zanafillës 1 nuk është të na japë informacion, por të na bjerë në gjunjë. «Qiejtë tregojnë lavdinë e Perëndisë» (Psalmi 19:1). Çdo perëndim dielli, çdo yll, çdo frymëmarrje është një ftesë për të adhuruar Atë që i bëri. Në qiell, kjo do të jetë kënga jonë e përjetshme: «Ti je i denjë, o Zot, të marrësh lavdinë, nderimin dhe fuqinë, sepse ti i krijove të gjitha gjërat» (Zbulesa 4:11). ZOTI JU BEKOFTE