Latest / BNR Nieuws Vandaag / Ochtendnieuws: AfD op drempel van macht in Saksen-Anhalt na historische verkiezingszege
Transcript
- 0:03Speaker 1: Goedemorgen. Vandaag, maandag 7 september, begin van de nieuwe week.
- 0:15Speaker 1: En ja, ook de eerste podcast Ochtendnieuws van deze week.
- 0:18Speaker 1: En naast me zit Iwan Vrips, gelukkig. Iwan, goedemorgen. Bas, goedemorgen.
- 0:21Speaker 1: Wat gaan we doen de komende 20 minuten?
- 0:23Speaker 2: Nou, we zullen meteen nog maar eens praten over gas
- 0:25Speaker 2: en de gasprijs. We weten de gasvoorraad, die wordt veel
- 0:28Speaker 2: langzamer gevuld... dan eigenlijk de bedoeling is. Het kabinet wil
- 0:30Speaker 2: nu misschien die vuileisen gaan verlagen. Ja, zo kan je
- 0:33Speaker 2: ook aan je doelstellingen komen. En dat betekent dat voor
- 0:36Speaker 2: de gasprijs komende winter... bij een strenge winter kan die
- 0:38Speaker 2: flink oplopen... en een prijsplafond of iets dergelijks, dat komt
- 0:42Speaker 2: er niet. Dus welke gevolgen dat heeft, dat spreken we
- 0:44Speaker 2: zo meteen... En oud-medewerkers van grote techbedrijven in ons land...
- 0:48Speaker 2: die blijken een belangrijke motor achter nieuwe start-ups te zijn.
- 0:52Speaker 2: En die haalden bij elkaar opgeteld al 2 miljard dollar op. Nou,
- 0:56Speaker 2: blijkbaar vanuit techondernemingen... allerlei nieuwe bedrijven die bestaan, praten we
- 1:00Speaker 2: zo meteen over.
- 1:01Speaker 1: Je krijgt dus inzicht in de dag, die komt op BNR, Nederland,
- 1:04Speaker 1: Den Haag en de internationale, internationale weg en de rest
- 1:07Speaker 1: van de wereld. De vliegende start van je werkdag begint
- 1:09Speaker 1: echter in Duitsland, in de deelstad Sachsen-Anhalt, want daar hebben
- 1:12Speaker 1: de alternatieven voor Duitsland, die extreme rechtse partij, met een
- 1:16Speaker 1: overmacht de verkiezingen gewonnen. Zo klonk dat
- 1:19Speaker 3: 5, 4, 3, 2, 1. Die prognose der forscher...
- 1:31Speaker 4: Die CDU... wordt nooit meer... een bondestagswahl winnen. Niet meer.
- 1:45Speaker 1: Al dus Alice Weidel, en dat is de voorvrouw van
- 1:48Speaker 1: de partij... die dus 43,8 procent van de stemmen haalde.
- 1:52Speaker 1: Net niet genoeg om de felbegeerde absolute meerderheid te krijgen...
- 1:56Speaker 1: waardoor ze met de meerderheid makkelijk alles konden besturen... daar
- 1:59Speaker 1: in die deelstaat. Zaks aan Anhalt, voormalig Oost-Duitsland, hoofdstad Magdeburg.
- 2:04Speaker 1: Rijkspartij het CDU is de grote verliezer. Die partij kreeg
- 2:07Speaker 1: 17,5 procent van de stemmen. En, voor de weet, dat
- 2:11Speaker 1: is de helft van de vorige keer bij de verkiezingen.
- 2:14Speaker 1: We gaan naar Duitsland-correspondent Dirk Marseille. Dirk, goedemorgen. Goedemorgen, Bas. Nou,
- 2:18Speaker 1: dit had iedereen wel kunnen voorspellen. Stijvige winst voor de AFD,
- 2:22Speaker 1: maar net niet die meerderheid. En een verwachte eindsprint van
- 2:26Speaker 1: het CDU zat er ook niet meer in. Nou, verklaar.
- 2:29Speaker 5: Nee, inderdaad, net geen absolute meerderheid... maar natuurlijk wel een
- 2:33Speaker 5: zetel waarin ze zitten en alle kanten op kunnen kijken...
- 2:36Speaker 5: om toch te proberen een nieuwe landesregering te gaan vormen.
- 2:40Speaker 5: Dat kan bijvoorbeeld met steun van de bundenis Sarah Wagenknecht...
- 2:45Speaker 5: die net in de landtaak gekomen zijn met meer dan
- 2:47Speaker 5: vijf procent. Dat zou in een directe coalitie kunnen... als
- 2:52Speaker 5: de alternatief voor Duitsland daar natuurlijk voor open staat. Tot
- 2:54Speaker 5: nu toe hebben ze altijd gezegd, we willen altijd alleen regeren...
- 2:58Speaker 5: Gisteravond zei hun lijsttrekker dat ze altijd openstaan... voor alle
- 3:02Speaker 5: partijen die willen luisteren... zolang er maar geen compromissen gesloten
- 3:06Speaker 5: hoeven te worden... in een regeringsverklaring. Of de Altieve Dordrecht
- 3:10Speaker 5: zou zelfs ook nog een minderheidsregering kunnen vormen... en dan
- 3:14Speaker 5: ervan uit kunnen gaan dat die bundessaar Wagenknecht, die BSW...
- 3:18Speaker 5: op de belangrijkste thema's dan hen een meerderheid geeft... in
- 3:24Speaker 5: dit soort situaties. Kijken we even naar de kop in
- 3:27Speaker 5: de kranten vanochtend, dan komt beeld dat met de andere
- 3:30Speaker 5: kant van het verhaal hoort de schmerstaak. Met Mertz in
- 3:35Speaker 5: het rood afgedrukt. En schmerz betekent natuurlijk pijn, een pijnlijke dag.
- 3:40Speaker 5: Want inderdaad, de held van de stemmen voor de partij
- 3:43Speaker 5: van de zittende bondskanselier. En Mertz is in zijn auto,
- 3:47Speaker 5: zien we op de voorpagina van Beeld Onderweg. naar een
- 3:50Speaker 5: meeting gisteravond en zijn gezicht staat op onweer. Want dit
- 3:54Speaker 5: is een hele grote nederlaag voor hem en zijn partij.
- 3:57Speaker 1: Zeker. Wat zegt dit nou over de opkomst van extreemrechts
- 4:02Speaker 1: in Duitsland? Want die AFD in Sachsen-Anhalt wint. Dat is
- 4:06Speaker 1: misschien niet zo gek, dat hadden we wel kunnen voorspellen.
- 4:11Speaker 1: Omdat het daar economisch niet zo goed gaat. En überhaupt
- 4:13Speaker 1: gaat het niet zo lekker met Duitsland. Is dat de
- 4:15Speaker 1: belangrijkste reden. Dat een groot deel van de mensen in
- 4:19Speaker 1: Zaks aan de hand. Hebben gekozen voor de AFD. En
- 4:21Speaker 1: hoe wordt het in Duitsland verder geleefd?
- 4:25Speaker 5: Je moet het natuurlijk goed analyseren nu nog... want er
- 4:27Speaker 5: is wel heel veel bekend... maar het is echt een
- 4:30Speaker 5: mix van allerlei redenen. In de eerste plaats heeft de
- 4:35Speaker 5: alternatief voor Duitsland... die door de veiligheidsdiensten in deze deel staat...
- 4:39Speaker 5: tot als extreem rechts wordt bestempeld. De alternatief voor Duitsland
- 4:43Speaker 5: is in heel Duitsland... Een rechtsradicale partij met extremistische elementen.
- 4:48Speaker 5: Dus dat is net nog wel een verschil. Maar dat
- 4:50Speaker 5: deze partij het zo goed heeft gedaan... kun je niet
- 4:52Speaker 5: loszien van het feit dat het hoofdthema van die partij...
- 4:55Speaker 5: en dat is het altijd al geweest, namelijk anti-migrantenpartij. Duitsland
- 4:59Speaker 5: moet voor Duitsland functioneren. Dat wordt ook in alle boodschappen gezegd.
- 5:05Speaker 5: Deze uitkomst van de verkiezingen moet voor de mensen van Sachsen-Anhalt...
- 5:10Speaker 5: nu eindelijk het verschil gaan merken, die boodschap... heeft blijkbaar gewerkt.
- 5:14Speaker 5: En niet bij een lage opkomst. Nee, de opkomst is
- 5:18Speaker 5: de hoogste met meer dan 76 procent... sinds het ophouden
- 5:24Speaker 5: van de DDR... van het samengaan van Duitsland sinds 1990.
- 5:30Speaker 5: En je kunt ook zeggen... de bestaande partijen pakken er
- 5:34Speaker 5: helemaal niks van. Niet alleen in de eigen deelstaat, maar
- 5:36Speaker 5: ook landelijk. Daar heeft het ook zeker mee te maken. Alhoewel...
- 5:40Speaker 5: de SPD, dus de sociaal-democratische partij... die ook in de
- 5:44Speaker 5: landesregering zit, een klein plusje laat noteren. Dus je zou
- 5:49Speaker 5: ook kunnen zeggen, de Groenen winnen ook duidelijk. Nou ja,
- 5:54Speaker 5: die staan bijvoorbeeld voor de... alternatieve voor Duitsland vervoeide energiewende...
- 5:59Speaker 5: die hebben ook duidelijk gewonnen. Ja, dan uiteindelijk kan je
- 6:03Speaker 5: ook zeggen... ja, het is toch echt wel de CDU,
- 6:06Speaker 5: de regeringspartij... die er al heel lang overal bij alle
- 6:11Speaker 5: regeringen betrokken is... die heeft op dit moment voor Sachsen-Anhalt...
- 6:15Speaker 5: zo'n slechte performance dat die met een helft van de stemmen...
- 6:20Speaker 5: want we horen het gejuich bij de als die voor Duitsland...
- 6:23Speaker 5: Zo onmogelijk was de reactie bij de CDU als je
- 6:25Speaker 5: naar de gezichten keek. Gewoon door de stilte en door
- 6:29Speaker 5: de totale onthutsende mededeling nog groter. Sommigen stonden nog met
- 6:34Speaker 5: hun vuisten zo van oké, alsjeblieft, alsjeblieft. Maar daar zag
- 6:38Speaker 5: je echt een implosie. Dus daar kwam die boodschap binnen.
- 6:41Speaker 5: En alle gezichten, alle handen, ja, ze waren gewoon zo perplex.
- 6:46Speaker 5: Voor de CDU is het echt wel voor die ene
- 6:48Speaker 5: partij ook wel een enorme... teken van, ja, het moet
- 6:53Speaker 5: echt anders met jullie
- 6:55Speaker 1: Over twee weken verkiezingen in Berlijn, Mecklenburg-Vorpommern. Wat gaan we
- 7:00Speaker 1: daar zien? Ook dat zijn oude Oost-Duitse provincies, hè?
- 7:04Speaker 5: Ja, zeker. Gaan we wel ook meer aan de linkerkant.
- 7:08Speaker 5: Bij de linken die verloren hebben in deze deelstaat. Maar
- 7:13Speaker 5: die staan daar ook wel heel hoog. Dus daar ga
- 7:15Speaker 5: je niet zo'n enorme dominante rol voor de altieve Duitsland
- 7:20Speaker 5: krijgen zien. Wat eigenlijk het allerspannendste nu is, is in
- 7:23Speaker 5: Sachsen-Anhalt zelf. Hoe men daar nu de regering gaat vormen.
- 7:28Speaker 5: Voor 6 oktober moet daar het parlement... geïnstalleerd zijn. Dat
- 7:34Speaker 5: moet binnen dertig dagen. En dat het grote thema is...
- 7:38Speaker 5: wie wordt nu de nieuwe minister-president? Dat is een geheime stemming.
- 7:42Speaker 5: En eigenlijk heeft... Bruno de Sarawaanknecht... die ook campagne heeft gevoerd...
- 7:47Speaker 5: bij monden van de lijsttrekker... gezegd van ja, in twijfel
- 7:51Speaker 5: kiezen we... voor de alternatieve Duitsland-kandidaat... Het partijbestuur daar zegt...
- 7:57Speaker 5: ik weet niet of we dat willen, we willen het
- 7:59Speaker 5: liefst een neutrale minister-president. Maar ook met een minister-president in
- 8:03Speaker 5: zo'n geheime stem... vooral met een alternatief voor Duitsland... dan
- 8:06Speaker 5: hoeven er natuurlijk maar een paar mensen bij die andere
- 8:09Speaker 5: partijen te zijn... die zeggen, dit is democratie. Alternatief voor
- 8:12Speaker 5: Duitsland heeft heel duidelijk gewonnen. Ze hebben net niet de
- 8:16Speaker 5: absolute meerderheid... maar zijn by far de sterkste partij, zelfs
- 8:20Speaker 5: als alle andere samenwerken... Dan nog hebben ze evenveel zetels
- 8:23Speaker 5: als die anderen. Ja, dan... dan moeten we ook zeggen,
- 8:28Speaker 5: die Siegmund-lijsttrekker... die moet dan de minister-president worden. Dus dat
- 8:34Speaker 5: kan ook nog steeds, want het is een geheime stemming.
- 8:36Speaker 5: In de eerste ronde kan dat natuurlijk ook nog steeds.
- 8:40Speaker 5: En ook in de tweede en derde ronde, mocht dat
- 8:42Speaker 5: de eerste ronde niet lukken... kunnen toch ook andere partijen zeggen...
- 8:46Speaker 5: dit is democratie, zo moet het werken. En dan is
- 8:48Speaker 5: de alternatief voor Duitsland wel in de regering. Dat is
- 8:52Speaker 5: nu waar Duitsland vandaag... en de rest van de komende
- 8:55Speaker 5: maand nog wel over zal discussiëren. En natuurlijk een signaalwerking,
- 8:59Speaker 5: daar heb je helemaal gelijk in... naar de volgende verkiezing
- 9:01Speaker 5: in Berlijn en in Mecklenburg-Vorpommer. En de alternatief voor Duitsland
- 9:05Speaker 5: is niet meer weg te denken... uit het Duitse verkiezingslandschap.
- 9:09Speaker 5: Ondanks het feit dat het dus door de veiligheidsdiensten... in
- 9:11Speaker 5: die vijf deelstaten als zeker extreemrechts
- 9:14Speaker 1: wordt gezien
- 9:15Speaker 1: Dank je wel. Dirk Marseille, onze Duitsland Kortbondnet.
- 9:18Speaker 2: Soms dan kijk je je hond of kat aan en
- 9:20Speaker 2: denk je... wat zou het toch leuk zijn als we
- 9:21Speaker 2: met elkaar zouden kunnen praten. Nou, AI brengt deze communicatie
- 9:25Speaker 2: misschien een stapje dichterbij... maar voor die tijd zijn er
- 9:27Speaker 2: nog heel veel vragen te beantwoorden. Bijvoorbeeld, hebben onze huisdieren
- 9:31Speaker 2: dan recht op privacy? En hoe daarmee op te gaan?
- 9:35Speaker 2: Hoor je over ondertussen. Ochtendnieuws. Eerst gaan we naar Kiev,
- 9:40Speaker 2: want de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner zijn
- 9:43Speaker 2: positief over hun gesprekken met Rusland in Moskou en dus
- 9:46Speaker 2: met Oekraïne in Kiev. Maar een doorbraak om de oorlog
- 9:49Speaker 2: te beëindigen, die is er nog niet. De twee spraken
- 9:53Speaker 2: gisteren in Kiev met Zelensky. En de dag daarvoor, op zaterdag,
- 9:57Speaker 2: spraken ze drie uur in Moskou met Poetin. Het was
- 9:59Speaker 2: voor het eerst dat Witkoff en Kushner voor vredesoverleg daadwerkelijk
- 10:02Speaker 2: naar Oekraïne reisden. Maar is er dan een deal gesloten?
- 10:06Speaker 2: Dit zei Kushner na de gesprekken met Zelensky.
- 10:08Speaker 4: Ja, maar niks opgeschoten dus eigenlijk. Witkoff zei de gesprekken
- 10:14Speaker 4: waren inhoudelijk en bemoeiend...
- 10:37Speaker 2: Hij denkt dat er genoeg aanknoppingspunten zijn... om uiteindelijk tot
- 10:41Speaker 2: een akkoord te komen. Maar daarvoor moeten wel zowel Rusland
- 10:44Speaker 2: als Oekraïne concessies doen. En welke dat precies zijn, dat
- 10:47Speaker 2: zei hij niet. Kushner zei dat Washington probeert om terug
- 10:50Speaker 2: te keren... naar rechtstreeks overleg tussen Rusland, Oekraïne en de VS.
- 10:55Speaker 2: Zelensky is een stuk voorzichtiger. Hij verwacht momenteel dat de
- 10:58Speaker 2: oorlog ook deze winter gewoon doorgaat. En ook die belangrijke
- 11:01Speaker 2: politieke obstakels zijn nog steeds niet opgelost. Grondgebied bijvoorbeeld, daar
- 11:05Speaker 2: liggen Moskou en Kiev mijlenver uit elkaar. Zelensky zegt dat
- 11:09Speaker 2: zulke moeilijke territoriale kwesties... alleen uiteindelijk door de leiders kunnen
- 11:12Speaker 2: worden opgelost... En daarnaast wil Oekraïne harde veiligheidsgaranties voor de periode...
- 11:16Speaker 2: na een eventueel vredesakkoord. Nou, wat zeggen dan nog tot
- 11:20Speaker 2: slot Kuzner en Witkoff? Die zeggen dat ze vanuit Moskou
- 11:23Speaker 2: nieuwe ideeën hebben meegenomen naar Kiev. Wat dat precies is,
- 11:26Speaker 2: weten we niet. Wel is er afgesproken dat Oekraïne, Amerika
- 11:30Speaker 2: en de Europese landen... binnenkort
- 11:32Speaker 1: verder gaan praten. Over de andere uitkomsten in de afdruk
- 11:35Speaker 1: in Amerika... hoor je in onze rectorie-raadsvinding straks... onze Amerika-correspondent
- 11:39Speaker 1: David Hammelburg. En dan bij een strenge winter kan de
- 11:43Speaker 1: gasprijs flink oplopen. Daarvoor waarschuwt onze minister van Klimaat en
- 11:47Speaker 1: Groene Groei, Stintje van Veldhoven, en deed dat gisteren in
- 11:50Speaker 1: WNL op zondag. Het
- 11:50Speaker 6: is enorm hoog. De overheid kan ook geen prijsgarantie geven,
- 11:54Speaker 6: gaan we ook niet doen.
- 11:55Speaker 7: Nee
- 11:55Speaker 6: Nee, want dit is echt een wereldmarkt. Dat hebben
- 11:59Speaker 7: we toen bij Rusland wel gedaan
- 12:01Speaker 1: Ja, maar dat hebben we
- 12:01Speaker 6: dus nu duidelijk gezegd, dat gaan we niet doen.
- 12:04Speaker 1: Nee, ondertussen overwegt het kabinet om iets anders bij te stellen.
- 12:07Speaker 1: Namelijk het vuldoel van 80% van gasopslagen... als minimumgasopslag voor
- 12:11Speaker 1: de winter, om dat te verlagen. Maar desondanks, zegt Van Veldhoven...
- 12:15Speaker 1: we komen niet in de kou, hoor, bij een strenge winter.
- 12:17Speaker 6: We kunnen ervoor zorgen dat in Nederland... elke kachel in
- 12:20Speaker 6: een huis houden, in een ziekenhuis... en in een bejaardentehuis,
- 12:23Speaker 6: gewoon blijft branden. Daarvoor hebben we echt genoeg gas. Dat
- 12:26Speaker 6: is
- 12:26Speaker 7: een keiharde garantie
- 12:27Speaker 6: Hoe koud het ook wordt. Omdat we voldoende vullen om
- 12:30Speaker 6: dat waar te kunnen maken. En dat het fijn zou
- 12:34Speaker 6: zijn als we nog meer zouden hebben. Ook omdat een
- 12:36Speaker 6: deel van die hoge doelstelling... ook was bedoeld voor de
- 12:39Speaker 6: Duitse markt. Dat is natuurlijk waar. Maar als we dat doen,
- 12:42Speaker 6: dan gaat de prijs nog verder omhoog
- 12:45Speaker 1: Stietje van Veldhoven, onze minister van Klimaat en Groen. Goedegisteren
- 12:48Speaker 1: bij WNL op zondag. We gaan erover verder praten met
- 12:50Speaker 1: René Peters, energie-expert bij TNO. René, goedemorgen. Goedemorgen. We horen
- 12:57Speaker 1: van Veldhoven zeggen... het gaat goed, gas genoeg. Die 80%
- 13:02Speaker 1: vuldoel moeten we misschien maar loslaten. Maar aan de gasprijs
- 13:05Speaker 1: zelf kunnen we niks doen. Die wordt torenhoog. Hoe kan
- 13:07Speaker 1: dat nou?
- 13:09Speaker 7: Ja, dat is natuurlijk ook zo. Die gasprijs wordt wereldwijd bepaald,
- 13:13Speaker 7: maar we zien die prijzen al heel lang oplopen, natuurlijk
- 13:16Speaker 7: door het sluiten van de straat van Omoes. De markt
- 13:19Speaker 7: dacht van nou, als dat opgelost is, dan gaat de
- 13:21Speaker 7: LNG uit Qatar wel weer stromen, dan gaat de prijs
- 13:24Speaker 7: van daar beneden en dan gaan we alsnog vullen als
- 13:26Speaker 7: het nodig is. Dat gebeurt niet en de minister stelt
- 13:30Speaker 7: nu het doel bij. Maar dat klinkt natuurlijk wel tegenstrijdig.
- 13:33Speaker 7: Het vuldoel terugschroeven terwijl je weet dat er waarschijnlijk in
- 13:37Speaker 7: de winter met een hogere gasvraag tekorten gaan komen
- 13:41Speaker 2: Nou, zij zegt alle kachels kunnen aanblijven. Dat is misschien zo,
- 13:44Speaker 2: maar kan bijvoorbeeld ook de industrie dat allemaal meemaken? Of
- 13:47Speaker 2: zijn het alleen de huishoudens die dan voldoende gas hebben?
- 13:51Speaker 7: Ja, ze zegt denk ik toch wel met opzet de huishoudens,
- 13:54Speaker 7: de ziekenhuizen en de kantoren, want dat zijn de beschermde
- 13:56Speaker 7: gebruikers in Nederland. Die worden als laatste afgesloten als er
- 14:00Speaker 7: tekorten zouden ontstaan. En inderdaad, in eerste instantie gaat het
- 14:04Speaker 7: om industrie of om activiteiten waar ook alternatieven voor zijn.
- 14:07Speaker 7: Dus je kan ook denken aan gascentrales die bijvoorbeeld uitgaan
- 14:11Speaker 7: en dat eerst dan de codecentrales aangaan. Overigens zei ze
- 14:14Speaker 7: ook nog iets interessants. Die 80% was eigenlijk bedoeld ook
- 14:19Speaker 7: voor Duitsland. Precies. Van de gasberging. En dat klopt, want
- 14:23Speaker 7: we hebben in Europa solidariteit wat betreft de gasmarkt. Dus
- 14:28Speaker 7: wij zijn verplicht, Europees, om gas uit Nederland ook te
- 14:32Speaker 7: leveren aan onze buurlanden. Dus dat is Duitsland, dat is
- 14:35Speaker 7: ook bijvoorbeeld Engeland en ook België. En dat kunnen we
- 14:39Speaker 7: ook niet zomaar onderuit. Dus dat betekent dat we op
- 14:41Speaker 7: de wereldmarkt straks... niet alleen aan het concurreren zijn voor
- 14:44Speaker 7: LNG met Azië... waardoor de prijs gaat oplopen... maar dat
- 14:48Speaker 7: we waarschijnlijk ook met Duitsland en
- 14:49Speaker 2: Engeland
- 14:50Speaker 7: gaan concurreren om het gas wat in onze bergingen zit.
- 14:52Speaker 7: En dat gaat de prijs nog verder opdrijven. Dus dat
- 14:55Speaker 7: we een hoger prijs krijgen, dat kun je wel voorachten.
- 14:58Speaker 2: En als je Van Veldhoven dan zo hoort... krijg je
- 15:00Speaker 2: dan de indruk dat zij te positief is? Veel sust van, goh,
- 15:05Speaker 2: gaat u maar rustig slapen, het komt wel goed?
- 15:08Speaker 7: Nou, je hoorde ze ook zeggen dat ze vooral kijkt
- 15:11Speaker 7: naar de energiebedrijven. Want uiteindelijk zijn natuurlijk de energiebedrijven de
- 15:15Speaker 7: bedrijven die de verplichtingen hebben naar huishoudens en ook industrie
- 15:18Speaker 7: om gas te leveren. En daar heeft ze in principe
- 15:20Speaker 7: ook gelijk in. Alleen wat de overheid verplicht is om
- 15:24Speaker 7: te zorgen dat er leveringszekerheid is... En dat als er
- 15:27Speaker 7: ergens een schade ontstaat of een installatie onbruikbaar wordt... dat
- 15:33Speaker 7: er toch altijd nog gas geleverd kan worden. Dat is
- 15:36Speaker 7: wat GasUnie voor de minister ook berekent. En daar kwam
- 15:39Speaker 7: die 80% uit. En de minister zet daar nu heel
- 15:42Speaker 7: makkelijk een streep door en zegt eigenlijk... als er in
- 15:46Speaker 7: de winter een groot probleem ontstaat, dan kan ik niet garanderen...
- 15:49Speaker 7: dat dat gas wat de markt heeft gekocht of wil
- 15:54Speaker 7: verkopen nog wel geleverd kan worden. En dat is wel
- 15:57Speaker 7: een zorgelijke ontwikkeling
- 15:58Speaker 1: natuurlijk. Had het kabinet niet veel eerder moeten zijn met
- 16:01Speaker 1: het aanleggen van die gasvoorraad? Veel eerder moeten kopen om
- 16:04Speaker 1: te zorgen dat ze dit prijsrisico zouden hedgen?
- 16:08Speaker 7: Nou, de regering heeft natuurlijk wel opdracht gegeven aan EBN...
- 16:12Speaker 7: om voor 8 miljard kuub gas in de bergingen te stoppen...
- 16:17Speaker 7: in Norge en Grijpskerk. Maar dat is geen strategische berging.
- 16:21Speaker 7: Dat is gas wat ze ook deze winter weer moet produceren.
- 16:24Speaker 7: Waardoor we aan het einde van de winter... ook weer
- 16:26Speaker 7: met hele lage vulgraden komen te zitten. Misschien wel weer
- 16:29Speaker 7: onder die 5 procent. Net als het begin dit jaar.
- 16:33Speaker 7: En daarmee hebben we nog steeds geen structurele oplossingen. Dus
- 16:35Speaker 7: het is belangrijk dat de minister nu gaat nadenken... Overigens
- 16:39Speaker 7: de noodzaak voor een strategische berging... en misschien ook wel
- 16:41Speaker 7: een noodvoorraad... waarmee we veel structureler een oplossing bedenken... voor
- 16:47Speaker 7: het feit dat de markt zelf niet meer automatisch... die
- 16:50Speaker 7: bergingen voldoende gaat vullen
- 16:52Speaker 2: En hoe nou als huishoudens met deze kennis om te gaan?
- 16:54Speaker 2: Want die gasprijs wordt hoog, maar veel mensen zullen contracten hebben...
- 16:58Speaker 2: dus dan merk je dat misschien niet direct... tenzij je
- 17:00Speaker 2: een nieuw contract moet afsluiten. Dan ben je de sigaar.
- 17:04Speaker 7: Ja, ik denk dat dat inderdaad gelijk ook het advies is. Kijk,
- 17:08Speaker 7: dat de gasprijs in deze winter zeer onzeker is... en
- 17:11Speaker 7: naar waarschijnlijkheid sterk zal gaan stijgen... dat is wel te verwachten.
- 17:16Speaker 7: En dat betekent voor consumenten dat het verstandig is... inderdaad
- 17:18Speaker 7: om langere termijn contracten af te sluiten. Op het moment
- 17:22Speaker 7: dat je vast contract hebt, heb je ook een vaste prijs.
- 17:25Speaker 7: Heb je geen onzekerheid over die gasprijs in de winter.
- 17:28Speaker 7: En ben je ook verzekerd dat je tegen die prijs
- 17:30Speaker 7: in de winter... het gas geleverd krijgt van je energiebedrijf.
- 17:34Speaker 7: Als je inderdaad nog flexibele contracten hebt of nog moet oversluiten...
- 17:39Speaker 7: dan is het wel verstandig om die wat langere termijn
- 17:41Speaker 7: vast te zetten
- 17:42Speaker 2: Dank je wel, René
- 17:43Speaker 1: Peters, energie-expert bij TNO. Ja, nieuwe beursweek. En Jorik Simonides
- 17:48Speaker 1: van BNR Beurs
- 17:48Speaker 8: vertelt waar je op moet letten. De week begint rustig,
- 17:51Speaker 8: want de beursen in de Verenigde Staten... zijn dan nog
- 17:53Speaker 8: gesloten vanwege Labor Day. Maar woensdag mag je rekenen op
- 17:56Speaker 8: meer spektakel. Want dan presenteert Apple de nieuwste iPhones. Beleggers
- 18:00Speaker 8: in Apple hadden de afgelopen jaren... onder leiding van Tim
- 18:02Speaker 8: Cook niets te klagen... De beurswaarde ging keer 13 en
- 18:05Speaker 8: hij kocht ook veel eigen aandelen op. We gaan zien
- 18:08Speaker 8: of beleggers net zo enthousiast worden over de nieuwe producten...
- 18:10Speaker 8: en vooral het nieuwe bewind van de nieuwe CEO, John Ternes.
- 18:14Speaker 8: En verder komt Oracle donderdag na beurs met cijfers. De
- 18:17Speaker 8: koers van het softwarebedrijf halveerde afgelopen maanden... Omdat beleggers zich
- 18:21Speaker 8: zorgen maken over de enorme schulden... en de mega-investeringen die
- 18:24Speaker 8: het bedrijf aangaat voor nieuwe datacenters. Terwijl het bedrijf vorig
- 18:28Speaker 8: jaar juist verdubbelde in waarde... door de enorme groei van
- 18:31Speaker 8: hun cloud-divisie. Kijken dus of Oracle de zorgen weer wat
- 18:34Speaker 8: weg kan nemen met deze kwartaalcijfers. En mocht er in
- 18:37Speaker 8: Amerika niks voor je tussen zitten... heb ik nog een
- 18:39Speaker 8: restje Europese cijfers voor je. Hier komen de Griekse maker
- 18:42Speaker 8: van nachtkijkers Theon International... het Spaanse modekoncern Inditex... en de
- 18:46Speaker 8: Belgische investeringsmaatschappij Diterrain nog met cijfers. Dus er is nog
- 18:50Speaker 8: genoeg te doen.
- 18:51Speaker 2: En ook weer een hele week BNR-beurs
- 18:53Speaker 2: Elke avond half zeven live op BNR. Terugluisteren en live
- 18:56Speaker 2: luisteren kan
- 18:57Speaker 1: allemaal met de BNR-app. En dan start-ups van oud-medewerkers van
- 19:00Speaker 1: grote techbedrijven in ons land... hebben samen bijna 2 miljard
- 19:03Speaker 1: aan investeringen opgehaald. Dat zijn oud-medewerkers van bedrijven als Booking,
- 19:07Speaker 1: Atje en Uber, Molly... die opvallend vaak zelf een nieuw
- 19:11Speaker 1: bedrijf beginnen... Zijn er zo al 270 van dat soort
- 19:15Speaker 1: bedrijven ontstaan. En die zorgen voor duizenden nieuwe banen. We
- 19:19Speaker 1: praten erover met Joram Wijngaarden. En die is CEO van Dealroom.
- 19:22Speaker 1: En nu bij ons in de studio. Goedemorgen Joram. Waarom
- 19:26Speaker 1: juist uit die techbedrijven komen dit soort talenten voor? Zijn
- 19:30Speaker 1: die getraind door inderdaad het grote techbedrijf?
- 19:34Speaker 9: Ja, de huidige generatie bedrijven zijn gewoon heel anders dan
- 19:37Speaker 9: die van 10, 20, 30 jaar geleden. En het helpt
- 19:41Speaker 9: dus enorm als ondernemers wat ervaring hebben opgedaan bij een
- 19:44Speaker 9: groot techbedrijf, dat ze van dichtbij hebben kunnen zien hoe
- 19:47Speaker 9: je zoiets in elkaar zet.
- 19:49Speaker 1: Ja, dat was vroeger ging je dan naar Shell of
- 19:51Speaker 1: naar Unilever. Maar nu moet je bij de Googles van
- 19:54Speaker 1: deze wereld zijn. Of bij Booking of bij Adyen.
- 19:56Speaker 9: Precies
- 19:57Speaker 1: Die 270 nieuwe bedrijven die ze uit de grond stampten.
- 20:00Speaker 1: Bijna 2 miljard dollar opgehad. Dan denk je nou dat
- 20:02Speaker 1: is best veel. Als je dat bekijkt op een Amerikaanse
- 20:04Speaker 1: schaal denk je nou dat is... Peanuts, dat is een
- 20:07Speaker 1: druppel op een
- 20:07Speaker 9: groeiende plaat
- 20:09Speaker 1: Wat levert het op? Want dat is belangrijk
- 20:12Speaker 9: Twee miljard is best veel. En er zijn een hele
- 20:15Speaker 9: hoop succesvolle start-ups en scale-ups uit deze grote techbedrijven gekomen.
- 20:21Speaker 9: Wat levert het op? Uiteindelijk moeten deze nieuwe bedrijven het
- 20:25Speaker 9: stokje overdragen van het Nederlandse bedrijfsleven. Dus je wilt ook
- 20:30Speaker 9: dat een aantal van deze bedrijven echt doorbreekt. Zoals Booking
- 20:33Speaker 9: en Atien dat hebben gedaan. En dat zulke soort bedrijven
- 20:38Speaker 9: ook naar de AIX kunnen. En dat je weer ook
- 20:41Speaker 9: een nieuwe generatie bedrijven krijgt. Ook zoals ASML. Want dat
- 20:45Speaker 9: is gewoon wel heel erg belangrijk om de economie draaiende
- 20:48Speaker 9: te houden
- 20:49Speaker 1: Nou is het wel zo dat werknemers bij die techbedrijven
- 20:52Speaker 1: zo'n 40% vaker vertrekken dan gemiddeld. Ze zijn niet zo hongvast,
- 20:56Speaker 1: zou ik maar zeggen. Ze blijven er gemiddeld drie jaar werken.
- 20:59Speaker 1: Normaal zien werkgevers dat als een probleem, want je investeert
- 21:02Speaker 1: in iemand die kan een kunstje. Maar
- 21:04Speaker 9: hier vind je dit goed nieuws als dealroom? Ja, ik
- 21:07Speaker 9: denk dat het voor Nederland goed nieuws is. Want dat
- 21:11Speaker 9: is eigenlijk het belangrijkste punt van dit rapport. Is dat
- 21:13Speaker 9: we niet bang moeten zijn als grote Amerikaanse techbedrijven zich
- 21:17Speaker 9: hier gaan vestigen. Wat je ziet is dat mensen er
- 21:19Speaker 9: een paar jaar werken en dan weggaan en dus kennis
- 21:23Speaker 9: hebben opgedaan. En je kan niet een studievolgen start-up bouwen.
- 21:29Speaker 1: Het is een mooie alternatief. Juist, die basis te hebben.
- 21:33Speaker 1: En je zegt uiteindelijk is het ultieme doel om een
- 21:35Speaker 1: tweede ASML te bouwen. Dat gaat niet bij al die
- 21:37Speaker 1: 270 bedrijven lukken. Dat weten we ook. Maar ze moeten
- 21:41Speaker 1: daar wel eventjes doorheen. Maar wat is de kans? Zie
- 21:44Speaker 1: je nu al bedrijven ontstaan uit die pool van 270?
- 21:46Speaker 1: Waarvan je zegt, dit zijn de tenten, daar moeten
- 21:50Speaker 9: we op
- 21:50Speaker 1: letten.
- 21:51Speaker 9: Ja, er zitten een hele hoop hele interessante bedrijven tussen.
- 21:54Speaker 9: Ik kan ze niet allemaal noemen. Ik moet wel zeggen
- 21:57Speaker 9: dat ik me de laatste tijd een beetje zorgen maak
- 21:59Speaker 9: over het echte doorbreken. Dat is nog een beetje uitgebleven.
- 22:03Speaker 9: We hebben eigenlijk al heel lang geen ATN bedrijf. Waar
- 22:10Speaker 9: dat ook komt, ik denk dat het rapport van Wellink
- 22:12Speaker 9: daar een aantal redenen voor heeft gegeven. We zijn een
- 22:17Speaker 9: beetje in een middenmoot in Europa als het gaat om
- 22:20Speaker 9: het creëren van unicorns, dus miljard unicorns. Maar dan ben
- 22:24Speaker 9: je er eigenlijk nog niet. Als je echt naar de
- 22:26Speaker 9: beurzen wil. Dan zou je veel groter moeten worden. Dat
- 22:29Speaker 9: blijft een beetje uit nog.
- 22:30Speaker 1: Het is niet zo dat die mensen die zoiets beginnen.
- 22:33Speaker 1: Ook na drie jaar denken. We dragen het over naar
- 22:35Speaker 1: een ander. We gaan het anders doen. Dat is ook
- 22:37Speaker 1: niet wenselijk
- 22:39Speaker 9: De bedoeling is dat ze voor de lange termijn gaan.
- 22:43Speaker 9: En je moet investeren
- 22:44Speaker 1: Want dat vergt ook wat. Er moet ook een investeringsklimaat zijn.
- 22:47Speaker 1: Om die bedrijven heen. Is dat er voldoende? Ja, ik...
- 22:51Speaker 1: Want ik zei, met die 1,9 miljard zijn we er
- 22:53Speaker 1: natuurlijk niet
- 22:55Speaker 9: Nee, nou kijk, voor echt succesvolle bedrijven is er altijd geld.
- 22:59Speaker 9: De Amerikaanse VC's zijn enorm actief. En die hebben dit
- 23:03Speaker 9: jaar hun investering verdriedubbeld... in opzichte van twee jaar geleden.
- 23:09Speaker 9: Dus die zijn heel erg bullish. Maar ja, dan heb
- 23:12Speaker 9: je natuurlijk weer het probleem... dat die start-ups voor een
- 23:15Speaker 9: overgroot deel van de Amerikaanse investeerders zijn... Misschien niet ideaal,
- 23:18Speaker 9: maar het geld is er op zich wel. Ik denk
- 23:20Speaker 9: dat de dynamiek ontbreekt. En dat is echt wat ook
- 23:23Speaker 9: in het rapport van Welling staat. Als je eenmaal duizend
- 23:28Speaker 9: mensen in dienst hebt... is het lastig, denk ik, voor
- 23:31Speaker 9: Nederlandse ondernemers... om die dynamiek echt te houden. We worden
- 23:34Speaker 9: te risicomijdend. We gaan weer silo's denken, we gaan weer
- 23:37Speaker 9: oude unilevertjes bouwen
- 23:39Speaker 1: Ja, dat gebeurt. Ja, precies. Dankjewel, Joram Weijgaar, de CEO
- 23:42Speaker 1: van
- 23:43Speaker 2: Dealroom. En dan politiek verslaggever Leendert Beekman is terug van reces.
- 23:47Speaker 2: Dat was hij al even, maar vorige week had hij
- 23:49Speaker 2: de middagdienst. Nu ook weer in de ochtend horen. Nou, Leendert, vertel,
- 23:51Speaker 2: wat staat er te wachten
- 23:53Speaker 3: in Politiek Den Haag vandaag? Het is de laatste week
- 23:55Speaker 3: van de openbare verhoren... van de parlementaire enquêtecommissie Corona. Met
- 24:00Speaker 3: vandaag Mark Rutte. Uiteraard oud-premier. En deze laatste verhoorweek staat
- 24:06Speaker 3: in het teken van reflectie en vooruitkijken. Nog twee andere
- 24:11Speaker 3: gasten worden verhoord. De ene is Anja Schreier. Zij was
- 24:16Speaker 3: tijdens de pandemie hoofd algemene infectieziekte bij de GGD Amsterdam.
- 24:21Speaker 3: Zat ook nog bij het RIVM en bij het OMT.
- 24:25Speaker 3: En Ernst Kuipers, voorwaardig minister van Zorg... en dus ook
- 24:29Speaker 3: verantwoordelijk voor corona, komt nog langs. En dan zitten de
- 24:32Speaker 3: openbare volhoren erop. Maar zover zijn we nog niet. En
- 24:36Speaker 3: ook vandaag moet er nog in de Tweede Kamer van
- 24:38Speaker 3: alles besproken worden. Drie wetgevingsoverleggen. Eentje over het verplicht bijmengen
- 24:44Speaker 3: van groen gas. De andere wet proactief dienstverlening. En de
- 24:50Speaker 3: laatste uitvoeringswet cyberweerbaarheid. CDA komt nog met een voorstel en
- 24:56Speaker 3: dat heeft te maken met een APK. Een digitale. Gaan
- 25:00Speaker 3: we nog meer van horen. Voor de zover, vandaag in
- 25:04Speaker 3: Den Haag.
- 25:05Speaker 1: Toch was het roud, hè, Leemert? Lekker. We gaan naar
- 25:07Speaker 1: de kranten. In de Telegraaf subsidie aan Tata van 2
- 25:09Speaker 1: naar 11 miljard. Komt die krant, gaat om de subsidie
- 25:12Speaker 1: voor de productie van groen staal. Tot 2045 loopt dat
- 25:16Speaker 1: op tot bijna 11 miljard. Als de maatwerkafspraak tussen het
- 25:19Speaker 1: staalbedrijf en de kabinet doorgaat... staat in de berekening door
- 25:22Speaker 1: Milieudefensie en de SOMO... Eerst dit jaar zeiden zo'n honderd
- 25:27Speaker 1: economen van verschillende universiteiten en instellingen al... je moet kappen
- 25:30Speaker 1: met die maatwerkafspraak, want het gaat veel te veel geld kosten.
- 25:33Speaker 1: De berekening komt op het moment dat de overheid en
- 25:35Speaker 1: Tata Steel dicht bij de deadline van 30 september zitten
- 25:38Speaker 1: voor afspraken over steun
- 25:40Speaker 2: En dan in het FD, jazeker, een Frans private equity huis, Blackfin,
- 25:43Speaker 2: zet de hypotheker te koop, schrijft de krant op de voorpagina.
- 25:47Speaker 2: 195 kantoren in ons land. In ons land de grootste
- 25:50Speaker 2: onafhankelijke hypotheekadviseur. Waardering waarschijnlijk rond de 250 miljoen euro. Verwachting
- 25:55Speaker 2: is dat een koper het hypotheekplatform zal uitbreiden... met allerlei
- 25:58Speaker 2: andere financiële diensten.
- 25:59Speaker 1: En dan Snapchat wordt voor de tweede keer in korte
- 26:01Speaker 1: tijd aangeklaagd in ons land. Dat lezen we in het AD.
- 26:04Speaker 1: De Stichting Massaschade en Consument klaagt Snapchat aan... omdat die
- 26:08Speaker 1: app te verslavend is ingericht. En kinderen zouden er niet
- 26:11Speaker 1: veilig zijn voor. Ronselaars. Europese wet schrijft voor dat grote
- 26:14Speaker 1: platform zoals Snapchat... verplicht zijn gebruikers tegen dit soort verslavingen
- 26:18Speaker 1: te beschermen.
- 26:20Speaker 2: En dan, met AI proberen wetenschappers al tijden de communicatie
- 26:23Speaker 2: van dieren te ontcijferen. En het doel is dan begrijpen
- 26:26Speaker 2: wat die beesten zeggen en misschien zelfs wel met ze praten.
- 26:29Speaker 2: Maar als dat lukt, dan levert dat ook flinke ethische
- 26:32Speaker 2: problemen op. Daarvoor waarschuwen twee filosofen van York University in
- 26:36Speaker 2: een wetenschappelijk tijdschrift. AI kan nu al patronen herkennen in
- 26:40Speaker 2: bijvoorbeeld de geluiden van walvissen, dolfijnen en vogels... Een vertaalmachine
- 26:44Speaker 2: of iets dergelijks hebben we nog niet, waarschijnlijk nog lang niet.
- 26:47Speaker 2: Maar ja, als we dit gaan testen, dan moeten onderzoekers
- 26:50Speaker 2: uiteindelijk geluiden gaan afspelen voor die dieren en kijken hoe
- 26:52Speaker 2: ze reageren. En daar zit een groot risico, want een
- 26:55Speaker 2: door AI gemaakt geluid kan bijvoorbeeld onbedoeld een alarmsignaal zijn
- 27:00Speaker 2: of een dreigement. En dat kan allerlei stress bezorgen bij
- 27:03Speaker 2: die beesten of zelfs de sociale verhoudingen binnen een groep verstoren.
- 27:07Speaker 2: En als we de dieren uiteindelijk dan wel begrijpen... dan
- 27:09Speaker 2: ontstaat er een heel nieuw probleem. Want de techniek die
- 27:12Speaker 2: kan worden gebruikt om dieren te helpen... bijvoorbeeld door ze
- 27:17Speaker 2: voor gevaar te waarschuwen... maar stropers zouden die techniek dan
- 27:20Speaker 2: ook kunnen gebruiken... met diezelfde techniek die dieren in een
- 27:23Speaker 2: val kunnen lokken. Bovendien kunnen dieren ons misschien dingen vertellen...
- 27:26Speaker 2: die ons helemaal niet uitkomen. Bijvoorbeeld als ze willen opzodemieter
- 27:30Speaker 2: uit hun leefgebied. En dan speelt er nog iets, privacy...
- 27:33Speaker 2: Als AI werkelijk kan vertalen wat beesten met elkaar ook communiceren...
- 27:38Speaker 2: dan luisteren wij dus niet alleen maar naar die dierengeluiden...
- 27:40Speaker 2: maar kunnen we misschien ook meeluisteren. En volgens de onderzoekers
- 27:43Speaker 2: groept dat de vraag op... of dieren dan het recht
- 27:45Speaker 2: moeten hebben om bepaalde communicatie af te schermen. En zo ja,
- 27:48Speaker 2: hoe dan? De baas denkt weer. Dierenprivacy. Ja, precies. De
- 27:51Speaker 2: baas laat weer een scheet. Ik doe het nu ook.
- 27:52Speaker 2: En daarmee komen de onderzoekers bij hun belangrijkste punt. Dus inderdaad,
- 27:55Speaker 2: stel we willen iets van die dieren kunnen... Ze kunnen verstaan.
- 28:00Speaker 2: Dan kunnen ze dingen vragen. Maar dan moeten we ook
- 28:02Speaker 2: gaan nadenken over... wat gaan we vervolgens geven? Oh, maar
- 28:04Speaker 2: dat weten we wel. Wat dan? Eten. Brokken. Brokken. Heerlijk.
- 28:09Speaker 2: Mijn labrador zegt vooralsnog inderdaad maar één ding. Namelijk inderdaad honger, honger, honger, honger.