Latest / Nie-winna Sztuka / 106. Piet Mondrian: geometryczna rytmiczność ruchów

Transcript

106. Piet Mondrian: geometryczna rytmiczność ruchów · Nie-winna Sztuka

0:00
Cześć, Witam was w kolejnym niewinnym odcinku.
0:03
Dzisiaj, moi drodzy, opowiem wam o mądry janie.
0:05
Myślę, że to postać, która już dawno powinna pojawić się w
0:08
niewinnym podcaście, chociaż moralnie zbytnio nie pasuje do
0:13
reszty artystów, o których wam opowiadałam.
0:15
Ale. No za to nic nie wzbudza tylu
0:18
kontrowersji, co kilka kolorowych kwadratów na płótnie,
0:21
które sprzedawane są za miliony dolarów, prawda?
0:24
Ale my nie należymy do osób, które oceniają obraz po
0:27
kwadratach czy ilości pracy w niego włożonej.
0:31
Więc zapraszam was na podróż w głąb życia i sztuki.
0:34
Pieta mondriana, Amerykanie pewnie by powiedzieli pit
0:37
mondrian. My tak nie powiemy, ale wiecie,
0:40
ten podcast jest po to, abyście sami ocenili, co myślicie o
0:43
abstrakcji, jaką tworzył. Chociaż, co ciekawe i co mnie
0:47
zaskoczyło, to de facto obrazy, które namalował przed swoim
0:51
przełomowym stylem, a w życiu bym nie pomyślała, że będą
0:54
takie. Zwyczajne nic nie zapowiadało,
0:58
że zostanie określony jako geniusz.
1:00
Zajęło mu to 40 lat. Żeby dojść do tego, co znamy i
1:04
podziwiamy obecnie w muzeach na całym świecie, także jak zwykle
1:07
zacznę od początku, ale tylko trochę, żeby nas nie zanudzać
1:11
śpiew mądriam pisane przez 2. A to istotne.
1:15
Urodził się 7 marca w 1872 roku w amersfourd w Holandii.
1:20
Jego ojciec był zażartym kalwinistą i moi drodzy tutaj,
1:25
żebyśmy mieli cały obraz, to ja wam powiem, czym kalwinizm w
1:28
ogóle był jeden z czołowych nurtów protestantyzmu obok
1:31
luteranizmu, w skrócie bardzo wielkim skrócie, to jest tylko
1:36
pismo święte, tylko wiara, tylko łaska boża, tylko Chrystus.
1:42
Amen. To istotne, chociaż niezbyt
1:43
zaskakujące, bo w tamtych latach było dużo konserwatywnych
1:47
poglądów, które wychodziły od mężczyzn.
1:49
No i bardzo dużo religijność, bo wiadomo, że ludzie bali się
1:53
mroku i ciemności, więc musieli to sobie jakoś tłumaczyć.
1:56
Jego ojciec był też dyrektorem szkoły kalwińskiej.
2:00
Co ciekawe, jego ojciec uzyskał tytuł profesora rysunku, więc w
2:03
rodzinie sztuka nie była nikomu obca.
2:06
Wuj mądriana również był malarzem, więc chyba was nie
2:09
zdziwi, że pije to od najmłodszych lat.
2:11
Uwielbiał rysować. I wiem, że to jest takie
2:13
oklepany frazes, bo każdy przyszły artysta lubił tworzyć w
2:17
dzieciństwie czy w ogóle każde dziecko lubi tworzyć w
2:20
dzieciństwie, chociaż pewnie nie każde.
2:22
No ale to po prostu nas kształtuje tak tych przyszłych
2:25
artystów, w tym przypadku po prostu było to naturalne i nikt
2:30
go za to nie krytykował, że zajmuje się bzdurami i że dużo
2:34
czasu spędza na rysowaniu. Wręcz odwrotnie, bo jego tata,
2:37
który nota bene. Nazywał się również piet
2:41
mondrian. Ja nie wiem, co te kornisiony
2:43
mają z nadawaniem takiego samego imienia swoim synom.
2:46
Wszyscy potem się po prostu mylą.
2:48
W każdym razie tata mądrian zaangażował syna w tworzenie
2:51
plakat. Politycznych, a jako kalwinista
2:55
był konserwatywnych poglądów. Nieistotne, co tam baz grał,
2:58
ważne, że wtedy pierwszy raz jakby zagłębił się w przeszłość
3:02
artystyczną swojego kraju, czyli z Holandii.
3:05
No oczywiście, że nie było to takie łatwe jak teraz, bo nie
3:08
było wspaniałych podcastów jak niewinna sztuka, ale piec sobie
3:12
poradził, korzystał z książek i materiałów, które pokazał mu
3:15
ojciec i jak wiemy było wielu wybitnych holenderskich malarzy.
3:20
Ja nie Jestem wielką fanką, może kiedyś przyjdzie na to czas.
3:23
Na razie moja jedenasty czność z nimi, to jak jaśmin wysyła mi
3:26
holenderski, holenderskie obrazy z kotkami.
3:28
Wtedy trochę doceniam te kotki dobra, ale jako siedemnastolatek
3:33
mondrian otrzymał dyplom, który upoważniał go oficjalnie do
3:38
tego, by mógł uczyć rysunku i zatrudnił się w szkole
3:41
podstawowej. Tej, gdzie zarządzał ojciec.
3:44
No i trochę wyglądało tak, że ma do wyboru tylko 2 ścieżki
3:48
kariery by być nauczycielem albo pastorem.
3:51
Także. No nie wiem.
3:53
Mała różnorodność, ale szybko uświadomił sobie, że uczenie nie
3:56
jest czymś, co go kręci. Pragną tworzyć prawdziwą sztukę.
4:01
Ale ty często tak bywa, że jak ludzie zostają na uczelniach, to
4:05
są niespełnieni, więc nie chciał na to pozwolić.
4:07
Chciał po prostu całkowicie oddać się temu, co zaczął kochać
4:11
najbardziej, czyli sztukę wiecie.
4:13
I mimo że rodzice go wspierali, bo sztuka była w ich rodzinie
4:16
naturalna, to jednak ojciec nie chciał się zgodzić, by syn
4:19
został malarzem, chciałby pracował i zarabiał.
4:22
To też były oczywiście inne czasy.
4:24
No edukacja zawsze była istotna, ale bardzo kosztowna, więc
4:28
doświadczenia wiedział, że lepiej, żeby skupił się na.
4:31
Pewnej pracy, która przyniesie mu pieniądze i jakby żeby
4:33
zakończył ten etap edukacji. W tym momencie, w którym jest
4:37
teraz. No, ojca zwyczajnie nie było
4:39
stać, by wyłożyć pieniądze na studia, na uczelnię artystyczną
4:42
i nie wiedział skąd mógłby nawet je wziąć.
4:45
Poza tym wiecie, jak to ojcowie? No ale czy to powstrzymało
4:48
mandriana przed marzeniami? Jasne, że niebo nie robiłabym
4:51
teraz tego podcastu. W międzyczasie, jakby się do
4:55
edukował, zdobył kolejny dyplom, którego upoważniał do nauczania
4:59
w szkole średniej, czyli się trochę zabezpieczył, ale
5:02
wiedział, że, no po prostu wykształcenie to podstawa i coś
5:05
na pewno zaowocuje i pomoże mu w przyszłości, co też oczywiście
5:09
się sprawdziło. Potem wyruszył do amsterdamu,
5:13
gdzie zapisał się na Akademii Sztuk Pięknych.
5:16
Rodzice nie byli w stanie tego płacić, jak wam mówiłam, więc
5:19
młody artysta znalazł inny sposób.
5:22
Poznał i zaprzyjaźnił się z bretem van umberfelda.
5:26
Nawet takim starym malarzem tego określano.
5:29
Ja nie Jestem taka niesympatyczna określano go jako
5:31
stary malarz po prostu. No, ale to właśnie on utwierdził
5:35
też pieta w przekonaniu, że wybrał odpowiednią drogę, że ma
5:39
talent i powinien rozwijać się w tym kierunku.
5:41
No i miał też fory, bo dzięki temu, że właśnie miał te 2
5:44
dyplomy, które upoważniały go do uczenia rysunku, no to na
5:48
Akademii jakby został zwolniony z egzaminów wstępnych, bo i tak
5:53
wszyscy wiedzieli, że potrafią rysować.
5:55
Ale żeby nie było aż tak łatwo, no to musiał zapłacić wpisowe.
5:59
Tak czy siak, wiecie, nie miał pieniędzy, ale wcale nie musiał
6:02
się nakombinować, bo je zdobyć. Bo jakiś anonimowy darczyńca
6:06
opłacił mu szkołę. Czaicie nie wiem kto to był i
6:09
kto był tak miły ale może zagadka się jeszcze rozwiąże?
6:14
Disclaimer jest taki, że się nie rozwiązała, bo szukałam wszędzie
6:17
i się nie dowiedziałam. W każdym razie miał farta.
6:20
Możliwe, że ktoś najzwyczajniej dostrzegł u niego potencjał i
6:23
miał. Jakieś drobne pieniądze, którym
6:26
którymi mógł go wesprzeć, albo to był ten stary malarz hunał,
6:30
albo ojciec. Nie wiemy tego tak naprawdę
6:33
możemy tylko domniemać. To trochę jak z interpretacją
6:36
obrazów czy sztuki, nieraz fajnie czegoś nie wiedzieć i
6:39
mieć taką krztę niedopowiedzenia.
6:42
Okej, spoko. Dostał to stypendium.
6:44
Ktoś anonimowo opłacił tę szkołę, no ale z czego żył?
6:47
No bo jakby musiał się skupić na sztuce i nie miał czasu na pracę
6:51
na przykład na pełen etat. Nie wiem, czy może kosił trawę,
6:55
czy roznosił gazety. Odpowiedź jest super, prosta.
6:59
Zarabiał po prostu na tym, co potrafił.
7:01
Co prawda jeszcze nie sprzedawał autorskich obrazów, ale skoro
7:05
miał warsztat, no to kopiował obrazy z danych artystów.
7:08
Na zamówienie bogatych kupców. No ale chyba nie aż tak
7:11
bogatych, skoro oni mogli sobie kupić oryginału, tylko kupowali
7:15
podróby. Bardzo brzydko i nieetycznie.
7:18
No ale to co mnie bardziej zainteresowało, to on również za
7:22
pieniądze. Tworzył ilustracje do
7:23
podręczników z botaniki. Brzmi jak bardzo przyjemne
7:26
zajęcia w moim mniemaniu, prawda?
7:29
Piet również starał się uzyskać oficjalny status malarza
7:32
zawodowego i po pewnym czasie nie chciał już kopiować.
7:35
Innych malarzy tylko sprzedawać własne dzieła?
7:39
Więc postanowił, że zacznie malować w plenerze.
7:42
To było dosyć popularne zajęcie w tamtych czasach.
7:44
Wiele obrazów przeróżnych malarzy jest do siebie podobna.
7:47
No bo co można wykombinować z kilku drzew?
7:50
No nie no, żartuję. Oczywiście jest wiele wybitnych
7:53
pejzaży w historii, które mam nawet teraz przed oczami, więc
7:57
nie chcę brzmieć jak ignorantka. Po prostu mam bardzo niski
8:00
standard żartów, no ale to już wszyscy wiemy.
8:04
Mądry janowi świetnie wychodziło pejzażowanie, można tak odmienić
8:08
pejzażowanie, bo. Który miał stałych klientów,
8:11
którzy z ochotą płacili mu za obrazy.
8:13
No to jeszcze zaczęto o nim mówić jako o bardzo dobrym
8:17
pejzażyście, co uznał jako komplement.
8:20
Mnie za to zaciekawił wątek, który jest podniesiony a propos
8:24
przyjaciela malarza van der briela van denbrilla monrian
8:29
podobno w ogóle nie cenił portretów tak ogólnie malarsko.
8:32
To jest dosyć interesujące, bo mi się wydaje, że taka forma
8:35
portretu od zawsze na zawsze była.
8:38
Mocno wymowna, no i ceniona w świecie sztuki.
8:41
Ale no, miał do tego prawa i on wraz z tym swoim przyjacielem
8:45
mieli hobbym, o którym chcę wam opowiedzieć.
8:48
Ma takie lekkie zabarwienie artystyczne, mianowicie chłopcy
8:52
lubili strzelać z broni palnej i często strzelali.
8:56
Wy, nieudane obrazy czy jakieś szkice czy właśnie portrety,
9:01
które stworzył mądrian domniemam, że to może były
9:04
jakieś takie rozmaówki jakieś takie preobrazy na zamówienie
9:08
klientów, żeby najpierw zrobić szkic, a potem przenieść to.
9:11
Wiecie, na odpowiednie na to finalne płótno i jeden z jego
9:15
najlepszych portretów też miał skończyć jako podziurawione
9:18
strzępki, ale właśnie ten bril go uratował.
9:21
Nie wiem, może czując, że kiedyś będzie wiele wart ten obraz.
9:24
I nie mówię tutaj oczywiście o wartości materialnej, dosyć
9:28
ciekawe, bo przecież artyści zazwyczaj swoje dzieła traktują
9:31
jak przedłużenie swojego ego. No i tak w nie strzelać.
9:35
No nie do pomyślenia jeszcze co do pejzaży, to zazwyczaj.
9:39
Tworzył je bez szkiców. Dla mnie to interesujące, bo nie
9:43
wiem, czy pamiętacie. Ale jak opowiadałam wam o munku,
9:46
możliwe, że nie opowiadałam, bo ja pisałam też książkę o munku,
9:49
która wyjdzie w nowym roku. W każdym razie ja tam o tym
9:52
pisałam i czytałam o tym, że mógł zawsze tworzył szkice.
9:57
I to nie jeden. Tylko on potrafił stworzyć pełen
10:01
obraz, wy kilkunastu wersjach, dopóki nie dopracował go do
10:04
takiego momentu, że był. Zadowolony, dlatego jest kilka
10:09
wersji. Wiecie, po 7 wersji na przykład
10:11
jednego obrazu, krzyków też jest od cholery, więc no ja uważam,
10:14
że piec był dosyć frywolny. W tym takim wiecie?
10:19
Pomaluję sobie coś bez szkiców, ale słuchajcie, bo to co powiem,
10:23
pewnie nadawałoby się bardziej na podsumowanie, ale ja już
10:26
muszę, bo przeglądając materiały, książki, albumy z
10:30
jego sztuką jeszcze przed czytaniem, w ogóle biografii,
10:32
byłam w szoku, jak wyglądały jego obrazy przez 40 lat, zanim
10:36
doszedł do kwadratu i jakby przeglądając też te prace po
10:42
kolei, jakby zgodnie z osią czasu.
10:45
No to tak, wracałam te kartki i wszystkie były takie strasznie
10:49
nieciekawe. Ten mój wzrok się w ogóle nie
10:51
zatrzymywał na tych pracach i dopiero jak przewróciłam kartkę,
10:54
kiedy nastał ten czas tych kwadratów to było takie wow.
10:58
Już rozumiem, nie rozumiem, dlaczego piet mądriam zapisał
11:01
się na kartach historii. Także to było też dla mnie
11:04
osobiście ciekawe, ale żeby nie było, bo jest jeden pejzaż,
11:09
który matką absolutnie mnie zachwycił.
11:12
On pochodzi z 1907 roku. Ja często wam nie wstawiam dat,
11:16
ale to są ważne rzeczy, żebyśmy mniej więcej wiedzieli, jak ten
11:20
czas płynął w jego karierze i w jego życiu.
11:22
No i ten obraz nazywa się czerwona.
11:24
Chmura jest bardzo prosty wrzucam oczywiście na Instagram
11:28
i na grupę patronów, żebyśmy mogli razem popodziwiać i się
11:32
pozachwycać, ale. Gdzie on wygląda?
11:34
Tak jest oszczędny w barwy. Na dole są połacie trawy w takim
11:39
bardzo przydymionym zielonym kolorze.
11:41
Takim rozbielonym jest też oczywiście kolor nieba, który ma
11:46
niesamowicie głęboki kolor, a na samym środku rozbrzmiewa plama
11:51
czerwonej chmury. Takiej pomidorowej
11:54
pomarańczowej. No i w porównaniu z tymi dobrze
11:56
wyrysowanymi pejzażami, ten zrobił na mnie ogromne wrażenie
12:00
i zrobił mi naprawdę dobrze. Widać, że niezwykle dobrze czuł
12:04
się w takiej lekkiej formie malarskiej.
12:06
Ta to był dopiero jakby początek tego wszystkiego, bo przez lata
12:09
jeszcze tworzył bardzo. Pod szablon robione te obrazy
12:14
także. No, ja wszystkim moim znajomym
12:16
to powysyłam, bo naprawdę przepiękny obraz.
12:19
Bardzo podobnie miałam jak szperałam właśnie w biografii
12:23
munka, że znalazłam obraz, który absolutnie nie jest znany, a też
12:27
mnie tak zachwycił. Taką prostotą też zresztą ten
12:31
czerwona chmura mi się skojarzyła z munkiem.
12:33
No i jeszcze przeglądając te wszystkie jego obrazy.
12:37
Powiem wam, że było widać od razu na pierwszy rzut oka bez
12:42
czytania o jego biografii. To istotne, w którym momencie on
12:46
na przykład inspirował się van gogiem.
12:48
Były też takie, które ewidentnie kojarzyły się z dziełami Edwarda
12:52
munka, i to nie tylko ta chmura. To jest niesamowite, jak można
12:56
dostrzegać innych twórców w obrazach początkujących malarzy.
12:59
To jest logiczne. Oczywiście, że młodzi inspirują
13:02
się i próbują różnych technik, a nie ukrywajmy, że wiecie, obrazy
13:06
impresjonistyczne do dzisiaj pewnie ciężko ludziom niektórych
13:10
po prostu rozróżnić monę od mane wiem, i to są naprawdę osoby,
13:14
które bardzo dobrze znają się na sztuce, ale no nie wiem, czy to
13:18
ma znaczenie, ale mnie absolutnie jarają takie niuanse
13:20
właśnie, że ja przeglądając sobie te obrazy, widziałam.
13:24
Kim on mógł się inspirować i dopiero potem, czytając sobie,
13:28
jakby potwierdziłam te moje domniemania, no i tutaj gładko
13:32
mogę właśnie przejść do tych obrazów, bo nastał pierwszy
13:35
przełom, gdzie próbował robić coś innego niż dotychczas, bo on
13:40
poza tymi pejzażami, no to malował jakieś młyny, jakieś
13:44
kwiatki, pierdoły, portrety. Naprawdę takie.
13:48
Nie wyróżniające się rzeczy. One nie były złe technicznie,
13:51
bardzo dobre były technicznie, ale były nudne.
13:54
No to nie był ktoś, kogo mógłby zapamiętać świat i w 1908 roku
13:58
właśnie mądry jan zafascynował się pracami munka i jego
14:01
ekspresjonizmem bardzo dużo malował młynów, ale w tamtym
14:06
czasie namalował wiatrak fill w słońcu.
14:09
A on poważnie lubił te wiatraki. Fill w końcu pochodził z
14:13
Holandii, więc nie możemy się fill dziwić.
14:16
W każdym razie to, co powiedział w tamtym momencie to cytacik sn.
14:20
Pierwszą rzeczą, którą należało zmienić w moim malarstwie, był
14:23
kolor sn zastąpiłem kolor naturalny kolorem czystym,
14:27
zrozumiałym Bogiem wtedy, że na płótnie nie można przedstawiać
14:31
kolorów natury, więc jego obrazy zaczęły być bardziej jaskrawe.
14:35
Czasami zdeformowane, odbiegające od takich
14:37
standardów, jakie przyjęli ówcześnie klasycznie malarze sn
14:41
i zainteresował się też luminizmem.
14:43
Mi właśnie za pomocą tego światła i cienia on konstruował
14:47
różne nowe kadry, więc było widać, że jest to już inny etap
14:51
w jego malarstwie. To był też czas, kiedy w końcu
14:54
zaczęto go doceniać wziął udział w wystawie w Amsterdamie, a miał
14:58
tylko 25 lat i tak od razu sobie pomyślałam, co Picasso robił w
15:02
tym wieku? Ale okazało się, że.
15:05
No to też były jakieś tam początki jego fill kariery, bo
15:08
poznał wtedy matiza, poznał gertruder stein.
15:11
Tylko, że u picassa to dosyć szybko.
15:14
Wszystko szło, bo dla niego to był przełomowy wiek, te 25 lat,
15:18
bo chwila wcześniej zapoczątkował kubizm, więc w
15:21
sumie bardzo duży dil, nie którym w sensie kubizmem.
15:25
Zresztą mon również będzie się bawił z wielką przyjemnością.
15:30
Ciekawe, bo my jako ludzie raczej w wieku 25 lat kończymy
15:34
studia, idziemy do pracy, a nie tworzymy nagle przełomy, które
15:38
zmieniają świat. Znaczy, pewnie nie wszyscy, ale
15:41
dobra. Nie zaczynam tego tematu,
15:44
chociaż to moje filozofowanie też ma sens, bo w tym samym
15:48
czasie stał się członkiem towarzystwa teozoficznego.
15:51
Ja nie wiem, co on miał z tymi klubami, bo on ciągle do czegoś
15:54
dołączał, a wiele z nich pominęłołam, bo to naprawdę nie
15:58
było, że tak istotne zresztą do końca życia będzie dołączał do
16:01
jakichś klubów. Może to była taka moda wtedy?
16:04
Nie wiem, ale oczywiście poszperałam czym jest to Zofia,
16:08
bo nie miałam pojęcia. Nie wiem, czy nam to wytłumaczę,
16:10
ale spróbuję, bo jest to światopogląd filozoficzno,
16:14
religijne filozofia, która czerpie ze starożytnych
16:16
religitów, szczególnie z buddyzmu, na przykład i naucza,
16:20
że bóg jakby boga można poznać poprzez mistyczne wgląd.
16:24
To naprawdę uproszczenie, żebyśmy tu sobie nie kici.
16:27
Kali tego podcastu. Ale żebyśmy bardziej zrozumieli,
16:31
bo te definicje są strasznie skonstruowane.
16:34
To wypisałam ideę i idę tego założenia były takie, że wiara w
16:38
bezosobowy, absolut i wszechobecną świadomość to
16:41
bardzo istotne dla monna było wieczność kosmosu i natury, jako
16:44
emanacji absolutu reinhard, reinkarnacja, karma, ewolucja,
16:49
cały wszechświat, od ludzi po, gwiazdy dąży do doskonałości i
16:53
zjednoczenia z absolutem. Wszystko tam musiało być
16:57
absolutne. No i myślę, że to był jeden z
17:00
ważniejszych przełomów w jego myśleniu, który jakby odbije się
17:04
na jego całej przyszłej twórczości.
17:06
Kiedy zaczął zmieniać to myślenie, no to oczywiście nie
17:09
obyło się bez dram, bo wszyscy profesorowie, którzy no
17:13
wcześniej bardzo chwalili, mądriana i zachwycali się jego
17:15
warsztatem, nie byli zadowoleni widząc, jak u ich ucznia
17:19
następuje głęboka zmiana podejścia do tej sztuki.
17:23
To zawsze jest niewygodne, uważali wręcz to za deprawację.
17:26
Zabawne, prawda? Bo niby ludzie sztuki a tak
17:29
ograniczeni chociaż w sumie to częste zjawisko podczas w ogóle
17:34
wystawy. W tym samym roku otrzymał taką
17:36
recenzję. Mądrian to malarz chory i
17:39
zdegenerowany. Rok później wcale nie było
17:41
lepiej, bo kolejna recenzja głosiła, jest to wytwór
17:44
człowieka dotkniętego chorobą. Nienormalnego także nie
17:48
oszczędzali chłopaka. No ale nie malował jeszcze wtedy
17:51
kwadratów, dużo czerpał z postimpresjonizmu i sowizmu.
17:56
Wchodził też w nowy okres, bardziej abstrakcyjny.
17:59
Tworzył drzewa m. Które były częstym bywalcem na
18:02
jego pejzażach, ale tym razem były ekspresyjne były bardziej
18:06
taką formą właśnie abstrakcji jakiejś bryły niż faktycznie
18:10
drzewem. W skrócie mondrian w końcu miał
18:14
dość tych starych dziadów, którzy nie chcieli zmienić
18:17
patrzenia na świat. No i postanowił, że nie będzie
18:20
już bazował na ich opinii, więc w 1911 roku.
18:25
Wysłał pierwszy raz obraz na salon jesienny do Paryża.
18:29
A pamiętacie, że dziewiętnastowieczny Paryż to
18:31
mekka wybitnych artystów? A salon jesienny?
18:35
No, był najważniejszym wydarzeniem wśród bochenki.
18:38
Konrad kicker, który związany był z paryskimi kubista, mi
18:42
opłacił. W ogóle przeprowadzkę mondriana
18:43
do Paryża. Kurczę, bo ja nie wiem i w tych
18:47
źródłach nie mogłam znaleźć, a uwierzcie, że szukałam, bo bo
18:51
oni te wszystkie źródła pomijają te ciekawostki, dlaczego wszyscy
18:54
mu za wszystko płacili, czy taki był po prostu zwyczaj, czy.
18:59
Miał się jakoś im odpłacić finansowo.
19:02
Potem nie wiem, za sprzedane obrazy albo malować dla nich.
19:05
No nie wiem, ale jest to ciekawa kwestia, którą naprawdę
19:08
próbowałam sprawdzić. Bo wiecie, skoro to są podobne
19:11
lata, no to odnosiłam się, nie wiem do matiza picassa.
19:15
Znaczy, ja niego i ja pamiętam, że oczywiście oni mieli jakiś
19:19
swoich kuratorów sztuki, mieli gertruder stein, ale to wszystko
19:22
było dilem. Wiecie, że kurator brał na
19:25
przykład 3 obrazy, jeżeli sprzedał, no to Picasso na
19:27
przykład dostawał jakąś część tych pieniędzy.
19:30
Jak nie sprzedał to nie dostawał ale no mógł jakieś dostawać
19:33
dodatkowe pieniądze jakby w taki za jak to się mówi w zastaw, o
19:39
tu chciałam powiedzieć ja dobrze wiem, że to jest najmniej
19:41
istotny fakt, ale mnie to po prostu ciekawi.
19:44
Więc jak ktoś z was wie albo na przykład czytał jak.
19:46
Biografię czy cokolwiek, to dajcie mi, proszę znać także moi
19:50
drodzy, czas wyprasować garsonki, bo w końcu przenosimy
19:53
się do rozpustnego dziewiętnastowiecznego Paryża
19:56
wraz z pietem. Oczywiście jedziemy na
19:58
wycieczkę, on w tym czasie usunął jedno, a ze swojego
20:02
nazwiska, i to była taka metafora, taki symbol
20:05
rozpoczęcia nowego etapu w życiu i sztuce.
20:09
Dlatego wam o tym wspomniałam na samym początku pisze się piec
20:12
mądrian i tyle. Ale zmartwię was jednak, bo
20:17
wyjazd do rozpustnego Paryża nie był obfity w rozpustę.
20:21
Mimo że mieszkał na montparnasie, w ogóle nie
20:23
ruszały go. Te wszystkie atrakcje, z jakich
20:25
korzystała bohemka, nie pił na umura psy tu jak no nie brał
20:30
udziału w orgiach, jak kłempicka nie odwiedzał też burdeli w
20:34
poszukiwaniu inspiracji jak van gog z Google.
20:37
Żył całkowicie inaczej niż reszta w samotności.
20:40
W skromnych warunkach, skupiony po prostu na malowaniu i
20:44
przyznam, że no trochę zrobiło mi się smutno jak się o tym
20:46
dowiedziałam, bo jednak. Rozpusty dziewiętnastowieczny
20:49
Paryż rządzi się swoimi prawami, szczególnie u nas w niewinnej
20:53
sztuce. O których fantastycznie mi się
20:55
wam tutaj opowiada. Ale z drugiej strony czuję dumę,
20:59
że znalazł się chociaż jeden malarz, który był porządny w tym
21:03
całym alkoholowo erotycznym, paryskim uniesieniu.
21:08
No także nie będzie ekscesów z laferendami.
21:11
On też bardzo dbał o porządek, co nie było czymś oczywistym
21:14
wśród artystów. Codziennie pracował przez 8
21:18
godzin. Był po prostu naprawdę mocno
21:21
skupiony na pracy. Miał tylko jeden dzień wolnego w
21:24
ciągu tygodnia, mimo że nie uczestniczył w jakby typowym
21:27
bailando na montparnasie. No to jednak uwielbiał chodzić
21:31
do dobrych restauracji, czyli jakiś tam kontakt z bochem.
21:34
Co miał to co ciekawe, to fakt, że przecież no stołowanie się w
21:38
drogich restauracjach było kosztowne, a jak praktycznie
21:42
każdy artysta ze wzgórza, no nie miał zbyt wielu pieniędzy.
21:46
Przeczytałam, że nie umiał oszczędzać ani zarządzać
21:49
pieniędzmi. I wiecie co?
21:51
Zaśmiałam się, bo jak miał się tego nauczyć, jak wszyscy za
21:54
niego ciągle płacili. No nawet nie wiem skąd brał te
21:57
pieniądze. Zapewne nie wiem no, sprzedawał
21:59
mu, że swoją sztukę faktycznie. Widzisz, ja lubię takie
22:02
niestandardowe, ciekawe ciekawostki, które zapewne nie
22:05
są ciekawe, ale jeszcze dowiedziałam się, że on lubił
22:08
gotować. No i uczył się tego gotowania,
22:11
żeby w domu móc przygotowywać te wykwintne potrawy, które jadą w
22:16
restauracjach, więc był z niego niezły smak koszy łakomczuszek,
22:19
co jest bardzo zrozumiałe, bo jedzonko jest istotnym elementem
22:24
życia. I powiem wam, że nie wiem czy on
22:26
to robił z oszczędności, czy po prostu faktycznie był takim
22:29
fanem dobrego jedzenia. To bardzo urocze.
22:33
Dowiedziałam się również, że bardzo lubił tańcować.
22:37
Czyli wiecie jakaś iskierka tego szaleństwa w nim się tliła przez
22:41
prawie całe dorosłe życie pobierał lekcje tańca.
22:45
Jak się o tym dowiedziałam, no to byłam trochę w szoku, że z
22:47
tych tańców nie było żadnych romansów.
22:50
No przecież taniec zazwyczaj jest taki mocno nacechowany
22:53
erotyzmem i bliskością. Szkoda, szkoda pit, pit, pit.
22:59
Matka boska, ale no nie wiem, boże, on, tak się zastanawiałam.
23:03
Może na przykład wolał mężczyzn. Ale nie chciałby ktokolwiek o
23:08
tym wiedział, więc dlatego stronił od ludzi i lafirynt,
23:12
jakby dla mnie to było logiczne, mimo że na przykład wzgórza były
23:15
bardzo rozpustne, morze, homoseksualizm po prostu nie był
23:18
jakoś tak otwarcie mile widziany.
23:20
Wtedy, chociaż ja pamiętam, że Picasso miał przyjaciela, poetę,
23:23
który był gejem i nikt nie miał nic przeciwko, jakby Picasso
23:28
bardzo go lubił i w ogóle potrafili spać w jednym łóżku.
23:32
Więc nie wiem, może po prostu mondrian nie, nie trafił na
23:36
odpowiednią kobietę, albo na odpowiednią po prostu osobę, to
23:39
taka moja luźna dygresja. Wiecie o co chodzi?
23:41
Bo nie było w ogóle. Nigdzie nie natrafiłam na żadne
23:45
informacje o jego romansach, no ale tak przez całe życie, żeby
23:48
żadnej laferendy czy lafirynda nie mieć.
23:51
Kurde, no, niespotykane, absolutnie niespotykane w tym
23:56
moim podcaście. Dobra, słuchajcie, jednak
23:58
pogrzebałam jeszcze chwilkę i znalazłam jeden romans monriana,
24:03
czyli jednak wolał Kobiety, bo wyczytałam, że generalnie często
24:09
otaczał się kobietami, mimo tego, że stronił od ludzi.
24:13
I był, a nawet jak zobaczycie na zdjęciach całkiem przystojnym,
24:17
mógłby się liczyć na art. Crasha i Kobiety lubiły jego
24:21
towarzystwo, bo on był bardzo kulturalny, był dżentelmenem,
24:23
był bardzo honorowy, a to było niespotykane w tamtych czasach.
24:27
Proszę patrzeć na Picasso na przykład i okazało się, że jak
24:31
mondrian miał 57 lat to wdał się w romans, pewną lilię, która
24:35
miała 19 czyli niestety powielił schemat naszych art.
24:40
Lafirynd, że wybierał młodsze Kobiety.
24:43
Podobno mieli romans przez 2 lata i on w liście poprosił tą
24:46
lilię o rękę, ale ona odrzuciła jego oświadczyny.
24:49
Po prostu. Mówiąc, że jednak szuka kogoś w
24:53
swoim wieku, także mądra dziewczyna, no ale to jest
24:57
jedyna rzecz, którą znalazłam o nim, ale wiecie, nasz dział
25:00
laferent jest troszkę nasycony, że jakiś mały romansik był, no i
25:04
miło też wiedzieć, że raczej powiedzmy był jakimś
25:06
dżentelmenem, skoro wszyscy tak twierdzili.
25:10
No dobra, ale wróćmy do tego tematu tańca, bo to co w tańcu
25:14
go najbardziej frapowało no to geometryczna, rytmiczność
25:18
ruchów. Brzmi pięknie.
25:20
Jego ulubionym tańcem był czar ston i nie mogłam się
25:24
powstrzymać, żeby go nie poszukać na YouTubie, bo nie
25:27
wiem, co to za taniec. Wrzucam wam na grupę, patron
25:30
owską, taki uroczy vip tych lat dwudziestych.
25:35
Ale czekajcie, bo uwaga ten taniec taki, wiecie, podskoki.
25:40
Urocze w wielu krajach został zbanowany, ponieważ twierdzono,
25:44
że jest zbyt niemoralny i erotyczny.
25:48
Jak jak go zobaczycie, no musicie go zobaczyć.
25:51
Bo ja Jestem w absolutnym szoku, jak granica moralności mocno się
25:55
przesunęła. Patrząc na obecne czasy, ale też
25:59
wydaje mi się po tym, co już wiemy o Paryżu, że tam nikogo by
26:02
taki taniec nie zdeprawował. Szczególnie ludzi nie tam
26:07
mieszkały największe laferendy. No tam się naprawdę jedna sodoma
26:11
i gomora. Działa.
26:12
Też jest jakaś tam historia, że on poszedł kiedyś na występ
26:15
właśnie tancerek i liczył bardzo na to, że będzie ten czas.
26:20
Ale tego ulubiona tancerka tego nie zatańczyła i było mu tak
26:22
strasznie smutno. No uważam, że mądry jan ma
26:26
trochę poczucia humoru. Chyba, bo w wywiadzie
26:28
powiedział, że jak zakażą tego tańca w Holandii, to nigdy już
26:32
nie wróci do ojczyzny. No powiem wam, że się
26:35
rozmarzyłam. Zawsze jak czytam o montparnasie
26:39
tamtych czasów, to mam ochotę przenieść się w czasie i
26:42
zobaczyć na własne oczy, jak oni tam żyli.
26:45
A wiecie, że ja zazwyczaj nagrywam w nocy podcasty
26:48
przyświecach, więc ten klimat jest taki bardziej.
26:50
I odczuwalne. Tak trochę.
26:51
Wiecie, przenoszę się sama do tego Paryża.
26:54
W każdym razie w tym naszym drogim Paryżu poznał apolli
26:58
nera, który był pisarzem i krytykiem sztuki.
27:01
To jest super istotne nazwisko, które zawsze przewija się w
27:04
wątkach sztuki z tamtych lat, szczególnie jak czytam stare
27:08
biografie. No, generalnie każde biografie
27:11
to był taki naczelnik art pudelka.
27:15
Zresztą miał też polskie korzenie, się dowiedziałam, ale
27:17
dzisiaj nie o nim. On pisał recenzję dzisiaj nie o
27:20
nim, on pisał recenzję. No tak, no ale pisał recenzję i
27:22
był ceniony wśród bochenki. Mocno związany był surrealizm,
27:27
mem, ale to, co najważniejsze dzisiaj.
27:29
No to on zachwycał się mądrianem i pisał o nim w superlatywach,
27:33
tu taki krótki cytacik zaczynał wśród kubistów, ale nigdy ich
27:36
nie naśladował. Jego głównym wpływem wydaje się
27:39
być Picasso, ale nie odebrało to nic jego własnej
27:42
charakterystycznej osobowości. Tutaj też piet mimo swoich
27:46
introwertycznych zacięć staje się częścią tej awangardy.
27:51
No i on wtedy właśnie zaczął interesować się kubizmem.
27:54
Zdecydowanie było to coś odkrywczego i świeżego, w sensie
27:57
cały kubizm. Więc w jego obrazach pojawia się
28:00
geometria dużo takich prostych kształtów i linii.
28:05
To był okres 1911, piętnasty rok i już czuć ten nadchodzący okres
28:09
kwadratów w tych prostych formach.
28:11
No, ale są mocno pastelowe. No i trochę takie mdłe.
28:14
Moim zdaniem w sensie na pewno nie przykuwają wzroku tak, jak
28:18
tego najbardziej znane dzieła. Znalazłam też ciekawe informacje
28:22
o tym, że piet gardził pojęciem, które jest istotne dla każdego
28:26
artysty, czyli weną nie lubił. Dyskutować o szukaniu inspiracji
28:31
czy twórczych uniesienia. Och, ciekawe więc jak w ogóle
28:34
określał swoje pomysły na nowe obrazy, no bo jakby jest to
28:38
częścią tworzenia, że szuka się tej informacji, dyskutuje się z
28:42
ludźmi, żeby ją znaleźć w czymś, prawda?
28:45
On nie lubił też spędzać czasu z ludźmi, ale to już wiemy, nie
28:48
chciał wystawiać swoich prac. Nie wiem, czy nie był w tym
28:51
dobry, czy po prostu był nieśmiały.
28:53
On się do tego zmuszał, no bo musiał z czegoś.
28:57
Chodzić do tych restauracji, wydawać tam jakieś pieniądze?
29:01
Tak, to jest przykład. Myślę, że rzadki artysty, który
29:04
wiele się nie udzielał, a jednak zainteresowanie jego sztuką
29:08
rosło. No jednak, zazwyczaj ci
29:10
najbardziej znani, o których opowiadam, byli głośni, mocno
29:14
charyzmatyczni i ludzie jakby do nich lgnęli.
29:18
Ciągnęło ich do nich, więc piec w tym zestawieniu jest
29:21
faktycznie perełka. Niestety, czasy w Paryżu się
29:25
kończy, więcściągamy garsonki i wracamy do Holandii, bo jego
29:30
ojciec choruje. Wybuchła też wtedy wojna w
29:33
Belgii i nie miał jak wrócić do Francji.
29:36
Został jednak w Holandii, ale już nie wrócił do amsterdamu, bo
29:41
no miał awersję do tych zacietrzewionych malarzy i po
29:44
prostu zaczął pracować nad tym, co go najbardziej interesuje.
29:49
Albo nas najbardziej interesuje. Czyli nowym, przełomowym stylem?
29:53
Zaprzyjaźnił się oczywiście z bogatym amatorem sztuki
29:56
salomonem, sliperem sliperem. Ewidentnie piec w ogóle musiał
30:01
być charyzmatyczny. Musieli go ludzie lubić, no bo
30:04
on często pozyskiwał nowych przyjaciół, którzy zostawali z
30:08
nim. To nie było jakieś tam wiecie,
30:09
chwilóweczki, no i ta żona salomona wspomina.
30:13
W niedzielę schodziło się na fermę.
30:14
Wiele osób, szczególnie młodzież, Piotrek lubił
30:17
zapęczyć, z jakąś ładną dziewczyną unikał jednak tego
30:20
całego zamieszania. Tutaj wtrącę, myślę, że po
30:23
prostu chodziło o flirtowanie, a nie zamieszanie, że imprezka
30:27
znikał nagle, prawie zawsze znajdowałam go potem siedzącego,
30:31
spokojnie w kącie na zapleczu kuchni, co niedzielę przychodził
30:34
do nas na obiad i za każdym razem przynosił coś w podzięce.
30:37
Jakiś rysunek albo szkic, także miło z jego strony.
30:41
Wtedy też poznał kilku artystów, którzy wpłynęli na niego i jakby
30:46
odegrają bardzo ważną rolę w ewolucji sztuki monana.
30:49
Powolutku zbliżał się do abstrakcji i wraz.
30:52
Z nimi jakby prowadził magazyn. De still pisał eseje, w których
30:57
rozprawiał o teorii malarstwa, które mieszał z filozofią i z
31:01
religią. I najważniejszym zagadnieniem
31:04
było dla niego od naturalizowana nie sztuki, a zarysowywał.
31:07
Wtedy taki nowy program artystyczny, który nazywał
31:11
neoplastycyzmem, czyli stylem no, z którego go teraz znamy i
31:15
neoplastyczny program zakładał tak.
31:18
Skrajnie uproszczoną geometryzację sprowadzoną do 2
31:20
linii wertykalnej i horyzontalnej, użycie 3 kolorów
31:24
zasadniczych, czyli żółtego, czerwonego i niebieskiego.
31:28
No i oczywiście 3 tak zwanych nie kolorów, czyli bieli, czerni
31:32
i szarości, które powinny być równoważne kolorom, ponieważ.
31:37
Równowaga jest postulatem naczelnym, tak jak całkowity
31:39
brak na przykład dekoracji albo figuratywne ności.
31:42
I wiecie kiedy? Dla laika na przykład działa neo
31:44
plastyczne, są powierzchniami po prostu zapełnionymi przez
31:48
przypadkowe kratki, kreski, kwadraty to tak naprawdę te
31:52
kompozycje rządzą się ściśle ustalonymi surowymi zasadami.
31:56
I mądry jan mówił, że z obrazu należy usunąć obiekt.
31:59
To jest bardzo znany Cytat. Ponieważ jego piękny wygląd może
32:03
wywoływać emocje, które przesłaniają prawdę.
32:06
Twierdził także, że nie interesują go obrazy.
32:09
Chce przede wszystkim zrozumieć istotę rzeczy także.
32:13
No to był bardzo specyficzny mężczyzna, artysta i on długo
32:17
nie zabawił w tym piśmie, mimo że jakby będzie jeszcze do niego
32:22
pisywał, to po prostu pokłócił się z chłopakami i nie chciał
32:25
już z nimi współpracować. Oni negowali jego założenia, że
32:29
ma być tylko poziom i pion, że to dla nich było w ogóle
32:31
absurdalne. Ale tak, jeszcze nawiążę do tych
32:35
rzeczy, które pisał, bo niektóre eseje czy literackie wywody są
32:39
ponadczasowe. Tak generalnie i to świadczy o
32:42
ich potędze. I o prostej mądrości, jaką za
32:45
sobą niosą. Ja wiem, że to są logiczne
32:47
rzeczy, ale wiecie, no, są książki, które po prostu
32:50
potrafią istnieć przez kilkaset lat i one w każdym momencie
32:54
istnienia ludzi będą mogły jakoś wpasować się.
32:59
W codzienność, prawda, a eseje mądriana nie mają z tym nic
33:04
wspólnego. One były przesiąknięte takimi
33:07
pompatycznymi frazesami z tymi teozoficznymi ideałami.
33:11
One były bardzo pretensjonalne i.
33:15
Naiwne? Tak, mogłabym to podsumować,
33:18
więc na przykład on twierdził, że neo plastycyzmie jest taka
33:21
mod, że może być on narzędziem do wyzwalania konfliktów.
33:26
No, kompozycje w ogóle jakby miały odzwierciedlać porządek
33:30
będący rdzeniem tej rzeczywistości, w której my
33:33
istniejemy, czyli taki pewien absolut tych wszystkich idei,
33:36
które wam mówiłam, ten harmonijny kosmos, do
33:40
osiągnięcia którego człowiek powinien dążyć, no to brzmi,
33:44
wiecie, brzmi, jak brzmi. Bardzo naiwnie, więc teraz, w
33:48
obecnych czasach, z naszą świadomością i wiedzą, albo też
33:52
nie wiem no rozwojem cywilizacji.
33:54
Ciężko brać to wszystko na poważnie, na pewno czuć w tym,
33:57
że on chciał odciąć się od tych konserwatywnych poglądów
33:59
religijnych, w jakie wierzył jego ojciec, w jakich się
34:02
wychował. Ale tak naprawdę on zamienił to
34:05
na takie same wymysły, tylko w innej formie bardziej
34:08
filozoficznej. Pozamienia.
34:10
Po prostu słowa wiecie, no ale to, co trzeba mu przyznać i to,
34:14
co jest naprawdę rozczulające, to fakt, że.
34:16
Mondrian mocno wierzył w to, że sztuka ma taką moc, która może
34:20
odmienić ludzkość. Powiem wam, że takiej d są
34:24
przepiękne i faktycznie. Bywałyrzadkością, teraz nie
34:28
wiem, czy nadal w ogóle istnieją.
34:30
Dla wielu chyba sztuka jest teraz zbędnym aspektem
34:33
istnienia. Ok, ale tak, żeby osadzić wam
34:37
teraz już sztukę i tworzenie tych kwadratów, żebyście
34:40
wiedzieli, to właśnie był ten czas, kiedy pisał te eseje
34:43
jakieś 1920 rok. Jeżeli się nie mylę, tutaj jest
34:47
wiele dramatów, bo ten współtwórca pisma tak jak wam
34:51
powiedziałam zaczął negować założenia mondiriana.
34:55
I ten współ jakby twórca zaczął dodawać do obrazów ukośne
35:00
kreski, mądrym się strasznie zirytował wtedy, ale dzięki temu
35:04
jeszcze bardziej przyszedł jakby samego siebie, bo zaczął tworzyć
35:08
obrazy, które nabrały dynamiki, mimo że nadal były zgodne z jego
35:13
zasadami, czyli poziomem i pionem, i w dwudziestym piątym
35:16
roku powstała kompozycja w rąbie z czerwonymi, żółtymi i
35:20
niebieskimi. Oczywiście.
35:22
Kolorami fill seria rombów fill, jakby miała dowodzić, że można
35:27
opierać się nadal na linii pion poziom i tworzyć dzieła
35:31
dynamiczne fill. Nie trzeba dodawać żadnych
35:34
ukosów i fill, jakby przez to, że on nadał tę formę rombu.
35:38
Czyli wiecie, no tak. W taki sposób obrócił płótno
35:41
białe, no, jego twórczość nabrała innego wymiaru, te
35:45
fragmenty jego obrazu jakby wychodziły poza.
35:49
Ten blejtram no i miały kontynuację poza ramami.
35:51
To w ogóle była rzecz, którą, na której bardzo mu zależało.
35:55
On chciał, żeby ten obraz fill nie był oprawiony, żeby o z
35:59
niego, jakby żebyśmy my sami mogli dopowiedzieć sobie resztę
36:04
tego obrazu. To jest fajna idea, bardzo mi
36:06
się ona podoba i wiecie, obrazy z tamtego okresu są bardzo
36:10
proste. Fill, tak jak mówiłam mają 3
36:12
podstawowe kolory i 3 nie kolory, plus zawsze mają czarne
36:15
linie. Fill, to jest istotne, bo zaraz
36:18
zaraz wam to po prostu wytłumaczę.
36:20
Dlaczego? Bo najpierw chcę wam powiedzieć,
36:22
że na początku lat dwudziestych miał kryzys i on chciał nawet
36:26
porzucić malarstwo sn. No ale myślę, że wielu malarzy
36:29
miewa takie Stany i to tak naprawdę nieraz w życiu sn.
36:34
I miał problem z tym, że nie do końca jest doceniany, że nie
36:37
zarabia na tych swoich obrazach, a na pewno nie na tyle, żeby
36:40
mieć fajny poziom życia. Myślę, że też dochodziły inne
36:44
jakieś aspekty. Jeżeli on tak mocno był wkręcony
36:47
w filozofię, w jakąś duchowość, no to było tam wiele rzeczy,
36:50
które się działy w jego głowie. Fill, wiecie, też pewnie
36:53
montparnasse nie był łatwym miejscem do mieszkania.
36:55
Jeżeli tam wszyscy byli non stop pijani na ćpani.
37:00
Rozwiąźli jego los się odmienił, bo w 1926 roku pewna bogata
37:04
kolekcjonerka z Nowego Jorku kupiła jego obraz.
37:09
No i wystawiła na wystawie w towarzystwie anonimowych, tak
37:13
się nazywała ta wystawa to towarzystwo i to jest ciekawa
37:16
instytucja. Muszę się w nią zagłębić, bo to
37:19
ona propagowała sztukę współczesną.
37:22
Na przykład takich artystów jak Marcel duszab czy men rey, a to
37:25
były 2 świrki jeden i drugi bardzo ciekawi chociaż
37:28
odłóżampie robiłam już podcast ale o menrayu muszę, muszę go
37:32
wpisać na listę i mimo że. Zaczął być trochę rozpoznawalny
37:37
w Stanach. No to jednak nie odbiło się to
37:39
na jego finansach, więc jakby koło znowu się zamknęło, więc
37:43
przeniesiemy się do 1936 roku. On wpisał się wtedy na listę
37:47
bezrobotnych intelektualistów. Ja po prostu musiałam wam
37:51
wstawić, bo to jest bardzo zabawne, że taka lista istniała.
37:53
No czaicie, ciekawe, ile teraz ludzi by się wpisało?
37:58
Myślę, że bardzo. Niewielu.
38:03
No nastał ciężki czas dla Europy.
38:05
Wtedy moi drodzy wszyscy powoli zaczynali się stresować i byli
38:10
świadomi, że w razie wojny Paryż nie będzie bezpiecznym miejscem,
38:14
więc w trzydziestym ósmym roku przeniósł się na obrzeża
38:17
Londynu. W końcu on w ogóle zawsze
38:19
marzył, żeby pomieszkać w Anglii.
38:21
Ja o tym czytałam, chyba wam o tym nie wspominałam, ale po
38:23
prostu nie było możliwości, żeby on wtedy się przeprowadził do
38:28
Londynu. Kiedy chciał, więc teraz
38:29
skorzystał. No ale jak widać, wojna go nie
38:32
ominęła, bo 2 lata później. Niemcy bombardują Londyn i przy
38:36
okazji też pracownie pieta i w tym samym roku znajomy zaprosił
38:40
go do Nowego Jorku, więc skorzystał bardzo dużo.
38:43
Zresztą artystów uciekało z Europy do Stanów właśnie przed
38:49
wojną i tak zaczyna się jego amerykańska przygoda, która
38:53
będzie tak naprawdę jedną z najistotniejszych w historii
38:56
jego twórczości. Poznał wtedy osobiście Andre
38:59
bretona i maksa ernsta, czyli no śmietankę surrealistów.
39:04
I powiem wam szczerze, że na maksa się zawsze jaram jak
39:07
czytam, że oni wszyscy się znali.
39:09
To jest niesamowite. No jakim cudem w dziewiętnastym
39:11
i dwudziestym wieku wszyscy wybitni z różnych dziedzin, o
39:15
których wam opowiadam, się znali.
39:16
To jest niemożliwe. Oni razem tworzyli, rozmawiali,
39:19
chodzili na kawkę, no i zapisywali się przy okazji na
39:23
kartach historii, pozostawiając po sobie wybitne ślady.
39:27
Dla mnie to jest coś wspaniałego, ja wiem, że ja się
39:29
nader zawsze ekscytuję, ale. To jest trochę nie do
39:32
pomyślenia, bo jak czytam tak dużo, dużo.
39:34
Ja wiem, że to może dlatego, że to jest dziewiętnasty,
39:35
dwudziesty wiek, który tak kocham, ale.
39:38
No kurde, wszyscy dobrze się znają.
39:41
Ja też był tak chciała, no ale dobra, wracając do tego American
39:46
dream. Słuchajcie.
39:48
Nowy Jork w tamtych czasach, poza tym, że gościł tylu
39:52
artystów, to miał niezwykły klimat.
39:55
To miasto już wtedy tętniło życiem, codzienność była bardzo
39:59
pośpieszna i dynamiczna. Z tym kojarzy nam się oczywiście
40:02
do teraz Nowy Jork, no ale też rozbrzmiewał niewiarygodny.
40:06
Wtedy jazz, on był bardzo modny i bóg, i ługi.
40:09
Dowiedziałam się, że bugi ługi to blues, a bluesa też bardzo
40:11
lubię. Czy wy to sobie wyobrażacie te
40:14
knajpki? W których grały zespoły na żywo,
40:17
dym scygar czy z papierosów unoszący się nad głowami
40:20
bochenki. Zapach sukcesu, no dosłownie,
40:24
wiecie skórzany kanapy, elegancko ubrani, ludzie.
40:28
Piękne, no do dzisiaj w Nowym Jorku są wspaniałe kluby
40:31
jazzowe. Wy, których można poczuć się tak
40:34
jak mądry jan, wtedy absolutnie zakochał się w tym mieście i w
40:38
jego ekspresji odżył nie tylko on, ale też jego sztukę.
40:42
Ewidentnie jego ego się lekko podbudowało, bo zaczął
40:46
sprzedawać obrazy i w końcu zaczął mieć pieniądze i nie
40:50
musiał się o nic martwić, a szczególnie.
40:52
Pieniądze, ale to, co najważniejsze, mimo że forma
40:55
obrazów była podobna, to praktycznie całkowicie
40:58
zrezygnował z czarnych linii sn fill.
41:00
Teraz używał wyłącznie kolorowych fill, często żółtych.
41:04
Tak naprawdę jak patrzę po jego obrazach, sn wiele z tych
41:07
obrazów było inspirowane geometrycznymi ulicami Nowego
41:10
Jorku budynkami sn. Jak byliście w Nowym Jorku, no
41:13
to wiecie, że on ma taką dosłownie siatkę nie zbudowaną z
41:17
fill z tych ulic sn i tak właśnie powstał w czterdziestym
41:20
drugim roku obraz pod tytułem New York city.
41:23
Jeden. Miał jeszcze taką formę tych
41:26
poprzednich obrazów tych kwadratów, które tworzył
41:29
wcześniej składał się z pionowych i poziomych linii.
41:32
Tak, moi drodzy, bez zmian. A jednak, bo właśnie największą
41:37
zmianą był brak tej czerni, a ta czerń jakby mocną rolę odgrywała
41:42
w jego twórczości. Wtedy ograniczył się wyłącznie
41:45
do używania kolorów zasadniczych, więc pomogło mu to
41:49
zagęścić te linie, które tworzyły kratownicę.
41:53
I zazwyczaj nie wiem, czy to istotne czy nie, ale linie żółte
41:56
przecinały linie niebieskie i czerwone.
41:58
No w ogóle nie wiem czy oglądając jego obrazy
42:00
zastanawialiście się, jak on robił te proste linie czy
42:03
odrywał je na przykład od linijki?
42:05
Nie dowiedziałam się, że nie on szkicował linię ołówkiem, a
42:10
potem odmalowywał je od taśmy klejącej.
42:13
I musiałam wygooglować, żeby się upewnić.
42:15
Okazało się. Że taśmę klejącą wymyślono w
42:19
1930 roku, więc montiam stwierdził, że chce być
42:23
nowoczesny i chce używać nowych wynalazków.
42:25
Poważnie. Dla mnie to jest fantastyczne.
42:29
Wiem, że teraz każdy ma taśmę klejącą w domu mamy w ogóle
42:32
taśmy różnych kolorach, rozmiarach.
42:34
Nie wiem z różnych rzeczy i nawet nie pamiętamy czasów,
42:37
kiedy nie było tej taśmy, ale no wtedy to było bardzo
42:41
nowatorskie, więc jak przeczytałam, że on chciał
42:43
używać nowych wynalazków, to musiałam wygooglować datę
42:46
powstania taśmy także. No mamy nową ciekawostkę, że
42:49
1930 rok ekstra brawa, więc jak kiedyś będziecie.
42:55
Widzieć na żywo jego obraz, to stańcie z boku i zobaczcie te
42:58
krawędzie i załamania, no bo oczywiście widać no bo.
43:01
Tam, gdzie była taśma, no to ta farba inaczej się układa, także
43:06
super sprawa i do dzisiaj na niektórych obrazach można
43:09
dostrzec jakby te kawałki taśmy, bo mu się nie chciało odklejać
43:13
wszystkiego. Z tego co wiem, niektóre linie
43:16
nawet po prostu były taśmą, a nie farbą.
43:19
Chociaż ja pamiętam, że na uczelni większość profesorów,
43:22
którzy na niej utknęli w otchłani niespełnienia
43:25
artystycznego. No to oni mówili, że nie wolno
43:28
używać taśmy klejącej do prostych linii, że wszystko ma
43:32
być od ręki. Ja to bardzo dobrze.
43:33
Rozumiem, że po prostu ręka była tak rozrysowana i wprawiona.
43:37
Ale czasami można sobie dopomóc, a no szkoda, że wtedy nie znałam
43:41
tej ciekawostki, bo z pewnością bym profesorów nią uraczyła.
43:47
Pewnie odpowiedzieliby mi, ale ty nie jesteś mandrianem marika.
43:50
Jestem kurwa pewna tego. No dobra, nie Jestem i nawet się
43:55
z tym nie kłócę, prawda? No co mam powiedzieć?
43:57
No mądriam z racji, że nie był cierpliwy, to on dodawał ropę
44:02
naftową do farby. Olejnej, żeby szybciej schła i
44:06
żeby szybciej mógł tworzyć swoje linie, żeby je mógł poprawiać.
44:09
Jeden kolor na drugi. Nakładać i, moi drodzy, nigdy
44:12
tego nie róbcie, bo dzisiaj jego dzieła, które są bezcenne, one
44:16
się po prostu najzwyczajniej kruszą.
44:19
No i muzea mają problem, bo one nigdy nie chciałby.
44:22
Jego prace były oprawione, no to zapisywał w notatkach, rozmawiał
44:26
z ludźmi w jakichś listach, więc po prostu jest to.
44:29
Fakt, który wiemy, a muzea teraz nie mają wyjścia, chciałyby
44:33
jakby szanować jego wizję, że nieoprawiony obraz ma być, jakby
44:37
dać taką przestrzeń do wyobrażenia sobie tego dalszego
44:40
ciągu tych linii, tej interpretacji, takiej luźnej.
44:43
No ale niestety coś za coś. No bo jakby się kruszył ten
44:47
obraz, no to bardzo szybko by się zniszczył, więc musi być
44:50
zabezpieczony. Mnie na przykład kręcą takie
44:53
ciekawostki, wiecie? To są dla mnie ciekawe
44:55
ciekawostki. Nie wiem jak was, ale no nie
44:57
macie trochę wyjścia, więc jak słuchacie no to mimochodem i
45:02
teraz nie mogę nie wspomnieć o mojej ulubionej historii
45:05
związanej z mondrianem. Mm stali, słuchacze niewinnej
45:08
sztuki pewnie ją znają, ale dajcie mi, proszę zrobić wstęp,
45:13
bo ja i tak muszę ją umieścić. W tym podcaście piet kochał
45:17
muzykę. Czuł, że można jakby w niej
45:20
zastosować teorię neo plastyczną, czyli te jego
45:23
najważniejsze ideologie i od 1929 roku nazywał swoje obrazy
45:27
fokstrotami. Po przyjeździe do Nowego Jorku w
45:30
ogóle. Namalował obraz pod tytułem,
45:33
broadway, ługi, bugi i to w tym właśnie obrazie wszystko zdaje
45:36
się być idealnie spięte, jeżeli chodzi o kompozycję i rytm.
45:41
I pomiędzy tymi liniami zaczął wtedy wstawiać takie bloki
45:45
kolorów. Takie kwadraciki wyglądają
45:46
trochę jak obrazy w obrazie, takie bejbi obrazki w dużym
45:50
obrazie i to co mnie zaciekawiło no to mądrian zaczął zwracać
45:54
uwagę na pociągnięcia pędzla. A właściwie no to starał się
45:58
wyeliminować, żeby nie było widać tych pociągnięć pędzla.
46:02
Chciał, żeby jakby odbiorca skupił się na obrazie, żeby nie
46:06
czuł, że to on go tworzył. Żeby nie było widać tej jego
46:09
ludzkiej pracy. Brooklyn, bugi, ługi, no to
46:11
wręcz widzimy rytm. Oczywiście, jak wam to powiem,
46:14
no to będziecie to wtedy widzieć.
46:16
I tutaj moi drodzy dochodzę w końcu do tego, co chciałam
46:19
powiedzieć, bo w muzeum of Modern art jest taka seria
46:22
filmów w sensie na YouTubie momy the way i ced, i w jednym
46:27
odcinku wystąpił artysta, muzyk innowator jazzu, Jason moran.
46:31
On do dzisiaj łączy dźwięk, performance i sztukę wizualną,
46:35
więc fantastyczny człowiek. No i tutaj moma prosi go o
46:38
wybranie jednego dzieła, które uwielbia.
46:41
Ich zbiorów, więc kiedy mówi, że jest to bóg i ługi, no to nagle
46:45
zaprasza ekipę do fortepianu, który jest schowany gdzieś za
46:48
zasłoną, który stoi naprzeciwko obrazu właśnie mondriana i
46:52
zaczyna go grać. Jakby było ono partyturą.
46:57
No zaczyna grać obraz, rozumiecie, wstawię wam
47:01
fragment, ale króciutki, bo w trakcie on bardzo dużo gada,
47:05
więc może bardziej wstawię filmik na grupę.
47:09
Szukałam, żeby był cały, ale niestety, ale no coś
47:11
niesamowitego. Wiem, że widziałam to wiele lat
47:14
temu i byłam absolutnie zachwycona i podekscytowana tym
47:18
zjawiskiem, bo był taki okres, że bardzo dużo oglądałam
47:20
filmików z. No my, żeby tam się czegoś
47:23
dowiedzieć, co tam ciekawego. Opowiadają o sztuce właśnie w
47:27
taki amerykański sposób, ale ten jazzman został zapytany przez
47:31
pracowników właśnie podczas grania, czy to jest nowe dzieło
47:35
jason'a more? Na on wtedy powiedział, to
47:37
mądrian mondrian, zdecydowanie to napisał i odpowiedział z
47:40
chichotem to jest dosłowne tłumaczenie, no i tutaj robię
47:44
chwalipiętkę bo ja osobiście widziałam ten obraz na żywo
47:47
właśnie w muzeum of Modern art w Nowym Jorku.
47:50
Było też kilka innych z obrazów mondriana, więc jak będziecie w
47:54
Nowym Jorku, no to wpadnijcie. I przypomnijcie sobie wszystko,
47:58
czego się dzisiaj dowiedzieliście.
48:00
W tym podcaście, więc tutaj już będę kontynuowała.
48:03
To jest naprawdę. Moja ulubiona ciekawostka.
48:05
Nie wiem dlaczego. Może dlatego, że łączą się 2
48:07
światy, 2 artystów, 2 dziedzin sztuki, że jest to coś bardzo
48:12
niekonwencjonalnego. Żeby grać obraz, no bo jakby to
48:15
tak samo jak nie wiem, widzieć dźwięki albo coś w tym stylu.
48:19
Bardzo fajna sprawa. Ciekawe czy jest więcej takich
48:22
artystów, bo Jestem pewna, w ogóle mógłby z całą jakby całą
48:25
serię zrobić grania. Obrazów różnych.
48:28
Fajne by to było i Jestem pewna, że mądrian byłby zachwycony tym,
48:32
co zrobił ten jazzman. No ale dobra, wracamy dalej, bo
48:36
ten czas spędzony w mieście, które nigdy nie śpi, był
48:39
wspaniały dla artysty. Piet naprawdę odżył.
48:42
Miał pieniądze, zaczął poznawać fajnych ludzi, był doceniany i
48:46
on wtedy wspiął się na wyżyny swojej kreatywności.
48:48
Mocno oblepiony i nadal ideałami, no które nie dla
48:52
wszystkich były jasne. Myślę, że do dzisiaj nie są
48:54
jasne długo niestety się nie nacieszył.
48:58
Tym niesamowitym życiem w Nowym Jorku i nowymi obrazami wielu
49:02
nie dokończył, ponieważ w 1944 roku w mroźny, styczniowy dzień
49:06
został znaleziony przez przyjaciela w bardzo złym stanie
49:09
zdrowotnym. W swoim mieszkaniu zabrali go
49:11
oczywiście do szpitala, ale okazało się, że ma zapalenie
49:15
płuc i to zapalenie było na tyle poważne, że 1 lutego zmarł. 2
49:20
dni później został pochowany na cmentarzu na brooklynie i z
49:25
ciekawości wygooglałam sobie ten cmentarz, no bo?
49:29
Trochę znam Nowy Jork, a nigdy nie wiedziałam, że oni tam mają
49:32
cmentarz. Nie wiem, nigdy nam o tym nie
49:33
pomyślałam. A jak myślicie o Paryżu?
49:35
No to przecież jest najbardziej znany cmentarz, prawda?
49:37
Na pary w Paryżu chyba nawet na nim byłam.
49:39
Kto tam taki znany jest pochowany w Paryżu.
49:42
Ja wiem, że nie w temacie, ale znalazłam, że na przykład molier
49:45
albo Oskar wild, beniamin, constant prus, tam jest
49:49
pochowany także edith piaf, jim morrison, no tak.
49:54
Tak, że spora dawka znanych nazwisk, ale wracając do tego
49:58
cmentarza na brooklynie, ja wam powiem, że może nie wypada i to
50:01
dziwnie brzmi, ale matko boska, ja bym chciała, żeby mnie tam
50:04
pochowano. Wiecie, że z tego cmentarza jest
50:07
widok na cały manhattan, więc jak kiedyś odwiedzę znowu
50:10
mądriana, no to na pewno się tam przejdę i odwiedzę go nie tylko
50:14
w momie, ale też właśnie na tym brooklińskim cmentarzu.
50:17
No i on właśnie też nie dokończył niektórych swoich
50:19
dzieł przez to, że no, ta śmierć była bardzo jakby.
50:23
Niespodziewana. I pamiętacie ten obraz, to wam
50:25
opowiadałam ten New York city jeden.
50:29
No to z nim jest związana ciekawostka, nawet ciekawa
50:32
ciekawostka. Kiedy po śmierci mądriana
50:35
trafiło ono do muzeum. W sensie to dzieło w
50:38
dusseldorfie, to okazało się, że przez 70 lat wisiało do góry
50:42
nogami. Znaczy, mnie to bawi, ale też
50:46
nie dziwi. No bo te obrazy abstrakcyjne, no
50:48
to często nie wiadomo, gdzie jest góra, gdzie jest dół.
50:51
Może nie zawsze w ogóle ma to jakkolwiek znaczenie?
50:53
Nie no, ale nikt nie wpadł na to, że zostało ono źle
50:56
powieszone. Dopiero pewna babeczka,
50:58
porównując zdjęcia, na których jest mądrian, który tworzy to
51:02
dzieło, zorientowała się, że jest ono źle zawieszone.
51:06
Ale widzicie, no tak jak powiedziałam, to dzieło jest
51:08
bardzo uniwersalne i myślę, że nikomu w ogóle.
51:11
Nie robi to różnicy, czy wisi do góry nogami.
51:15
I co najważniejsze dzieło tak czy siak zostało jakby w tej
51:19
samej pozycji, w tej złej do góry nogami.
51:21
I tu też jest. Ciekawostka, właśnie a propos
51:23
tego, w jaki sposób on tworzył te swoje obrazy?
51:27
Po prostu ze względu na stan techniczny, który był bardzo
51:30
zły, bo ten obraz cały się kruszył i wykonano go w ogóle
51:34
też z kolorowych taśm klejących, które powstały w 1930 roku.
51:37
Pamiętajcie, które po prostu według osób, które się na tym
51:41
znają, czyli konserwatorów. One ledwo się trzymają tego
51:45
płótna? Więc powieszenie go po tak
51:48
długim czasie w innej orientacji, mogłoby
51:50
najzwyczajniej spowodować jego całkowite zniszczenia, a jakby
51:54
tego nikt nie chce, prawda? Poza tym taki sposób prezentacji
51:57
stał się już no trochę częścią historii, taką fajną opowiastką.
52:02
No i praca w tej formie widnieje nawet w katalogach, tak że
52:06
myślę, że to ciekawa ciekawostka.
52:08
No też wam go wstawię, żebyśmy wszyscy wiedzieli.
52:11
Jak on wygląda, a tak, żebyście mogli być świadomi, to chodziło
52:15
o to, że ten obraz został niedokończony przed śmiercią
52:18
monriana, więc on nie został podpisany, gdyby był podpisany,
52:21
no to by wiedzieli, że na dole jest podpis, więc wiedzieliby,
52:24
gdzie jest góra. A gdzie dół?
52:26
Jestem w ogóle ciekawa, co na to by powiedział mondrian, pewnie
52:29
nie byłby zadowolony, no bo jednak jego pracy miały głębszy
52:32
sens, a to zaburzało by jego odczuwanie.
52:35
No ale trudno mądrian, przynajmniej możemy się trochę
52:37
poichichrać. I wiecie co?
52:39
Mogłabym na koniec rozpocząć dyskusję.
52:41
Czy sztuka mądriana jest właściwie oceniana, czy jest na
52:45
odpowiedniej pozycji w świecie sztuki, czy może jednak jest
52:49
przereklamowana? Jak często możemy usłyszeć
52:51
gdzieś w internecie od osób, które no ze sztuką nie mają zbyt
52:54
wiele wspólnego? Myślę, że to są dokładnie ci
52:57
sami, którzy mówią, że każdy może chlapać jak polok i każdy
53:01
mógł namalować te kolorowe kwadraty na białym tle, ale moi
53:05
drodzy, no nie zrobił tego nikt przed piecem mundrianem, więc
53:09
było. Byłabym po prostu ostrożna w
53:12
takich lekko ignoranckich komentarzach, bo co innego jak
53:15
komuś sztuka się nie podoba. Do tego każdy ma prawo, żeby ją
53:19
odczuwać i. Może ją zwiercie negować, albo
53:22
może się nią zachwycać, ale jednak myślę, że ktoś, kto
53:25
wygłasza takie opinie, nawet nie pofatygował się, by zagłębić
53:29
jakby w cały proces twórczości mondiana, co oczywiście znowu
53:32
nie jest czarno białe, bo każdy ma prawo do tego, żeby bez
53:35
żadnej wiedzy ocenić tę sztukę, prawda?
53:38
Ja tylko taką tutaj baby rozkminkę nam daje do dzisiaj w
53:42
ogóle jest uznawany za pioniera sztuki abstrakcyjnej, bez niego
53:47
nie byłoby wielu przyszłych wybitnych artystów.
53:49
Wszystko w sztuce. Zawsze tak naprawdę się
53:52
przeplatało i było płynne. Ja to bardzo odczuwam, kiedy
53:55
czytam kolejne biografie. No bo wszystko wynikało z
54:00
drugiego i wiem, że kiedyś było łatwiej złamać schematy i wyjść
54:05
poza ramy. No ale nie zmienia to ogromnego
54:07
wkładu pieta w świat sztuki. Moim zdaniem oczywiście.
54:12
Ciekawa Jestem waszej opinii. Co sądzicie o jego dziełach?
54:15
Jestem pewna, że inaczej byśmy na nie wszyscy patrzyli,
54:18
gdybyśmy mogli zobaczyć je na żywo.
54:21
Absolutnie jest to inne doświadczenie, nawet jeżeli jest
54:24
oprawione i za szybą. Tutaj taki fan fakt, bo mnie
54:27
rozbawiło to, że jak czytało w miejscach publicznych o.
54:30
No to dosłownie kilka osób mnie zaczepiło, pytając czy
54:35
rozwiązuje krzyżówki, bo obraz na okładce składał się z
54:38
pomarańczowych i niebieskich kwadratów ułożonych w kratkę,
54:42
który faktycznie mogły przypominać krzyżówkę i za
54:45
każdym razem się śmiałam i tłumaczyłam, że jest to dzieło
54:48
pietan mon. Bardzo urocze.
54:50
To było naprawdę chyba z 5 osób, jak nie więcej takich trochę
54:54
starszych pytało się czy rozwiązuje krzyżówki.
54:58
Także no chyba mogli dać inne dzieło.
55:01
Mądria ma jednak na tę książkę. No, ale powiem wam szczerze, że
55:05
dzisiaj już chyba nie mam siły na głębsze rozmyślenia nad tym,
55:08
czym jest ta sztuka i kto ją definiuje.
55:11
Ale wiem, że na pewno wrócimy do tego tematu w innym odcinku, bo
55:15
bardzo chciałabym się tym zająć. Dlaczego ludzie nie rozumieją na
55:19
przykład abstrakcji? Nie, dlaczego jej nie doceniają?
55:21
Inaczej na nią patrzą, bo to jest bardzo ciekawe.
55:24
Widzę dużo negatywnych, generalnie komentarzy, ale widzę
55:28
też bardzo dużo świadomych. Argumentów i pozytywnych, i
55:32
negatywnych, więc to zostawimy po prostu na inny raz.
55:35
Jak macie mi coś do powiedzenia, to po prostu napiszcie, pod
55:38
postem na Instagramie albo na naszej grupie albo po prostu
55:41
wyślijcie mi wiadomość prywatną. Chętnie poczytam także co moi
55:46
drodzy, chyba kończymy na dzisiaj.
55:48
Jak zwykle pozdrawiam wszystkich was niewinni słuchacze moich
55:52
cudownych patronów w ogóle ten odcinek zrobiłam, bo mój patron
55:56
Jacek powiedział marika, może zrób o mądranie.
55:59
No to zrobiłam. Jacek, mam nadzieję, że ci się
56:01
spodoba. Także zapraszam was też
56:03
oczywiście do zostania patronami, no i w ogóle mam
56:07
nadzieję, że miło wam się słuchało słyszymy się już za
56:10
niebawem o tak, powiem za 2 tygodnie, znając życie, tak że
56:14
miłego i pa.