Latest / Anlamak+ / Ahlaki Çöküş; bizi bekleyen korkunç son nedir?

Transcript

Ahlaki Çöküş; bizi bekleyen korkunç son nedir? · Anlamak+

0:00
Herkese tekrar merhaba biliyorum.
0:03
Podcast dinlerken aslında kafayı dağıtmak istiyorsunuz.
0:06
Birazcık başka konulara değinmek istiyorsunuz.
0:09
Genel kültür seviyenizi yükseltmek istiyorsunuz ama
0:12
anlamak artının kurulduğu günden beri amacı hiçbir zaman bir
0:17
entertaement kanal olmak değil, gerçekleri yüzünüze vurmak ve
0:21
anlamanın rahatsız edici yanıyla sizi tanıştırmak aslında.
0:25
Hâl böyle olunca bugün de konumuz ahlaki çöküş ve
0:29
türkiye'yi bekleyen riskler çok derin bir konu ve kesinlikle yok
0:34
işte benim sosyokültürel seviyem.
0:35
Sosyoekonomik seviyem buna müsaade etmiyor.
0:37
Ben zaten ahlaki çöküşten tenzih ederim.
0:39
Kendimi dediğiniz zaman trafiğe çıktığınızda saha sinyal verip
0:43
ara sokağı girdiğinizde arkanızdaki manyağın ne
0:46
yapacağını öngörebiliyorsanız size helal olsun zaten
0:49
türkiye'de yaşamıyorsunuz demektir bu.
0:51
Türkiye'de işte suç çok yaygın falan demiyorum.
0:53
Ancak giderek artan bir suç eğrisi olduğundan da bahsetmek
0:57
lazım. Şimdi tabii ki her şeyi
0:58
istatistikli açıklamaya çalışanlar, istatistik
1:01
kaynakların, güvenilirliğin zaten öncelikle sorgulamak
1:04
zorundalar, işte türkiye'de suç oranları düşüyor, düşüyor,
1:07
kameralar var çünkü arkadaşım önceki kadar rahat değil.
1:09
Bir ikincisi o zaman en az suçun yaşandığı yerler Hakkari Şırnak
1:14
vesaire suç mu yaşanmıyor, suç ihbar mı edilmiyor, ikinci
1:17
konuda bu veya suç statüsünde değerlendiriliyor mu,
1:20
değerlendirilmiyor mu bu da? Türkiye'de adalet sisteminin
1:23
yaşadığı problemleri son zamanda hepimiz tanık olabiliyoruz ve
1:26
gerçekten de adaletin önemli ölçüde gücünü kaybettiği
1:31
konusunda 3 aşağı 5 yukarı herkes hemfikir.
1:33
Bugün bir araç aldığınızda araç da ağıza çıktığında mahkemelerde
1:37
78 sene sonra kronik hiper enflasyonun olduğu bir ülkede
1:40
işte belki de paranın artık bir derinin olmadığı bir bileşenle
1:45
bir kazanç elde ediyorsunuz. Mahkemeyi kazansanız dahi.
1:49
Veya işte kiracı, ev sahibi uyuşmazlıkları vesaire vesaire,
1:53
yani aslında günün sonunda kronik hiperlasyonun heyelanı bu
1:57
gelmekte olan heyelanı ahlaki çünkü heyelanını altında
2:00
kalacağımız bu çöküş furyasını hızlandırmak gibi bir misyonu
2:04
var. Tabi ki işte bu anlatmaktan
2:08
belki de hani keyif almayacağım kısımda buna deyince zanacak 2
2:12
tane ekonomik anlamda. Risk payımız var.
2:15
Bizim bir moral hazırt. Yani ahlaki risk payı bir de
2:19
social Capital yani sosyal sermaye.
2:22
Şimdi bu 2 kavrama yitirdiğiniz zaman zaten etik kaygılarınızı
2:26
çok temel ilkelere o indirgeyerek oluşturmadığınız
2:29
takdirde yani güçlü bir temeliniz yoksa zaten binanın
2:33
çökmesi için bir hani bir. Iş makinasıyla binaya defalarca
2:39
vurmuşsunuz gibi düşünebilirsiniz.
2:42
Bu 2 bileşeni ahlaki risk aslında kişinin ekonomik
2:46
konularda bilimti. Yazının bir sorumluluğunun
2:50
olmadığını düşünmesinden kaynaklanır.
2:53
Türkiye'de biliyorsunuz devlet adamları da bunu çokça kullanır
2:56
ya işte der ki biz tamamen enflasyon var da kardeşim siz de
2:59
fiyatları uçurdunuz der. Hani mesela özellikle büyük
3:02
gruplara tekelleşmeyi piyasa kontrolü yaptıklarını ifade
3:06
ederler. Veya ima ederler şimdi tabii bu
3:10
bir bileşen ancak tek bir bileşen değil, sosyal sermaye
3:14
çok daha önemli bir kavram, birçok bileşendeki.
3:18
Temel külliyatın aslında indirgenip size bir sermaye bir
3:22
kredibilite veriyor aslında ve bu o kadar görünmez soyut bir
3:26
kavram ki bir dengede tutmak da her zaman mümkün olmayabiliyor
3:30
işte. Sosyal sermayenin de
3:31
kaybedildiğini türkiye'de artık söyleyebiliriz.
3:34
Eskiden işte söz senettir diye bir şey vardı.
3:36
Türkiye'de bugün seneti boşverin, yaptığınız resmi banka
3:41
hesaplarındaki işlemlerin bile bir garantörlüğü yok, onun bile
3:44
karşılığı boş çıkabilir veya parasını ödediğiniz bir ürünü
3:47
teslim alamayabilir. Veya parasını ödeyip teslim
3:51
aldığınız ürünü kusurlu olduğunda mahkemeye gittiğinizde
3:53
yıllarca uğraşacağınızı biliyorsunuz.
3:56
Bunların hepsinin temel sonucu sadece adalet mekanizmalarının
4:00
görece zayıflaması değildir, insanların temel ahlaki
4:04
düzeyinde de büyük bir çöküşün olduğunu kabul etmek lazım.
4:08
Tabii kronik hiperenflasyonun hani bu ticaret iş birliği
4:11
içerisinde bu sosyal payda da? Devlet ve millet kavramıyla
4:15
doğrudan koreli anlayışını da bir yere bırakırsak aslında daha
4:18
temel olguları değiştiriyor. Tabii hani ticaretle uğraşmak
4:21
zorunda değilsiniz. O zaman beni ilgilendirmiyor da
4:23
diyebilirsiniz. Türkiye'de genellikle
4:25
biliyorsunuz siyaseten insanların tercih ettiği
4:27
apolitizmin bir sonucudur bu. Türkiye seksenli yılları çok
4:31
hızlı yaşadığı özellikle. Işte sağ sol kavgaları esnasında
4:35
gerek doğru gerek yanlış fikirlerini beyan ederken,
4:38
sokakta birçok insan canından olduğu, kimisi mahkemelerde
4:41
yıllarca süründü, hapishanelerde şiddete maruz kaldı ve
4:45
insanların ebeveyne en büyük tavsiyesi aman oğlum siyasete
4:48
bulaşma hemen solunu hatırlıyoruz.
4:50
Milattan önce altıncı yüzyıllara tekabül eden zaman diliminde
4:54
işte toplum içerisinde toplum ve ilgilendiren bir konu varken
4:57
sesini çıkarmayan, vatan hainidir diyebilecek kadar cesur
5:00
büyür. Reklam bahsediyoruz.
5:02
Demokrasinin böyle bir bileşeni var.
5:04
Şimdi hal böyle olunca siz toplumun konularına karışmayıp
5:08
aman beni ilgilendirmiyor dediğiniz zaman ben merkezi bir
5:11
yaklaşım yani bu küresel sermaye ve liberal ekonominin en temel
5:14
basamaklarından biri olan sistemi aslında desteklemiş
5:18
oluyorsunuz ve türkiye'de yaşanan olay bu.
5:21
Şimdi insanlar bazı konuları özelleştirerek bazı tepkiler
5:24
oluşturuyorlar. Çok haklılar, iyi ki yapıyorlar
5:26
bunları ancak işte yasa dışı bahis oynamak birinci seçenek
5:31
uyuşturucu ticareti ikinci seçenek.
5:34
Ondan sonra yolsuzluk üçüncü seçenek işte adalette zayıflama
5:38
dördüncü seçenek işte suça sürüklenen çocuk kavramıyla
5:41
suçun aslında tam destinad edilememesi.
5:44
Der ya işte sayıyorsunuz, sayıyorsunuz bunların her biri.
5:49
Kendi içinde kimisi çok daha büyük, kimisi daha küçük
5:52
sorunlara sebebiyet verirken toplamda baktığınızda büyük bir
5:57
doğal afetin geldiğini hissetmeniz lazım.
6:01
Ya bu işte anlamak artık kanalının aslında amaçladığı şey
6:04
bu. Yani 18.
6:05
Yüzyılda ingiltere'nin yaşadığı problemler vesaire düşününce de
6:09
şunu da söyleyebilirim ya işte mesela çok fazla siyaseten
6:13
söylendiği söylüyorum işte diniğimizi güçlendirirsek.
6:17
Evet, işte ahlaklı bir toplum oluştu.
6:20
Nerede oluşmuş dini güçlendirerek ahlaklı bir toplum
6:23
ne zaman oluşmuş? Devlet güçlüyse dini normları da
6:27
doğru anlatabiliyorsa veya onun anlatılmasına da imkan
6:30
sağlayabiliyorsa belki bir katkısı olur.
6:32
Bunun hani osmanlının işte Süleyman dönemine Fatih Sultan
6:36
Mehmet döneminde belki bunlar konuşulur ama osmanlı'ın aynı
6:40
şekilde ikinci Mahmut döneminde. Işte veya Vahdettin döneminde
6:44
veya abdulmecit döneminde hadi konuş, bunları dini alimler çok
6:48
müthişti. Kaldı ki Süleyman döneminde bile
6:51
ismail mahşiki diye bir adam var.
6:53
Adamı, dini, otoriteri hani normlarının dışında bir şey
6:56
söylediği için idam ediyorsunuz. Söylediği şeylere baktığınız
6:59
zaman işte bu genç adamın söylediği şeyler takdir ettiğim
7:02
için söylemiyorum. Sadece okuma yaptığım için
7:03
söylüyorum ya işte adını sen söyle, eğer kimsenin malını
7:08
çalmıyorsa kimseye hırsızlığı teşvik etmiyorsa kimsenin
7:11
hakkına girmiyorsa. Kimsenin işte eşine kızına yan
7:14
gözle bakmıyorsa işte toplum için değer üretiyor.
7:17
Toplum için kazanç sağlıyorsa işte o adamın aldığı nefes bile
7:21
ibadettir diyor adam. Şimdi bunların en önemli
7:23
rahatsız oldun. Şimdi dini kavramlar üzerinden
7:26
toplumsal ahlaki inşa etmeye çalıştığınız zaman senin dinin
7:30
bana benim dinim sana kavramı ortaya çıkar, işte kur'an-ı
7:33
kerim'de diyoruz ya hep aynı şeyler ama gerçekten öyle de
7:37
bazı şeyler o kadar basit bir şekilde insanlığa aktarılmış ki
7:41
oradan ders alıp buralara gelseydik zaten.
7:44
Çözümü bulmuştuk ama şimdi tasavvuf diye bir şey var.
7:47
Evet, belki iyi belki kötü kimisi çok sever, kimisi sevmez.
7:51
Ama bir Avrupa bu reformist hareketlerin başında 17 ve 18.
7:55
Yüzyılda çok ciddi bir şekilde şimdi bakın bu anlattıklarımı bu
7:59
anlattıklarımı bu arada çok özet geçeceğim.
8:02
Lütfen günümüz türkiye'siyle günümüz islam haliyle bir
8:06
karşılaştırın ya işte sola script tura diye bir kavramdan
8:10
bahsettik. 18. Yüzyılda ingiltere tarihinden
8:14
bahsederken. Büyük çizmadan bahsettik. 1.054
8:18
yılında gerçekleşen bir olay flok probleminden bahsettik dil
8:23
probleminden bahsettik. Bu problemler neydi biliyor
8:26
musunuz? Arkadaşlar çok komik, çok komik.
8:30
Incil niye latince yazıldı ki latince codex'in adını
8:34
biliyorsunuz. Semra aginta dediğimiz bir
8:37
kodeks ondan hiç aramice ve. Grekçe çevrilmesi de tartışıldı.
8:43
Sonrasında büyük şizma zamanında aramci kökenli yazılmış bir
8:46
kitap. Bazı formatları özellikle
8:50
gonosiketinden kıpdi. Yani mısır dilinin ileri
8:52
seviyelerine yazıldığı varsayılan kitaplar.
8:55
E şimdi bunları düşündük. Sonra diyor ki büyük şizmada ilk
8:59
problem 1.054 yılında yaşanıyor diyor ki.
9:03
Ya arkadaş, biz bu kitabı okumak istiyoruz ya ya işte roma'dayız
9:07
işte doğu roma imparatorluğu'ndayız veya fark
9:10
etmez roma'dayız. Eee grekçe okumak istiyoruz biz
9:14
bunu ya yok diyor. Bir tane okuyamazsın diyor.
9:16
Bu metnin kutsallığını bozarsın diyor.
9:18
Metnin kutsallığı şu isa'nın hayatı ne kadar kutsal Metin
9:23
neresini bozabilirsin yani? Değil mi?
9:27
Veya işte şimdi mesela? Sonra 1.050 dörtte bu yaşanıyor
9:30
ya 2 kilise gerçekten ayrılıyor. Doğu roma dediğimiz bizansın
9:33
soyundan gelen Ortodoks familya bambaşka bir yere götürüyor.
9:37
Olayı katolikler bambaşka bir olaya götürüyor.
9:40
En önemli problemlerden bir tanesi incil'in çevrilmesi.
9:44
Şimdi incil'in çevrilmesi deyince insanlar şunu zannediyor
9:48
ya işte grekci'ye çevirmeyin kardeşim size her dilde değil
9:51
işte adam okuyamıyor. Problem orada şimdi bunun 18.
9:55
Yüzyılda sola secropter akımıyla beraber.
9:58
Şunu görüyorsunuz ya bir tane Aydınlı mı aydınlanmış bir grup
10:01
diyor ki kardeşim bu kitap kutsal kitap değil mi?
10:03
Biz okuyalım, değinmedi mi? Biz bu kitabı okuyup
10:05
anlamayacağız mı? Hocaları anlatıyor da belki de
10:08
yalan konuşuyorlar. Biz bu kitabı bir çevirinde
10:09
düzgünce hakkıyla bir çevireyim de biz bunları bir okuyalım
10:12
içinde ne yazıyormuş anlayalım bize kutsal kitap yeter diyor.
10:15
Hussal kitabı okursak biz zaten anlayacak kafaya sahip izliyor.
10:18
Yani hocadan ne eksiğimiz var diyor.
10:20
Aydınlanmacı hareket, şimdi günümüz türkiye'sinde arapça'dan
10:24
çevirirsen tılsımı kaybolur. Fikri de ne kadar Özdeş bir
10:28
anlatı olduğunu görebiliyorsunuz.
10:30
Şimdi ahlaki çöküşle ne ahlaksı var.
10:32
Sola sekretero'nun çok alakası var.
10:35
Şöyle alakası var, bugün türkiye'de konuşulan konular 18.
10:39
Yüzyılda hadi o iyi ihtimalle 17.
10:42
Yüzyılın ortalarından sonra avrupa'da konuşulup çözüme
10:45
bağlanmış konular. Şimdi hâl böyle olunca
10:47
türkiye'de halen daha işte dini yayarsak, dini öğretileri
10:52
geliştirirsek insanımızın ahlakı düzelir.
10:56
Kardeşim bunun hiçbir kanıtı yok.
10:58
Az önce de bahsettiğim gibi dolayısıyla din temelli bir
11:02
ahlak dizayn etmek, iyi toplumlarda merkeze otoritesi,
11:06
güçlü, ekonomik stabiliteyi geliştirebilmiş toplumlarda
11:09
belki makbul sayılabilecek bir anlayış olabilir.
11:13
Ama Türkiye gibi çok hızlı klinik enflasyonun yaşandı.
11:16
Sürekli dalgalanmaların konuşulduğu, sürekli toplumun
11:20
revizyonist birtakım değişimler yaşadığı ve demokrasiyle de
11:23
göreceğine tanışmış toplumlarda. Ya öyle işte dini iyi anlatırsak
11:27
biz her şeyi çözeriz demek her zaman makbul bir seçenek olmaya
11:32
bilir ve zaten de öyle değil. Ne yazık ki türkiye'de
11:35
türkiye'de birçok siyasi fraksiyon var.
11:37
Siyasi fraksiyonların içinde de bambaşka gruplar var.
11:40
Kendi içlerinde bile uzlaşamıyorlar.
11:42
Dışarıdan izleyen seküler bir vatandaş için her şey çok kolay.
11:46
Seküler ne diyor? Gayri ihtiyari işte bilmem, ne
11:49
aşiretinin bilmem ne tarikatının, ingiltere'deki
11:53
mallarının bölüşülmesi için ingiliz mahkemelerine
11:55
gidilmişti. Nasıl paylaşılacağına onlar
11:58
karar verecekmiş, ingiliz medeni aynı tarikat leed işte
12:02
mensupları türkiye'de biz niye medeni okulumuzu isviçre'den
12:06
aldık falan diye işte hezeyanlarda bulunuyor.
12:09
Eee bu da aslında işte sekülerler için gayet kolay.
12:12
Şimdi bu şey demek değil ya işte bir sekülerler gerçeği görüyor
12:15
diyemem. Öyle bir iddiam yok.
12:18
Ancak toplumun ahlakı üzerinde dinin payını eğer dinin payını
12:22
nasıl yorumlamak lazım. Burada şunu söylemek lazım, daha
12:25
önce podcast yayınlarında bahsettiğim üzere ya kutsal
12:28
kitapları okuyorsanız işte bir mana arıyorsanız zaten beşer
12:32
olarak olabileceğiniz anlamda kendinizi geliştirmeye de gayret
12:36
ediyorsunuz demektir. Ama kutsal kitapları okumayıp
12:40
işte ııı Ahmet hoca efendi. Bu arada isimler semboliktir,
12:43
hiç kimseyi çağrıştırmaz. Ahmet hoca efendi dedi ki işte
12:47
dedi. Peygamber efendimiz yemeği
12:50
yerken karşısındakinin de yemeğini çalarmış.
12:52
Şimdi sen bunu yani hiç sorgulamıyorum.
12:54
Öyle çok enteresan bir durum var.
12:56
Sosyal ahlak ahlakı geliştireceğini varsaydığımız bu
12:59
tasavvufu akımların bazıları o kadar artık menfaat pergelini
13:03
şekillenmiş ki bunu adam şey demiyor ya.
13:06
Tövbe haşa peygamber efendim, niye çalsın?
13:08
Başkasının yemeğini demiyor, niye Ahmet ötesi demiş.
13:10
Çünkü 10'a çıkart şimdi bunun bu böyle bir dini anlayışın işte
13:15
toplumun ahlakını falan geliştireceğini varsaymak.
13:18
Bas bayağı bir kötülük, yani öyle böyle bir kötülük değil ve
13:21
gerçekten de dünya normlarından kopmuş olmayı gerektiriyor.
13:25
Veya bu sistemin içerisinde kâr elde elde eden bir insan olmanız
13:30
gerekiyor ya da çok temizsiniz. Dünyevi alemin hiçbir kötülüğünü
13:34
görmediniz. Açıyorum, parantezi içine ünlem
13:39
gerçekten sahaf bir durgu durumuyla bunu istiyorsunuz
13:43
demektir. Toplumsal ahlakın çözülmesindeki
13:46
en temel problemlerin ekonomik kaidelere dayanmasını kimilere
13:51
şey diyebilir? Ya arkadaş abartma ekonomi bu
13:53
kadar önemlidir arkadaşlar. Roma'nın zayıfladığı bütün
13:57
sistemlerde ingiltere'nin zayıfladığı bütün sistemlerde
14:00
avusturya'da krallıkların zayıfladığı bütün sistemlerde
14:04
fransa'nın isyanlarının teşvik edildiği bütün sistemlerde ne
14:09
yazık ki. Birinci sebep ekonomidir çünkü
14:12
ahlak. Rahat bir ortamda karnınızın
14:16
doyduğu çocuğunuzu okula güvenle gönderebildiğiniz parklarda
14:21
güvenle oynatabildiğiniz. Yarın için çok fazla endişenizin
14:26
olmadığı, zihninizin berrak olduğu zamanlarda gelişir.
14:30
Yani hep söylüyoruz işte imkansızlıklar aslında imkanları
14:35
yaratır. Eğer siz işte atıyorum.
14:38
Bugün ekonomik olarak kendinizi güvende hissetmiyorsanız ya işte
14:42
tutup da şeyi savunamazsınız. Ne derler?
14:45
Başkasına yardım etmeyi bile kendi bütçeniz olmadığı için
14:48
düşünemezsiniz. Aynı şeyden yola çıkaraktan,
14:52
sosyal ahlakın gelişmesi için de.
14:54
Ekonomik stabilitenin kötü koşullarda bile stabilitenin
14:57
sağlanması gerekiyor. Yani stabil olmayan bir
15:00
ekonominin erozyonu güçlendirdiğini söylemek mümkün.
15:04
Şimdi türkiye'de işte sekülerleşme akımları modern
15:08
Türkiye cumhuriyeti'nin kurulmasından bu yana dizayn
15:10
edilen bir sistem. Ancak sekülerlerin de kendi
15:13
içinde problemleri var. Türkiye'ye kadar kozmopolit ülke
15:16
dünyada çok azdır. Çünkü dışarıdan bir sistem inşa
15:21
edilmeye çalışılan bir düzenin atlatılmasıdır.
15:24
Aslında temeldeki sebep. Özellikle Kurtuluş Savaşı öncesi
15:29
türkiye'yi tahvil etmekte zorlanabilirsiniz.
15:32
Gerçekten de birçok hikayede bugün okuduğunuzdaki işte Yakup
15:37
Kadri karaosman'nın hikayeleri Şevket süreyya'nın hikayeleri
15:40
çok önemlidir. Bu noktada veya Reşat nuri
15:44
güntekin'in orada yara anlattığı halkın türk halkı olduğuna dair
15:49
bir inancınız yok ki. Hani orada girittin.
15:52
Şeyi gibi bir şey çıkmış ortaya girip anlaşması gibi bir şey
15:55
çıkmış ortaya. Yani giritlerin o kendi içindeki
15:58
bölünmüşlük gibi. Çünkü neden?
15:59
Çünkü neden tasavvuf oda Başkanlığı 60.
16:02
Burada Başkanlığı 60 öbür tarafta başkanlatmış.
16:05
Osmanlının benimsediği bir dini anlayış var, vesaire vesaire.
16:10
Şimdi öyle olunca konular farklılaşınca anlatılar
16:13
farklılaşınca sosyal hayata tezahürede takdir edersiniz ki
16:16
bambaşka yerlere evrilmiş ve Türkiye gerçekten böyle.
16:20
Hani neresine dokunsan bambaşka şeylerin anlatıldığı bir ülke
16:23
haline dönüşmüş ve Türkiye cumhuriyeti'nin erken döneminden
16:26
sonra özellikle aydınlanma dönemi olarak sayabileceğimiz
16:31
Cumhuriyet Halk Partisi döneminden sonra.
16:33
Ki onun da eskileri ayrıca konuşulabilir.
16:37
Hızlı bir şekilde küresel sermaye ve liberal ekonomiye
16:41
adapte olabilecek küresel anlayışı benimseyebilecek bir
16:44
şey devrildi. Çok öteye gitmeyelim.
16:47
Bakın altmışları falan konuşmuyorum.
16:49
Doksanlı yılların başında türkiye'de şöyle bir şey vardı,
16:53
işte bir kazak olurdu. Genelde ürünlerde kaliteli
16:56
olduğu için kazak olurduk. Kazak çocuğa geçerdi.
16:59
Çocuktan başkasına da geçerdi ve en önemli konu ne biliyor
17:02
musunuz? Anlayışımızın ne kadar değ.
17:04
Ne ve sosyal ahlak erozyonu ne boyutlara geldiğini
17:08
anlayabilmeniz için söylüyorum. O kazak için ben birinden
17:12
gelecek bir kazak için ben akşam uyumadığım zamanları bilirim.
17:16
Yani çok önemli bir şey mesela başka bir şey vardı.
17:21
O zaman marka vermeyelim. Maymunlu bir ürün vardı.
17:25
O ürün çok pahalı bir şeydi. Gerçekten alınması öyle çok da
17:28
mümkün olmayan bir şeydi. Hele ki bir memur aileden
17:30
geliyorsanız. O ürünü alacağınız ertesi gün
17:34
alacağız diye. Neredeyse uyuyamadığım
17:37
heyecanlandığım günleri bilirim. Babamın yarın bisiklet aldım.
17:41
Sana işte bisikleti bu çocukçu çocukla yani hani ben çocuğumda
17:45
bir çocuksu, bir heyecanla bunu istiyorum değil gerçekten o
17:48
zaman bu tarz imkanlara ulaşmak. Sadece ekonomik anlamda değil
17:52
ama bakın şimdi neye geleceğiz orada bu kadar imkansızlıkların
17:55
olduğu bir ülkede. Annem beni komşuya bırakıp akşam
18:00
işte 56 gibi ııı geri alırdı ve komşu enteresandır kendi
18:05
çocuğuna yedirmediğini bana yedirirdi.
18:07
Yani şimdi bu Türkiye toplumunun nereden nereye geldiğini
18:11
anlayabilirsiniz. Doksanlı yıllara sorundan bu
18:14
yana türkiye'de hangi siyasi parti var?
18:17
Temeldeki davası ve misyonu ne ve kimin kimler yönettiği ülkeyi
18:23
yani aslında hangi norm güçlendi dediniz zaman?
18:26
Muhafazakar seçmenin daha güçlü bir hale geldiğini
18:29
görebiliyorsunuz o zaman ben de ben de şöyle bir yorum yaparım
18:33
veya derim ki, o zaman muhafazakarlık bize yaramadı.
18:35
Demek ki birazcık daha sekülerleşmek lazım derim.
18:38
Yani şimdi bu çok basit yorumlar işte bunlar hal böyle.
18:41
Yani şimdi başka bir de şunu söyleyebilir ya, tamam biz de
18:44
Müslüm muhafazakarız da bizim dizayn ettiğimiz, düşündüğümüz
18:48
devlet anlayışı bu değil işte falan onu da diyebilirsiniz.
18:51
Bunlar çok tartışılacak konular. Doksanlı yılların türkiye'sinde
18:55
böyle bir durum. Vardı ve gerçekten insanlar bu
18:59
kadar da kendilerini birbirlerini zorbalamazlardı.
19:02
Şimdi mesela okula gidiyorsunuz. Çocuklarımızı öyle bir
19:04
yetiştirdik ki gerçekten mucize gibi çocuklar okula gidiyor.
19:08
Yaş onunsun. Babasının çok durumu yok
19:12
diyelim. Devlet okulunda öğle yemeğini
19:14
yiyemiyor çünkü harçlığı yetmiyor.
19:17
Eskiden şöyle olurdu, ben anlatayım size 90 lirada gel sen
19:20
diye bak bende var derdi. Şimdi çok gelişmiş, üstüne
19:24
titrediğimiz ahlak için her şeyimizi verdiğimiz işte
19:28
gelişsin. Modern insan olsun dediğimiz
19:30
çocuğun sözü şu, sınıf arkadaşı, sen fakir misin ya niye
19:34
yemiyorsun? Fakire bak ya falan şimdi sosyal
19:37
zor balık işte arkran zor balığı cart zorbalığı, curt zorbalığı.
19:42
Oğlum bunların zorbalığı akran neyi bilebilir, çocuk neyi
19:45
bilebilir? Gelen bi genze var diyerek işte
19:48
bu jenerasyonu ben anlayamıyorum ya jene işte acaba ne yapıyor
19:52
bunları ya işte bunlar niye böyle oldu ya falan bunlar niye
19:54
böyle oldu diye. Bunlar sizin ürününüz.
19:56
Bunlar sizin geliştirdiğiniz toplum dizaynının sonucu.
20:00
Ahlaki çöküşün paydaşlığı z jenerasyondur demiyorum ama
20:04
bugün z jenerasyonun anlamak için kendinizi bilmeniz lazım.
20:08
Türkiye'de bir işte doksanlı yıllarda yaşanan ekonomik
20:11
daralma, üst üste gelen krizler işte türkiye'deki küreselliğe
20:16
geçişin bir yansıması olarak sürekli olarak ekonomik daralma
20:19
yaşanması, yetmişli yıllarda barış harekatı gelen
20:22
ambargoların doksanlara kadar yaşanan etkilerini falan
20:25
düşündüğümüz zaman herkes bir yoksulluk dönemi yaşadı.
20:28
Gerçekten zor zamanlar yaşadık ve bir zor zaman.
20:31
Ben bir şeref nişanlı sular kabul ederim o ayrı konu.
20:34
Sonra ne oldu? Bir ilacı cebimiz para görmeye
20:38
başladı. Özellikle 2.002, 2.003, 2.004
20:40
2.005, 2.000 sekize kadar geldik oralarda.
20:44
Şimdi şimdi o zaman kelebeğinden şunu yaptı ya biz yemedik, kızım
20:47
yesin çocuğum yesin oğlum yesin işte şey yesin torunum yesin
20:51
yesin de oğlum yani bu çocuk böyle yetiştirilmez hani yokluk
20:55
döneminden çıkıp varlık dönemine girdik diye çocuğum aynı şeyi
20:58
yaşamayacak diye oğlum bisiklet gene gene gene bisikletin en
21:02
yükseğini almak zorunda değilsin.
21:03
Standart bir bisiklet değişiklik telefon ya işte çalışıyor.
21:07
Adam sabah akşam işte markette çalışıyor.
21:09
Napsın işte üniversite mezununu son çoğun sonu aynı markette
21:14
çalışıyor ve kendi veya kendi alanı olmayan bir iş de hayatını
21:17
idame etmek için yettiği kadar para kazanmaya çalışıyor.
21:21
Yanına bir tane çocuk geliyor. Garibimin telefonun ekranı
21:24
kırık, her şeyin orada çalışan garibim gerçekten ev kirasını
21:27
zor ediyor. O vampir jenerasyon fakir
21:30
olduğunu söyleyen jenerasyon, 35 40.000 liradan kiraya verdiği
21:34
için evlerine. Minimum batak evlerine hayatında
21:37
1 TL para harcamadığı evlere neyse oralara girmiyoruz.
21:41
Verdiği için o garibim anca kirayı karşılıyor.
21:45
Telefonun camını yenileyememiş, ondan sonra yanına getiriyor.
21:47
Çocuğu bir tanesi cebinde o getiren ailenin de muhtemelen
21:51
cebinde para yok. Bu arada o da ayrı konu ya da
21:53
babası bir tane işte varını yoğunu vermiş.
21:55
Çünkü kendi yaşamamış ya çocuğu yaşasın diye kafa yaşıyor.
21:58
Halen daha o kafada. Eee, hiç temel yargıları
22:01
güçlendirmek gibi bir kaidesi yok demiyor ki bizim ahlakımız
22:04
eskiden biraz noksanlıklarımız var.
22:07
Onları tamamlayalım demiyor da aman diyor işte.
22:08
Çocuğumun ben range rovera binmedim.
22:11
Çocuğum range roveravisi reklam değildir, onu da söylemek
22:13
zorundayız ne yazık ki. Eee, işte çocuk çıkarıyor
22:17
elinden iPhone 15 pro bilmem bir şey gene reklam değildir,
22:20
arkadaş önemli değil yani hani muhabbet değil, çocuğun
22:23
maaşından fazla telefonu cebine koyuyor.
22:26
Ondan sonra sosyal ahlak şöyle işte biz gördük, çocuğumuz
22:29
görmüş bö çocuk yetiştirilmez. Kimse kusura bakmasın.
22:33
Yani çocuk böyle yetişme çocuk yani ne oldu, sonra ne oldu?
22:36
Herkesin bildiği bir gerçeği tekrar hatırlatılan işte ilk
22:39
defa bir jenerasyon. Önceki jenerasyonundan fakir
22:42
uzun yıllardır. Asırlardır devam eden gelenek
22:45
bozuldu. Niye niye?
22:48
Çünkü baba sahnesinde yoksa kendisi bir şey yapamıyor zaten
22:50
garibim. Çünkü niye ahlaki yargılar
22:52
gelişmeleri yok işte yapay zeka geldi falan filan arkadaş o
22:56
kadar sığ okuyorsunuz ki konuları işte anlamak.
22:59
Artık kanalının hem izleyicileri öyle değil hem de biz gerçekten
23:02
zihin yorarken bazı şeylere kümülatif bakmana yolunu bulmuş
23:06
gibiyiz sanki bence o perspektif çok önemli.
23:10
Şimdi çok sığ yorumlar ve gerçekten kahvehane ağzıyla
23:14
yapılacak yorumlarım kimseye bir katkı değeri yok türkiye'de.
23:18
O yüzden bugün özellikle 20, 30 40 bu gruba ben de dahilim.
23:22
Yani popülasyonun içerisindeki insanların erdem konusunda ciddi
23:27
problemleri olabilir. Eğer yüzdesel olarak baktığımız
23:30
zaman. Eskiden dediğim gibi yani işte
23:32
birine borç verdiğiniz zaman gene mi olmuyordu?
23:34
Oluyordu tabii ki o ayrı konu ama yani borç verdiğiniz zaman
23:37
şunu biliyordunuz yani bu adam. Şeref namus meselesi yapar,
23:41
getirir bu parayı veya işte mesela türk sinemasında
23:44
örneklerini görmüşsünüzdür. O mahalleden geçmeyin dedim.
23:47
O adamın bana borcu var. Şimdi ben görünce borcum
23:49
istiyormuşum zanneder arka mahalleden yürüyelim.
23:53
Denirdi türk sinemasına da tezahürler de bu iş bu ahlak
23:58
bilincinden. Bugün adam 15.000 TL 20.000 TL
24:00
borç yani küçümsemiyorum tabii ki herkesin parası kendine
24:03
kutsal adama gidiyor, vuruyor manyak mısın sen hasta mısın
24:07
işte bu sosyal ahlaki çöküşüdür anladınız mı gün sonunda gelinen
24:10
pota bu ve sadece bu parasal konularda değil aslında yani
24:15
temel ahlak konusunda gerçekten çok ciddi bir erozyonumuz var ve
24:18
bunu bile isteye yaptık. Biz hep beraber yani
24:21
hiçbirimizin birbirimizden ayrısı yok.
24:25
Eee, kur'an-ı kerim'in işte halen daha yani işte dediğim
24:28
gibi 18 yılda 21. Yüzyıla geldiklerinde 300 yıl
24:31
geçmiş adamlar bunun artık çözmüşler.
24:32
Halen daha Arapça okunmasının çok evla olduğu işte o kitabın
24:37
gökten gökten inen bir kitaptan falan bahsetmiyoruz.
24:39
Arkadaş gökten inme yok, o kitap insan tarafından yazıldı yani
24:44
hatta şunu bile söyleyebilirsiniz ya işte
24:47
yazarken acaba o ahenkli akışı koruyabildi mi insan hafızası?
24:54
Diye misiniz onu muhafaza edebildi mi onu da
24:55
diyebilirsiniz mana belki değişmedi ama o ahenk tamam
24:58
bunları tartışacağımız yere. Adam diyor ki, arapça'dan
25:02
türkçeye çevirirsek işte felaket bir şey olur ortaya da ya işte
25:07
geçenlerde Thomas gosbeli'ni okuyorum.
25:09
Merak tabii ki saçma sapan. Guanosi gincil bu arada.
25:15
Kıpdi müzesi'nde mısır'da isterseniz old kahire'de
25:18
görebilirsiniz. Yakın tarih'de bulunmuş nakan
25:21
madi kütüphanesinin bir parçası olarak 13 kitaptan 13 ciltlik
25:24
kitaptan toplamda 52 kitaptan oluşan bir kodex'in en önemli bu
25:29
arada bulunmuş antik eserlerden kabul ediliyor.
25:32
Orada Tomas bey'i 100 beşte bir ifade var, açın okuyayım benim
25:36
edebim bunu söylemeye şey yapmıyor.
25:38
Ben okudum okudum yorumları okuyorum, acaba ne demiştir onu
25:42
okuyorum. Ben sırra kadem var 110 400.
25:45
Zaten hiç söylemedim yani 100. Beşte diyor ki işte anne
25:49
babasını tanıyan bilmem bir şey çocuğudur.
25:52
Diyor. Bu yani şimdi nasıl çevireceksin
25:55
ki bunu şimdi? Thomas gospe'nin allah'tan
25:59
apoşif olarak kabul etmişler. Kadın 2 külliyatı eklememişler
26:02
diyerekten hop kaçıyoruz. Oradan velhasıl kelam yani
26:06
kutsal kitapları zaten hiç okumuyoruz ki zaten hiç
26:09
okumuyoruz ama edebiyatında müthişiz, harika bir sosyal
26:12
şeyimiz var. Zorbalığımız var.
26:15
Yani işte adam perşembe rakıyı içiyor.
26:19
Türk toplumu çok enteresandır. Bu arada cuma günü aman
26:22
içmeyeyim. Tövbe haşa mübarek gün allah'a
26:25
rabbim çarpar şimdi bizi. Pazartesi içiyor gidiyor, eşini
26:29
dövüyor, salı gidiyor mala aldığı kişiye.
26:33
Çakıyor, alta bir şirket kurmuş onu diyor, git yiyorsa ver
26:36
icraya diyor. Çünkü biliyor şirketin zararı
26:39
olduğunu, esas şirketi farklı. O parayı oraya kaçırmış.
26:43
Çarşamba günü. Tövbe, aşağı örnek ve sadece şey
26:46
yapıyorum. Yani hayal bir karakter tabi ki
26:49
bu çarşamba günü metresine gidiyor.
26:51
Perşembe günü rakıyı deviriyor. Cuma günü içmiyor.
26:54
Çünkü şey bir de cuma namazına gidiyor.
26:55
Bu adam cuma günü. Çünkü şey günah mübarek günde
26:59
rakı içilir. Yani cumartesi kaldı, yerden
27:02
devam o ayrı cumartesi masayı kuruyor şeyin şehrin tepesine
27:05
veya bir meyhanede yere hazır işte türkiye'de ahlak buna döndü
27:09
ne yazık ki. Bunları konuşmamız lazım.
27:11
Bunları konuşmazsak ahlaki şeyi yapamıyorsun.
27:14
Ahlakı zorbalığı var mı? Ben arkadaş çünkü neden ya işte
27:18
yapmayana ki konuştuğuyla yaptığının ayrı olduğu kimselere
27:22
zorbalık yapmaktan öte bir hak bence olamaz.
27:25
Hani mesela oğlum sen daha dün demedin mi deyip aslında yalan
27:30
konuşana rencide etmemiz lazım mı?
27:32
Ve rencide etmemiz lazım ya işte hani söylüyoruz.
27:36
Hani hep dinden temalı bir konu çıkıldığı için türkiye'de vatan,
27:40
millet, Sakarya der. Mesela bir de öyleleri var.
27:42
Yani şimdi sabah akşam şey konuşuyor, ben askerlik yaptım,
27:46
van'da yaptım, doğuda yaptım, askerlik görevime askerlik
27:49
görevimi yaparken ben subay çocuğuyum.
27:51
Benim kafam rahat olması lazım değil.
27:53
Ben dedim ki işte yani herkes gibi ben de nöbetimi tutmak
27:57
isterim dedim. Tamam bir tane arkadaşımız
28:00
vardı. Çok böyle.
28:01
Her gün vatan, millet Sakarya ama işte açıyor.
28:04
Şöyle iyiyiz, böyle iyiyiz, gördün mü uçaklarımızı falan
28:07
filan. Hehe sonra kıl dönmesi ameliyatı
28:10
dedim. Oğlum sen de kaç yıldır, ne
28:12
bileyim işte oldum olası var o zaman niye şimdi oldun,
28:15
askerlikten bir ay düşüyor da o yüzden arkadaş orada milletin
28:18
vatan, millet Sakarya. C arkadaşımızın olayı o bir de
28:22
genelde bu ameliyatlar şey oluyor arkadaşlar o da çok
28:25
önemli bilginiz olsun. Tam terhis olmanıza bir ay kala
28:29
falan olunuyor. Bir ay değil de şöyle bir 40 gün
28:31
45 gün doktor 30 günde hava izinleşiyor, gidiyorsun
28:34
memlekete kaldığın yerden devam 30 güne aldın en dünyanın en
28:37
beleş 30 günü e şimdi ama sorsan vatan millet Sakarya işte aldık,
28:41
uçaklarımız, insansız hava uçaklarımız gidiyor işte
28:44
israil'i bombalıyor falan filan işte israil'e buradan 2 tane
28:47
füze asaklaşıyor Filistin kurtulsa falan diyor.
28:50
OO çok ayrı bir konu ııı. Türkiye'de ahlakın erozyonu
28:55
bugünkü konu değil arkadaşlar. Sosyal medyadan gördüğünüz
28:57
şiddet olaylarının artması, olayın sadece hızlandığını
29:01
gösterir. Toplumda birçok reaksiyon birçok
29:03
bileşen küçüğü küçük adımlarla gelir.
29:06
Genelde geometrik artış gösterir.
29:10
Aslında geometrik fazlayız diyebiliriz.
29:12
Ahlaki açıdan kimsenin kimseye saygısı kimsenin kimseye
29:16
sevgisi. Kimsenin kimseden korkusu da
29:18
kalmadı işte bu öyle bir zamana dönüşebilir ki, kartellerin
29:22
sokakta insan vurduğu. Işte uyuşturucu içenlerin
29:27
sayısının milyonlara ulaştığı. Zaten hali hazırda çok yaygın
29:32
olan ne yazık ki keşke devlet bunun önüne alabilse, kaçak
29:36
bahisin iyice herkesin bataklığına düşürdüğü.
29:39
Çünkü insanlarda para yok. Para kazanmanın bir yolu olarak
29:41
kaçak bahis oynamayı düşünüyor. Orda sanki oradan katlayacak.
29:44
Bak bak, akraba müthiş las vegas'a giden zaten zengin
29:47
dönüyor biliyorsunuz ah bir o zaman hani bir bilet alsanıza
29:50
las vegas'a gidip bir esas vurgunu yapıp gelseniz o zaman
29:52
keşke yani kasanın para kazanacağını bilemeyecek kadar
29:56
entelektüel düzey sahip veya kasayı alt edebileceği ya sen
30:00
dışarıda 10. Yemek vermiyorlar sana sen gidip
30:03
milletin veya bir kasanı 100.000 lirasını, 200.000 lirasını, bir
30:06
milyonunu çalabileceğini mi düşünüyorsun?
30:07
Yani bu kadar mı öngörülen noksansın işte günün sonunda
30:11
bunları düşünüyorsun, üst üste koyuyorsun.
30:12
Türkiye'de ne yazık ki ben bir ebeveyn olabilme yaşına gelmiş
30:17
biri olarak nasıl bir türkiye'ye bir çocuk dünyaya getireceğimi
30:21
kesinlikle öngöremiyorum ama bilmemiz gereken en önemli sebep
30:26
gerçekten artık. Sen ben o bu değil, ismet inönü
30:30
çok güzel bir lafı var. Cesurlarda hırsızlar kadar şey
30:35
ahlaklılarda hırsızlar kadar cesur olduğunda memleket düze
30:38
kavuşur. Gerçekten bizim cesur olmamız
30:40
lazım. Rahatça söyleyebilmemiz lazım.
30:44
Hiçbir şeyden korkmamamız lazım. Çünkü ahlakın korkulacak bir
30:47
yanı yoktur. Ahlaklı olmayı terk ettiğimiz
30:50
zaman geride kalan hiçbir değerin de anlamı yoktur.
30:53
Onu bildiğimiz için onu muhafaza edebilmemiz gerektiğini bildiği
30:56
için bildiğimiz için gerçekten cesur olmakla mükellefiz.
31:01
Yani işte bana dokunmayan yılan 1.000 yaşasın gibi ne yazık ki
31:03
atasözümüz var ama onları da ekarte edip.
31:07
En azından çocuklarımız için en azından kendimiz için hadi
31:11
bizden geçtik, bazıları için de torunlarımız için gerçekten yeni
31:14
bir Türkiye dizayn etmemiz lazım.
31:16
Bu ahlaki çöküşe dur diyebilmemiz lazım.
31:19
Bunun birinci yolu hep söyleniyor.
31:21
Eğitimden geçiyor ama eğitim öyle yani özel ders saldırarak
31:26
aldığınız eğitim değil arkadaşlar.
31:27
Onu açıkça söylemem lazım. Türkiye'de en çok söylenen
31:30
laflardan biri olmasına karşılık en anlaşılmayan laflardan
31:33
biridir. Eğitimli eğitim, eğitim
31:35
arkadaşlar belki de adabı mu? Kanunlarını öğretmeniz bile.
31:41
Pozitif bilimden ilk etapta daha faydalı olabilir.
31:44
Pozitif bilim en son konuşacağımız konu ne yazık ki
31:46
şu anki türkiye'de. Çünkü geliştirmemiz gereken çok
31:50
temel yargılar var. Yani başkasının malına göz
31:53
dikmemek, eşi dostu patrona sistemiyle devlete
31:57
yerleştirmemek ihaleleri sadece tanıdıklarımıza vermemek,
32:02
eğitimin birinci basamağı ve başkasının hakkında göz
32:05
dikmemeyi göstermek, öğretmek belki de çocuklarımız
32:07
yapabileceğimize en büyük kazanç olabilir.
32:10
Veya illegal hayatın söndürdüğü gençler için aslında ekonomik
32:14
stabiltiği sağlayabilecek bir program ve eşit bir gelir
32:18
dağılımını dizayn edebilmek çok ciddi sorumluluklarımız var.
32:21
Umarım birilerini başarabiliriz ama gerçekten öyle polyanacılık
32:25
oynayıp benim mentalim biraz sorun mu?
32:27
Arkadaş işte ben son zamanlarda kendimi iyi hissetmiyorum.
32:30
Demekten ziyade ülkenin düştüğü girdaba anlamak bence her şeyden
32:35
daha önemli. Anlamak artık kanalda zaten
32:37
bunun içi var. Bazen gözümüzün önünde olan ama
32:41
kaçırdığımız yerleri tekrar hatırlatabilmek için var.
32:44
Umarım bu potkes yayınında da onu sağlamıştır.
32:47
Beni dinlediğiniz için çok teşekkür ederim.
32:49
Herkese inşallah iyi haftalar ederim.